Ny toko faharoa amin’ny bokin’i Daniela dia maneho ny anjely faharoa ao amin’ny Apokalypsy toko fahefatra ambin’ny folo. Araka izany, dia maneho ny faharoa amin’ireo fitsapana telo izy io, izay aseho ho fitsapana ara-tsakafo, arahin’ny fitsapana ara-pahitana, ary farany fitsapana amin’ny litimosy. Ireo fitsapana telo ireo, izay mari-dalana ara-paminaniana ihany koa, dia samy hita ao amin’ny hafatry ny anjely voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko fahefatra ambin’ny folo. Toy ny amin’ny anjely voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko fahefatra ambin’ny folo, dia hita ao amin’ny toko voalohany amin’ny bokin’i Daniela koa ny tsirairay amin’ireo fitsapana telo ireo.

Ny fitsapana faharoa, na ny hafatry ny anjely faharoa, dia manomboka eo amin’ny fiafaran’ny fitsapana voalohany. Ny toko faharoa dia manaraka ny toko voalohany. Ny famaranana ny fitsapana faharoa no manomboka avy hatrany ny fitsapana fahatelo. Ny fe-potoana asehon’ny fitsapana faharoa dia nosoloan-tandindona tamin’ireo fitopolo taona nahababoana an’i Daniela, izay nanomboka tamin’ny fandresena an’i Jehoiakima ary nifarana tamin’ny didin’i Kyrosy. Raha nanakaiky ny fiafaran’ireo fitopolo taona ireo, dia fantatr’i Daniela tamin’ny alalan’ny Tenin’Andriamanitra ara-paminaniana fa efa ho tonga ny farany.

Tamin’ny taona voalohany nanjakan’i Dariosa, zanak’i Ahasoerosy, avy tamin’ny taranak’ny Mediana, izay natao mpanjaka tamin’ny fanjakan’ny Kaldeana, dia tamin’ny taona voalohany nanjakany no nahafantarako, izaho Daniela, tamin’ny boky ny isan’ny taona izay nahatongavan’ny tenin’i Jehovah tamin’i Jeremia mpaminany, fa hahatanteraka fitopolo taona Izy amin’ny fandravana an’i Jerosalema. Daniela 9:1, 2.

I Daniela dia maneho ny vahoakan’Andriamanitra amin’ny andro farany, izay mahafantatra ny hevitra an’ohatra ao amin’ny fahababoana fito-polo taona, ary izany fahafantarana izany dia miseho fotoana fohy mialoha ny hifaranan’ireo fito-polo taona an’ohatra. Ny vahoakan’Andriamanitra dia nahatakatra tsara ny fahababoana fito-polo taona, nefa izay asehon’i Daniela dia ny fahatakarana fa ireo fito-polo taona ireo dia maneho ny fe-potoana ara-paminaniana manomboka amin’ny 11 Septambra 2001 ka hatramin’ny lalàna Alahady. Ho an’i Daniela, ireo taona ireo dia nifarana tamin’ny didin’i Kyrosy, izay amin’ny andro farany dia maneho ny lalàna Alahady any Etazonia.

Fotoana fohy mialoha ny lalàna momba ny Alahady, dia fohazina ho amin’ny fahatakarana ara-paminaniana asehon’ireo fitopolo taona ara-tandindona ny vahoakan’Andriamanitra. Ireo taona ara-tandindona ireo dia nanomboka tamin’i Joiakima, izay maneho ny 11 Septambra 2001, fotoana izay nidinan’ilay anjely mahery ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo sy nanambarany ny fahalavoan’i Babylona, niaraka tamin’ny fahatongavan’ny finoana silamo ao amin’ny Loza fahatelo. Ny fahalavoan’i Babylona dia maneho ny hafatry ny anjely faharoa, ary tamin’ny 11 Septambra 2001 no nanomboka ny vanim-potoam-pitsapana faharoa ho an’ireo izay nihinana ilay boky nafenina izay teny an-tanan’ilay anjely. Izany vanim-potoana izany, izay asehon’ireo fitopolo taona ara-tandindona, dia mitohy mandra-pahatongan’ny lalàna momba ny Alahady.

Rehefa mihamanakaiky ny farany, dia fohazina hahatakatra ny fitsapana momba ny sarin’ny bibidia ny vahoakan’Andriamanitra, araka ny naseho an’ohatra tamin’ny alalan’i Daniela tamin’ny taona voalohany nanjakan’i Dariosy. Efa nahatakatra ny sasany tamin’ireo fahamarinana mifandray amin’ny fitsapana momba ny sarin’ny bibidia izy ireo, saingy efa voafina tao anatin’ny haizina kosa ilay ampahany izay takatr’izy ireo mialoha kelin’ny fiafaran’ny fe-potoana ara-paminanian’ny anjely faharoa. Rehefa nandinika ny Tenin’Andriamanitra ara-paminaniana i Daniela ka nahatakatra ny hevitr’ireo fitopolo taona, dia voatarika hivavaka izy, toy ny efa nitarihana azy hivavaka rehefa nahafantatra ny fandrahonana ho faty nataon’i Nebokadnezara mikasika ilay nofiny momba ny sarivongana. Ao amin’ny Daniela toko fahasivy, toy ny ao amin’ny Daniela toko faharoa, dia nahazo fahazavana ara-paminaniana i Daniela raha nivavaka.

Eny, raha mbola niteny tamim-bavaka aho, dia ilay lehilahy Gabriela, izay efa hitako tamin’ny fahitana tany am-piandohana, nalefa hanidina haingana, ka nanendry ahy tamin’ny fotoana fanaovana ny fanatitra hariva. Ary nampahafantariny ahy izany, sady niresaka tamiko izy ka nanao hoe: Ry Daniela ô, ankehitriny aho dia tonga mba hanome anao fahendrena sy fahalalana. Daniela 9:21, 22.

Ny “fahaiza-manao sy fahalalana” nomena an’i Daniela teo am-pivavahany dia mifanaraka amin’ny vavaka nataony ao amin’ny toko faharoa.

Dia Daniela nody nankany an-tranony, ka nampahafantatra izany tamin’i Hanania sy Misaela ary Azaria, namany; mba hangatahan’izy ireo famindrampo amin’Andriamanitry ny lanitra ny amin’izany zava-miafina izany, mba tsy ho levona miaraka amin’ny sisa amin’ny olon-kendrin’i Babylona Daniela sy ny namany. Dia naseho tamin’i Daniela tamin’ny fahitana tamin’ny alina izany zava-miafina izany. Dia nisaotra an’Andriamanitry ny lanitra Daniela. Daniela 2:17–19.

Andalana manaraka andalana, ny vavaka roa nataon’i Daniela dia vavaka iray ihany. Samy nomena tao anatin’ny tantara izay maneho an’ohatra ny fitsapana hita maso momba ny anjely faharoa izy roa, izay miseho eo anelanelan’ny 11 Septambra 2001 sy ny lalàn’ny Alahady izay ho avy tsy ho ela. Teo anatrehan’ny fandrahonana ho faty efa mananontanona nataon’i Nebokadnezara sy ny fahalalana ara-paminaniana momba ny fito-polo taona an’i Jeremia ary ny fianianan’ny impito an’i Mosesy, dia mivavaka ny vavak’i Levitikosy fahenina amby roapolo i Daniela, sady mangataka mba hanehoan’Andriamanitra aminy ny zava-miafina farany ara-paminaniana ao amin’ny faminanian’ny Baiboly. Ilay zava-miafina izay ambaran’i Jaona ho Fanambaran’i Jesosy Kristy.

Ao amin’ny toko fahasivy, Daniela dia hita eo amin’ny fifindrana eo anelanelan’ny fanjakana roa. Vao avy resy tamin’ny Mediana sy ny Persiana Babylona, satria taona voalohany nanjakan’i Dariosa izany, ka mametraka ny vahoakan’Andriamanitra amin’ny andro farany eo amin’ilay teboka fifindrana izay voamarika tao amin’ny fihetsiky ny anjely voalohany sy tao amin’ny fihetsiky ny anjely fahatelo.

Ny hetsika Millerita filadelfiana dia nifindra ho amin’i Laodikia tamin’ny 1856, ary ny hetsika laodikiana an’ny Future for America dia mifindra ho amin’ny hetsika filadelfiana amin’ny fiafaran’ny telo andro sy tapany andriany maty eny an-dalambe, araka ny voalaza ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo. Ny fizahan-toetra izay tsy nahombiazan’ny hetsika filadelfian’ny Millerita nanomboka tamin’ny 1856 ka hatramin’ny 1863 dia nifandraika tamin’ny foto-pinoana momba ny “fetr’andro fito.”

Ny fitsapana ho an’ny hetsika Laodiseana an’ny Future for America dia mifandray amin’ny filàna hamantatra ny toe-piparitahany, ary avy eo hidirana ao amin’ny vavaka sy ny fanandramana ao amin’ny Levitikosy faha-enina amby roapolo. Daniela dia teo amin’ny fotoam-pifindrana teo anelanelan’ny fanjakana Babyloniana sy ny Medo-Persiana, ary talohan’ny faran’ny fe-potoana fitopolo taona izay voamariky ny didin’i Kyrosy. Ny fitopolo taona no tontolon-kevitry ny vavak’i Daniela, ary ny fitopolo taona dia maneho ny “impito” an’i Mosesy. Samy mifanaraka amin’ny fotoam-pifindrana izay voamariky ny “impito” ao amin’ny hetsiky ny anjely voalohany, ary koa ao amin’ny hetsiky ny anjely fahatelo, ireo vavak’i Daniela roa tonta.

Ny “zava-miafina” izay ambara amin’i Daniela dia ny fanambarana ny amin’ilay sariolon’i Nebokadnezara. Ny “zava-miafina” momba ilay sariolon’i Nebokadnezara amin’ny andro farany dia ny hoe fanjakana valo no asehony, fa tsy efatra. Efa naseho tao amin’ireo lahatsoratra teo aloha, ao amin’ny sokajy hoe “Ny Fahavalo dia avy amin’ny Fito,” izany fahamarinana izany. Ao anatin’izany zava-miafina izany no anambarana ny fotoana isehoan’ny fifindrana, rehefa tonga ilay fahavalo, izay avy amin’ny fito. Ny “zava-miafina” momba ilay sariolon’i Nebokadnezara dia ny fanamafisana ny fitsanganan’ny tandroky ny Protestantisma marina sy ny tandroky ny Repoblikanisma amin’ny maty. Ireo fitsanganana amin’ny maty roa ireo dia manondro fa fahavalo ny tandroka tsirairay, nefa avy amin’ny fito; ary ny fifindran’ireo tandroka roa ireo avy amin’ny fahenina ho amin’ny fahavalo dia mitranga ao anatin’ny tontolon’ny faminaniana momba ny fitsapana iray mifandray amin’ny “impito” an’i Mosesy. Mitranga araka izay asehon’i Daniela izany fifindrana izany, fotoana fohy mialoha ny didin’i Kyrosy, izay maneho ny didy mametraka ny lalàna momba ny Alahady any Etazonia. Avy eo, amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady, ao anatin’ny fisehoan-javatra mifanesy haingana, dia sitrana ny fery mahafaty nahazo ny fahefana papaly, rehefa manjary loha fahavalo izay avy amin’ny fito ny fahefana papaly, sady mandalo fifindrana ara-paminaniana koa izy io, araka izay asehon’ilay sariolon’i Nebokadnezara ao amin’ny Daniela toko faharoa.

Koa dia niditra nankao amin’i Ariocha Daniela, ilay notendren’ny mpanjaka handringana ny olon-kendrin’i Babylona; dia nandeha izy ka nilaza taminy toy izao: Aza ringanina ny olon-kendrin’i Babylona; ento aho hiditra eo anatrehan’ny mpanjaka, dia hasehoko amin’ny mpanjaka ny heviny. Ary tamin’izay Ariocha dia nitondra an’i Daniela haingana teo anatrehan’ny mpanjaka ka nanao taminy hoe: Efa nahita lehilahy iray avy amin’ny babo avy amin’ny Joda aho, izay hampahafantatra amin’ny mpanjaka ny heviny. Ary ny mpanjaka namaly ka nanao tamin’i Daniela, izay Beltesazara no anarany hoe: Mahavita mampahafantatra ahy ny nofy izay efa hitako va ianao, sy ny heviny? Daniela 2:24–26.

Rehefa nampahafantarina an’i Daniela ilay zava-miafina, dia samy tononina ny anarany roa, ka izany no manondro fa izy dia maneho ny vahoakan’ny fanekena, izay, amin’ny andro farany, vao avy niampita ho ao amin’ny hetsika filadelfian’ireo efatra arivo sy efatra alina sy iray hetsy. Asehony ny toetran’ny mpanompon’Andriamanitra amin’ny fangatahany mba tsy hisy hovonoina noho ny tsy fahafahany mahatakatra ilay “zava-miafina.” Ampifanoherina amin’ny toetran’i Arioka, mpanompon’i Nebokadnezara izay mitady hahazo fankasitrahana avy amin’ny mpanjaka noho ny nahitany an’i Daniela, ny toetrany. Avy eo dia asehon’i Daniela ny fahasamihafana misy eo amin’ny tena fisehoana ara-paminaniana sy ny an’ireo olon-kendrin’i Babylona, rehefa mamaly ny fanontanian’i Nebokadnezara amin’ny fanontaniana izy, ary avy eo, tsy tahaka an’i Arioka, dia tsy manararaotra ny fahatakarany ilay “zava-miafina” mba hanandratana ny tenany izy, fa manandratra kosa an’Andriamanitry ny lanitra.

Dia namaly teo anatrehan’ny mpanjaka ka nanao hoe Daniela: Ny zava-miafina izay notakin’ny mpanjaka dia tsy hain’ny olon-kendry, na ny mpanandro, na ny mpanao ody, na ny mpisikidy ambara amin’ny mpanjaka; fa misy Andriamanitra any an-danitra izay mampahafantatra ny zava-miafina, ary Izy no mampahalala an’i Nebokadnezara mpanjaka izay ho avy amin’ny andro farany. Ny nofinao sy ny fahitana tao an-tsainao teo ambonin’ny fandrianao dia izao. Daniela 2:27, 28.

Manomboka ny famelabelarany ilay “zava-miafina” i Daniela amin’ny famaritana azy ho “zava-miafina” izay manazava izay hitranga amin’ny andro farany. Ny zava-miafin’ny tantara miafin’ireo kotroka fito no manondro izay hitranga amin’ny andro farany. Ny sariolonan’i Nebokadnezara dia singa iray ao amin’ilay zava-miafin’ny andro farany izay vahana ny tombo-kaseny mialoha kelin’ny hifaranan’ny fotoam-pahasoavana. Ambara izany mialoha kelin’ny hifaranan’ny fotoam-pahasoavana, amin’ilay fotoana tetezamita izay ahatongavan’ireo tandroka roa amin’ilay bibidia avy amin’ny tany ho ilay fahavalo izay isan’izy fito, araka ny nasehon’i Daniela tamin’ny taona voalohany nanjakan’i Dariosa.

Ary ny aminao, ry mpanjaka, ny hevitra tao an-tsainao teo am-pandrianao dia ny amin’izay zavatra hitranga any aoriana; ary Ilay maneho zava-miafina no mampahafantatra anao izay zavatra ho avy. Fa ny amiko kosa, tsy noho ny fahendrena izay ato amiko mihoatra noho ny an’ny velona rehetra no nampahafantarana ahy izao zava-miafina izao, fa mba hampahafantarina amin’ny mpanjaka ny heviny, ary mba hahafantaranao ny hevitry ny fonao. Daniela 2:29, 30.

Manamafy ny fahamarinana i Daniela amin’ny alalan’ny vavolombelona faharoa izay manamarina fa momba ny andro farany ny nofin’i Nebokadnezara, rehefa milaza izy hoe: “Ilay manambara zava-miafina no mampahafantatra anao izay hitranga,” “any aoriana.” Avy eo dia manazava i Daniela fa tsy ho azy na noho ny fananany fahendrena mihoatra noho ny an’ny olombelona hafa rehetra no nanomezana ilay zava-miafina, fa nomena an’i Nebokadnezara ilay “zava-miafina” “ho an’ireo izay hampahafantatra ny fanazavana.” Nomena ho an’ireo izay hanolotra ny “fanazavana” ny nofy amin’ilay mpanjaka ara-panahin’i Babylona amin’ny andro farany ilay “zava-miafina.” Nomena manokana ho an’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy ilay zava-miafina, satria ho an’ireo izay manambara ny fahalavoan’i Babylona farany amin’ny andro farany ilay “zava-miafina.” Avy eo dia manambara i Daniela ilay nofy momba ny sariolona, izay nafenina tao amin’ny haizina sady niteraka ilay fitsapana niankinan’ny fahavelomana na ny fahafatesana.

Hianao, ry mpanjaka ô, dia nahita ianao, ka indro, sarivongana lehibe iray. Io sarivongana lehibe io, izay namirapiratra indrindra ny famirapiratany, dia nitsangana teo anoloanao; ary nahatahotra ny fijery azy. Ny lohan’izany sarivongana izany dia volamena tsara, ny tratrany sy ny sandriny dia volafotsy, ny kibony sy ny feny dia varahina, ny tongony dia vy, ary ny faladiany dia ampahany vy ary ampahany tanimanga. Nijery ianao mandra-panapaka vato iray tsy nataon-tanana, izay namely ny sarivongana teo amin’ny faladiany izay vy sy tanimanga, ka nanorotoro azy. Dia niara-notorotoro ny vy sy ny tanimanga sy ny varahina sy ny volafotsy ary ny volamena, ka tonga tahaka ny akofa eny amin’ny famoloam-bary amin’ny fahavaratra; ary nentin’ny rivotra ireny, ka tsy nisy toerana hita ho azy intsony; ary ilay vato izay namely ny sarivongana dia tonga tendrombohitra lehibe ka nameno ny tany rehetra. Izao no nofy; ary holazainay eo anatrehan’ny mpanjaka ny heviny. Daniela 2:31–36.

Ny nofin’i Nebokadnezara dia nanondro ireo fanjakana ao amin’ny faminanian’ny Baiboly hatramin’ny androny ka hatramin’ny andro farany, izay amin’izany no isehoan’ny iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina, voasolo tena tamin’i Daniela tamin’ny nisehoany teo anatrehan’i Nebokadnezara, ary tamin’ilay vato voakapa tsy tamin-tanana, izay mandrava ireo fanjakana eto an-tany asehon’ilay sariolona, ka avy eo dia tonga tendrombohitra mameno ny tany rehetra. Ny nofy dia momba ny andro any aoriana, amin’ilay teboka fifindrana ara-paminaniana izay anambarana amin’ilay iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina ny tsiambaratelo ara-paminaniana farany.

Amin’ny maha-fanevan’ilay tandroka protestanta marina azy ireo, dia mitondra ny hafatry ny anjely fahatelo ho an’izao tontolo izao efa ho faty izy ireo avy eo. Mihamahery izany hafatra izany ka tonga antso mafy amin’ny fotoana amoahana ny lalàna momba ny Alahady any Etazonia, rehefa ampiharina an-tery ny mariky ny bibidia. Alohan’izany didim-panjakana izany, ireo izay asehon’i Daniela amin’ny andro farany dia tsy maintsy miatrika ny fitsapana momba ny sarin’ny bibidia. Fitsapana amin’ny fahitana maso izany, ka mitaky ny hahitan’ireo izay asehon’i Daniela ireo hetsika mitarika ho amin’ilay didim-panjakana mametraka ny lalàna momba ny Alahady. Tsapaina izy ireo mba hahafantarana raha efa nisafidy ny fomba fiasan’Andriamanitra izay ahafahany mahita ilay fitsapana momba ilay sary izay miafina ao anatin’ny haizina. Tafiditra ao amin’ny fitsapana azy ireo ny fanetren-tena manokana sy ny fiaiken-keloka. Tafiditra ao koa ny fanekena fa nomena fahatakarana momba ny nofy sy ny fahitana i Daniela, satria raha mandà tsy hihaino ny feon’i Daniela miantso mafy any an’efitra izy ireo, dia tahaka ireo izay nandà ny hafatr’i Jaona Mpanao-batisa tamin’ny andron’i Kristy.

Ampahafantarin-dRahavavy White isika fa mifameno ny bokin’i Daniela sy ny Apokalypsy, ary ny teny hoe “mifameno” izay ampiasainy dia midika hoe mitondra ho amin’ny fahatanterahana. Tamin’ny faran’ny volana Jolay 2023, ny Liona avy amin’ny fokon’i Joda dia nanomboka nanokatra ny famehezana ny Fanambaran’i Jesosy Kristy araka izay nampanantenainy fa hataony mialoha indrindra ny hikatonan’ny fotoam-pahasoavana. Tamin’ny nanaovany izany, dia nofaritany ireo fahamarinana ara-Baiboly izay efa voaray tsara teo aloha, nefa ankehitriny kosa dia tokony ho takarina ao anatin’ny tontolon’ny andro farany.

Iray amin’ireo fahamarinana ireo ny amin’ireo vavolombelona roa ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo. Ny iray hafa dia ilay tantara izay fanatanterahana lavorary ny “kotrokorana fito” ao amin’ny Apokalypsy toko faha‑folo. Namoaka fahamarinana avy amin’ireo tsipika masina momba ny fanavaozana Izy, izay miresaka ny amin’ny fahadisoam-panantenana tamin’ny 18 Jolay 2020. Nampiasainy ireo mari‑dalana efatra izay hita ao amin’ny tsipika masina tsirairay momba ny fanavaozana, izay mampiseho ny tantaran’ny fanomezam‑pahefana ny hafatra voalohany hatramin’ny fitsarana, amin’ny fomba izay tsy mbola nekena hatrizay. Ny Daniela toko faharoa dia mitondra maro amin’ireo hevitra ireo ho amin’ny fahatanterahana, na dia miafina ao amin’ny haizina aza ireo fahamarinana lalina ireo ho an’izay mandà tsy hihinana ny fomba fiasa voatondro hoe Alfa sy Omega.

Eo am-pamaranana izao fandalinana ny Daniela toko faharoa izao, dia hamintina sy hampifandray ny sasany amin’ireo fahamarinana sy mari-dalana izay tonga amin’ny fahatanterahany ao amin’ny Daniela toko faharoa isika. Amin’ny fanaovana izany dia asehontsika fa ny zava-miafina izay naseho tamin’i Daniela tamin’ny fahitana tamin’ny alina dia maneho ireo fahamarinana ireo mihitsy.

Hapetrakay ny famintinana sy ny famaranana isika ao amin’ny lahatsoratra manaraka.

“Ny Tompo dia manana ny solontenany voatendry hihaona amin’ny olona ao anatin’ny fahadisoany sy ny fihemorany. Ny irany dia alefa hitondra fijoroana mazava mba hampifoha azy hiala amin’ny toetry ny torimasony sy hanokatra amin’ny fahalalany ny teny sarobidin’ny fiainana, dia ny Soratra Masina. Ireo lehilahy ireo dia tsy tokony ho mpitory teny fotsiny ihany, fa mpanompo, mpitondra fahazavana, mpiambina mahatoky, izay hahita ny loza mananontanona ka hampitandrina ny vahoaka. Tsy maintsy hitovy amin’i Kristy izy amin’ny hafanam-pony lalina, amin’ny fahendrena amam-piheverana asehony, amin’ny ezaka ataony manokana—raha fintinina, amin’ny asa fanompoany rehetra. Tokony hanana fifandraisana velona amin’Andriamanitra izy, ary tokony ho tonga zatra fatratra amin’ny faminaniana sy amin’ny lesona azo ampiharina ao amin’ny Testamenta Taloha sy ny Testamenta Vaovao, mba hahafahany mamoaka avy ao amin’ny trano firaketana ny tenin’Andriamanitra zavatra vaovao sy zavatra taloha.” Testimonies, volume 5, 251.