Emifupa emikalidde egiri mu luguudo nga gifu giwulira "eddoboozi" ly’oyo ayogerera mu ddungu olw’ensonga nti Omubeezi ajjidde, ng’atuukiriza okusuubiza kwa Yesu okumutuma. Mu kuggwaamu essuubi okwasooka kw’Abamillerite, Abamillerite baatuuka okutegeera nti baali mu kiseera eky’okulindirira eky’olugero lw’abawala abawereere.
Abo abaaswazibwa baalaba okuva mu Bayibuli nti baali mu kiseera eky’okulwawo, era nti baalina okulindirira mu bugumiikiriza okutuukirizibwa kw’ekyolesebwa. Obukakafu bwe bumu obwabaleetera okulindirira Mukama waabwe mu 1843, bwe bwennyini obwabaleetera okumusuubira mu 1844. Ebirabo eby’Omwoyo, omutundu 1, 153.
Abo abakiikirirwa Abamillerite baddamu okuyitamu okusuulibwaamu essuubi okw’olubereberye, era bwe kibatuukira, balina okutegeera nti nabo bali mu kiseera ky’okulindirira ekyogerwako mu lugero lw’abawala. Obulagirizi bwa Omubeezi bwokka bwe bubakkiriza okulaba amazima gano. Okutegeera okwo, okuvudde ku Omubeezi, kuyimiririrwa mu bubaka bw’obunnabbi obwasooka Ezekyeri lwe yalagirirwa okubuulira eri ekiwonvu eky’amagumba amakalu g’abafu.
N’aŋŋamba nate, yogera obunnabbi ku magumba gano, obagambe nti, Mmwe magumba amakalu, muwulire ekigambo kya Mukama. Bw’atyo bw’ayogera Mukama Katonda eri amagumba gano; Laba, ndireeta omukka guyingire mu mmwe, ne mulamu: era ndissa ku mmwe emisuwa, ne ndireeta ennyama erimeerako ku mmwe, ne mbabikka n’olususu, ne mbateekamu omukka, ne mulamu; era munaamanya nti nze Mukama. Bwe ntyo ne njogera obunnabbi nga bwe nnalagirwa: era nga njogera obunnabbi, ne wabaawo eddoboozi, era, laba, okunyeganyega, ne amagumba ne gakuŋŋaana wamu, egumba ne ligattika ku g’eryalyo. Era bwe nnalaba, laba, emisuwa n’ennyama ne bimeera ku bo, n’olususu ne lubabikka waggulu: naye tewaalimu mukka mu bo. Ezekyeri 37:4-8.
“Eddoboozi” liyimirira Omwoyo Omutukuvu. Mu kiseera ekyo abawere balina okutegeera nti bali mu kiseera ky’okulindirira. Ebiragiro eby’omu Bayibuli ebikwata ku kye balina okukola abo ab’asaliddwamu essuubi bwe bategeera nti bali mu kiseera ky’okulindirira, bingi nnyo. Yeremiya ayigiriza nti tebalina kuddayo nate mu “ekkuŋaaniro ky’abaasekerera,” ekyo mu bubaka eri Firadelfiya kye kiyitibwa “ekkuŋaaniro lya Ssetaani.” Bateekwa era okuwawula eky’omuwendo okuva ku kivve. Eky’omuwendo bwe kigereranyizibwa n’ekivve, kirina amakulu abiri.
Neyigira nze ku lwange enjawulo eno ey’obunnabbi emyaka egyayita, lwe nateeka mu nkola ekirooto kya William Miller. Nnategeka bulungi amayinja ag’omuwendo ng’amazima g’Ekigambo kya Katonda, n’amayinja ag’akyobufere ng’enjigiriza eyononese. Oluvannyuma ne ntegeezebwa nti James White naye yateeka mu nkola ekirooto kya William Miller, era mu kukozesa kwe, yategeka amayinja ag’omuwendo ng’abantu ba Katonda abeesigwa, n’amayinja ag’akyobufere ng’abayeeyiiya amazima. Bwe nnasunsula kye James White yayigiriza ku kirooto ekyo, ne mmanya nti ffe bombi twali tukka ku mazima. Amayinja ag’omuwendo gayinza okuwakirira abeesigwa ba Katonda, ate amayinja ag’akyobufere abatali beesigwa; naye era amayinja ag’omuwendo gayinza okuwakirira amazima g’Ekigambo kya Katonda, ate amayinja ag’akyobufere gayinza okuba enjigiriza ez’obulimba. James White yateekako ekirooto kya Miller ng’akisinza ku byafaayo mwe yali abeera mu biro ebyo, naye nze nnakitunuulira nga byafaayo by’ennaku ez’enkomerero. Wamu, enkola zombi ziraga nti abantu bafuuka kye bakkiriza; era bwe balonda okunywerera ku njigiriza ez’ensobi, balisangulibwa omusajja asangula enfuufu ne baviiriddwa mu ddirisa, wamu n’enjigiriza ze baakwataganako. Tuli kye tulya.
Abalemeddwa essuubi bwe balaba nti bali mu kiseera eky’okulindirira, nga Yeremiya bw’agamba, balina okuwawula eby’omuwendo okuva mu ebitaliimu muwendo.
Kisoboka kitya nti abantu abalwana n'obufuzi bwa Katonda bafuna amagezi ge b’abalaga ebiseera ebimu? Setaani yennyini yayigirizibwa mu mbuga z’eggulu, era amanyi obulungi n’obubi. Agatta eby’omuwendo n’ebitaliimu muwendo, era kino kye kimuwa amaanyi okulimba abantu. Naye olw’okuba Setaani yeeyambadde ebyambalo eby’ekitangaala eky’eggulu, tunaamukkiriza ng’amalayika w’ekitangaala? Omukemeezi alina abaweereza be, abayigiriziddwa okusinziira ku nkola ze, abakubirizibwa omwoyo gwe, era abatereezebwa okutukirira omulimu gwe. Tukolere wamu nabo? Tukkirize emirimu gy’abaweereza be ng’egyetaagisa nnyo mu kufuna enjigiriza?
Eky'omuwendo n'ekitali kya mugaso bifaananyiriza amazima n'ensobi. Era bifaananyiriza ebika bibiri by'abasajja.
‘Naye omusingi gwa Katonda guyimiridde nga gunywevu, nga guliko akabonero kano: Mukama amanyi ab’abe. Era, buli ayogerawo erinnya lya Kristo ave ku bumenyi bw’amateeka. Naye mu nnyumba ennene mulimu si bibya bya zaabu ne bya ffeeza byokka, wabula n’eby’emiti n’eby’ettaka; ebimu eby’ekitiibwa, n’ebirala eby’obutitiibwa.’ ‘Ennyumba ennene’ eraga Ekkanisa. Mu Ekkanisa walisangibwamu eby’obutaliimu muwendo wamu n’eby’omuwendo. Omutimba ogusuulirwa mu nnyanja gukung’aanya ebirungi n’ebibi. Review and Herald, 5 Febwali 1901.
Yeremiya yalagirwa nti bw’anaakomawo, alina okweyawula okuva eri abawala ab’ebugole ab’obusirusiru, era alina n’okweyawula okuva mu buyigiriza obutali butuufu bw’abawala ab’ebugole ab’obusirusiru. Abantu emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya be abo abayingira mu obumu obutuukirivu. Yeremiya akiikirira omulimu gwe balina okutuukiriza abo abayitiddwa okuteekebwako akabonero olw’obubaka obw’okubiri bwa Ezekyeri obw’empewo ennya, singa bagenda okubeera ‘akamwa’ ka Katonda, ekyolesebwa bwe kyogera. Ekyolesebwa kyayogera mu byafaayo bya baMillerite nga okusala omusango kwatuuka, era kiyogera mu byafaayo by’abo 144,000 nga ensolo eva mu nsi eyogera, era omusango gw’ekitalo eky’okusatu gutuuka. Awo abo abatuukirizza omulimu Yeremiya gwe yalaga bateekebwa waggulu nga balinzi ba Katonda.
Bwe Omukama atuma Omubeezi okuzuukusa abasuzeemu essuubi okuva mu kufa kwabwe, alambulula omulimu ogw'okutukuza gwe bateekwa okutuukiriza singa bagenda okuba ababaka be mu kizibu ky'amateeka ga Ssande. Isaaya akkiriziganya n'amagezi ga Yeremiya.
Nga bitone ennyo ku nsozi ebigere by’oyo aleeta amawulire amalungi, alangirira emirembe; aleeta amawulire amalungi ag’ebirungi, alangirira obulokozi; agamba Sayuuni nti, “Katonda wo afuga!” Abakuumi bo banaayimusa eddoboozi; mu ddoboozi limu banaayimba wamu: kubanga banaalabagana amaaso ku maaso, Mukama bw’anaazawo Sayuuni. Mwekalakale mu ssanyu, muyimbe wamu, mmwe ebifo ebyazikirira eby’e Yerusaalemi: kubanga Mukama agumizza abantu be, anunudde Yerusaalemi. Isaaya 52:7-9.
Abo abaleeta "amawulire amalungi" era abatangaza "emirembe n’obulokozi" bayimusa "eddoboozi lyabwe wamu," kubanga "banaalaba amaaso ku maaso."
Nnalagiddwa abalala abatono nga begatta n’abo bennyogeddeko ne bassa awamu amaanyi gaabwe, era awamu bakola byebasobola okuggya abantu mu kibiina ne baleeta akavuyo; era obuyinza bwabwe buleeta amazima ga Katonda mu kunyoomebwa. Yesu n’abamalayika abatukuvu bakola okubakuza n’okubagatta abantu ba Katonda mu kukkiriza kumu, balyoke bonna babe n’omutima gumu n’okusalawo kumu. Era nga baleetebwa mu bumwe bw’okukkiriza, okulaba wamu ku mazima ag’ekitalo era ag’amaanyi ag’ekiseera kino, Sitaani naye akola okuziyiza entambula yaabwe. Yesu akola ng’ayita mu bikozesebwa bye okusonkanya n’okugatta. Sitaani akola ng’ayita mu bikozesebwa bye okusaasaanya n’okwawula. Laba, ndiragira, era ndinsengejja ennyumba ya Isirayiri mu mawanga gonna, ng’engaano bwe basengejja mu kasengejja, naye tewalijja kugwa ku nsi n’ensigo ntono ennyo.
Kaakano Katonda agezesa era akakasa abantu be. Empisa ziri mu kukulaakulanywa. Bamalayika bapima omuwendo gw'empisa, era bawandiika mu bwesigwa ebikolwa byonna by'abaana b'abantu. Mu bantu abeyita aba Katonda mulimu emitima egyononese; naye bagenda kuyezebwa era bakakasibwe. Oyo Katonda asoma emitima gya buli omu, alibiza ku musana ebintu ebyakwekebwa mu kizikiza we bibeera nga tebiteeberezebwa nnyo, okusobola okuggibawo ebiziyiza ebyaziyizza okweyongera kw'amazima, era Katonda abe n'abantu abayonjo era abeetukuvu okulangirira ebiragiro bye n'emisango gye.
Omuduumizi w’obulokozi bwaffe atwala abantu be mu maaso akatonnye tonnye, ng’abalongoosa era n’abategekera okutwalibwa mu ggulu, era n’aleka emabega abo abeesalirawo okweggya ku mubiri, abatayagala kukulemberwa, era abasanyukira obutuukirivu bwabwe bwokka. ‘Bwe kiba nti omusana oguli mu ggwe gwe kizikiza, nga kikulu kitya ekizikiza ekyo!’ Tewali bulimba bunene busobola okulimba endowooza y’omuntu okusinga obwo obutwala abantu mu mwoyo ogw’okweesiga bennyini, okukkiriza nti be batufu era bali mu musana, nga bwe beeggyamu okuva mu bantu ba Katonda, ate omusana gwe basingako omuwendo gwe kizikiza. Testimonies, volume 1, 332, 333.
Ekigambo "aleeta amawulire amalungi" kiddibwamu emirundi ebiri mu kyawandiikibwa kya Isaaya okulambulula ebyafaayo by’okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro, era bwe kityo ne ennyiriri ezitwalira ku kunnyonnyola kwa Isaaya kw’obumu okutuukibwa nga bawuddewo eky’omuwendo okuva ku kivve, nazo ziddibwamu emirundi ebiri.
Zuukamu, zuukamu; weeyambale amaanyi go, ggwe Sayuuni; weeyambaze ebyambalo byo ebirungi, ggwe Yerusaalemi, ekibuga ekitukuvu: kubanga okuva kaakano atali mukomole n’atali mulongoofu teenaakyingira mu ggwe. Kweekulunguta okuva mu ffufu; golokoka, otuule, ggwe Yerusaalemi: yeeyimbule eminyolo egy’omu bulago bwo, ggwe muwala wa Sayuuni omusibe. Isaaya 52:1, 2.
Yeremiya akiikirira abo abali mu kusubwaamu essuubi okw’olubereberye, abategeera nti bali mu bbanga ery’okulindirira. Isaaya alagira abo bennyini nti, “Muzuukuke, muzuukuke.” Bazuukuka era mu nkomerero ne batuuka ku mutendera we tewakyaliba batakomolebwa wadde abatali balongoofu mu kkanisa ya Katonda, kubanga banaabanga baamaze omulimu ogw’okuyawula eby’omuwendo n’ebitali bya muwendo. “Mukama ayagala ekkanisa ye etukuzibwe, nga tebunnagwa ku nsi ebibonerezo bye mu ngeri eyeyoleka nnyo.”
Tuli mangu nnyo okusemberera enkomerero y’ebyafaayo by’ensi eno. Enkomerero eri kumpi nnyo, era eri kumpi okusinga bwe bangi balowooza, era mpulira omugugu okubanja eri abantu baffe obwetaavu obw’okunoonya Mukama n’obunyiikivu. Bangi beebase, era kiki ekisobola okwogerwa okubazukuza mu tulo twabwe tw’eby’omubiri? Omukama ayagala ekkanisa ye etukuzibwe, nga ebibonerezo bye tebunnagwa ku nsi mu ngeri eyeyolekera ddala okusinga.
Ani ayinza okweyimiriza ku lunaku lw’okujja kwe? Era ani aliyimirira bw’alirabika? Kubanga ali ng’omuliro gw’omusaanirizi, era ng’ensabuni y’abanaaza engoye; era alituula ng’omusaanirizi era ng’omutukuzi wa ffeeza; era alitukuza batabani ba Leevi, n’abatukuze ng’azzaabu ne ffeeza bwe bitukuzibwa, balyoke bawaayo eri Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu.
Kristo aliggyaawo olugoye lwonna olw’okwefuula. Tewali kutabula amazima n’obuwemu kisobola kumulimba. ‘Ali ng’omuliro gw’omusuusa,’ ng’awaawula eby’omuwendo okuva ku ebitaliimu muwendo, n’obusenyu okuva ku zaabu.
Ng'Abaleevi, Katonda yennyini awuluddewo abantu be be yalonda ku lw'omulimu gwe ogw'enjawulo. Buli Mukristaayo ow'amazima alina obuyinza bw'obusaserdoota. Awebeddwa ekitiibwa eky'obuvunaanyizibwa obutukuvu obw'okuyimiririra eri ensi obutonde bwa Kitaawe ow'omu ggulu. Alina okussaayo omwoyo nnyo ku bigambo bino, 'Mulyoke mubeerenga abatuukirivu, era nga Kitaammwe ali mu ggulu bw'ali omutuukirivu.'
'Naye mmwe abatya erinnya lyange enjuba ey'obutuukirivu eneebakeera nga erina okuwonya mu mabawa gaayo; ne muvaayo, ne mukula ng'ennyana ez'enkambu. Era mulinyirira ababi; kubanga banaabanga evvu wansi w'ebigere byammwe ku lunaku lwe ndikola kino, bw'ayogera Mukama ow'eggye.
'Mujjukire amateeka ga Musa omuddu wange, ge namulagira mu Kolebu olw’Isirayiri yonna, awamu n’ebiragiro n’ensala z’ebyensonga. Laba, ndibatumira Eriya nnabbi nga terunnaba kutuuka olunnaku olwa Mukama olunene era olw’entiisa: era anaakyusa emitima gy’abazadde eri abaana, n’emitima gy’abaana eri bazadde baabwe, bileme okuba nti njijja ne nkube ensi ekivume.' Review and Herald, November 8, 1906.
Abo abakwatira ku enjigiriza ez’obulimba bajja okwawulwamu mu byafaayo ebitandikira ku "ddoboozi" eriyogerera mu ddungu. Abo abagaana okukiriza obuyinza obutonda bwa Katonda okuleeta obumanyirivu bw’omuntu ku muntu obw’okutukuzibwa, bajja okwawulibwa ku "zaabu" mu byafaayo ebitandikira ku "ddoboozi" eriyogerera mu ddungu. Balisigala nga Aba Laodikeya, mu kifo ddala we Laodikeya efuukira Filadefiya.
Omulimu ogw’okuyawula eky’omuwendo okuva mu ekitalina mugaso, kumpi mu bujjuvu guli omulimu gw’omubaka w’endagaano ajja mu kibwatuko okutukuza abaana ba Leevi, naye ffe tulina okwetaba.
Noolwekyo, mmwe abanjagala bange, nga bwe mwagonderanga bulijjo, si nga mbeerawo bwokka, naye kaakano naddala nga siri awo, mukolerere obulokozi bwammwe n’okutya n’okukankana. Kubanga Katonda ye akola mu mmwe byombi, okwagala n’okukola, nga bw’asiima. Mukole byonna nga temwemulugunya era nga temwawakanagana: mulyoke mubeere abataliiko musango era abataliiko kabi, abaana ba Katonda abataliiko ky’enenyezebwa, mu wakati w’ekika ky’abantu ekikyamu era ekyayonooneka, mu bo mwe mwekaka ng’ettabaaza mu nsi. Abafiripi 2:12-15.
Yeremiya yagambibwa okuyawula eky’omuwendo okuva mu kitaliimu singa yandyagadde okubeera omwogezi wa Katonda mu kusala omusango ogujja. Okuba nti Yeremiya yali awulira obulagirizi bwa Katonda gy’ali, kyalaga nti Omugumya yaliwo dda era ng’amulindiridde bw’asalawo okutandika omulimu.
Omulimu ogw'okufuna obulokovu gwa bwegassi; mulimu okukoleraganako. Wabeewo okukwatagana wakati wa Katonda n'omwonoonyi eyeenenya. Kino kyetaagisa okutondebwa kw'emisingi emitufu mu mpisa z'omuntu. Omuntu ateekwa okukola kawefube ennyo okuwangula byonna ebimuzizika okutuuka ku butuukirivu. Naye asinziira ddala ku Katonda okufuna obuwanguzi. Kawefube w'omuntu yekka tegumala. Nga tewali buyambi bw'amaanyi ga Katonda, kawefube w'omuntu tekaleeta kiganyulo kyonna. Katonda akola era n'omuntu akola. Okulwanyisa ekikemo kiteekwa okuva mu muntu, era alina okuggya amaanyi ge okuva eri Katonda. Ku ludda lumu waliwo amagezi agataggwaawo, okusaasira, n'amaanyi; ku ludda olulala, obunafu, obwonoonyi, n'obutayinza kweyamba ddala.
Katonda ayagala tubeerenga n’okwefuga. Naye tasobola kutuyamba nga tetumuwa kukkiriza kwaffe era nga tetukolaganako naye. Omwoyo Omutukuvu akola okuyitira mu buyinza n’obusobozi obuwaiddwa omuntu. Ffe ffennyini tetusobola kuleetera enteekateeka zaffe, okwegomba kwaffe, n’okukwatibwa kw’emitima gyaffe okutegekeragana n’okwagala kwa Katonda; naye bwe tuba ‘abakkiriza okufuulibwa abetegefu,’ Omulokozi anaakituukiriza ku lwaffe, ‘ng’amenya wansi ebiteesa, n’ekintu kyonna ekyeegulumiza okwerwaniriza ku kumanya kwa Katonda, era nga aleeta buli kyerowooza mu busibe obugondera Kristo.’ 2 Abakkorintiyo 10:5.” Ebikolwa by’Abatume, 482.
Ennaku ssatu n’ekitundu ez’Okubikkulirwa ekkumi n’emu, mu kiseera nga amagumba amakalu gafu mu luguudo, ze kifananyi kya “ddungu,” era “ddungu” liimirira “emirundi musanvu” egyogerwako mu Leviitiko 26. Ku nkomerero y’okusaasaanyizibwa kw’ennaku ssatu n’ekitundu, abo abayitiddwa okubeera mu 144,000 balina “okuzuukuka” ne “okwenyinyulula enfuufu.” Mwannyina White agamba nti, “Mukama ayagala ekkanisa ye etukuzibwe, nga emisango gye tennagwa ku nsi mu ngeri ey’okulabikirako ennyo.”
Mu kwogera ku “ekkanisa eyatukuziddwa,” ajjukira enkola ya Yeremiya ey’okwawulamu, eggyawo “eky’omuwendo okuva ku ky’obubi.” Era agikwatanisa ne Malaki essuula essatu, mwe omubaka ateekateeka ekkubo eri Omubaka w’Endagaano. Omubaka ateekateeka ekkubo ye “eddoboozi eryekaaba mu ddungu” erya Isaaya. Omubaka w’endagaano ye Kristo, ayetegekera okuyingira mu ndagaano n’abo emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya, aba “ng’” “Aba Leevi,” “abawuliddwa naye olw’omulimu gwe omwenjawulo.” Oluvannyuma n’abalambulula nga bakabona, era n’ategeeza ebigambo bya Yesu nti, “Mubeere abatuukirivu, nga Kitammwe ali mu ggulu bw’ali omutuukirivu.”
Waliwo enkola y’okutukuza egirabikira ku nkomerero y’ekiseera eky’okulindirira, kubanga Mukama alina omulimu omw’enjawulo ogw’ategekedde 144,000 okutuukiriza, era aliba n’ekkanisa etukuziddwa nga tannaba “ebibonerezo bye bigwe mu ngeri ey’obubonero obusinga ku nsi.” Ebibonerezo bye biri mu nsi dda, naye bw’eneetongozebwa etteeka erya Sande, “ebibonerezo bya Katonda eby’okuzikiriza” bitandika okugwa.
Ebibonerezo ebyo by’ekiseera ky’ekisa eri abo abatamanyanga mazima. Naye tewali kisa mu bibonerezo ebyo eri abo abagaana okuyingira mu nkola ey’okutukuza eyetagisa. Ebyo "ebibonerezo," ebigwa "nga biba bubonero obulabika nnyo," biraga nti ebibonerezo ebyo byennyini bubonero. Bimeerera nga kabonero, era Omwoyo Omutukuvu akoza akavuyo n’okutabuka okuleetebwa ebibonerezo ebyo, okuteekawo enjawulo wakati w’abo abakuuma "olunaku olw’okuwummulamu olutali lwa mazima" n’abo "abakuuma Ssabbiiti ya Mukama nga b’akinyweredde ddala," kubanga kino kye kika kyokka ensi mwe "esobola okulabulwa." Ebibonerezo ebyo eby’akabonero bifuuka embeera y’emabega Omwoyo Omutukuvu gy’akozesa okukulembera abaana ba Katonda abakyali mu Babulooni, bategeere ekibendera ky’abantu 144,000.
Naye Sista White teweragerako bwokka ku Malaki essuula esatu; agattirako n’ebigambo eby’ekkomerero eby’omu kitabo kya Malaki essuula ennya, era nate ajjukira “eddoboozi” eryalina okutegekera ekkubo Omubaka w’endagaano. Ebigambo ebyo eby’ekkomerero tebyogerako ku ntegeka ey’Omubaka w’endagaano; byogerako ku kujjukira amateeka ga Musa, n’okudda kw’emitima gy’abazadde eri abaana, n’emitima gy’abaana eri bazadde baabwe. “Eddoboozi” lisooka litegekera Kristo, ng’Omubaka w’endagaano, okujja mangu mu yeekaalu ye n’okutukuza abantu be abaasuulirwamu essuubi abezuukusiddwa, balyoke batukirize omulimu gw’ekibendera. Oluvannyuma Malaki akwatako n’ekirala ekikwata ku mulimu gw’“eddoboozi.”
Ye, “alikyusa emitima gy’abazadde eri abaana, n’emitima gy’abaana eri bazadde baabwe,” era ajja kukola omulimu guno ogukwatagana n’amateeka agawaweebwa e Kolebu. Eriya, era nga ye “eddoboozi” lya Isaaya, ajja kulaga ebibi by’abantu ba Katonda. Kino kitundu ku nkola y’okutukuzibwa. Ennyonnyola emu yokka ey’ekibi, ye eno: okumenya amateeka agawaweebwa e Kolebu. Yokaana Omubatiza ye yali Eriya, era omulimu gwe gwalimu ekintu ekyo ddala.
Mu nnaku ezo ne wajja Yokaana Omubatiza, ng’abuulira mu ddungu lya Yudaya, era ng’agamba nti, Mwenenye; kubanga obwakabaka obw’eggulu buli kumpi. Kubanga ono ye eyayogerwako nnabbi Isaaya ng’agamba, Eddoboozi ly’oyo ayogerera mu ddungu nti, Muteeseteese ekkubo lya Mukama, mutereeze amakubo ge. Era Yokaana oyo yabadde ayambadde ebyambalo eby’obwoya bw’engamira, nga yeesibye omukoba gw’eddiba mu kiwato kye; era ekyokulya kye kyali enzige n’omubisi gw’enjuki ogw’omu nsiko. Awo abantu ba Yerusaalemi, n’aba Yudaya bonna, n’ekitundu kyonna ekyetooloola Yoludaani ne bagenda gy’ali, ne babatizibwa naye mu Yoludaani, nga bayatula ebibi byabwe. Naye bwe yalaba Abafalisaayo bangi n’Abasaddukaayo nga bajja ku lubatizo lwe, n’abagamba nti, Mmwe ezzadde ly’emisota, ani yabalabula okudduka okuva mu busungu obugenda okujja?
Noolwekyo muzale ebibala ebisaanira okwenenya: Era temulowooza mweyogerera mu mitima gyammwe nti, Tulina Ibulayimu nga kitaffe: kubanga mbagamba nti, Katonda asobola okuva mu mayinja gano okuleetera Ibulayimu abaana. Era kaakano n’ekyuma ekitema emiti kiteekeddwa ku mizi gy’emiti: noolwekyo buli muti ogutazaala bibala birungi gutemebwa, ne gujugunyizibwa mu muliro. Nze ddala mbabatiza n’amazzi olw’okwenenya: naye oyo ajja nnyuma wange wa maanyi okusinga nze, gwe siri wa muwendo wadde okutikka engatto ze: ye alibabatiza n’Omwoyo Omutukuvu, n’omuliro: Ekiwunguza kye kiri mu mukono gwe, era alituŋŋaaza ddala ekifo ky’okuwunguuziramu, n’akuŋŋaanya eŋaano ye n’agissa mu ggwanika; naye alikyokya ebikunkumuka eby’eŋaano n’omuliro ogutazikizibwa. Matayo 3:1-12.
Yokaana Omubatiza yajja mu "ddungu" ery’ennaku ssatu n’ekitundu ez’Okubikkulirwa ekkumi n’emu, kubanga bannabbi bonna boogera nnyo ku nnaku ez’oluvannyuma okusinga ku nnaku ze baabeerangamu. Yaleeta obubaka obw’okwenenya ebibi, kubanga obwakabaka obw’eggulu bwali kumpi, nga bwe kweggulawo Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo nga "ekiseera kiri kumpi." Yokaana Omubatiza alaga omulimu gw’"eddoboozi," kubanga, ng’okugamba kwa Yesu, era yali Eriya eyali alina okujja.
Kubanga bannabbi bonna n’etteeka byalagula okutuusa ku Yokaana. Era obanga mwagala okukkiriza ekyo, ono ye Eriya eyalina okujja. Alina amatu agawulira, awulire. Matayo 11:13-15.
Yesu alaga nti obumanyikiddwa obw’obunnabbi bwa Yokaana Omubatiza bwali kigezo. Ayogera butereevu nti, "bwe muba mukikkiriza". Oluvannyuma Yesu abakubiriza abayigirizwa be okukikkiriza ng’agamba nti, "Alina amatu okuwulira, awulire." Awulire ki? Awulire ani ddoboozi eryejja mu ddungu ery’enkomerero eryogerwako mu Baibuli, era n’ateekateeka ekkubo ery’omubaka w’endagaano, omutyo omubaka oyo alyoke ateekateekere abo 144,000 okukola omulimu omwenjawulo mu biro by’okusala emisango kwa Katonda okuli obubonero obukulu.
Yokaana yambadde "ekyambalo eky'obwoya bw'ekamela, n'olukoba olw'olususu mu kiwato kye; era emmere ye yali enzige n'obuki bwa ddungu." "Emmere" ye yali obubaka bw'Obusiraamu, kubanga ekigambo "enzige" kiyimira Obusiraamu, ate obuki kye Kigambo kya Katonda, era bwali buwoomerera mu kamwa ke. Obubaka obuwoomerera bwe yalya bwali ku "endogoyi ey’Abalabu ey’omu nsiko", ekabonero akasooka ddala ak’Obusiraamu mu Ebyawandiikibwa. Obubaka obuwoomerera obw’endogoyi ey’omu nsiko ey’Abalabu ey’Obusiraamu, obulagirwa ne "enzige", nabwo bwali bulukiddwa mu kyambalo kye, kubanga enkamela nazo ziyimirira Obusiraamu. Si kukyamya ekigambo "enzige" okukikozesa ng’akabonero k’Obusiraamu, newankubadde emmere Yokaana gye yali alya kyandibadde nga etegeeza omuti oguyitibwa "locust tree", so si ku nzige ez’obuwuka. Ekigambo "enzige" kye kabonero k’Obusiraamu, era Yokaana teyali ayimiriza kulya kw’emmere yonna ey’omubiri; emmere ye yali akabonero k’obubaka obw’obunnabbi bwe yali alye.
Omukoba gwe gwali ‘obunnabbi’ obwalabisibwa mu Habakkuku. Obunnabbi obwo bukungaanya wamu okusuulibwaamu essuubi okw’olubereberye, ekiseera eky’okulindirira kw’abawala, n’emisingi gy’obwadiventisti, nga bwe byalabisibwa ku bipande ebitukuvu. Habakkuku yali omukoba ogw’obunnabbi ogwasibanga wamu ebyo byonna eby’obutuufu.
Kubanga okubonekerwa kukyali kulw’obudde obutegekeddwa; naye ku nkomerero kujja kwogera era tekulimba. Newaakubadde nga kulwawo, lindirira; kubanga kujja ddala, tekulwawo. Laba, omwoyo gwe ogweyimusa teguli mutereevu mu ye; naye omutuukirivu alibeera mulamu olw’okukkiriza kwe. Habakuku 2:3, 4.
Obubaka bw'obunnabbi obuyunga wamu, ng'omukanda gw'ekiwato, obubaka obuzimba okulabula kwa "eddoboozi", kye olugero lw'abawala ab'obuwombeefu, nga lwegatta ku okwolesebwa okwalwawo naye ne kwogera. Okwolesebwa kw'okukaaba okw'omu ttumbi kuleeta enjawulo wakati w'ababi, abo "omutima gwe guyimudiddwa", n'ab'omuwendo, abo abatuukirizibwa olw'okukkiriza. Okutuukirizibwa olw'okukkiriza kye omukanda gw'ekiwato gwe "eddoboozi" weyambaza.
Era obutuukirivu bunaabeera ekikoba ku kiwato kye, n’obwesigwa ekikoba ku mbirizi ze. Isaaya 11:5.
Bwe yatuuka “eddoboozi eryekaaba mu ddungu” ery’okusubwa essuubi, oluvannyuma lw’okusubwa essuubi kwa July 18, 2020, obubaka bw’eryo bwali bumu, nga bwe bwabadde okuva nga September 11, 2001. Obubaka obwo bwa Eriya ajja, eri amagumba amayombye agafu agalindirira ng’agaasubwa essuubi, bwe buno: Isilamu ye “ebibonerezo eby’obubonero” ebireetera abaana ba Katonda abalala abali mu Babulooni okuyiga obutuukirivu.
Ekkubo ly’abatuukirivu lye butereevu; ggwe, Omutereevu ennyo, opima ekkubo ly’abatuukirivu. Weewaawo, mu kkubo ly’emisango gyo, Ayi Mukama, tukulindiridde; okwegomba kw’emmeeme yaffe kuli erinnya lyo n’okujjukira kwo. N’emmeeme yange nkwegombedde mu kiro; weewaawo, n’omwoyo oguli mu nze ndikunoonya mu makya: kubanga bwe wabaawo emisango gyo mu nsi, abatuuze b’ensi bagenda kuyiga obutuukirivu. Isaaya 26:7-9.
Yokaana Omubatiza, eyali Eriya eyalina okujja, ye "ddoboozi" mu "ddungu" ly’ennaku ssatu n’ekitundu ez’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu. Omulimu gwe mwe muli n’okulambulula olulyo olwokuna era olusembayo olw’Obwadiventisiti, abo abalina emitima egyesituse era aba beesiga obuwangwa bw’omwoyo obwa bajjajja baabwe, naye bawulira nti obusungu bwa Katonda bwebusemberedde okujja. Be lulyo olwokuna, kubanga balabise mu bujjuvu okufuuka olulyo olukontana ne Kristo. Be olulyo lw’ennyoka, naye bakyatunuulira kitaabwe Ibulayimu, nga balaga nti mu mazima be olulyo lw’Omwana gw’Endiga. Olulyo lw’Omwana gw’Endiga lwe lulyo olulondeddwa Peetero lw’ayogerako; be abo abagoberera Omwana gw’Endiga yonna gy’agenda.
Kitegeerekeka nti Yokaana yalambulula ebibi by’abo abaajjanga okuwulira obubaka bwe, kubanga beenenya ne babatizibwa. Era yabategeeza nti waliwo omu agenda kumugoberera, agenda okusunsula ddala oluggya lwe. Omuntu oyo ye mubaka w’endagaano; ye “omusajja w’ekyole ky’enfuufu” akomba n’asuula ebweru mu ddirisa ensimbi ez’obulimba n’amayinja ag’omuwendo ag’obulimba, era n’azzawo amayinja ag’omuwendo aga ddala agaasooka, ne gaakaanya emirundi kkumi okusinga bwe gaakaanyanga mu kiseera William Miller bwe yalagirirwangako b’amalaika mu mulimu ogw’okukuŋŋaanya amayinja ag’omuwendo aga ddala mu kutambuza obubaka bw’omumalaika asooka.
Yokaana Omubatiza yayogera butereevu ng’ayanenya okwesiga kw’Abadiventisi ab’e Lawodikiya mu kitaabwe Abulaamu, kubanga okujja kwa Eriya kwali kukomewo emitima gy’abazadde eri abaana n’egy’abaana eri abazadde. Ensonga y’enkozesa ya Bayibuli ey’asooka n’asemba erabikira mu mulimu ogwo, era kirimu n’eddagala eri abo abeesanga nga basaasanyiziddwa, mu nsi y’abalabe, nga bafu mu ddungu. Balina okutegeera ebibi byabwe n’ebya bajjajjaabwe, ne beenenya. Wamu n’okutegeera ebibi byabwe n’ebya bajjajjaabwe, balina n’okukkiriza nti tebaali batambulira awamu ne Mukama mu kiseera ky’eddungu ekya nnaku ssatu n’ekitundu. Era, balina n’okukkiriza nti Katonda teyali abatambulako mu kiseera ekyo.
Abo abalisigalayo ku mmwe balimalira ddala mu bujeemu bwabwe mu nsi z’abalabe bammwe; era ne mu bujeemu bwa bajjajjaabwe balimaliriramu wamu nabo. Bwe banaatula obujeemu bwabwe, n’obujeemu bwa bajjajjaabwe, awamu n’okwonoona kwe baanyonoona ku nze, era nti baatambula nga bankontana; era nti nange natambula nga nkontana nabo, ne mbatwala mu nsi y’abalabe baabwe; bwe kityo emitima gyabwe egitakomolebwa bwe gigonda, ne bakkiriza ekibonerezo ky’obujeemu bwabwe: awo ndijjukira endagaano yange ne Yakobo, era ndijjukira n’endagaano yange ne Isaaka, era ne ndagaano yange ne Ibulayimu ndijjukira; era ndijjukira n’ensi. Ekitabo ky’Abaleevi 26:39-42.
Ekikolimo kyaliwo kubanga tebaajjukira ssabbiiti ez’ettaka.
Yokaana Omubatiza, eyali Eriya agenda okujja, yali ekifaananyi ky’‘eddoboozi’ eryali mu ddungu mu kiseera ky’ennaku ssatu n’ekitundu ez’Okubikkulirwa ekkumi n’emu. Yandikulagira amagumba agafu ageekalu oku ‘jjukira’ etteeka lya Musa e Kolebu; era bwe bakikola, omubaka w’endagaano yandikola ‘okujjukira’ endagaano ya bajjajja baabwe. Naye kyokka singa baatula ebibi byabwe, n’eby’abajjajja baabwe, era nga n’okweetoowaza okusingawo, baalina okubala n’okunyonnyola obusobyeko ‘bye baasobyaako’ eri Katonda.
Era baateekwa okukkiriza nti baali batambulira mu ngeri "etakkiriziganya" ne Katonda, era nti Katonda yabadde atambulira mu ngeri "etakkiriziganya" nabo.
Baali bateekwa era okutegeera nti be baali amagumba agakomye era agafu agali mu luguudo olwo olw’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, kubanga baali bateekwa okukkiriza nti Katonda yabaleeta mu nsi y’omulabe, era ensi y’omulabe ye kufa.
Okusinziira ku Yokaana Omubatiza, baalina era okuddamu ekibuuzo nti, "Eddoboozi erikaaba mu ddungu ye ani?", kubanga Yokaana yababuuza nti, "Ani eyabalabula okudduka okuva mu busungu obugenda okujja?"
Tujja okwongera ku nsonga zino mu kiwandiiko ekiddako.
Omuweereza wa Katonda alagirwa nti: 'Yogerera waggulu, tosuulirira, golola eddoboozi lyo ng'ennyanga, era olage abantu bange obujeemu bwabwe, n'ennyumba ya Yakobo ebibi byabwe.' Omukama ayogera ku bantu bano nti: 'Bannoonya buli lunaku, era basanyukira okumanya amakubo gange, ng'eggwanga erakolanga obutuukirivu.' Wano waliwo abantu abalimbibwa bo bennyini, abeerowooza nga batukirivu, era abekkakkanya mu bwabwe; omuweereza alagirwa okuyogerera waggulu era okubalaga obujeemu bwabwe. Mu mirembe gyonna omulimu guno gukoliddwa eri abantu ba Katonda, era kati guyetaagibwa okusinga bwe kyetaagibwanga edda. Obujulizi, omuzingo 5, 299.