ເອລີຢາ - ເລກສີ່

ການເປັນພະຍານຂອງເອລີຢາເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອທ່ານປະກາດວ່າ ຈະບໍ່ມີຝົນຕົກ ນອກຈາກຕາມຄໍາຂອງທ່ານ ເປັນເວລາສາມປີເຄິ່ງ.

ສາມປີເຄິ່ງນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດແຫ່ງທິອາໄທຣາ ຕັ້ງແຕ່ປີ 538 ຈົນເຖິງ 1798. ໃນປີ 1798, ເມື່ອໄລຍະແຫ້ງແລ້ງສິ້ນສຸດລົງ, ເອລີຢາໄດ້ເອີ້ນອາຮັບໄປຫາກາເມນ. ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໄດ້ປະກາດເຖິງໂມງແຫ່ງການພິພາກສາຂອງພຣະເຈົ້າ ໃນວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844. ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ແມ່ນຄຳສັ່ງທີ່ມີຕໍ່ອາຮັບ ໃຫ້ເອີ້ນຊົນອິດສະຣາເອນທັງໝົດໄປຫາກາເມນ.

ຊາວອິສະຣາເອນທັງໝົດໄດ້ຖືກຮວບຮວມໄປຍັງພູຄາເມນໃນສະໄໝຂອງເອລີຢາ ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ເປັນພາບແທນປະຫວັດສາດຂອງ William Miller ເມື່ອຄຣິສຕະຈັກທັງສາມແຫ່ງໃນພຣະນິມິດບົດທີ 3 ໄດ້ຖືກຮວບຮວມເຂົ້າດ້ວຍກັນ. ຄຣິສຕະຈັກທີ່ໃນເບື້ອງຕົ້ນໄດ້ຫລົບໜີເຂົ້າໄປໃນຖິ່ນກັນດານໃນປີ 538 ເພື່ອຫລີກໜີການຂົ່ມເຫັງຂອງ Jezebel ຕາມທີ່ຖືກເປັນພາບແທນໂດຍຄຣິສຕະຈັກເທຍທີຣາ ໄດ້ອອກມາຈາກຖິ່ນກັນດານໃນຖານະຊົ່ວອາຍຸຄົນທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ພົບກັບຂ່າວສານຂອງເອລີຢາ ຊຶ່ງຖືກເປັນພາບແທນໂດຍ William Miller. ແລ້ວສັດຮ້າຍຈາກໂລກກໍໄດ້ອ້າປາກຂອງມັນ ແລະກືນກິນກະແສນ້ຳແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງທີ່ໄດ້ຖືກສົ່ງມາຕໍ່ນາງຕະຫຼອດໜຶ່ງພັນສອງຮ້ອຍຫົກສິບປີ.

ໃນຄຳພະຍາກອນ “ການເວົ້າຂອງປະເທດໜຶ່ງ” ໝາຍເຖິງການກະທຳຂອງອຳນາດນິຕິບັນຍັດແລະຕຸລາການຂອງປະເທດນັ້ນ, ແລະໃນປີ 1789 ສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ສະຖາປະນາເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ຄືລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສະຫະລັດ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄຸ້ມຄອງສິດແລະເສລີພາບອັນຈຳເປັນ ເພື່ອຈັດໃຫ້ມີການປົກປ້ອງຈາກການຂົ່ມເຫັງທັງຈາກກະສັດແຫ່ງເອີຣົບ ແລະຈາກຄຣິດຕະຈັກກາໂຕລິກທີ່ໄດ້ຫຼົງຖອຍ.

ໃນປີ 1789 ກ່ອນໜ້າການເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງບົດບາດເຊີງຄໍາພະຍາກອນຂອງສະຫະລັດໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກຂອງຄໍາພະຍາກອນໃນພຣະຄໍາພີ ມັນໄດ້ເວົ້າດັ່ງລູກແກະ ແຕ່ເມື່ອຮອດກົດໝາຍວັນອາທິດ ມັນຈະເວົ້າດັ່ງມັງກອນ.

ການເລີ່ມຕົ້ນແລະການສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກໄດ້ຖືກກໍານົດໝາຍໂດຍການເວົ້າຂອງມັນ. ໃນປີ 1798, ອາຫັບໄດ້ເອີ້ນຊົນຊາດອິສຣາເອນທັງໝົດໄປຍັງພູເຂົາຄາເມນ ບ່ອນທີ່ເອລີຢາກໍາລັງຈະຕັ້ງການທົດສອບໜຶ່ງຂຶ້ນເພື່ອພິສູດແກ່ຜູ້ທີ່ກໍາລັງເຝົ້າເບິ່ງຢູ່ວ່າ ພຣະເຈົ້າຂອງຊາວເຮັບເຣີ ຫຼື ພະຂອງເຢເຊເບນ ຜູ້ໃດເປັນພຣະເຈົ້າແທ້. ເຢເຊເບນມີຜູ້ພະຍາກອນຂອງພະບາອານສີ່ຮ້ອຍຫ້າສິບຄົນ ແລະຜູ້ພະຍາກອນຂອງເສົາບູຊາສີ່ຮ້ອຍຄົນ. ພະບາອານອັນເປັນພະເທັດຈອມປອມນັ້ນເປັນເທບບຸລຸດ ແລະ ອາຊຕາໂຣດ ອັນເປັນພະເທັດຈອມປອມນັ້ນເປັນເທບສະຕຣີ.

ຜູ້ພະຍາກອນປອມສອງຈຳພວກນັ້ນເປັນຕົວແທນແຫ່ງການປະສົມປະສານຂອງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ, ເພາະໃນຄຳພະຍາກອນ ເມື່ອຜູ້ຊາຍແລະຜູ້ຍິງຖືກນຳສະເໜີຄູ່ກັນ, ຜູ້ຍິງເປັນຕົວແທນຂອງຄຣິສຕະຈັກ ແລະຜູ້ຊາຍເປັນຕົວແທນຂອງລັດ. ເອລີຢາໄດ້ຢູ່ໃນສະພາບທີ່ຖືກຈຳນວນຝ່າຍກົງຂ້າມເຫນືອກວ່າແປດຮ້ອຍຫ້າສິບຕໍ່ໜຶ່ງ ເມື່ອທ່ານໄດ້ເຜຊິນໜ້າກັບການປະສົມປະສານອັນບໍ່ບໍລິສຸດຂອງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ, ດັ່ງທີ່ຖືກແທນຄວາມໂດຍທັງບັນດາເທບພະປອມຝ່າຍຍິງແລະຝ່າຍຊາຍ ແລະຍັງໂດຍການສົມຣົດຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນອີກດ້ວຍ. ພາບປຽບຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນກ່ຽວກັບຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ ເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມເສື່ອມຊາມຂອງເຂົາໜຶ່ງແຫ່ງ Republicanism ແລະບາອານກັບອາຊະຕາໂຣດເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມເສື່ອມຊາມຂອງເຂົາໜຶ່ງແຫ່ງ Protestant horn.

ບັນຫານັ້ນແມ່ນການຄັດຄ້ານຂອງເອລີຢາຕໍ່ສາສະໜາທີ່ເສື່ອມຊາມ ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍທະຍາຕີຣາໃນພຣະນິມິດບົດທີສອງ. ເອລີຢາເປັນຕົວແທນຂອງຝ່າຍໂປຣເຕສຕັງ, ເພາະຄຳນິຍາມພຽງຢ່າງດຽວຂອງຄຳວ່າ ໂປຣເຕສຕັງ ຄືຜູ້ທີ່ຄັດຄ້ານຕໍ່ໂຣມ. ການຄັດຄ້ານຂອງເອລີຢາເປັນຕົວແທນຂອງການຄັດຄ້ານຕໍ່ການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກແລະລັດ ຊຶ່ງຖືກເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໂດຍພັນທະມິດອັນບໍ່ບໍລິສຸດລະຫວ່າງລັດທີ່ເສື່ອມຊາມກັບຄຣິສຕະຈັກທີ່ເສື່ອມຊາມ.

ການກິນເປັນຕົວແທນຂໍ້ຄວາມທີ່ທ່ານຍອມຮັບ, ແລະຂໍ້ຄວາມທີ່ຖືກຖວາຍແກ່ຮູບເຄົາລົບເປັນຕົວແທນຫຼັກຄໍາສອນຂອງຄາທອລິກ, ອັນເປັນສັນຍາລັກໂດຍແທ້ຂອງການນະມັດສະການຮູບເຄົາລົບອັນໜ້າຊັງ. ປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນຍຸກມືດໄດ້ມາຍອມຮັບຫຼັກຄໍາສອນນອກຮີດຫຼາຍປະການຂອງຄາທອລິກ, ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ ການນະມັດສະການດວງອາທິດ.

ການຜິດປະເວນີແມ່ນຄວາມສຳພັນທີ່ຜິດກົດໝາຍ ແລະໃນຄວາມໝາຍທາງຄຳພະຍາກອນ ມັນເປັນຕົວແທນແຫ່ງແກ່ນແທ້ຂອງສິ່ງທີ່ລັດຖະທຳມະນູນຫ້າມໄວ້; ຄືການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກກັບລັດ. ອາຮັບຢູ່ໃນຄວາມສຳພັນທີ່ຜິດກົດໝາຍກັບເຢເຊເບນ ເພາະວ່າໃນຖານະກະສັດແຫ່ງອິດສະຣາເອນ ທ່ານບໍ່ຄວນແຕ່ງງານກັບເຈົ້າຍິງນອກສາສະໜາ. ພຣະເຢຊູຊົງລະບຸວ່າ ໂຢຮັນຜູ້ໃຫ້ບັບຕິສະມາແມ່ນເອລີຢາ ແລະໂຢຮັນກໍໄດ້ເຜຊິນໜ້າກັບຄວາມສຳພັນອັນບໍ່ບໍລິສຸດແບບດຽວກັນນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຕຳໜິເຮໂຣດທີ່ໄດ້ແຕ່ງງານກັບເຮໂຣເດຍ ພັນລະຍາຂອງນ້ອງຊາຍຂອງຕົນ.

ການເຜີຍໜ້າຂອງເອລີຢາກັບອາຮາບ ແລະ ເຢເຊເບນ ເປັນພາບລ່ວງໜ້າຂອງການເຜີຍໜ້າຂອງໂຢຮັນກັບເຮໂຣດ ແລະ ເຮໂຣເດຍ ເພາະວ່າຄວາມສຳພັນທັງສອງນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງຄວາມສຳພັນອັນຜິດກົດໝາຍລະຫວ່າງຄຣິດຕະຈັກກັບລັດ. ຮ່ວມກັນແລ້ວ ພວກເຂົາເປັນຕົວແທນຂອງຂ່າວສານແຫ່ງເອລີຢາຂອງຄົນໜຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ ຜູ້ຊຶ່ງເຜີຍໜ້າກັບສັນຕະປາປາ (ເຢເຊເບນ ແລະ ເຮໂຣເດຍ), ກະສັດສິບອົງທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (ອາຮາບ ແລະ ເຮໂຣດ) ແລະ ສະຫະລັດອາເມຣິກາທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງຜູ້ພະຍາກອນປອມ (ພວກຜູ້ພະຍາກອນປອມແຫ່ງກາເມນ ແລະ ຊາໂລເມ, ບຸດສາວຂອງເຮໂຣເດຍ).

ບໍລິບົດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຢູ່ທີ່ກາເມນ ລວມເຖິງການປົກປ້ອງໂດຍເອລີຢາຕໍ່ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສະຫະລັດອາເມລິກາ ຊຶ່ງໄດ້ຈາລຶກຫຼັກການແຫ່ງການແຍກສາສະໜາອອກຈາກລັດໄວ້.

ລັດຖະທໍານູນໄດ້ສະຖາປະນາໄວ້ວ່າ ສອງເຂົາແຫ່ງລັດທິສາທາລະນະນິຍົມ ແລະ ໂປຣແຕສແຕນຈະຄົງແຍກອອກຈາກກັນຢູ່ສະເໝີ. ແຕ່ພຣະທຳພຣະນິມິດລະບຸວ່າ ເມື່ອສະຫະລັດອາເມຣິກາໃນທີ່ສຸດເວົ້າດັ່ງມັງກອນ ມັນຈະເປັນເຊັ່ນນັ້ນເມື່ອບັນດາຄຣິສຕະຈັກທີ່ເສື່ອມຖອຍໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາເຂົ້າຄວບຄຸມ ແລະ ຮ່ວມຕົວກັບລັດຖະບານທີ່ເສື່ອມຖອຍ.

ເອລີຢາຢູ່ທີ່ພູເຂົາກາເມນ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງວຽກງານຂອງພວກ Millerites, ແລະພວກ Millerites ໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ເປັນສາດສະດາທີ່ແທ້ຈິງ ໃນການປຽບທຽບກົງກັນຂ້າມກັບຜູ້ທີ່ເພິ່ງອອກມາຈາກໃຕ້ອິດທິພົນຂອງຄາທອລິກ ແຕ່ໄດ້ເລືອກ ໂດຍການປະຕິເສດແສງສະຫວ່າງແຫ່ງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ທີ່ຈະກັບຄືນໄປສູ່ໂຣມ. ດັ່ງນັ້ນ, ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທີສອງໃນລະດູບ່ວງປີ 1844 ຈຶ່ງປະກອບດ້ວຍການລະບຸນິກາຍໂປຣແຕສະແຕນທັງຫຼາຍວ່າເປັນບຸດສາວຂອງບາບີໂລນ, ແລະລະບຸພວກ Millerites ວ່າເປັນເຂົາໂປຣແຕສະແຕນທີ່ແທ້ຈິງ.

ເມື່ອພຣະເຈົ້າໄດ້ນຳອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນປະເທດອີຢິບ ແລະຜ່ານນ້ຳແຫ່ງທະເລແດງ ພຣະອົງໄດ້ຊົງເລີ່ມຕົ້ນຂະບວນການທົດສອບອັນຕໍ່ເນື່ອງ ຊຶ່ງເລີ່ມຂຶ້ນດ້ວຍການທົດສອບເລື່ອງມານາຈາກສະຫວັນ.

ຄວາມຜິດຫວັງໃນວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844 ໄດ້ນໍາໄປສູ່ຄວາມເຂົ້າໃຈເລື່ອງສະຖານນະມັດສະການໃນສະຫວັນ, ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ນໍາສະເໜີການທົດສອບເຣື່ອງວັນສະບາໂຕ ດັ່ງເຊັ່ນທີ່ການທົດສອບເຣື່ອງມານາໄດ້ກາຍເປັນຂໍ້ທົດສອບຂໍ້ທໍາອິດໃນຊຸດຂອງການທົດສອບສິບປະການສໍາລັບອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ.

ເມື່ອພວກໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ອອກມາຈາກຍຸກມືດໃນປີ 1798 ແລະພຣະທຳດານີເອນໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກ, ອານາຈັກທີຫົກໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ, ຄືສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນທີ່ມີສອງເຂົາໃນພຣະນິມິດບົດ 13, ກໍໄດ້ເລີ່ມການເຄື່ອນຂອງມັນຜ່ານປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ. ລັດທິໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເທິງເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ເອີ້ນວ່າພຣະຄຳພີບໍລິສຸດ ແລະລັດທິສາທາລະນະລັດໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເທິງເອກະສານອັນສັກສິດທີ່ເອີ້ນວ່າລັດຖະທຳມະນູນ. ພຣະເຈົ້າໄດ້ນຳຄຣິສຕະຈັກຂອງພຣະອົງໃນຖິ່ນກັນດານອອກຈາກຍຸກມືດ, ແຕ່ດັ່ງເຊັ່ນອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝທີ່ຕົກເປັນທາດໃນອີຢິບ, ພຣະບັນຍັດເຣື່ອງວັນຊະບາໂຕໄດ້ຖືກຫຼົງລືມໄປ. ເມື່ອອິດສະຣາເອນຂ້າມທະເລແດງໃນລະຫວ່າງທາງໄປສູ່ການປະທານພຣະບັນຍັດທີ່ຊີນາຍ, ອິດສະຣາເອນໃນຍຸກໃໝ່ກໍໄດ້ຂ້າມມະຫາສະມຸດແອດແລນຕິກໃນລະຫວ່າງທາງໄປສູ່ວັນທີ 22 ຕຸລາ 1844, ບ່ອນທີ່ພຣະບັນຍັດຈະຖືກເປີດເຜີຍອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກຳລັງຍົກຕັ້ງຊົນຊາດໜຶ່ງຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ຜູ້ຊຶ່ງຈະເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ເປັນຜູ້ຮັກສາການສຳແດງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ ແລະຈະສືບຕໍ່ຜ້າຄຸມແຫ່ງລັດທິໂປຣເຕສະແຕນ. ອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ຮັບສອງແຜ່ນຈາລຶກແຫ່ງພຣະບັນຍັດສິບປະການເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງພາລະກິດຂອງພວກເຂົາໃນການເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ແລະອິດສະຣາເອນໃນຍຸກໃໝ່ໄດ້ຮັບສອງແຜ່ນຈາລຶກຂອງຮາບາກຸກເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງພາລະກິດຂອງພວກເຂົາໃນການເປັນຜູ້ຮັກສາພຣະວາຈາແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ.

ອິສຣາເອນໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ຈະຕ້ອງແບກຫາບກະດານຫີນທັງສອງຊຸດທີ່ມີສອງແຜ່ນ ເມື່ອນາງໄດ້ນຳສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທີສາມໄປປະກາດແກ່ໂລກ ຊຶ່ງເປັນຂ່າວສານທີ່ຖືກປະກາດໂດຍຜູ້ທີ່ຮັບສືບທອດສະໄບຄຸມຂອງໂປຣເຕສຕັງ. ໂປຣເຕສຕັງທີ່ອອກມາຈາກຍຸກມືດນັ້ນໃນເວລານັ້ນຍັງບໍ່ສົມບູນ ເຊັ່ນດຽວກັບອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານເມື່ອພວກເຂົາຂ້າມທະເລແດງ. ໂປຣເຕສຕັງໄດ້ປະກາດຄຳຂວັນວ່າ ພຣະຄຳພີ ແລະ ພຣະຄຳພີເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງມີຄວາມເຂົ້າໃຈພຣະວັດຈະນະຂອງພຣະເຈົ້າຢ່າງບໍ່ຄົບຖ້ວນ ເນື່ອງດ້ວຍຫຼາຍສັດຕະວັດແຫ່ງການກິນຫຼັກຄຳສອນນອກສາສະໜາຂອງໂຣມັນຄາທອລິກ (ຂອງທີ່ຖວາຍແກ່ຮູບບູຊາ). ພຣະເຈົ້າໄດ້ກຳນົດໄວ້ວ່າ ໂປຣເຕສຕັງທີ່ແທ້ຈິງຈະເປັນຕົວແທນຂອງພຣະວັດຈະນະທັງສິ້ນຂອງພຣະເຈົ້າ ດັ່ງທີ່ຖືກເປັນສັນຍາລັກໂດຍ “ພຣະບັນຍັດ ແລະ ພວກຜູ້ພະຍາກອນ,” ຄືກະດານຫີນທັງສອງຊຸດທີ່ມີສອງແຜ່ນ ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນທັງພາລະກິດຂອງປະຊາຊົນຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະອຸປະນິສັຍຂອງພຣະເຈົ້າ. ພາລະກິດຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ແມ່ນເພື່ອສ້າງຊົນຊາດໂປຣເຕສຕັງອັນແທ້ຈິງ ຜູ້ທີ່ຈະເປັນທັງຜູ້ຮັກສາພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະວັດຈະນະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະອົງ.

ຄໍາເຕືອນທີ່ຈະຕ້ອງຖືກປະກາດໂດຍຜູ້ທີ່ໄດ້ຖືກລະບຸວ່າເປັນຜູ້ຮັກສາຝາກຂອງແຜ່ນຈາລຶກສອງຊຸດ ຄື ແຜ່ນຈາລຶກສອງແຜ່ນ ແມ່ນເພື່ອຕໍ່ຕ້ານການຮັບເອົາເຄື່ອງໝາຍຂອງຄາທອລິກ. ການຄັດຄ້ານນັ້ນແມ່ນຕໍ່ຕ້ານຄວາມສຳພັນອັນຜິດກົດໝາຍຂອງອາຮາບແລະເຢເຊເບນ ແລະໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍເອລີຢາເທິງພູກາເມນ. ການປະທານແຜ່ນຫີນສອງແຜ່ນທີ່ພູຊີນາຍເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງການປະທານຜ້າສອງແຜ່ນຂອງຮາບາກຸກໃນປະຫວັດສາດຕັ້ງແຕ່ປີ 1842 ຫາ 1849. ຜ້າສອງແຜ່ນຂອງຮາບາກຸກແມ່ນສັນຍາລັກຂອງຄວາມສຳພັນແຫ່ງພັນທະສັນຍາລະຫວ່າງພຣະເຈົ້າແລະປະຊາຊົນໂປຣເຕສຕັງຂອງພຣະອົງ. ການປະຕິເສດແຜ່ນຈາລຶກເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະເທົ່າກັບອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານທີ່ປະຕິເສດພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າ.

ພວກມິນເລີໄດ້ເຂົ້າໄປໃນບ່ອນບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ແລະໄດ້ຮັບແສງສະຫວ່າງເກືອບກັບວັນຊະບາໂຕ, ແຕ່ຂະບວນການແຫ່ງການທົດສອບຍັງບໍ່ທັນສິ້ນສຸດ. ໃນເວລາດຽວກັນ ເຂົາຂອງລັດທິຣີພັບລິກັນກໍກຳລັງດຳເນີນຜ່ານປະຫວັດສາດດຽວກັນນັ້ນຢູ່. ແລະເຂົາທັງສອງຈະມາເຖິງຫຼັກໝາຍສຳຄັນໜຶ່ງໃນການເດີນຂອງພວກມັນຮ່ວມກັນໃນປີ 1863.

ຂ່າວສານເອລີຢາຂອງມິນເລີໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຂະບວນການຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດທີ່ຄ່ອຍໆກ້າວໜ້າໄປ ໂດຍມີຈຸດປະສົງທີ່ມຸ່ງຫມາຍເພື່ອສະຖາປະນາເຂົາສັດຝ່າຍໂປຣແຕສແຕນ ແລະໃນປະຫວັດສາດດຽວກັນນັ້ນ ເຂົາສັດຝ່າຍຣີພັບລິກັນກໍໄດ້ມີສ່ວນພົວພັນກັບຂະບວນການພັດທະນາທາງການເມືອງທີ່ຄ່ອຍໆກ້າວໜ້າໄປ. ເຂົາສັດທັງສອງຢູ່ເທິງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນຕົວດຽວກັນ ດັ່ງນັ້ນ ພວກມັນຈຶ່ງຕ້ອງດໍາເນີນໄປພ້ອມກັນຢ່າງສອດຄ່ອງຕະຫຼອດປະຫວັດສາດທັງໝົດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ.

ລັກສະນະທາງຄຳພະຍາກອນປະການທຳອິດຂອງເຂົາສັດຈາກແຜ່ນດິນທີ່ເປັນເຂົາຝ່າຍສາທາລະນະລັດ ແມ່ນການກະທຳແຫ່ງການກ່າວໃຫ້ລັດຖະທຳມະນູນມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນປີ 1789. ໃນປີ 1798, (ເວລາແຫ່ງປາຍສຸດ ເມື່ອພຣະທຳດານີເອນຖືກເປີດຜະນຶກ), ສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນຈະເວົ້າເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໃນພຣະຄຳພີ. ປີ 1798 ແມ່ນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໃນພຣະຄຳພີ, ແລະການເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໃນປີ 1798 ຈະເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງຄັ້ງສຸດທ້າຍທີ່ອານາຈັກທີຫົກຈະເວົ້າ, ແລະເວລານັ້ນຖືກນຳສະເໜີເປັນສຽງຂອງມັງກອນ. ເມື່ອພວກເຮົາພິຈາລະນາກົດໝາຍທີ່ຖືກຜ່ານໂດຍເຂົາຝ່າຍສາທາລະນະລັດໃນສະຫະລັດໃນປີ 1798, ພວກເຮົາຄວນຄາດໝາຍທີ່ຈະເຫັນການເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງກົດໝາຍທີ່ຈະຖືກຜ່ານຄວບຄູ່ກັນກັບກົດໝາຍວັນອາທິດ ເມື່ອສະຫະລັດເວົ້າດັ່ງມັງກອນ. ເມື່ອພວກເຮົາພິຈາລະນາກົດໝາຍສີ່ສະບັບຕໍ່ໄປນີ້, ຈົ່ງຖາມຕົນເອງວ່າ ກົດໝາຍສີ່ສະບັບທີ່ຖືກຜ່ານໃນປີ 1798 ມີລາຍເຊັນທາງຄຳພະຍາກອນຂອງ Alpha and Omega ຫຼືບໍ?

ໃນປີ 1798, ສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ປະກາດໃຊ້ກົດໝາຍສຳຄັນຫຼາຍສະບັບ ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ Alien and Sedition Acts. ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊຸດກົດໝາຍສີ່ສະບັບ ທີ່ຜ່ານໂດຍສະພາຄອງເກຣດທີ່ຢູ່ໃນການຄວບຄຸມຂອງພັກ Federalist ແລະໄດ້ລົງນາມໃຫ້ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ເປັນກົດໝາຍໂດຍປະທານາທິບໍດີ John Adams, ປະທານາທິບໍດີຄົນທີສອງຂອງສະຫະລັດ ແລະອະດີດຮອງປະທານາທິບໍດີຂອງ George Washington.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການແປງສັນຊາດ: ກົດໝາຍສະບັບນີ້ໄດ້ຂະຫຍາຍໄລຍະເວລາພຳນັກອາໄສທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບຜູ້ອົບພະຍົບໃນການເຂົ້າເປັນພົນລະເມືອງສະຫະລັດຈາກ 5 ປີເປັນ 14 ປີ. ຈຸດປະສົງຫຼັກຂອງມັນແມ່ນເພື່ອຈຳກັດອິດທິພົນຂອງຜູ້ອົບພະຍົບທີ່ມາໃໝ່ ຜູ້ຊຶ່ງມັກຈະຢືນຂ້າງພັກຝ່າຍຄ້ານ ຄື ພັກ Democratic-Republicans.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຊາວຕ່າງດ້າວຜູ້ເປັນມິດ: ກົດໝາຍສະບັບນີ້ໄດ້ມອບອຳນາດໃຫ້ປະທານາທິບໍດີສາມາດເນລະເທດຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນພົນລະເມືອງ ທີ່ຖືວ່າເປັນໄພຄຸກຄາມຕໍ່ຄວາມມັ່ນຄົງຂອງສະຫະລັດ ໃນຍາມສັນຕິພາບ. ມັນໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ປະທານາທິບໍດີກັກຕົວແລະເນລະເທດຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ບໍ່ແມ່ນພົນລະເມືອງ ຊຶ່ງທ່ານພິຈາລະນາວ່າເປັນອັນຕະລາຍ.

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດຕູຕ່າງດ້າວ: ກົດໝາຍນີ້ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ມີການຈັບກຸມ, ການຄວບຄຸມ, ແລະການເນລະເທດພົນລະເມືອງຈາກປະເທດທີ່ຢູ່ໃນສະພາວະສົງຄາມກັບສະຫະລັດອາເມລິກາ. ມັນໄດ້ຖືກປະກາດໃຊ້ເປັນມາດຕະການປ້ອງກັນໄວ້ກ່ອນ ໃນບັນຍາກາດອັນຕຶງຄຽດຂອງຊ່ວງທ້າຍທົດສະວັດ 1790.

ກົດໝາຍ Sedition: ນີ້ແມ່ນກົດໝາຍທີ່ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນບັນດາ Alien and Sedition Acts. ມັນໄດ້ກຳນົດໃຫ້ການພິມເຜยແຜ່ຂໍ້ຂຽນທີ່ “ເປັນເທັດ, ໃສ່ຮ້າຍ, ແລະມີເຈດຕະນາຮ້າຍ” ຕໍ່ລັດຖະບານ ຫຼື ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງລັດ ໂດຍມີເຈດຕະນາໃຫ້ເກີດການຫມິ່ນປະໝາດພວກເຂົາ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເສຍຊື່ສຽງ ເປັນຄວາມຜິດທາງອາຍາ. ບັນດານັກວິຈານເຫັນວ່ານີ້ເປັນການໂຈມຕີໂດຍກົງຕໍ່ເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ ແລະ ເສລີພາບຂອງສື່ມວນຊົນ.

ກົດໝາຍ Alien and Sedition Acts ເປັນບັນຫາທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຂໍ້ໂຕ້ຖຽງຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະນຳໄປສູ່ການຄັດຄ້ານຢ່າງສຳຄັນຈາກພັກ Democratic-Republicans, ຜູ້ທີ່ເຊື່ອວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ລະເມີດສິດທິຕາມລັດຖະທຳມະນູນອັນເປັນພື້ນຖານ ແລະເຈາະຈົງຫຼິ້ນງານພັກການເມືອງຂອງພວກເຂົາ. ພວກເຂົາໂຕ້ແຍ້ງວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນການລຸກລ້ຳຕໍ່ First Amendment, ຊຶ່ງຄຸ້ມຄອງເສລີພາບໃນການປາໄສ ແລະເສລີພາບຂອງສື່ມວນຊົນ. ໃນທີ່ສຸດ ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ມີບົດບາດສ່ວນໜຶ່ງໃນການເລືອກຕັ້ງປີ 1800, ເມື່ອ Thomas Jefferson ແລະພັກ Democratic-Republicans ໄດ້ຊະນະຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ ແລະສະພາຄອງເກຣດ, ອັນນຳໄປສູ່ການຍົກເລີກ Sedition Act.

ພັກປະຊາທິປະໄຕ–ສາທາລະນະລັດເຊື່ອວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ລະເມີດສິດທິພື້ນຖານທີ່ຖືກຄ້ຳຈຸນໄວ້ໂດຍລັດຖະທຳມະນູນ, ແລະພວກເຂົາຍັງເຊື່ອອີກວ່າກົດໝາຍເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງມຸ່ງເປົ້າໄປທີ່ພັກການເມືອງຝ່າຍຄ້ານ. ການທີ່ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຖືກຍົກເລີກ ຫຼືໝົດອາຍຸໄປໃນພາຍຫຼັງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນປະເດັນສຳຄັນແຕ່ຢ່າງໃດ, ເພາະວ່າອັນຟາ ແລະ ໂອເມກາ ຊົງສະແດງຈຸດຈົບໂດຍຜ່ານການເລີ່ມຕົ້ນ. ໃນປະຫວັດສາດຊ່ວງທີ່ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຖືກປະກາດໃຊ້ ຫຼື “ເວົ້າ” ໃຫ້ເປັນກົດໝາຍນັ້ນ, ພັກ Federalist ໄດ້ຖືກຕໍ່ຕ້ານໂດຍພັກໜຶ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ Democrat-Republicans. ວິວັດການຂອງພັກ Democrat-Republicans ໃນທີ່ສຸດໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດພັກ Republican. ເປັນພັກການເມືອງທີ່ຮວມຕົວກັນເປັນຫຼັກໂດຍອາໄສຈຸດຍືນຕໍ່ຕ້ານລະບົບຂ້າທາດ.

ນັກປະຫວັດສາດທັງຫລາຍໄດ້ລະບຸວ່າ ຄ.ສ. 1863 ເປັນຈຸດກາງຢ່າງແທ້ຈິງຂອງສົງຄາມກາງເມືອງ ອັນເປັນສົງຄາມທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງປະເດັນເລື່ອງການເປັນທາດ. ຄ.ສ. 1863 ຍັງເປັນໝຸດໝາຍອີກດ້ວຍສຳລັບຜູ້ຖືທຸງມາດຕະຖານຊຸດໃໝ່ຂອງເຂົາສັດປະທ້ວງ ຜູ້ຊຶ່ງໃນເວລານັ້ນໄດ້ປະຕິເສດຄຳພະຍາກອນເວລາຄັ້ງທຳອິດທີ່ທູດສະຫວັນໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ Miller (ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງ “ເຈັດເທື່ອ” ຈາກ Leviticus ບົດ 26). ຈະເປັນພຽງຄວາມບັງເອີນຢ່າງງ່າຍໆ ໄດ້ຫລືບໍ ທີ່ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງເຈັດເທື່ອນັ້ນພໍດີຕັ້ງຢູ່ເທິງກົດບັນຍັດເລື່ອງການເປັນທາດ ທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນບົດກ່ອນໜ້າຂອງ Leviticus? “ຄຳສາບ” ທີ່ຖືກຊີ້ບອກໂດຍ “ເຈັດເທື່ອ” ນັ້ນ ຄືຄຳສັນຍາວ່າ ຖ້າກົດແຫ່ງພັນທະສັນຍາໃນບົດ 25 ຖືກບໍ່ເຊື່ອຟັງ ອິສຣາເອນກໍຈະຈົບປະຫວັດສາດຂອງຕົນໂດຍການກັບເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດ ອັນເປັນສະພາບທີ່ມັນໄດ້ຖືກນຳອອກມາເມື່ອເລີ່ມຕົ້ນການເດີນທາງຢູ່ທະເລແດງ.

ຕັ້ງແຕ່ປີ 1798 ຫາ 1863 ພັກການເມືອງທີ່ເປັນພັກ Democratic–Republican ໄດ້ຜ່ານການຊຳລະລ້າງ ຫຼື ການສັ່ນຄອນ ເປັນລຳດັບ. ຕັ້ງແຕ່ປີ 1798 ເປັນຕົ້ນໄປ ແລະ ໂດຍສະເພາະນັບຈາກວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840 ເປັນຕົ້ນໄປຈົນເຖິງ 1863 ຂະບວນການ Millerite ໄດ້ຜ່ານການຊຳລະລ້າງ ແລະ ການສັ່ນຄອນ ເປັນລຳດັບ.

ພັກດີໂມແຄຣັດ-ຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງເຄີຍເປັນໜຶ່ງໃນພັກການເມືອງຍຸກຕົ້ນໆໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນຮູບໂດຍກົງເປັນພັກຣີພັບລິກັນສະໄໝໃໝ່ດັ່ງທີ່ດຳລົງຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ກົງກັນຂ້າມ, ພັກນັ້ນໄດ້ຜ່ານການປ່ຽນແປງແລະການແຕກແຍກເປັນລຳດັບຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ, ແລະໃນທີ່ສຸດໄດ້ນຳໄປສູ່ການກໍ່ຕັ້ງພັກການເມືອງຫຼາຍພັກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ກ່ອນການປາກົດຂຶ້ນຂອງພັກຣີພັບລິກັນ.

ພັກປະຊາທິປະໄຕ-ຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງມັກຖືກເຊື່ອມໂຍງກັບ Thomas Jefferson ແລະ James Madison, ໄດ້ຖືກກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນຊ່ວງປາຍສະຕະວັດທີ 18 ເພື່ອເປັນການຕອບສະໜອງຕໍ່ພັກ Federalist. ຝ່າຍປະຊາທິປະໄຕ-ຣີພັບລິກັນ ສົ່ງເສີມການຕີຄວາມລັດຖະທຳມະນູນຢ່າງເຄັ່ງຄັດ, ສິດອຳນາດຂອງລັດຕ່າງໆ, ແລະຜົນປະໂຫຍດຂອງພາກກະສິກຳ.

ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ທົດສະວັດ 1820 ພັກ Democratic-Republican ໄດ້ເລີ່ມແຕກແຍກຕາມແນວເສັ້ນຂອງພາກພື້ນ ແລະ ອຸດົມການ. ການແຕກແຍກຫຼັກເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງ Era of Good Feelings (1817–1825) ເມື່ອຂາດການຄັດຄ້ານທີ່ເຂັ້ມແຂງຕໍ່ປະທານາທິບໍດີ James Monroe. ໄລຍະແຫ່ງຄວາມສະຫງົບທາງການເມືອງນີ້ໄດ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ພັກ Democratic-Republican ຖົດຖອຍລົງ. ໃນທີ່ສຸດ ພັກນີ້ໄດ້ແຕກອອກເປັນຫຼາຍຝ່າຍ ແລະ ພັດທະນາໄປເປັນກຸ່ມການເມືອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

ພັກດີໂມແຄຣັດ: ບັນດາຜູ້ຕິດຕາມຂອງ Andrew Jackson, ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນປະທານາທິບໍດີຄົນທີເຈັດໃນປີ 1829, ໄດ້ສ້າງຕັ້ງພັກດີໂມແຄຣັດ. ພວກດີໂມແຄຣັດສາຍ Jackson ສະໜັບສະໜູນຝ່າຍບໍລິຫານທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ການຂະຫຍາຍຕົວໄປທາງຕາເວັນຕົກ, ແລະການຂະຫຍາຍສິດອອກສຽງໃຫ້ກວ້າງຂວາງຍິ່ງຂຶ້ນແກ່ຜູ້ຊາຍຜິວຂາວ.

ພັກ Republican ແຫ່ງຊາດ: ພັກນີ້ເກີດຂຶ້ນເພື່ອເປັນການຕອບສະນອງຕໍ່ປະທານາທິບໍດີ Andrew Jackson ແລະຕໍ່ມາໄດ້ລວມເຂົ້າກັບກຸ່ມຝ່າຍຕ້ານ Jackson ອື່ນໆ ເພື່ອກາຍເປັນພັກ Whig. ໂດຍທົ່ວໄປ ພວກ National Republicans ສະໜັບສະໜູນລັດຖະບານກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງຫຼາຍກວ່າ ແລະການພັດທະນາດ້ານເສດຖະກິດ.

ພັກຕ້ານຟຣີເມສັນ: ນີ້ແມ່ນພັກການເມືອງທີ່ດໍາຮົງຢູ່ໄລຍະສັ້ນ ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1820 ໂດຍຫຼັກໆແລ້ວເປັນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມກັງວົນກ່ຽວກັບອິດທິພົນຂອງພາດສະພາບພີ່ນ້ອງຟຣີເມສັນທີ່ປິດລັບ. ມັນໄດ້ດຶງອະດີດສະມາຊິກບາງສ່ວນຂອງພັກ Democratic-Republicans ເຂົ້າມາ.

ພັກ Whig: ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1830, ພັກ Whig ປະກອບມີອະດີດສະມາຊິກພັກ National Republican, ກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານ Masonic, ແລະກຸ່ມຝ່າຍຄ້ານອື່ນໆ. ລັກສະນະເດັ່ນຂອງພວກເຂົາຄືການຄັດຄ້ານນະໂຍບາຍແບບ Jacksonian, ການສະໜັບສະໜູນລັດຖະບານກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ແລະການສົ່ງເສີມການພັດທະນາທາງອຸດສາຫະກຳແລະເສດຖະກິດ.

ພັກຣີພັບລິກັນໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1850 ເປັນການຕອບສະໜອງໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມຕຶງຄຽດລະຫວ່າງພາກພື້ນທີ່ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນໃນເລື່ອງການເປັນທາດ. ພັກນີ້ໄດ້ດຶງດູດອະດີດສະມາຊິກພັກ Whig, ພວກເດໂມແຄຣັດຕ້ານການເປັນທາດ, ພັກ Free Soil, ແລະອື່ນໆທີ່ຄັດຄ້ານການຂະຫຍາຍລະບົບທາດເຂົ້າໄປໃນດິນແດນໃໝ່. ຜູ້ສະໝັກຊິງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີຄົນທຳອິດຂອງພັກຣີພັບລິກັນ, John C. Fremont, ໄດ້ລົງແຂ່ງຂັນໃນການເລືອກຕັ້ງປີ 1856, ແລະຜູ້ສະໝັກຄົນທຳອິດຂອງພັກທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, Abraham Lincoln, ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງໃນປີ 1860. ດັ່ງນັ້ນ, ພັກຣີພັບລິກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໂດຍແຍກຕ່າງຫາກຈາກຂົນບັນນະທຳທາງການເມືອງແບບ Democratic-Republican ແລະມີເສັ້ນທາງພັດທະນາອັນເປັນເອກະລັກໃນປະຫວັດສາດການເມືອງອາເມຣິກາ.

ຮອດປີ 1860, ພັກຣີພັບລິກັນໄດ້ເລືອກປະທານປະເທດຄົນທຳອິດຂອງຕົນ. ພັກນີ້ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນເທິງພື້ນຖານແຫ່ງການຮ່ວມກຸ່ມຂອງບັນດາພັກການເມືອງທີ່ຄັດຄ້ານການເປັນທາດ. ໃນປີ 1863 ຖະແຫຼງການປົດປ່ອຍທາດໄດ້ “ເວົ້າ” ໃຫ້ການເປັນທາດສິ້ນສຸດລົງ. ໃນປີ 1863 ເຂົາສັດຂອງຣີພັບລິກັນ, ຊຶ່ງໃນເວລານັ້ນຖືກແທນຄວາມໂດຍພັກຣີພັບລິກັນ, ໄດ້ “ເວົ້າ” ໃຫ້ການເປັນທາດສິ້ນສຸດລົງ, ໃນຂະນະທີ່ເຂົາສັດຂອງພວກໂປຣແຕສຕັງໄດ້ຢຸດເປັນຂະບວນການ ແລະ ກາຍເປັນຄຣິສຕະຈັກເຊເວັນທ໌-ເດ ແອດເວນຕິສ. ຂະບວນການຂອງພວກມິນເລີໄຣຕ໌ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ຢ່າງເປັນທາງການໃນເດືອນພຶດສະພາ ປີ 1863, ແລະໃນປີນັ້ນເອງ ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ, ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງການເປັນທາດ, ໄດ້ຖືກປະຕິເສດ. ຜູ້ໃດມີຫູໃຫ້ຟັງ, ຜູ້ນັ້ນຈົ່ງຟັງ.

ໃນຈຸດນີ້ ອາດເປັນປະໂຫຍດທີ່ຈະນຳສະເໜີພາບລວມຢ່າງຫຍໍ້ໆ ຂອງ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ” ຕາມທີ່ສາດສະດາດານີເອນໄດ້ເອີ້ນໄວ້.

ວິນລຽມ ມິນເລີ ຜູ້ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການນໍາພາໂດຍກາບຣີເອນ ແລະທູດສະຫວັນອື່ນໆ ໃນຂະນະທີ່ລາວສຶກສາພຣະຄໍາຂອງພຣະເຈົ້າ ໄດ້ຖືກນໍາໃຫ້ໄປສູ່ “ເຈັດເທື່ອ” ໃນພຣະທໍາເລວີ ບົດ 26 ກ່ອນ. ຄໍາພະຍານຂອງມິນເລີຄືວ່າ ໃນການສຶກສາພຣະຄໍາພີຂອງລາວ ລາວໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຈາກພຣະທໍາປະຖົມມະການ ແລະດັ່ງນັ້ນ ເປັນທີ່ແນ່ນອນວ່າລາວໄດ້ມາເຖິງພຣະທໍາເລວີກ່ອນຫຼາຍ ທີ່ລາວຈະໄປເຖິງສອງພັນສາມຮ້ອຍປີໃນພຣະທໍາດານີເອນ ບົດ 8 ຂໍ້ 14. ລາວໄດ້ໃຊ້ແຕ່ພຣະຄໍາພີ ແລະ Cruden’s concordance ເທົ່ານັ້ນ.

ສາລານຸກົມຄວາມສອດຄ່ອງຂອງ Cruden ບໍ່ມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພາສາເຮັບເຣີ ຫຼື ກຣີກ ທີ່ຕໍ່ມາໄດ້ຖືກແປເປັນພາສາອັງກິດໃນພຣະຄຳພີສະບັບ King James. Miller ໄດ້ພິຈາລະນາ “ບໍລິບົດ” ຂອງຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ລາວກຳລັງສຶກສາ ເພື່ອເປັນແນວທາງໃຫ້ແກ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງລາວຕໍ່ຄຳໜຶ່ງ ຫຼື ຕອນໜຶ່ງຂອງພຣະຄຳພີ. ເມື່ອເຖິງຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງລາວກ່ຽວກັບ “ເຈັດເທື່ອ” ນັ້ນ ກໍເຫັນໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍວ່າ ບໍລິບົດຂອງ “ເຈັດເທື່ອ” ໃນບົດທີຊາວຫົກຂອງພຣະທຳເລວີນິຕິ ຄື ບົດທີຊາວຫ້າ.

ບົດທີຊາວຫ້າໄດ້ວາງໂຄງເລື່ອງການພັກຂອງແຜ່ນດິນ, ປີຢູບິລີ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດວ່າດ້ວຍການເປັນທາດ. ຂໍ້ກຳນົດໃນບົດທີຊາວຫ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ “ກົດບັນຍັດຂອງໂມເຊ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພຣະເຈົ້າ” ຊຶ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດພຣະພອນຖ້າໄດ້ເຊື່ອຟັງ ແລະ ເປັນ “ຄຳສາບແຊ່ງ” ຖ້າບໍ່ເຊື່ອຟັງ. ໃນບົດທີຊາວຫົກ ຄຳສາບແຊ່ງຂອງ “ເຈັດເທົ່າ” ມີຄ່າເທົ່າກັບສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີ ແລະ ຖືກນຳສະເໜີໄວ້ໃນບໍລິບົດທີ່ປາກົດຊັດແຈ້ງຂອງຂໍ້ກຳນົດເລື່ອງການພັກຂອງແຜ່ນດິນ ແລະ ຫຼັກການກ່ຽວກັບການເປັນທາດ. ໃນບົດທີຊາວຫົກ ການລົງໂທດນັ້ນຖືກເອີ້ນວ່າ “ການໂຕ້ຖຽງແຫ່ງພັນທະສັນຍາຂອງເຮົາ.”

ໃນບໍລິບົດນີ້ “ພັນທະສັນຍາ” ທີ່ພຣະເຈົ້າມີ “ຂໍ້ພິພາດ” ກ່ຽວກັບນັ້ນ ກໍແມ່ນພັນທະສັນຍາທີ່ໄດ້ຖືກອ້າງເຖິງໄວ້ກ່ອນໜ້າໃນບົດທີຊາວຫ້າ. ການລົງໂທດເຈັດເທົ່ານັ້ນຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ “ຂໍ້ພິພາດແຫ່ງ” “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະ “ຄຳສາບແຊ່ງ” ທີ່ຕິດພັນຢູ່ກັບມັນກໍຄືວ່າ ອິດສະຣາເອນຈະຖືກ “ມອບໄວ້ໃນມືຂອງ” ບັນດາສັດຕູຂອງພວກເຂົາ ແລະເມື່ອຢູ່ໃນແຜ່ນດິນຂອງສັດຕູແລ້ວ, (ດັ່ງທີ່ດານີເອນເຄີຍເປັນ) ອິດສະຣາເອນຈະກາຍເປັນຂ້າທາດຂອງສັດຕູຂອງຕົນ.

ເມື່ອໂມເຊໄດ້ບັນທຶກພຣະທຳເລວີ ບົດທີ 26 ນັ້ນ ຊາດອິສຣາເອນໃນສະໄໝໂບຮານພຶ່ງໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນອີຢິບ ແລະຫຼັກການແຫ່ງຄວາມເປັນທາດທີ່ຖືກສະແດງໄວ້ໃນບົດທີ 25 ຈະນຳມາຊຶ່ງພຣະພອນ ຫຼືຄຳສາບແຊ່ງຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ. ອິສຣາເອນໂບຮານບໍ່ເຄີຍປະຕິບັດຂໍ້ກຳນົດຂອງປີຢູເບລີເລີຍ ແລະໃນທີ່ສຸດ ທັງອານາຈັກຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ກໍຖືກກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນ “ເຈັດເທົ່າ” ເພື່ອໃຫ້ສຳເລັດຕາມສິ່ງທີ່ດານີເອນເອີ້ນວ່າ “ຄຳສາບແຊ່ງຂອງໂມເຊ.”

ຄວາມສຳພັນແຫ່ງພັນທະສັນຍາລະຫວ່າງພຣະເຈົ້າກັບອິດສະຣາເອນ ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນດ້ວຍການເປັນທາດຂອງພວກເຂົາໃນອີຢິບ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການເປັນທາດຂອງພວກເຂົາແກ່ອັດຊີເຣຍ ແລະ ບາບີໂລນ. “ເຈັດເທື່ອ” ທີ່ຕໍ່ຕ້ານອານາຈັກຝ່າຍເໜືອໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 1798, ແລະ “ເຈັດເທື່ອ” ທີ່ຕໍ່ຕ້ານອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 1844. ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສອງຊ່ວງເວລາແຫ່ງເຈັດເທື່ອນີ້ ຖືກກຳນົດໄວ້ໃນອິຊາຢາບົດທີ 7 ໂດຍຄຳພະຍາກອນເຖິງຫົກສິບຫ້າປີ ຊຶ່ງອິຊາຢາໄດ້ປະກາດແກ່ກະສັດອາຮາດແຫ່ງຢູດາໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ອິຊາຢາໄດ້ລະບຸໄວ້ວ່າ “ພາຍໃນ” ຫົກສິບຫ້າປີນັບແຕ່ເວລາທີ່ຄຳພະຍາກອນໄດ້ຖືກປະກາດໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ., ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຈະຖືກທຳລາຍ. ສິບເກົ້າປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຂອງອິສຣາເອນຖືກກະສັດແຫ່ງອັດຊີເຣຍນຳໄປເປັນເຊີຍ, ແລະ ອີກສີ່ສິບຫົກປີຕໍ່ມາ ກະສັດແຫ່ງບາບີໂລນໄດ້ນຳອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຄືຢູດາໄປເປັນເຊີຍໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງຫົກສິບຫ້າປີນີ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດໝຸດໝາຍທາງປະຫວັດສາດຫົກປະການ. ປະການທຳອິດແມ່ນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເມື່ອການທຳນາຍຖືກປະກາດອອກໄປ. ສິບເກົ້າປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຖືກຊາວອັດຊີເຣຍນຳໄປເປັນເຊີຍ. ອີກສີ່ສິບຫົກປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຖືກຊາວບາບີໂລນນຳໄປເປັນເຊີຍ. ຈາກນັ້ນ ໄລຍະສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີຊຸດທຳອິດ ທີ່ເລີ່ມໃນປີ 723 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1798. ຈາກນັ້ນໃນປີ 1844 ໄລຍະສອງພັນຫ້າຮ້ອຍຊາວປີ ທີ່ເລີ່ມໃນປີ 677 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຈາກປີ 1844 ຄຳທຳນາຍໄດ້ຂະຫຍາຍອອກໄປອີກສິບເກົ້າປີຈົນເຖິງປີ 1863 ເພື່ອໃຫ້ໂຄງສ້າງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທັງໝົດສົມບູນ, ເພາະເມື່ອອັນຟາແລະໂອເມກາໄດ້ກຳນົດໄວ້ສິບເກົ້າປີເພື່ອເລີ່ມຕົ້ນໂຄງສ້າງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ກໍຈຳເປັນຕ້ອງມີສິບເກົ້າປີເພື່ອໄປເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງມັນ.

ອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍອອກຈາກຄວາມເປັນທາດໃນອີຢິບ ແລະເນື່ອງດ້ວຍຄວາມບໍ່ເຊື່ອຟັງ ທັງອານາຈັກຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ຈຶ່ງຖືກນຳກັບຄືນໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດ. ຄຳພະຍາກອນໄດ້ກ້າວຂ້າມຈາກປະຫວັດສາດແຫ່ງການພະຍາກອນຂອງອິດສະຣາເອນຕາມຕົວອັກສອນໃນສະໄໝບູຮານ ໄປສູ່ອິດສະຣາເອນຝ່າຍວິນຍານໃນສະໄໝປັດຈຸບັນ ແລະໃນການນັ້ນ ຫົວຂໍ້ຮ່ວມຂອງໝຸດໝາຍແຫ່ງການພະຍາກອນທັງປວງຄືຄວາມເປັນທາດ.

ຄໍາພະຍາກອນໃນ ອິຊາຢາ ບົດທີ 7 ໄດ້ຖືກນໍາສະເໜີແກ່ກະສັດອາຮາດຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍໂດຍອິຊາຢາ ໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນເວລາທີ່ສົງຄາມພາຍໃນທີ່ກໍາລັງຈະປະທຸຂຶ້ນລະຫວ່າງຝ່າຍເໜືອແລະຝ່າຍໃຕ້ກໍາລັງຖືກຊີ້ບອກ. ອານາຈັກຝ່າຍໃຕ້ຂອງອາຮາດແມ່ນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນຂອງອິສຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ. ໃນປີ 1798, ແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍຈິດວິນຍານໃນຄໍາພະຍາກອນພຣະຄໍາພີໄດ້ເລີ່ມປົກຄອງໃນຖານະອານາຈັກທີຫົກຂອງຄໍາພະຍາກອນພຣະຄໍາພີ. ເມື່ອເຈັດກໍານົດເວລາທີ່ຕໍ່ຕ້ານແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1844, ກໍໄດ້ມີສົງຄາມພາຍໃນທີ່ກໍາລັງຈະປະທຸຂຶ້ນ ເຫມືອນດັ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງກະສັດອາຮາດ. ພໍຮອດປີ 1844, ຄວາມປັ່ນປ່ວນຂອງພັກການເມືອງທີ່ແຕກແຍກອອກແລະສ້າງພັນທະມິດກັນໄດ້ສະຫງົບລົງເກືອບທັງໝົດເປັນສອງຈໍາພວກຂອງແນວຄິດທາງການເມືອງ. ໃນແງ່ຂອງລະບົບທາດ, ພັກເດໂມແຄຣັດແມ່ນຝ່າຍສະໜັບສະໜູນລະບົບທາດ ແລະພັກຣີພັບລິກັນແມ່ນຝ່າຍຄັດຄ້ານລະບົບທາດ. ນັບຈາກປີ 1798 ຈົນເຖິງການເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມພາຍໃນໃນປີ 1860, ຂະບວນການໃນການພັດທະນາສອງຈໍາພວກຂອງພັກການເມືອງໄດ້ຖືກຕົກຜະລຶກແລ້ວ.

ອາຮາດເປັນຕົວແທນຂອງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຕາມຕົວອັກສອນ ແລະເຫດສະນັ້ນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍວິນຍານ. ປະຫວັດຂອງອາຮາດເປັນແບບຢ່າງຂອງປະຫວັດແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ ຊຶ່ງໃນນັ້ນຄໍາພະຍາກອນໄດ້ຖືກປະກາດໃນປີ 742 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເຫດສະນັ້ນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງປະຫວັດທີ່ຄໍາພະຍາກອນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ໃນປະຫວັດເບື້ອງຕົ້ນ ອານາຈັກເໜືອຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍສິບເຜົ່າໄດ້ແຍກອອກຈາກອີກສອງເຜົ່າເພື່ອປະທ້ວງຕໍ່ລະບອບການປົກຄອງຂອງສອງເຜົ່າຝ່າຍໃຕ້ທີ່ພຣະເຈົ້າຊົງສະຖາປະນາໄວ້. ສິບເຜົ່າຝ່າຍເໜືອໄດ້ກໍ່ຕັ້ງສະຫະພັນກັບຊີເຣຍ ອັນເປັນແບບຢ່າງຂອງພັນທະມິດລະຫວ່າງສະຫະພັນຝ່າຍໃຕ້ ແລະອໍານາດໜຶ່ງທີ່ຖືກແທນໄວ້ໃນເຊີງສັນຍາລັກໂດຍຊີເຣຍ.

ບົດສະຫຼຸບສັ້ນໆນີ້ກຳລັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ “ເຈັດເວລາ” ໃນ ເລວີນິຕິ ບົດ 26 ເປັນຄຳສັນຍາແຫ່ງພັນທະສັນຍາ ຊຶ່ງກຳນົດໄວ້ທັງພອນສຳລັບການເຊື່ອຟັງ ຫຼື “ຄຳສາບແຊ່ງ” ແຫ່ງຄວາມເປັນທາດສຳລັບການບໍ່ເຊື່ອຟັງ. ອານາຈັກເໜືອ ແລະ ອານາຈັກໃຕ້ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຮ່ວມກັນເປັນຊາດດຽວ ທີ່ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນອອກຈາກຄວາມເປັນທາດ, ເພື່ອໃນທີ່ສຸດຈະຖືກນຳກັບເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນທາດອີກ ໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງແຕ່ລະອານາຈັກ.

ຫົກສິບຫ້າປີໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງຄຳພະຍາກອນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າດ້ວຍການເປັນທາດ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໂດຍທີ່ອິດສະຣາເອນຝ່າຍວິນຍານຢູ່ໃນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດຝ່າຍວິນຍານ ຢູ່ກາງໃຈຢ່າງແທ້ຈິງຂອງສົງຄາມກາງເມືອງລະຫວ່າງຝ່າຍເໜືອກັບຝ່າຍໃຕ້. ຄູ່ຂັດແຍ້ງໃນສົງຄາມກາງເມືອງນັ້ນແມ່ນອານາຈັກໜຶ່ງທີ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງສະຫະພັນຂຶ້ນ ແລະແຍກຕົວອອກຈາກລັດຖະບານທີ່ພຣະເຈົ້າຊົງສະຖາປະນາ ຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນອີກອານາຈັກທີ່ເປັນຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ.

ນັບແຕ່ປີ 1798 ເປັນຕົ້ນໄປຈົນເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງ, ເຂົາສັດແຫ່ງລັດທິຣີພັບລິກັນໄດ້ຖືກນຳຜ່ານຂະບວນການໜຶ່ງ ຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄູ່ຕໍ່ຕ້ານທາງການເມືອງສອງພວກ ອັນເປັນຕົວແທນຂອງສອງດ້ານແຫ່ງປະເດັນເລື່ອງການຖືທາດ. ຄູ່ຕໍ່ຕ້ານຝ່າຍສະໜັບສະໜູນການຖືທາດ ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມສືບຕໍ່ການປະຕິບັດການຖືທາດ ໄດ້ພ່າຍແພ້ໃນການຕໍ່ສູ້.

ນັບຈາກປີ 1798 ເປັນຕົ້ນມາຈົນເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງ, ເຂົານ້ອຍແຫ່ງພຣະສາດສະໜາໂປຣແຕສຕັນໄດ້ຖືກນຳຜ່ານຂະບວນການໜຶ່ງ ຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄູ່ປະປັກທາງສາສະໜາສອງພວກ ທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສອງດ້ານແຫ່ງປະເດັນເລື່ອງທາດ. ຄູ່ປະປັກຝ່າຍສະໜັບສະໜູນລະບົບທາດ ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມສືບຕໍ່ຄວາມເຂົ້າໃຈເດີມກ່ຽວກັບຄຳພະຍາກອນເລື່ອງທາດ ໄດ້ພ່າຍແພ້ໃນການຕໍ່ສູ້.

ໃນປີ 1863 ເຂົາແຫ່ງລັດທິຣີພັບບລິກັນໄດ້ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນການປະຕິເສດລະບົບທາດ.

ໃນປີ 1863 ເຂົາຂອງພຣະໂປຣເຕສຕັນໄດ້ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນການປະຕິເສດຄໍາພະຍາກອນເກືອບກັບການເປັນທາດ.

ໂດຍການກະທຳດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ປະຕິເສດພາລະກິດຂອງ Miller, ຜູ້ເປັນເອລີຢາສຳລັບຍຸກສະໄໝຂອງລາວ. ໂດຍການກະທຳດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ພວກເຂົາໄດ້ປະຕິເສດ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ,” ສີລາລາກຖານສຳລັບຍຸກສະໄໝຂອງພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ໂມເຊແລະເອລີຢາຈຶ່ງຖືກປະຕິເສດ ພຽງແຕ່ຈະກັບຄືນມາໃນວັນທີ 11 ກັນຍາ 2001.

ອັນຟາແລະໂອເມກາ ນັກພາສາອັນມະຫັດສະຈັນ ໄດ້ຈາລຶກລາຍເຊັນອັນສັກສິດຂອງພຣະອົງໄວ້ຕະຫຼອດຄຳພະຍາກອນເລື່ອງເວລາຂອງ “ຄຳສາບານຂອງໂມເຊ” ຊຶ່ງພຣະອົງເອງໄດ້ປະກາດພຣະນາມຕົນເອງວ່າ Palmoni, ຜູ້ນັບຈຳນວນອັນມະຫັດສະຈັນ. ຖ້າພວກທ່ານຈະບໍ່ເຊື່ອ ແນ່ນອນວ່າພວກທ່ານຈະບໍ່ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ໝັ້ນຄົງ.