ປະຫວັດທີ່ຖືກປິດບັງຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ - ເລກສິບແປດ

“ກະແຈ” ທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສົງຄາມເມືອງນີນາເວໃນພຣະນິມິດບົດທີ່ເກົ້າ ໄດ້ສຳເລັດລົງໃນປະຫວັດສາດຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຈຸດຫັນເຫ ຊຶ່ງແນ່ນອນນັ້ນແຫຼະແມ່ນສິ່ງທີ່ກະແຈເຮັດ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍອ້າງວ່າ ສົງຄາມເມືອງນີນາເວບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນກະແຈທາງປະຫວັດສາດທີ່ໝາຍບອກການລຸກຂຶ້ນຂອງອິດສະລາມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນຍັງເປັນກະແຈແຫ່ງຄຳພະຍາກອນອີກດ້ວຍ. ພົນວັດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງສົງຄາມນັ້ນ ໄດ້ນຳເອົາເສັ້ນສາຍທັງໝົດຂອງອານາຈັກໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ ດັ່ງທີ່ໄດ້ວາງໄວ້ໃນພຣະທຳດານີເອນ ແລະ ພຣະນິມິດ ໃຫ້ເຂົ້າສູ່ການສອດຄ່ອງກັນກັບດານີເອນບົດທີ່ສິບເອັດ. ໂດຍການເຮັດດັ່ງນີ້ ມັນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ອານາຈັກເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດສາມາດເປັນພະຍານຕໍ່ຫົກຂໍ້ສຸດທ້າຍຂອງດານີເອນບົດທີ່ສິບເອັດ, ແລະທີ່ສຳຄັນຍິ່ງກວ່ານັ້ນ—ເພື່ອເປີດຜະນຶກປະຫວັດສາດພາຍນອກທີ່ຖືກຊ່ອນເຮັ້ນຂອງຂໍ້ທີ່ສີ່ສິບ.

ຍຸດທະການທີ່ນີເນເວ ໃນປີ 627 ໄດ້ໝາຍເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງສິບປີສຸດທ້າຍຂອງອຳນາດເປີເຊຍ ຊຶ່ງໄດ້ຖືກປາບແພ້ໂດຍອຸບາຍກົນຂອງໂຣມ ພ້ອມກັບໝອກແຫ່ງພຣະປະສົງຈັດຕຽມຂອງພຣະເຈົ້າ. ມັນໄດ້ໝາຍເຖິງຈຸດຫັນຜັນ ທີ່ຝູງຊົນອິດສະລາມຂອງ Mohammed ເລີ່ມລຸກຂຶ້ນ. ຍຸດທະການນັ້ນໄດ້ກຳຈັດສິ່ງຍັບຍັ້ງອັນໜຶ່ງທີ່ເຄີຍດຳລົງຢູ່, ຊຶ່ງຕາມທິດສະດີແລ້ວຍ່ອມຈະຍັງຄົງດຳລົງຢູ່ ຫາກໂຣມແລະເປີເຊຍທັງສອງຍັງຮັກສາກຳລັງຂອງຕົນໄວ້ໄດ້. ແຕ່ທັງສອງຫາໄດ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນບໍ່.

ໃນການນໍາສະແດງເຊີງຄໍາພະຍາກອນຂອງອິດສະລາມ, ພວກເຮົາພົບເຫັນການຫັກຫ້າມ ແລະ ການປ່ອຍອອກຂອງອິດສະລາມ ຕັ້ງແຕ່ການນໍາສະເໜີພຣະຄໍາພີເປັນຄັ້ງທໍາອິດ ເມື່ອນາງຊາຣາໄດ້ຊັກຊວນອັບຣາຮາມໃຫ້ຫັກຫ້າມນາງຮາກາ ແລະ ອິດຊະມາເອນ.

ແມ່ນແມ່ນກ່ອນເຫດການນັ້ນເສຍອີກ, ເຫດຜົນທີ່ນາງຮາກາຖືກນໍາເຂົ້າມາໃນເລື່ອງລາວແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ ກໍເພາະວ່າອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ “ຫ້າມໄວ້” ບໍ່ໃຫ້ນາງຊາຣາມີບຸດ.

“ກະແຈ” ໃນ ພຣະນິມິດ ບົດ 9 ທີ່ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ແກ່ Mohammed, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນໄດ້ສຳເລັດຜົນໂດຍການຮົບທີ່ Nineveh, ເປັນຕົວແທນຂອງການຍົກເລີກ “ຂໍ້ຍັບຍັ້ງ” ທີ່ມີຕໍ່ອິດສະລາມໃນຈຸດໃດກໍຕາມຂອງປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ.

ການ “ລຸກຂຶ້ນແລະຕົກລົງ” ຂອງອານາຈັກຂອງ Mohammed ຖືກນຳສະເໜີໄວ້ ບໍ່ແມ່ນໃນລັກສະນະຂອງການລຸກຂຶ້ນແລະການຕົກລົງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເປັນດັ່ງ “ການປ່ອຍອອກ” ແລະ “ການຍັບຢັ້ງ”. ເມື່ອອິດສະລາມຖືກປ່ອຍອອກໃນຄວາມໝາຍດ້ານຄຳພະຍາກອນ, ການປ່ອຍອອກນັ້ນໄດ້ຖືກສະແດງເປັນພາບໂດຍຍຸດທະການແຫ່ງ Nineveh.

ໃນບັນດາແກທັງເຈັດ, ມີແຕ່ແກແຫ່ງວິບັດຂອງອິສລາມເທົ່ານັ້ນທີ່ກິນເວລາຄອບຄຸມປະຫວັດສາດໃນຖານະອໍານາດທີ່ສືບຕໍ່ຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາທີ່ມັນຖືກນໍາເຂົ້າສູ່ປະຫວັດສາດແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ ຈົນເຖິງການປິດສິ້ນເວລາແຫ່ງພຣະຄຸນ. ແກສີ່ອັນທໍາອິດທີ່ນໍາການພິນາດມາເໜືອໂຣມຕາເວັນຕົກ ໄດ້ເປັນຕົວແທນຂອງ Odoacer, Genseric, Atilla the Hun ແລະ Alaric, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເປັນພາບແທນຂອງອໍານາດແຫ່ງການພິພາກສາໂດຍພຣະຊົນນະນິຍົມສີ່ປະການໃນວັນທ້າຍໆ, ແຕ່ຄູ່ທຽບໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ຂອງພວກມັນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ສືບສາຍໂດຍກົງຈາກສີ່ອໍານາດບູຮານນັ້ນ. ສໍາລັບແກແຫ່ງວິບັດນັ້ນບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ເມື່ອອິສລາມເຂົ້າສູ່ປະຫວັດສາດແລ້ວ ມັນກໍດໍາເນີນຕໍ່ໄປໃນແນວສາຍໂດຍກົງແຫ່ງການປ່ອຍອອກ ແລະ ການຍັບຍັ້ງ ຈົນກວ່າມັນຈະຖືກປ່ອຍອອກຢ່າງເຕັມທີ່ໃນການປິດສິ້ນເວລາແຫ່ງພຣະຄຸນ. ສໍາລັບແກແຫ່ງວິບັດນັ້ນ “ກະແຈ” ຂອງການ ‘ປ່ອຍອອກ’ ໄດ້ຖືກໝາຍໄວ້ໂດຍຍຸດທະການແຫ່ງ Nineveh.

ບັນດາຜູ້ບຸກເບີກໄດ້ກໍານົດຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງໄລຍະເວລາຫນຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ ຊຶ່ງສິ້ນສຸດລົງໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449, ແລະໃນທາງກັບກັນ ວັນທີນັ້ນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໄລຍະເວລາສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີກັບສິບຫ້າວັນ ຊຶ່ງໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840.

ໃນບົດຄວາມກ່ອນໜ້ານີ້ ພວກເຮົາໄດ້ລະບຸເຖິງການປິດລ້ອມໃນຊ່ວງປີ 1333 ຫາ 1337 ທີ່ໄດ້ຖືກນຳມາເໜືອເມືອງ Nicomedia ໂດຍ Sultan Orhan Gazi (ບຸດຂອງ Osman I, ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ Ottoman Beylik) ເມື່ອທ່ານໄດ້ເຂົ້າປິດລ້ອມເມືອງ Nicomedia ອັນສຳຄັນຂອງ Byzantine. ການປິດລ້ອມນີ້ເປັນບົດສະຫຼຸບສຸດທ້າຍຂອງສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານ Nicomedia ທີ່ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນກັບບິດາຂອງທ່ານ ຄື Osman. ໄລຍະເວລາໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີໃນ ພຣະນິມິດ ບົດທີ 9 ຂໍ້ 10 ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299, ແລະໃນຖານະເປັນຈຸດເລີ່ມຂອງຄຳພະຍາກອນ ປະຫວັດສາດທີ່ເກີ່ຍວຂ້ອງກັບວັນເລີ່ມຕົ້ນນັ້ນຄວນຖືກສັງເກດ. Osman I (ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງລາຊະວົງ Ottoman) ແມ່ນບິດາຂອງ Sultan Orhan Gazi, ຜູ້ຊຶ່ງໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະໃນຊ່ວງຕົ້ນອັນສຳຄັນເໜືອຈັກກະພັດ Byzantine ໃນຍຸດທະການ Bapheus ຊຶ່ງຢູ່ໃນເຂດພື້ນທີ່ຂອງ Nicomedia ໃກ້ກັບເມືອງ Nicomedia; ນະຄອນຫຼວງອັນສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງໃນປະຫວັດສາດ Roman ແລະ Byzantine ຍຸກຕົ້ນ.

ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ກອງກຳລັງຂອງອອດສະມານໄດ້ເອົາຊະນະກອງທັບໄບແຊນທາຍທີ່ນຳໂດຍເຈົ້າເມືອງທ້ອງຖິ່ນຄົນໜຶ່ງ. ຍຸດທະການນີ້ຖືກຖືວ່າເປັນໜຶ່ງໃນຄວາມສຳເລັດທາງທະຫານອັນສຳຄັນຄັ້ງຕົ້ນໆທີ່ເປັນເອກະລາດຂອງອອດສະມານ ຫຼັງຈາກທ່ານໄດ້ເລີ່ມຮວບຮວມອຳນາດຢູ່ໃນບິທີເນຍ (ອານາໂຕເລຍຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ). ມັນເປັນໝຸດໝາຍຂັ້ນສຳຄັນໃນການປ່ຽນຜ່ານຈາກເບລິກຕຸຣະກີນ້ອຍໆແຫ່ງໜຶ່ງ (ລັດເຈົ້ານາຍແບບເຜົ່າ) ໄປສູ່ອຳນາດທີ່ກຳລັງຜົງາດຂຶ້ນ ຊຶ່ງໃນທີ່ສຸດຈະທ້າທາຍແລະພິຊິດດິນແດນຂອງໄບແຊນທາຍ. ວັນທີນັ້ນເປັນເຄື່ອງໝາຍເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຊ່ວງເວລາແຫ່ງການເຕີບໃຫຍ່ຂອງອິດສະລາມ ຊຶ່ງໃນບັ້ນປາຍໄດ້ນຳໄປສູ່ການສະຖາປະນາຈັກກະພັດອອດໂຕມານ ໃນຄາວການລົ້ມສະລາຍຂອງຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນໃນປີ 1453. ອອດສະມານໄດ້ໃຊ້ນັກຮົບກາຊີ (ນັກຈູ່ໂຈມຕາມແນວຊາຍແດນທີ່ມີແຮງຈູງໃຈທາງອິດສະລາມ), ແລະນັບແຕ່ນັ້ນກໍເກີດມີການກໍຮ່າງປະກອບຂຶ້ນຂອງນັກຮົບກາຊີຕາມແນວຊາຍແດນໃຫ້ກາຍເປັນກອງທັບທີ່ມີໂຄງສ້າງຫຼາຍຂຶ້ນ ຊຶ່ງໄດ້ພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງນັບຈາກອອດສະມານ ແລະຕໍ່ໄປເຖິງອໍຣະຮານ ບຸດຂອງທ່ານ. ໃນບັນດາອົງປະກອບສຳຄັນອື່ນໆແຫ່ງມໍລະດົກຂອງອອດສະມານ ກໍຄື ມັນເຮັດໃຫ້ອິດສະລາມສາມາດຮັກສາກຳມະສິດເໜືອດິນແດນໄວ້ໄດ້ ອັນຕ່າງຈາກການສົງຄາມຂອງນັກຮົບກາຊີ ຊຶ່ງຍຸດທະວິທີແບບຈູ່ໂຈມແລ້ວຖອນຕົວຢ່າງບໍ່ເປັນລະບຽບຂອງພວກເຂົາ ປະປ່ອຍໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ພຽງແຕ່ຂອງຍຶດຈາກໄຊຊະນະຂອງຕົນ ແຕ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ດິນແດນໃດໆເລີຍ.

ໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1299, ອອສມານໄດ້ເລີ່ມການຮົບພະຍັນໃນເຂດນີໂຄມີເດຍ, ແລະສາມສິບສີ່ປີຕໍ່ມາ ບຸດຂອງລາວໄດ້ເລີ່ມການປິດລ້ອມເປັນເວລາສີ່ປີຕໍ່ນະຄອນຫຼວງນີໂຄມີເດຍ. ບິດາຢູ່ໃນການເລີ່ມຕົ້ນ ແລະບຸດຢູ່ໃນການສິ້ນສຸດ. ສົງຄາມໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຕໍ່ຕ້ານເຂດທີ່ຖືກແທນຄວາມເປັນນີໂຄມີເດຍ ແລະສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການຍຶດເອົານີໂຄມີເດຍ ນະຄອນຫຼວງຂອງເຂດນີໂຄມີເດຍ. ຈາກປີ 1299 ເຖິງ 1337 ເປັນຊ່ວງເວລາສາມສິບແປດປີ, ແລະໃນທາງຄຳພະຍາກອນ ຕົວເລກ “ສາມສິບແປດ” ເປັນສັນຍະລັກເຖິງການລຸກຂຶ້ນ.

ໄລຍະໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ ນັບແຕ່ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ຈົນເຖິງວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449 ເປັນຕົວແທນຂອງໄລຍະເວລາທີ່ນຳໄປສູ່ການສະຖາປະນາຈັກກະພັດອອດໂຕມັນ ຊຶ່ງເປັນວິບັດຄັ້ງທີສອງໃນພຣະນິມິດ ບົດທີ 9. ສາມສິບແປດປີແຫ່ງການພິຊິດນິໂກມີເດຍຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນກັບບິດາຄົນໜຶ່ງ (Osman) ແລະສິ້ນສຸດລົງກັບບຸດຊາຍຂອງລາວ (Orphan). ໄລຍະເວລານີ້ສະແດງເຖິງບາດກ້າວທຳອິດຂອງການພຸ່ງຂຶ້ນຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ຈາກເຈົ້ານະຄອນຂອງຊົນເຜົ່າໜຶ່ງໄປສູ່ຈັກກະພັດ.

ໄລຍະເວລາຫນຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ ນັບແຕ່ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ຈົນເຖິງວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449 ລວມເອົາການລ້ອມເມືອງສີ່ປີໄວ້ນຳ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການສິ້ນສຸດຂອງສາມສິບແປດປີ. ການເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງການພິຊິດ Nicomedia ໄດ້ກະທຳໂດຍບິດາຄື Osman ແລະການສິ້ນສຸດນັ້ນໄດ້ສຳເລັດລົງໂດຍການລ້ອມເມືອງສີ່ປີ ນັບແຕ່ 1333 ຈົນເຖິງ 1337; ການລ້ອມເມືອງອັນໄດ້ດຳເນີນໂດຍບຸດຊາຍຂອງ Osman.

ເມື່ອໄລຍະໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີສິ້ນສຸດລົງໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449, ຈັກກະພັດບິຊານທິນ ຄອນສະແຕນຕິນທີ 11, ຫຼື ຄອນສະແຕນຕິນອົງສຸດທ້າຍແຫ່ງໂຣມຕາເວັນອອກ, ໄດ້ສະແຫວງຫາການອະນຸຍາດຈາກຊາວເຕີກເພື່ອຂຶ້ນຄອງລາດຊະບັນລັງ. ຈາກວັນທີນັ້ນຈົນເຖິງການພິຊິດຄອນສະແຕນຕິໂນເປີນັ້ນເປັນເວລາສີ່ປີ. ສີ່ປີນັ້ນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການປິດລ້ອມຄອນສະແຕນຕິໂນເປີ, ແລະ ຄອນສະແຕນຕິນອົງສຸດທ້າຍກໍໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນໃນການປິດລ້ອມນັ້ນ. ການຜົງຂຶ້ນຂອງອິດສະລາມໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສາມສິບແປດປີທຳອິດຂອງຄຳພະຍາກອນໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ, ຊຶ່ງໄດ້ບັນລຸຈຸດສູງສຸດໃນການປິດລ້ອມສີ່ປີ. ເມື່ອໄລຍະໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີສິ້ນສຸດລົງ, ອິດສະລາມໄດ້ຜົງຂຶ້ນເຖິງຂັ້ນທີ່ໂຣມຕາເວັນອອກຖືກເຮັດໃຫ້ອັບອາຍໂດຍອຳນາດທີ່ຊາວເຕີກມີຢູ່ໃນເວລານັ້ນ. ຈາກການຖືກເຮັດໃຫ້ອັບອາຍໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449, ສີ່ປີໄດ້ນຳໄປສູ່ການລົ້ມສະລາຍຂອງໂຣມຕາເວັນອອກ ເມື່ອຄອນສະແຕນຕິໂນເປີຖືກຍຶດເອົາໂດຍການປິດລ້ອມ. ການສິ້ນສຸດຂອງສາມສິບແປດປີທຳອິດຖືກໝາຍໄວ້ໂດຍການປິດລ້ອມ, ແລະ ການສະຖາປະນາຈັກກະພັດອອດໂຕມັນກໍຖືກໝາຍໄວ້ໂດຍການປິດລ້ອມ.

ເລກສາມສິບແປດໃນຖານະເປັນສັນຍາລັກ ຕາມທີ່ໂມເຊໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນພຣະບັນຍັດສອງ ໂດຍເປັນຕົວແທນຂອງສາມສິບແປດປີສຸດທ້າຍແຫ່ງການພິພາກສາໃນຊ່ວງສີ່ສິບປີຂອງການພະເນຈອນຢູ່ໃນຖິ່ນກັນດານ. ດັ່ງນັ້ນ ເລກສາມສິບແປດ ໃນຖານະເປັນສັນຍາລັກ ຈຶ່ງມີຄວາມເກື່ອງໂຍງກັບເລກສີ່ສິບ. ອອສມານໄດ້ຍຶດເອົາອານາເຂດຂອງ Nicomedia ໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ແລະສາມສິບແປດປີຕໍ່ມາ ບຸດຂອງລາວໄດ້ຍຶດເອົານະຄອນຫຼວງຂອງອານາເຂດນັ້ນ. ທັງອານາເຂດແລະນະຄອນຫຼວງລ້ວນແຕ່ມີຊື່ວ່າ Nicomedia. ນັກປະຫວັດສາດລະບຸການຮົບນີ້ວ່າເປັນຂັ້ນຕອນທຳອິດໃນ “ສອງ” ຂັ້ນຕອນທີ່ຊີ້ບອກເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຢ່າງແທ້ຈິງຂອງການລຸກຂຶ້ນຂອງຈັກກະພັດອອດໂຕມານ. ຂັ້ນຕອນທີສອງທີ່ປະຫວັດສາດລະບຸໄວ້ຄື ການຮົບທີ່ Nicaea ໃນປີ 1301. ທີ່ນັ້ນ ບິດາຄືອອສມານໄດ້ຍຶດເອົາອານາເຂດທີ່ເອີ້ນວ່າ Nicaea, ແລະໃນປີ 1331 ສາມສິບປີຕໍ່ມາ ບຸດຂອງລາວໄດ້ຍຶດເອົານະຄອນຫຼວງທີ່ມີຊື່ວ່າ Nicaea ຊຶ່ງເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງໂຣມັນ.

ໃນຄວາມສຳພັນກັບປີ 1299 ແລະຍຸດທະການທີ່ນິໂຄມີເດຍ, ໃນຖານະເປັນຂັ້ນຕອນທຳອິດໃນສອງຂັ້ນຕອນ, ຂັ້ນຕອນທີສອງໄດ້ມາເຖິງສອງປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 1301. ປີ 1299 ເປັນສັນຍາລັກຂອງສາມສິບແປດ, ແລະສອງປີຕໍ່ມາ (ສີ່ສິບ), ດິນແດນຂອງນີເຊອາໄດ້ຖືກບິດາຍຶດເອົາ. ຄວາມສຳພັນຂອງສາມສິບແປດ ແລະ ສີ່ສິບ ຂອງອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝໂບຮານທີ່ລຸກຂຶ້ນເພື່ອຍຶດເອົາແຜ່ນດິນແຫ່ງຄຳສັນຍາ ຖືກສະແດງອອກໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ແລະ 1301. ສອງຂັ້ນຕອນທຳອິດນັ້ນຂອງການລຸກຂຶ້ນຂອງອິສລາມໄດ້ຖືກໝາຍໄວ້ໂດຍການຮົບພະຍາດທາງທະຫານ ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍບິດາພິຊິດດິນແດນ ແລະຈົບລົງດ້ວຍບຸດພິຊິດນະຄອນຫຼວງຂອງດິນແດນນັ້ນ. ເມື່ອນະຄອນຫຼວງທັງສອງລົ້ມລົງ, ພວກມັນລົ້ມລົງດ້ວຍການລ້ອມເມືອງ. ນະຄອນຫຼວງທັງສອງນັ້ນ ໃນຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງໂຣມຝ່າຍຕາເວັນອອກ.

ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ, 1299 ແລະ 1301 ມາເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງມັນໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840, ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນແຫ່ງປະຫວັດສາດຂອງປີ 1838, ເມື່ອ Litch ໄດ້ຕີພິມທັດສະນະແລະຄຳພະຍາກອນຂອງລາວເປັນຄັ້ງທຳອິດ ກ່ຽວກັບຄຳພະຍາກອນສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີແລະສິບຫ້າວັນ ຊຶ່ງໃນທີ່ສຸດຈະສຳເລັດຄວາມສົມບູນໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840. ສອງຂັ້ນຕອນແຫ່ງການລຸກຂຶ້ນສຳລັບພວກ Millerites ແມ່ນປີ 1838 ແລະ 1840.

ການຄາດການຂອງ Litch ໃນປີ ’38 ແລະນິມິດທີ່ຖືກແກ້ໄຂຂອງລາວໃນປີ ’40 ໄດ້ລວມເອົາຄໍາຖະແຫຼງສຸດທ້າຍຂອງລາວ ຊຶ່ງລາວໄດ້ຂຽນໄວ້ໃນວັນທີ 1 ສິງຫາ ສິບມື້ກ່ອນການຄາດການທີ່ຖືກແກ້ໄຂ. ການສຳເລັດເປັນຈິງຂອງຄໍາຄາດການນັ້ນແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ໂລກເຊື່ອໝັ້ນໃນວິທີການອັນຖືກຕ້ອງຂອງຄໍາພະຍາກອນໃນພຣະຄຳພີ. ສາມສິບແປດປີທີ່ໝາຍເຖິງການລຸກຂຶ້ນຂອງອິດສະຣາເອນໃນສະໄໝບູຮານ ໄດ້ລວມເອົາສອງປີນັບແຕ່ການຂ້າມທະເລແດງໄປຈົນເຖິງການກະບົດຄັ້ງທໍາອິດທີ່ກາເດັດ.

ການກະບົດນັ້ນໄດ້ຖືກລະບຸວ່າເປັນການທົດສອບຂໍ້ທີສິບ ແລະເປັນຂໍ້ສຸດທ້າຍ. ໄລຍະເວລາແຫ່ງການທົດສອບສອງປີອັນປະກອບດ້ວຍການທົດສອບສິບປະການ ເມື່ອນຳໄປບວກເຂົ້າກັບສາມສິບແປດປີໃນຖິ່ນກັນດານ ໄດ້ເປັນພາບລ່ວງໜ້າຂອງປີ 1838 ແລະ 1840, ແລະໃນປີ 1840 ນັ້ນໄດ້ມີໄລຍະເວລາສິບວັນ.

ແລະຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງການຜຸດຂຶ້ນຂອງອິສລາມກັບອົດສະມານ ໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ເປັນການເລີ່ມຕົ້ນຂອງຊ່ວງເວລາສາມສິບແປດປີ ຊຶ່ງສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການປິດລ້ອມສີ່ປີໃນປີ 1337. ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ແມ່ນຂັ້ນຕອນທຳອິດໃນສອງຂັ້ນຕອນທີ່ນັກປະຫວັດສາດລະບຸວ່າເປັນຈຸດເລີ່ມຂອງການຜຸດຂຶ້ນຂອງຈັກກະພັດອອດໂຕມັນ, ແລະຂັ້ນຕອນທີສອງແມ່ນໃນປີ 1301. ສອງຂັ້ນຕອນຂອງຍຸດທະການແຫ່ງ Nicomedia ແລະ Nicaea ໃນປີ 1299 ແລະ 1301 ເປັນແບບຢ່າງເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງ 1838 ແລະ 1840. ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄຳພະຍາກອນສະແດງໃຫ້ເຫັນຈຸດສິ້ນສຸດ.

ນິໂກເມເດຍ ແລະ ໄນເຊຍ ຕ່າງກໍໄດ້ເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຊົ່ວຄາວຂອງອານາຈັກໂຣມັນຝ່າຍຕາເວັນອອກໃນປະຫວັດສາດຂອງແຕ່ລະເມືອງ. ແນ່ນອນວ່າ ຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ ໄດ້ກາຍເປັນນະຄອນຫຼວງຝ່າຍຕາເວັນອອກໃນທີ່ສຸດໃນປີ 330 ແລະ ດຳລົງສະຖານະນັ້ນຈົນເຖິງປີ 1453. ນິໂກເມເດຍ ແລະ ໄນເຊຍ ເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງການລົ້ມຂອງຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ; ທັງໝົດລ້ວນລົ້ມລົງດ້ວຍການປິດລ້ອມຂອງອິດສະລາມ ຊຶ່ງເປັນເຄรື່ອງໝາຍແຫ່ງການສິ້ນສຸດຂອງຍຸດທະນາການໜຶ່ງ ທີ່ອິດສະລາມໄດ້ເຂົ້າຍຶດຄອງດິນແດນນັ້ນກ່ອນ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນຈຶ່ງຍຶດເອົານະຄອນຫຼວງ.

ການປິດລ້ອມຄັ້ງທຳອິດສີ່ປີນັບແຕ່ 1333 ຫາ 1337 ເປັນຕົວແທນຂອງສີ່ປີນັບແຕ່ 1449 ຫາ 1453 ເມື່ອຄຳພະຍາກອນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ອີກສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີກັບສິບຫ້າວັນຕໍ່ມາ ອິດສະລາມຖືກຫຍັບຍັ້ງ ເມື່ອພວກ Millerites “ລຸກຂຶ້ນ” ພາຍໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໃນຄຸນລັກສະນະ “ສາມສິບແປດ ແລະ ສີ່ສິບ” ດັ່ງທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໃນປະຫວັດອັນຟາຂອງປະຫວັດວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ແລະ 27 ກໍລະກົດ 1449. ການລຸກຂຶ້ນຂອງອິດສະລາມ ແລະ ການລຸກຂຶ້ນຂອງຜູ້ສົ່ງຂ່າວໃນຍຸກສຸດທ້າຍຂອງພຣະເຈົ້າ ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສັນຍາລັກທາງຕົວເລກອັນໜຶ່ງ ຊຶ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍຄວາມສຳພັນທາງຕົວເລກຂອງ 38 ແລະ 40.

ໃນເອເຊກຽນ ບົດທີ 37 ອິສລາມແມ່ນຂ່າວສານຂອງລົມຕາເວັນອອກ ທີ່ຖືກພັດເຂົ້າໃສ່ກະດູກແຫ້ງທີ່ຕາຍແລ້ວ ເພື່ອໃຫ້ພວກມັນລຸກຂຶ້ນຢືນເປັນກອງທັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ເມື່ອຂ່າວສານຂອງເອເຊກຽນມາເຖິງ ການລຸກຂຶ້ນກໍເລີ່ມຕົ້ນ ດັ່ງທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປະຫວັດສາດຂອງພວກມິນເລີໄຣທ໌ ໃນປີ 1838 ແລະ 1840. ຂ່າວສານນັ້ນໄດ້ມາເຖິງໃນວັນທີ 9/11 ແລະໃນກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ກຳລັງຈະມາເຖິງໃນໄວໆນີ້ ກະດູກເຫຼົ່ານັ້ນຈະລຸກຂຶ້ນຢືນເປັນກອງທັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ການຍົກຂຶ້ນຂອງກອງທັບຂອງພຣະເຈົ້າ ໃນຖານະເປັນຄຣິສຕະຈັກຜູ້ມີໄຊໃນວາລະສຸດທ້າຍ ຖືກເປັນແບບໂດຍປີ 1838 ແລະ 1840. ຊ່ວງເວລາຈາກ 9/11 ເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດ ຖືກເປັນແບບໂດຍຊ່ວງຈາກ 1840 ເຖິງ 1844, ແຕ່ມັນຍັງເປັນແບບຂອງຊ່ວງເວລາຈາກວັນທີ 31 ທັນວາ 2023 ເຖິງລູກໄຟແຫ່ງ Nashville.

ນັບແຕ່ການແບ່ງຈັກກະພັດໂດຍຄອນສະແຕນຕິນອົງທຳອິດ (ມະຫາລາດ) ຈົນເຖິງຄອນສະແຕນຕິນອົງສຸດທ້າຍ ນັ້ນເປັນຕົວແທນປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງໂຣມຕາເວັນອອກ. ດັ່ງນັ້ນ ໄລຍະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນນີ້ຈຶ່ງຖືກກຳໜົດໝາຍໂດຍບິດາແລະບຸດໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຫຼືເຊີງສັນຍາລັກ ຕາມທີ່ຖືກສະແດງໂດຍນາມຂອງພວກເຂົາ ເຖິງແມ່ນວ່າລະຫວ່າງຄອນສະແຕນຕິນມະຫາລາດກັບຄອນສະແຕນຕິນອົງທີສິບເອັດ ຈະບໍ່ມີການສືບເຊື້ອສາຍໂລຫິດໂດຍກົງກໍຕາມ. ຄອນສະແຕນຕິນອົງທຳອິດແລະອົງສຸດທ້າຍ ຍັງຖືກນຳສະເໜີໃນຄຳພະຍາກອນເປັນສັນຍາລັກອັນຟາແລະໂອເມກາ ແລະບິດາ (ອັນຟາ) ໄດ້ເລືອກນະຄອນຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນເປັນນະຄອນຫຼວງ ແລະບຸດ (ໂອເມກາ) ໄດ້ເສຍຊີວິດໃນການລ້ອມຕີ ເມື່ອນະຄອນຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນສິ້ນສຸດການເປັນນະຄອນຫຼວງ. ໄລຍະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງໂຣມຕາເວັນອອກຖືກກຳໜົດໝາຍໂດຍຄອນສະແຕນຕິນອົງທຳອິດແລະອົງສຸດທ້າຍ. ໄລຍະ 150 ປີທີ່ເລີ່ມໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1299 ປະກອບມີໄລຍະ 38 ປີ ແລະສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການລ້ອມຕີ 40 ປີ. ການລ້ອມຕີນັ້ນເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງຊ່ວງປີ 1449 ຫາ 1453. ການທັບຂອງນິໂຄເມເດຍເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການພິຊິດດິນແດນໜຶ່ງ ແລະສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການພິຊິດນະຄອນຫຼວງຂອງດິນແດນນັ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັບຄອນສະແຕນຕິນອົງທຳອິດແລະອົງສຸດທ້າຍ ການພິຊິດນິໂຄເມເດຍໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍບິດາ (ອົງທຳອິດ) ແລະສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍບຸດ (ອົງສຸດທ້າຍ).

ການລ້ອມເມືອງເປັນເວລາສີ່ປີໃນຊ່ວງເປີດຕົ້ນຂອງໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ ຊຶ່ງນຳໄປສູ່ສີ່ປີນັບແຕ່ການຖືກເຮັດໃຫ້ອັບອາຍຂອງຄອນສະແຕນຕິນອົງສຸດທ້າຍໃນປີ 1449 ຈົນເຖິງປີ 1453 ເມື່ອຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນຖືກລ້ອມແລະລົ້ມລົງ. ຄຳພະຍາກອນເລື່ອງເວລາຂອງວິບັດທີສອງ ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີ ແລະສິບຫ້າວັນ ໄດ້ເລີ່ມໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 1449 ແລະໄດ້ສິ້ນສຸດໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840. ວັນທີນັ້ນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການເລີ່ມຕົ້ນຂອງຊ່ວງເວລາສີ່ປີ ຊຶ່ງຊິດສະເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ເອີ້ນວ່າ ການສຳແດງອັນຮຸ່ງໂລດແຫ່ງລິດອຳນາດຂອງພຣະເຈົ້າ.

ອິສລາມໄດ້ຖືກຍັບຍັ້ງໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840 ແລະໄດ້ມີໄລຍະເວລາສີ່ປີ ຊຶ່ງສອດຄ່ອງກັບທັງການເທລົງມາຂອງພຣະວິນຍານບໍລິສຸດໃນວັນເພນເຕກອດ ແລະກັບການລົງມາຂອງທູດສະຫວັນຜູ້ຊົງລິດໃນພຣະນິມິດ ບົດ 18, ເມື່ອ “ອາຄານໃຫຍ່ໆ” ຂອງນິວຢອກໄດ້ຖືກອິສລາມແຫ່ງວິບັດປະການທີສາມໂຈມຕີໃນວັນທີ 9/11. 9/11 ເປັນເຄື່ອງໝາຍຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງເວລາແຫ່ງການປະທັບຕາຂອງຄົນໜຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ. ການປະທັບຕາເປັນໄລຍະເວລາໜຶ່ງ, ແລະການສິ້ນສຸດຂອງໄລຍະແຫ່ງການປະທັບຕານັ້ນມີລັກສະນະຂອງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງໄລຍະນັ້ນ. ເມື່ອພຣະຄຣິດລົງມາໃນ 9/11, ພຣະອົງໄດ້ເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງມີຄາເອນທີ່ຈະລົງມາເພື່ອຊຸບຊີວິດພະຍານສອງຄົນໃນວັນທີ 31 ທັນວາ 2023, ເມື່ອໄລຍະສຸດທ້າຍຂອງການປະທັບຕາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ.

ກຸນແຈທີ່ເປັນຍຸດທະການແຫ່ງນີເນເວ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງການຖືກປ່ອຍອອກຫຼາຍປະການຂອງອິສລາມ ຊຶ່ງຈະນໍາເອົາການລົ້ມລົງຂອງໂຣມຕາເວັນອອກພາຍໃນປີ 1453. ພາຍໃນໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີແຫ່ງ “ຫ້າເດືອນ” ໃນຂໍ້ທີສິບນັ້ນ ທັງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແລະຈຸດສິ້ນສຸດລ້ວນປະກອບມີຊ່ວງເວລາສີ່ປີ. ຊ່ວງເວລາສີ່ປີທັງສອງນັ້ນເຊື່ອມໂຍງກັບຂໍ້ສະຫຼຸບຂອງສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີກັບສິບຫ້າມື້ ຊຶ່ງໄດ້ໝາຍເຖິງຊ່ວງເວລາສີ່ປີຈາກ 1840 ຫາ 1844 ເມື່ອພຣະຄຣິດຈະສ່ອງແສງ “ໃຫ້ແກ່ແຜ່ນດິນໂລກທັງໝົດດ້ວຍພຣະສິຣີຂອງພຣະອົງ.” ໃນປີ 1844 ເວລາແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນໄດ້ຢຸດຖືກນໍາມາໃຊ້ ເພາະວ່າເວລາຈະເປັນ “ບໍ່ມີເວລາອີກຕໍ່ໄປ.”

ເສັ້ນສາມເສັ້ນນັ້ນຂອງຊ່ວງເວລາສີ່ປີ ສອດຄ່ອງກັບເວລາແຫ່ງການປະທັບຕາ ຈາກ 9/11 ຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດ, ແລະພວກມັນຍັງສອດຄ່ອງກັບແຟຣັກທັລຂອງ 9/11 ຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດ ທີ່ຖືກສະແດງຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 31 ທັນວາ, 2023 ຈົນກວ່າອິດສະລາມຈະຖືກປ່ອຍອອກອີກຄັ້ງເພື່ອນຳສົ່ງລູກໄຟແຫ່ງ Nashville.

ແບບແຜນຟຣັກຕອນແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຈາກວັນທີ 31 ທັນວາ 2023 ຈົນເຖິງລູກໄຟແຫ່ງ Nashville ໄດ້ຖືກຈຳແນກໄວ້ໂດຍສາມຊ່ວງເວລາຄຳພະຍາກອນສີ່ປີ ຊຶ່ງທັງໝົດສອດຄ່ອງກັບເວລາແຫ່ງການປະທັບຕາຕັ້ງແຕ່ 9/11 ຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດ. ດັ່ງນັ້ນ ພະຍານສີ່ປະການຈຶ່ງຊີ້ບອກປະຫວັດສາດຈາກວັນທີ 31 ທັນວາ 2023 ຈົນເຖິງການໂຈມຕີ Nashville, ແລະມັນແມ່ນຍຸດທະການແຫ່ງ Nineveh ທີ່ເປັນ “ກະແຈ” ສຳລັບພະຍານແຕ່ລະປະການນີ້. 1333, 1449, 1840 ແລະ 9/11 ລ້ວນແຕ່ເປັນຈຸດຫັນຜັນ— “ກະແຈ.”

ຫຼັງຈາກໄດ້ຂຶ້ນເປັນຈັກກະພັດໃນປີ 284 ແລ້ວ, ໃນປີ 293 ດີໂອຄລີເຊຍນໄດ້ເລືອກນິໂຄເມເດຍໃຫ້ເປັນນະຄອນຫຼວງຝ່າຍຕາເວັນອອກຂອງຈັກກະພັດໂຣມັນ ເມື່ອທ່ານໄດ້ແບ່ງຈັກກະພັດອອກເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຝ່າຍຕາເວັນຕົກຕາມກົດໝາຍ ໂດຍສະຖາປະນາລະບົບເຕຕຣາຄີ. ນິໂຄເມເດຍໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນນະຄອນຫຼວງຫຼັກທາງການບໍລິຫານແລະທາງທະຫານໃນຝ່າຍຕາເວັນອອກເປັນເວລາຫຼາຍທົດສະວັດ. ຄອນສະແຕນຕິນມະຫາລາດໄດ້ໃຊ້ເມືອງນີ້ເປັນຖານກ່ອນຈະຕັດສິນໃຈສ້າງນະຄອນຫຼວງໃໝ່ທີ່ບິຊານທຽມທີ່ຢູ່ໃກ້ຄຽງ (ຊຶ່ງທ່ານໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນໃນປີ 330). ແມ່ນແຕ່ຫຼັງຈາກຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນໄດ້ກາຍເປັນນະຄອນຫຼວງຫຼັກແລ້ວ, ນິໂຄເມເດຍກໍຍັງຄົງເປັນສູນກາງພາກພື້ນທີ່ສຳຄັນ ໂດຍຕັ້ງຢູ່ໃນທຳເລຍຸດທະສາດບົນຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງທະເລມາຣະມາຣາ. ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່ານິໂຄເມເດຍບໍ່ໄດ້ເປັນນະຄອນຫຼວງຖາວອນເຊັ່ນໂຣມ ຫຼື ຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ, ແຕ່ມັນໄດ້ຖືກກຳນົດຢ່າງເປັນທາງການໃຫ້ເປັນນະຄອນຫຼວງຝ່າຍຕາເວັນອອກໃນຊ່ວງການປ່ຽນຜ່ານອັນສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດໂຣມັນ. ໃນຕອນຕົ້ນຂອງໄລຍະເວລາໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ ນະຄອນຫຼວງໜຶ່ງຂອງໂຣມຕາເວັນອອກຖືກພິຊິດ, ແລະໃນຕອນທ້າຍ ນະຄອນຫຼວງໜຶ່ງຂອງໂຣມຕາເວັນອອກຖືກພິຊິດ. ການພິຊິດທັງສອງຄັ້ງນັ້ນລ້ວນມີການປິດລ້ອມ.

ຈັກກະພັດ Diocletian ໄດ້ສະຖາປະນາເມືອງ Nicomedia ຢ່າງເປັນທາງການໃຫ້ເປັນນະຄອນຫຼວງຝ່າຍຕາເວັນອອກຂອງຈັກກະພັດໂຣມັນ ເມື່ອພະອົງໄດ້ນຳໃຊ້ລະບົບ Tetrarchy ໃນປີ 293. ລະບົບ Tetrarchy ນັ້ນປະກອບດ້ວຍການແບ່ງຈັກກະພັດອອກເປັນຝ່າຍຕາເວັນຕົກແລະຝ່າຍຕາເວັນອອກ; ທັງຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຝ່າຍຕາເວັນຕົກຕ່າງກໍມີຈັກກະພັດອາວຸໂສ (Augusti) ແລະຈັກກະພັດຜູ້ຮອງ (Caesar) ເພື່ອໃຫ້ຄົບຈຳນວນສີ່ ອັນເປັນຄວາມໝາຍທີ່ຖືກສະແດງໂດຍຄຳວ່າ ‘tetrarchy’.

ດີໂອຄລີຊຽນເປັນສັນຍາລັກໂອເມກາຂອງຄຣິສຕະຈັກເມືອງສະເມີນາ, ແລະ ເນໂຣເປັນສັນຍາລັກອັນຟາ. ຄອນສະແຕນຕິນມະຫາຣາຊເປັນສັນຍາລັກອັນຟາຂອງຄຣິສຕະຈັກເມືອງເພີກາໂມສ, ແລະ ຈັສຕິນຽນເປັນສັນຍາລັກໂອເມກາ.

ການແບ່ງອານາຈັກໂຣມອອກເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກໃນທາງ “ກົດໝາຍ” (ຊຶ່ງບໍ່ໄດ້ຄົງຢູ່ຍືນຍາວ) ໄດ້ຖືກດໍາເນີນໃຫ້ສໍາເລັດໂດຍ ດີໂອຄລີຊຽນ, ແລະການແບ່ງອານາຈັກໂຣມອອກເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກໃນທາງຄໍາພະຍາກອນໄດ້ຖືກດໍາເນີນໃຫ້ສໍາເລັດໂດຍ ຄອນສະແຕນຕິນ. ໃນຊ່ວງປະຫວັດສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກເຊີງສັນຍາລັກແຫ່ງທີສອງຂອງການຂົ່ມເຫັງ, ຊຶ່ງຖືກແທນໂດຍ Smyrna, ໂຣມໄດ້ຖືກແບ່ງອອກຕາມກົດໝາຍເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ, ແລະໃນປະຫວັດສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກເຊີງສັນຍາລັກແຫ່ງທີສາມຂອງການປະນີປະນອມ, ຊຶ່ງຖືກແທນໂດຍ Pergamos, ໂຣມໄດ້ຖືກແບ່ງອອກໃນທາງຄໍາພະຍາກອນເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ. ປີ 293 ແມ່ນ alpha ແລະ ປີ 330 ແມ່ນ omega, ແລະໃນວັນທີ 11 ພຶດສະພາ 330, Constantine the Great ໄດ້ຖວາຍນະຄອນ Constantinople ໃຫ້ເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງອານາຈັກ.

ການແບ່ງແຍກທາງກົດໝາຍໂດຍດີໂອຄລີຊຽນໃນປີ 293 ໄດ້ແຕກສະຫຼາຍລົງໂດຍສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ຕິດຕາມມາ ຈົນເຖິງພຣະຣາຊະໂອງການແຫ່ງມິລານໃນປີ 313 ເມື່ອຄອນສະແຕນຕິນແຫ່ງຕາເວັນອອກ ແລະ ລີຊີນີອຸສແຫ່ງຕາເວັນຕົກໄດ້ປະກາດພຣະຣາຊະໂອງການແຫ່ງມິລານ ເຮັດໃຫ້ຄຣິດສະຕຽນເປັນສາສະໜາທີ່ຖືກກົດໝາຍຮັບຮອງ ແລະ ໃນທາງປະຕິບັດໄດ້ຍຸດຕິລະບົບເຕຕຣາຄີ—ລະບົບຂອງຜູ້ປົກຄອງສີ່ອົງທີ່ປະສານງານກັນ ຊຶ່ງໄດ້ພັງທະລາຍລົງເປັນການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງອຳນາດຫຼັກສອງຝ່າຍ (ຄອນສະແຕນຕິນໃນຕາເວັນຕົກ ແລະ ລີຊີນີອຸສໃນຕາເວັນອອກ). ການແບ່ງແຍກທາງກົດໝາຍນັ້ນ ຊຶ່ງໄດ້ນຳໄປສູ່ການພັງທະລາຍ ເປັນຕົວແທນຂອງໄລຍະເວລາຊາວປີຈາກການແບ່ງແຍກໄປສູ່ການແບ່ງແຍກ ແລະ ການແບ່ງແຍກທັງສອງຄັ້ງກໍໄດ້ເປັນສາເຫດໃຫ້ລະບົບນັ້ນພັງທະລາຍລົງ.

ຄຣິສຕະຈັກແຫ່ງເມືອງສະມີຣະໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນກັບເນໂຣໃນປີ 64 ເມື່ອໄຟໄໝ້ໃຫຍ່ໃນກຸງໂຣມໄດ້ຖືກເນໂຣນຳໃຊ້ເປັນເຫດໃນການຂົ່ມເຫງຄຣິສຕຽນ ໂດຍທີ່ເນໂຣໄດ້ກ່າວຫາວ່າຄຣິສຕຽນເປັນຜູ້ກໍ່ໄຟໄໝ້ນັ້ນ. ເນໂຣເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການຂົ່ມເຫງທີ່ເລີ່ມຕົ້ນ ແລະເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງການຂົ່ມເຫງສຸດທ້າຍໃນຍຸກສຸດທ້າຍ. ການຂົ່ມເຫງສຸດທ້າຍນັ້ນດຳເນີນຕໍ່ໄປຈົນເຖິງການປິດສະໄໝແຫ່ງການພິສູດ ເມື່ອອຳນາດແຫ່ງສັນຕະປາປາຈະມາເຖິງຈຸດອວສານຂອງມັນ ໂດຍບໍ່ມີຜູ້ໃດຊ່ວຍເຫຼືອ. ດັ່ງນັ້ນ ຊ່ວງເວລາທຳອິດແຫ່ງການຂົ່ມເຫງໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນດ້ວຍການເຜົາຜານກຸງໂຣມ ແລະມັນກໍສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການເຜົາຜານກຸງໂຣມ.

ຄຣິສຕະຈັກແຫ່ງສະເມີນາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນກັບເນໂຣໃນປີ 64 ເມື່ອໄຟໄໝ້ໃຫຍ່ແຫ່ງກຸງໂຣມໄດ້ຖືກເນໂຣນຳໃຊ້ເປັນຂໍ້ອ້າງເພື່ອຂົ່ມເຫງຄຣິສຕຽນ ໂດຍທີ່ເນໂຣກ່າວຫາວ່າຄຣິສຕຽນເປັນຜູ້ຈຸດໄຟນັ້ນ. ສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຕໍ່ມາ ມັນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 313 ດ້ວຍພຣະຣາຊະກຳນົດແຫ່ງມິລານ. “ພຣະຣາຊະກຳນົດ” ນັ້ນແມ່ນຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຊ່ວງເວລາຊາວປີທີ່ເລີ່ມດ້ວຍການແບ່ງແຍກທາງກົດໝາຍຂອງດີໂອຄລີທຽນ ແລະມັນຍັງເປັນຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຂອງສະເມີນາທີ່ເລີ່ມດ້ວຍເນໂຣ. ສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີແຫ່ງການຂົ່ມເຫງທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຄຣິສຕະຈັກແຫ່ງສະເມີນາແລະເນໂຣ ຮວມເອົາສິບປີແຫ່ງການຂົ່ມເຫງອັນຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ ຊຶ່ງດີໂອຄລີທຽນໄດ້ເປັນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ. ສິບປີແຫ່ງການຂົ່ມເຫງນັ້ນແມ່ນເຄິ່ງຫຼັງຂອງຊາວປີຂອງດີໂອຄລີທຽນ ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການແບ່ງແຍກອານາຈັກຕາມກົດໝາຍຂອງລາວໃນປີ 293. ຈາກການແບ່ງແຍກຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກຕາມກົດໝາຍໂດຍດີໂອຄລີທຽນໃນປີ 293 ໄດ້ເລີ່ມມີຊ່ວງເວລາຊາວປີໜຶ່ງ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍສອງຊ່ວງເວລາສິບປີ.

ດີໂອຄລີຊຽນໄດ້ແບ່ງຈັກກະພັດອອກໂດຍຊອບກົດໝາຍເປັນຝ່າຍຕາເວັນອອກແລະຝ່າຍຕາເວັນຕົກ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງການແບ່ງແຍກໃນຄຳພະຍາກອນທີ່ຄອນສະແຕນຕິນໄດ້ດຳເນີນໃຫ້ສຳເລັດ. ການແບ່ງຂອງດີໂອຄລີຊຽນແມ່ນເປັນຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ ແຕ່ໃນໂຄງສ້າງນັ້ນປະກອບມີຜູ້ປົກຄອງສອງຄົນໃນຝ່າຍຕາເວັນອອກ ແລະສອງຄົນໃນຝ່າຍຕາເວັນຕົກ. ແຕ່ລະພາກສ່ວນມີຜູ້ປົກຄອງຫຼັກໜຶ່ງຄົນ ແລະຜູ້ປົກຄອງຮອງໜຶ່ງຄົນ. ໃນວັນທີ 23 ກຸມພາ 303 ດີໂອຄລີຊຽນໄດ້ປະກາດ “ພຣະລາຊະກຳນົດ” ສະບັບທຳອິດໃນຫຼາຍສະບັບທີ່ຕໍ່ຕ້ານຄຣິສຕຽນ ອັນເປັນເຄື່ອງໝາຍເລີ່ມຕົ້ນຂອງການຂົ່ມເຫັງຄັ້ງໃຫຍ່ (ຊຶ່ງເອີ້ນອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ ການຂົ່ມເຫັງໃນສະໄໝດີໂອຄລີຊຽນ) ຊຶ່ງເປັນການຂົ່ມເຫັງຄຣິສຕຽນທີ່ຮ້າຍແຮງແລະແຜ່ກວ້າງທີ່ສຸດໃນຈັກກະພັດໂຣມັນ.

ການຂົ່ມເຫັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປພາຍໃຕ້ບັນດາຜູ້ສືບທອດຂອງດີໂອຄລີຊຽນ (ໂດຍສະເພາະແມ່ນກາເລຣຽສ) ຈົນເຖິງປີ 313, ເມື່ອມັນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍປະກາດິກແຫ່ງມິລານ. ເນໂຣເປັນສັນຍາລັກອາລະຟາຂອງການຂົ່ມເຫັງ ຊຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງດີໂອຄລີຊຽນໃນຖານະການຂົ່ມເຫັງໂອເມກາຂອງຊ່ວງເວລາພະຍາກອນ ທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຄຣິສຕະຈັກເມືອງສະມີຣນາ. ການຂົ່ມເຫັງນັ້ນໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການອະພິເສກທາງການເມືອງ ແລະສົນທິສັນຍາລະຫວ່າງຄອນສະແຕນຕິນແຫ່ງຝ່າຍຕາເວັນອອກ ແລະລີຊີນິອຸສແຫ່ງຝ່າຍຕາເວັນຕົກ. ໃນເດືອນກຸມພາ ປີ 313, ຄອນສະແຕນຕິນ ແລະ ລີຊີນິອຸສໄດ້ພົບກັນທີ່ມິລານ ແລະໄດ້ອອກປະກາດິກແຫ່ງມິລານ, ຊຶ່ງໄດ້ມອບຄວາມອົດທົນທາງສາສະໜາແກ່ຄຣິສຕຽນ (ແລະຜູ້ອື່ນ) ທົ່ວທັງຈັກກະພັດ. ເພື່ອເສີມສ້າງພັນທະມິດທາງການເມືອງຂອງພວກເຂົາ, ລີຊີນິອຸສໄດ້ອະພິເສກກັບຄອນສະແຕນເທຍ (ນ້ອງສາວຮ່ວມພໍ່ຫຼືແມ່ຂອງຄອນສະແຕນຕິນ) ໃນລະຫວ່າງ ຫຼື ໃກ້ກັບການພົບກັນນີ້. ການສົມຣົດນີ້ເປັນພັນທະມິດທາງການເມືອງແບບໂຣມັນຢ່າງແທ້ຈິງ—ເປັນການປະທັບຕາຂໍ້ຕົກລົງລະຫວ່າງຈັກກະພັດທັງສອງ ແລະໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ຈັກກະພັດມີຄວາມໝັ້ນຄົງຊົ່ວຄາວຫຼັງຈາກຫຼາຍປີແຫ່ງສົງຄາມກາງເມືອງ. ແຕ່ພັນທະມິດນັ້ນຢູ່ໄດ້ບໍ່ດົນ. ຕໍ່ມາຄອນສະແຕນຕິນ ແລະ ລີຊີນິອຸສໄດ້ຮົບພຸ່ງກັນ, ແລະຄອນສະແຕນຕິນໄດ້ເອົາຊະນະລີຊີນິອຸສໃນປີ 324, ກາຍເປັນຜູ້ປົກຄອງພຽງຜູ້ດຽວ.

ນັບຈາກເນໂຣເຖິງຄອນສະແຕນຕິນ ຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນຂອງສະມີຣະຈໍານວນສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີໄດ້ສໍາເລັດລົງ, ແລະໃນປີ 313 ຄຣິສຕະຈັກເປີກາໂມສ, ຄຣິສຕະຈັກແຫ່ງການປະນີປະນອມ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນ, ແລະສິ້ນສຸດລົງກັບຄຣິສຕະຈັກທິອາທີຣາໃນປີ 538. ສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຂອງສະມີຣະເປັນຕົວແທນຂອງຊ່ວງເວລາແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງ, ແລະໃນຕອນທ້າຍຂອງຊ່ວງເວລາລວມທັງໝົດນັ້ນ ການຂົ່ມເຫັງໃນສະໄໝດີໂອຄະລີຊຽນໄດ້ເຮັດໃຫ້ “ສິບວັນ” (ສິບປີ) ໃນພຣະນິມິດສໍາເລັດ ຊຶ່ງໃນນັ້ນຊ່ວງການຂົ່ມເຫັງທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດເປັນຕົວແທນແບບແຟຣັກຕອນຂອງຊ່ວງເວລາລວມທັງໝົດ. ສິບປີນັ້ນເປັນແຟຣັກຕອນຂອງສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີ. ສິບປີນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງໂອເມກາແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງຂອງເນໂຣ, ແລະເມື່ອສິ້ນສຸດລົງກໍເກີດການແບ່ງອານາຈັກແບບໂອເມກາເປັນຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ.

ສະໄໝສະເມີນາເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນຄາວທີ່ກຸງໂຣມຖືກເຜົາໄໝ້ໃນປີ 64 ແລະສິ້ນສຸດລົງສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຕໍ່ມາໃນປີ 313 ດ້ວຍກົດປະກາດແຫ່ງມິລານ ແລະການສົມລົດທາງການເມືອງຂອງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ. ແບບແຜນຟຣັກທອນແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງເປັນເວລາສິບປີເລີ່ມຂຶ້ນໃນປີ 303 ແລະສິ້ນສຸດໃນປີ 313 ດ້ວຍກົດປະກາດແຫ່ງມິລານ ແລະການສົມລົດທາງການເມືອງຂອງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ. ໄລຍະຊາວປີທີ່ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການແບ່ງແຍກຕາມກົດໝາຍຂອງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກໃນປີ 293 ໂດຍດິໂອກລີເຊຍນ ໄດ້ສິ້ນສຸດໃນປີ 313 ດ້ວຍການສົມລົດທາງການເມືອງຂອງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ. ສັນຍາສົມລົດໃນປີ 313 ລະຫວ່າງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກໄດ້ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການຢ່າຮ້າງໃນປີ 324, ເມື່ອຄອນສະແຕນຕິນໄດ້ພ່າຍແພ້ລິຊິນິອຸສແຫ່ງຕາເວັນຕົກ ແລະກາຍເປັນຜູ້ປົກຄອງກຸງໂຣມແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ. ການຢ່າຮ້າງໃນຄວາມໝາຍຄໍາພະຍາກອນຂອງປີ 324 ເກີດຂຶ້ນສາມປີຫຼັງຈາກກົດໝາຍວັນອາທິດສະບັບທໍາອິດໃນປີ 321.

ສິບເຈັດປີນັບແຕ່ ຄ.ສ. 313 ເຖິງ 330 ຊີ້ບອກເຖິງການສົມລົດທາງການເມືອງ, ແລະການສິ້ນສຸດຂອງການຂົ່ມເຫັງທີ່ຖືກແທນໂດຍ Smyrna ແລະ Nero, ແລະການເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄຣິສຕະຈັກແຫ່ງການປະນີປະນອມທີ່ຖືກແທນໂດຍ Pergamos. ການເລີ່ມຕົ້ນຂອງ Pergamos ໃນປີ 313 ໃນການສົມລົດນັ້ນ, ໄດ້ຖືກຕິດຕາມມາດ້ວຍການເລີ່ມຕົ້ນຂອງການຂົ່ມເຫັງທີ່ເລີ່ມຂຶ້ນໃນກົດໝາຍວັນອາທິດສະບັບທຳອິດໃນປີ 321. ຈາກນັ້ນໄດ້ຕາມມາດ້ວຍການຢ່າຮ້າງໃນທາງຄຳພະຍາກອນໃນປີ 324, ຊຶ່ງໄດ້ນຳເອົາຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກເຂົ້າມາເປັນຈັກກະພັດດຽວພາຍໃຕ້ Constantine. ຫົກປີຕໍ່ມາ ໃນປີ 330 ການແບ່ງອອກເປັນຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກໄດ້ຖືກທວນຊ້ຳຄືນອີກໃນທາງຄຳພະຍາກອນ. ສິບເຈັດປີນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງຊ່ວງ alpha ຂອງຄຣິສຕະຈັກ Pergamos ຊຶ່ງຈະດຳເນີນຕໍ່ໄປຈົນກວ່າຄຣິສຕະຈັກ Thyatira ຈະເຂົ້າມາໃນປະຫວັດສາດຄຳພະຍາກອນໃນປີ 538. ຊ່ວງ alpha ນັ້ນຈະເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດ omega ໃນຕອນທ້າຍຂອງຊ່ວງເວລາຈາກປີ 330 ເຖິງ 538. ປະຫວັດສາດ omega ຂອງ Pergamos ເປັນຕົວແທນຂອງຊ່ວງເວລາ 496, 508 ແລະ 533.

ປໂຕເລມີແຫ່ງຍຸດທະການຣາເຟຍໄດ້ຄອງລາດ “ສິບເຈັດປີ,” ແລະມີ “ສິບເຈັດປີ” ລະຫວ່າງຍຸດທະການຣາເຟຍກັບຍຸດທະການພານຽມ. ສິບເຈັດປີນັ້ນໃນທາງສັນຍາລັກສອດຄ່ອງກັບສິບເຈັດປີຈາກ 313 ຈົນເຖິງ 330. ສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຂອງເນໂຣແຫ່ງສະເມີນາໄດ້ນໍາໄປສູ່ສິບເຈັດປີທໍາອິດຂອງຄຣິສຕະຈັກເພີກາໂມສ, ແລະເຊື່ອມໂຍງກັບສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີທີ່ເລີ່ມຕົ້ນໃນພຣະຣາຊກຳນົດຄັ້ງທີສາມໃນ 457BC, ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງ 2300 ປີໃນດານີເອນ ບົດ 8 ຂໍ້ 14, ແລະເປັນຮາກຖານແລະເສົາຫຼັກກາງຂອງແອດເວນຕິດສະມ໌. ພະຍານທັງສອງແຫ່ງສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີສອດຄ່ອງກັບສອງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຂອງອານາຈັກທີຫົກໃນຄໍາພະຍາກອນຂອງພຣະຄຳພີ ຊຶ່ງເລີ່ມຂຶ້ນໃນ 1776 ແລະສິ້ນສຸດໃນປີນີ້ຄື 2026.

ຜູ້ບຸກເບີກແຫ່ງຂະບວນການ Adventism ບໍ່ໄດ້ເຫັນ ຫຼື ເຂົ້າໃຈສິບເຈັດປີແຕ່ 313 ຫາ 330, ເພາະວ່າໃນປີ 1844 ພວກເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໃຈແມ່ນແຕ່ປະເດັນເລື່ອງວັນຊະບາໂຕວັນທີເຈັດ ຫຼື ວັນແຫ່ງດວງອາທິດ. ແນວໃດກໍຕາມ ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຮູ້ໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີຂອງຂໍ້ທີສິບໃນພຣະນິມິດບົດທີເກົ້າ, ແລະມັນໄດ້ກາຍເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຊ່ວງເວລາໜຶ່ງທີ່ນຳໄປສູ່ສາມຮ້ອຍເກົ້າສິບເອັດປີ ແລະ ສິບຫ້າວັນ ຊຶ່ງໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນວັນທີ 11 ສິງຫາ 1840. ຄວາມເຂົ້າໃຈນັ້ນໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດ “ການສຳແດງອັນຊົງລິດແຫ່ງພຣະອຳນາດຂອງພຣະເຈົ້າ.”

ບັນດາຜູ້ບຸກເບີກບໍ່ໄດ້ຮັບຮູ້ໄລຍະທີສອງຂອງຫນຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບປີໃນພຣະນິມິດບົດທີເກົ້າ. ຄວາມເຂົ້າໃຈພື້ນຖານຂອງພວກເຂົາເປັນພື້ນຖານທີ່ “ແສງສະຫວ່າງໃໝ່” ຂອງພຣະນິມິດບົດທີເກົ້າຖືກກໍ່ສ້າງຂຶ້ນເທິງນັ້ນ. ແສງສະຫວ່າງນັ້ນຖືກເປີດອອກໂດຍ “ກະແຈ” ຂອງສົງຄາມແຫ່ງນີນາເວ. “ກະແຈ” ນັ້ນເຮັດໃຫ້ນັກສຶກສາຄຳພະຍາກອນສາມາດຮັບຮູ້ອານາຈັກທັງໝົດໃນຄຳພະຍາກອນພຣະຄຳພີທີ່ຖືກນຳສະເໜີໃນດານີເອນແລະພຣະນິມິດ. ບາບີໂລນ, ມີໂດ-ເປີເຊຍ, ກຣີກ, ຈັກກະພັດເຊລູຊິດແລະປໂຕເລມາອິກ, ອານາຈັກຂອງໂມຮຳເມັດ, ແລະທີ່ສຳຄັນຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ມັນຂະຫຍາຍໃຫ້ເຫັນຈັກກະພັດໂຣມໃນຄວາມໂດດເດ່ນ ໂດຍການຊີ້ບອກການຜຸດຂຶ້ນແລະການລົ້ມລົງ ບໍ່ພຽງແຕ່ຂອງໂຣມເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຂອງອານາຈັກໂຣມຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ ຕະຫຼອດຈົນເຖິງສະຫະລັດອາເມຣິກາ (ຜູ້ພະຍາກອນປອມ), ສັນຕະປາປາ (ສັດຮ້າຍ) ແລະສະຫະປະຊາຊາດ (ມັງກອນ). ການຜຸດຂຶ້ນແລະການລົ້ມລົງທັງໝົດຂອງອານາຈັກເຫຼົ່ານີ້ເປັນພະຍານເຖິງການເຄື່ອນໄຫວຂອງມັງກອນ, ສັດຮ້າຍ ແລະຜູ້ພະຍາກອນປອມ ຊຶ່ງໃນທີ່ສຸດນຳພາໂລກໄປສູ່ອາມາເກດດອນ. ການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນຖືກນຳສະເໜີໄວ້ພາຍໃນຫົກຂໍ້ສຸດທ້າຍຂອງດານີເອນບົດທີສິບເອັດ, ແລະຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນຖືກນຳສະເໜີໄວ້ໃນປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ.

ຍຸດທະການທີ່ນີເນເວໄດ້ຈັດໃຫ້ມີຈຸດອ້າງອີງທາງຄໍາພະຍາກອນ ເພື່ອຈັດແນວພະຍານຕ່າງໆຂອງອານາຈັກໂຣມ, ອານາຈັກໂຣມຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກ, ແລະ ໂຣມສັນຕະປາປາ ໃນລໍາດັບຂອງເຫດການໃນຍຸກສຸດທ້າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຍຸດທະການທີ່ນີເນເວຈຶ່ງເປັນກຸນແຈທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງຄົບຖ້ວນເຖິງພະຍານທາງຄໍາພະຍາກອນອັນຫຼາກຫຼາຍກ່ຽວກັບໂຣມ, ແລະ ຕາມຂໍ້ທີສິບສີ່ຂອງດານີເອນບົດທີສິບເອັດ ໂຣມແມ່ນຜູ້ສະຖາປະນານິມິດ. ກຸນແຈທີ່ນໍາເສັ້ນແນວເຫຼົ່ານັ້ນມາຮ່ວມກັນ ຄື ຍຸດທະການທີ່ນີເນເວ.

ໃນບົດຄວາມຖັດໄປ ພວກເຮົາຈະເລີ່ມລວບຮວມບົດຄວາມຫ້າບົດກ່ອນໜ້ານີ້ທີ່ກ່າວເຖິງວິບັດທັງຫຼາຍໃນພຣະນິມິດບົດທີ 9 ເຂົ້າໄວ້ນຳກັນ។