Ny Bokin’i Daniela — Laharana Fahaefatra

Miresaka ny amin’ilay “fotoana fito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo isika araka ny anehoana azy ao amin’ny bokin’i Daniela. Izany no anaovantsika izany, satria ny iray amin’ireo toetra ara-paminaniana an’ilay “fotoana fito” dia izao: maneho ny “vato mahasolafaka” izay nolavin’ny mpanao trano izy. Faritako ho toy ny fahamarinana iray izay azo jerena nefa tsy hita ilay vato mahasolafaka aseho ao amin’ny Soratra Masina. Ho an’izay mahita azy dia saro-bidy izy; fa ho an’izay tsy mahita azy kosa, tsy izay ihafahany solafaka ihany izy, fa ilay vato izay manoto azy ho vovoka koa.

Rehefa nanolotra ilay vato nolavin’ny mpanao trano Kristy, dia nambarany fa ny vatofehizoro no ho tonga “loha” amin’ny zoro. Ny hafatry ny vato nolavina ao amin’ny Soratra Masina dia mifandray mandrakariva amin’Andriamanitra mandalo ny vahoakan’ny fanekena taloha, sady amin’izay koa Andriamanitra miditra amin’ny fanekena amin’ny vahoaka izay tsy mba vahoakan’Andriamanitra teo aloha.

Ny faminaniana voalohany momba ny “fotoana” izay nitarihan’ireo anjely masina an’i William Miller ho hita, dia ny “fotoana fito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo. Nanomboka ny fizotran’ny fandravana ireo fahamarinana fototra izay naorin’ny Tompo tamin’ny alalan’ny asa fanompoan’i Miller ny Advantisma Laodiseana, tamin’ny fandavany ilay voalohany indrindra tamin’ireo zavatra hitan’i Miller. Mazava ho azy fa izay fanoharana ara-paminaniana rehetra momba ny fanorenana masina dia fanoharana an’i Kristy, Izay “Vato”; koa ny fandavana ny “fotoana fito” tamin’ny 1863 dia tsy manondro fotsiny ny fiandohan’ny fizotran’ny fandavana ireo fahamarinana fototra, fa maneho koa ny fandavana an’i Kristy. Tahaka ny fanambaran’i Kristy momba ilay vato nolavina, i Petera koa dia manondro fa iray amin’ireo faminaniana mifandray amin’ilay vato fanorenana ny hoe ho tonga amin’ny farany ho “lohany eo amin’ny zorony” izany.

Ny vato fehizoro tamin’ny fiandohan’ny Advantisma dia tonga lohan’ny zorony. Mifanaraka amin’i Kristy sy Petera i Isaia, ary ampiasain’i Isaia ny vato fehizoro hanehoana vahoakan’ny fanekena iray izay ilaozana ka soloina vahoakan’ny fanekena vaovao. Ao amin’ny fijoroany ho vavolombelona dia asehony sokajin’olona iray izay nanao fanekena tamin’ny fahafatesana ary nandray lainga. Ny lainga izay raisiny dia ilay lainga izay lazain’i Paoly fa mitondra fitaka mahery amin’ireo izay manao fanekena amin’ny fahafatesana, satria tsy nandray ny fitiavana ny fahamarinana izy ireo.

Ny “fotoana impito” dia nafenina tao ambanin’ny lainga, ary rehefa mandalo ny vahoakan’ny fanekena taloha Andriamanitra ka miditra amin’ny fanekena amin’ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo, dia hiakatra ho “loha” amin’ny zorony ilay vato izay teo aloha no vato fehizoro nolavina. Ho an’izay mahalala izany fahamarinana izany dia sarobidy izy, ary ho an’izay tsy mahalala kosa, ilay vato izay tonga lohan’ny zorony dia tsy vitan’ny hoe manorotoro azy, fa tonga vato fasany koa amin’ny heviny an’ohatra.

Ao amin’ny bokin’i Daniela, ao amin’ny toko fahavalo sy andininy fahasivy ambin’ny folo, no ahitantsika ny “faran’ny fahatezerana”, ka izany no manondro fa tsy maintsy misy koa ny “fiafaran’ny voalohany” amin’ny fahatezerana. Ny fe-potoana hatramin’ny 677 tal. J.K. ka hatramin’ny 22 Oktobra 1844 no maneho ny fotoana izay hanitsakitsahana ny fitoerana masina (sy ny maro). Fa ny fahefan’ny papa dia tsy maintsy hambinina mandra-pahatanteraky ny fahatezerana, araka ny Daniela toko fahairaika ambin’ny folo, andininy fahenina amby telopolo. Raha ny faran’ny fahatezerana ao amin’ny toko fahavalo no maneho ny fiafaran’ny fe-potoana iray, dia ny faran’ny fahatezerana ao amin’ny toko fahairaika ambin’ny folo koa dia maneho ny fiafaran’ny fe-potoana iray. Izany no ampianarin’ny Baiboly mazava tsara, na dia efa nafenin’ireo izay nanao fanekena tamin’ny fahafatesana tamin’ny lainga aza izany fahamarinana izany.

Ny faran’ireo fahatezerana roa tonta dia maneho ny faran’ny fe-potoana iray mitovy tanteraka, satria samy fahatanterahan’ilay ozona iray ihany izy roa, dia ny roa arivo sy diman-jato sy roapolo taona nisian’ny fanaparitahana, fahababoana ary fanandevozana. Ny fanjakana avaratra no voalohany niaritra ny fanaparitahana sy ny fahababoana ary ny fanandevozana tamin’ireo “impito,” rehefa tamin’ny 723 talohan’i Kristy no nitondran’ny mpanjakan’i Asyria azy ho babo. Ny fanjakana atsimo dia niharan’izany loza izany koa tamin’ny 677 talohan’i Kristy. Jeremia dia manamafy izany zava-misy izany.

Jeremia dia manondro fitsarana miandalana. Ny Asiriana dia nanala ny fanjakana avaratra tamin’ny 723 talohan’i Kristy, avy eo nentiny ho any Babylona, renivohiny, i Manase tamin’ny 677 talohan’i Kristy. Ary avy eo Nebokadnezara naka an’i Joiakima, ka izany no nanamarika ny fiandohan’ny fitopolo taona naha-babo tamin’ny 606 talohan’i Kristy. Ary avy eo Nebokadnezara naka an’i Zedekia ka nandrava an’i Jerosalema tamin’ny 586 talohan’i Kristy.

Ny fanjakana atsimo dia efa nampitandremana fa hiharan’ny anjara mitovy amin’izay nihatra tamin’ny fanjakana avaratra izy raha mbola nanohy ny fikomiany. Ny fitsarana nahazo ny fanjakana avaratra dia hotanterahina amin’ny fanjakana atsimo, ary ny tandindon’izany fitsarana izany dia tsipika izay hahinjitra eo ambonin’i Joda. Ao amin’ny fanambaran’i Isaia dia “tsipika” fotsiny izany, fa ao amin’ity andalan-teny manaraka ity, ilay “tsipika” dia ny “tsipik’i Samaria.”

Misy fanehoam-paminaniana roa ao amin’ireo andininy vao notanisaina izay tsy maintsy hodinihina. Ny voalohany dia ny fanjenjenan’ny sofina, ary ny faharoa dia ny pilao. Ao amin’ireo andininy ireo dia aseho koa fa ny famolain’i Samaria no pilao an-tranon’i Ahaba. Ny famolaina sy ny pilao dia fitaovam-pitsarana, izay ampiasaina eo amin’ny fizotry ny fanorenana. Ao amin’ireo andininy ireo dia ambarany fa ilay fitsarana iray ihany izay tanterahina tamin’ny fanjakana avaratra, aseho amin’i Samaria sy ny taranak’i Ahaba, dia hoentina amin’i Joda sy Jerosalema. Tamin’ny fotoana nanambarana ny fampitandremana, ny fanjakana avaratr’i Isiraely dia efa notafihana, resy, rava ary nentina ho amin’ny fanandevozana. Ny hafatry ny fitsaran’Andriamanitra dia miteraka fanjenjenan’ny sofina amin’izay mandre ny fampitandremana. Na ny pilao na ny fanjenjenan’ny sofina dia samy hita intelo avy ao amin’ny Soratra Masina. Amin’ny tranga tsirairay dia maneho ny fahatezeran’Andriamanitra amin’ny olony ihany izy ireo.

Ny fandravana ny tranon’i Ely no faminaniana izay hampaneno ny sofin’izay rehetra mandre izany. Ny fanenon’ny sofina, tamin’ny andron’i Samoela, dia tandindon’ny fandalovan’ny tranon’i Ely. Ny fahatanterahan’ny faminaniana nomena an’i Samoela dia ny fandravana ny tranon’i Ely sy ny fanorenana an’i Samoela ho mpaminany. Samoela dia misolo tena vahoaka iray izay, araka ny lazain’i Petera, fahiny dia tsy vahoakan’Andriamanitra, fa ankehitriny kosa dia vahoakany; satria rehefa naorina ho mpaminany Samoela, dia rava ny tranon’i Ely. Jeremia koa dia manambara fitsarana hamelezana ny mpitondra tao Jerosalema izay mampaneno sofina.

Ireo firesahana telo rehetra momba ny sofina mangorintsina dia mifandray amin’ny vahoakan’ny fanekena izay nanao fanekena tamin’ny fahafatesana ka nony afaka izany dia notafihina, resy, nopotehina, naely patrana ary nentina ho amin’ny fanandevozana. Ny sofina mangorintsina dia tandindon’ny fitsaran’ny fahatezeran’Andriamanitra, ary ny tandindon’izany fitsarana izany koa dia aseho intelo ao amin’ny Soratra Masina amin’ny teny hoe “plummet.” Efa novakiantsika izany tao amin’ny Mpanjaka Faharoa sy Isaia, nefa mbola misy firesahana iray hafa momba ny “plummet” ao amin’ny Soratra Masina, ary amin’izany firesahana izany ny teny hoe plummet dia nadika avy amin’ny teny hebreo hafa noho ilay teny nampiasaina tamin’ireo firesahana roa teo aloha.

Ny teny adika hoe “plummet” ao amin’ny Mpanjaka Faharoa sy Isaia toko faha-roapolo amby valo dia “mishqâl”, ary midika hoe vato fandanjana izany. Ao amin’ireo andininy roa ireo dia vato fandanjana (plummet) no hatao miaraka amin’ny tsipika. Ny vato fandanjana no ampiasaina amin’ny mizana, ary maneho fitsarana izany. Ny tsipika miaraka amin’ny vato fandanjana dia tsipiky ny fitsarana. Ny tsipik’i Samaria dia ny fe-potoana hoe “impito”, na roa arivo sy diman-jato amby roapolo taona. Io fe-potoana io ihany no hapetraka amin’ilay fanjakana atsimo, izay efa nampiharina tamin’ilay fanjakana avaratra. Ny fiafaran’ireo tsipika roa ireo dia aseho ao amin’ny bokin’i Daniela ho fiafaran’ny fahatezerana farany na fiafaran’ny fahatezerana voalohany. Io fe-potoana io dia aseho ao amin’i Daniela ho ilay fotoana izay hanitsakitsahana an’i Jerosalema sy ny antokon’olona amin’ny alalan’ireo fahefana roa mpandringana, dia ny fanompoan-tsampy sy ny fahefan’ny papa. Samy hanomboka ireo fe-potoana roa ireo rehefa notafihin’ny fahavalo, resin’ny fahavalo, rava ny renivohiny avy, ary nentina ho amin’ny fanandevozana ny mponiny.

Fa ao amin’i Zakaria, ny teny hoe “plummet” dia voaforona amin’ny fitambaran’ny teny hebreo roa. Ny teny voalohany dia “‘eben”, ary midika hoe “manorina”, ary midika koa hoe “vato”. Midika hoe “vato fanorenana” izany. Io teny io avy eo dia ampiarahina amin’ny teny hebreo hoe “bedı̂yl”, izay midika hoe “mizara na mampisaraka”. Ny “plummet” ao amin’i Zakaria dia ilay vato anorenana ka miteraka fisarahana sy fizarazarana. Ny fisarahana dia eo amin’ny sokajin’olona mpivavaka roa; ny sokajy iray izay mifaly rehefa mahita ilay vato, manao azy ho lohan’ny zorony, ary manorina eo amboniny; ary ny iray hafa izay tsy mahita azy, mandà azy, tafintohina aminy, ary farany potipotehiny, ka izany no tonga vato lohany na vato fasany. Ny sokajy iray manao fanekena amin’ny fiainana, ny iray kosa fanekena amin’ny fahafatesana.

Ao amin’ny tantaran’i Zakaria, i Isiraely fahiny dia vao avy nivoaka avy tany Babylona mba hanorina indray sy hamerina amin’ny laoniny an’i Jerosalema. Zorobabela dia notendrena ho governora, ary izy no hiandraikitra ny asa. Izy no nametraka ny vato fanorenana tamin’ny fiandohan’ny asa, ary izy no nametraka ny vato fehizoro, na vato famaranana, tamin’ny fiafaran’ny asa. Zorobabela dia midika hoe “taranak’i Babylona”. Ny faminaniana rehetra dia manondro ny andro farany, ary ny anaran’i Zorobabela no tandindon’ny tantaran’ny hafatry ny anjely voalohany tamin’ny nametrahana ny vato fanorenana, ary ny anarany koa no tandindon’ny hafatry ny anjely fahatelo, rehefa apetraka ny vato fehizoro, na vato famaranana. Ny fisehoan’ny firotsahan’ny Fanahy Masina na tamin’ilay fihetsiketsehana voalohany na tamin’ilay fihetsiketsehana faharoa dia asehon’ny anaran’i Zorobabela (taranak’i Babylona), satria izany no misolo tena ny hafatra izay miantso ny taranaka farany amin’ny “tarana-babyloniana” mba hivoaka. Izy io dia misolo tena ny hafatry ny Antso Amin’ny Misasakalina izay nitranga tamin’ilay fihetsiketsehana voalohany, ary efa eo an-dalam-pitrangana ao amin’ilay fihetsiketsehana farany amin’ny Antso Mafy.

Ireo hazo oliva roa, ireo sampana oliva roa, ary ireo voahosotra roa izay maneho ireo fanaka izay androtsahan’ireo fantsona volamena roa ny menaka ao anatiny:

Imbetsaka i Zakaria no nanontany hoe iza ireo hazo oliva roa ireo, ka nampifantoka ny saina tamin’ireo tandindona samihafa momba ireo vavolombelona roa. I Sister White dia mamantatra ireo hazo oliva roa ho ireo vavolombelona roa ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo.

Naniry hahatakatra i Zakaria hoe iza ireo vavolombelona roa ireo. Tamin’ny Revolisiona Frantsay dia ny Testamenta Taloha sy ny Testamenta Vaovao izy ireo. Naseho ho i Mosesy sy Elia izy ireo, izay novonoin’ilay bibidia niakatra avy tamin’ny lavaka tsy hita noanoa teny an-dalambe. Izy ireo dia maneho ny asa fanompoan’ny Future for America izay novonoina tamin’ny 18 Jolay 2020.

Tamin’ny fiandohan’ny toko, rehefa nofohazina i Zakaria, raha navondrona ny taolana maina maty, nefa mbola tsy velona, dia nanontany i Gabriela hoe: “Inona no hitanao?” Nofaritan’i Zakaria izay hitany, ary avy eo dia nanontany hoe: “Inona ireto, tompoko?” Nanasongadina ny foto-kevitry ny fanontaniana i Gabriela, tamin’ny namaliany ny fanontanian’i Zakaria tamin’ny fanontaniana iray. Nanontany an’i Zakaria izy hoe: “Tsy fantatrao va izay ireto?” Avy eo dia namaly i Gabriela hoe: “Ity no tenin’i Jehovah ho an’i Zerobabela, manao hoe: Tsy amin-kery, na amin’ny fahefana, fa amin’ny Fanahiko, hoy Jehovah, Tompon’ny maro.”

Ny Tenin’i Jehovah izay nomena an’i Zerobabela dia izao: “Tsy amin-kery, na amin-tanjaka, fa amin’ny Fanahiko, hoy Jehovah, Tompon’ny maro. Iza moa ianao, ry tendrombohitra lehibe? Eo anatrehan’i Zerobabela dia ho tonga lemaka ianao; ary hamoaka ny vato fehizorony izy amin’ny fihobiana, manao hoe: Fahasoavana, fahasoavana anie ho aminy.”

Zerobabela, governora, dia maneho ilay iraka izay manamboatra ny lalana eo amin’ny tantara fanombohana sy famaranana, ka eo anoloany ny tendrombohitra dia tonga tahaka ny tany lemaka. Isaia dia manondro ny asan’io iraka io ihany ka milaza fa izy no “hanamboatra any an-efitra lalambe ho an’Andriamanitsika,” ary hampiakariny “ny lohasaha rehetra.” Hataony koa “hietry ny tendrombohitra sy ny havoana rehetra,” fa ilay “tendrombohitra lehibe” eo anatrehan’i Zerobabela governora dia “ho tonga tany lemaka.”

Ny hafatry William Miller momba ny “fito heny” dia nomen’Andriamanitra azy. Zerobabela dia maneho an’i William Miller, izay nametraka ny vato fanorenana ny “fito heny,” ary izy koa dia maneho ireo tanana izay “hampamoaka ny vato fehizoro” miaraka amin’ny “fihobiana sy ny fiantsoana hoe: Fahasoavana, fahasoavana anie ho aminy.” Ny famerenana indroa ny teny hoe “fahasoavana” dia maneho ny hafatry ny Antso amin’ny Misasakalina. Ny “fihobiana” dia maneho io hafatra io ihany, izay asehon’ny antso mafy ataon’ny anjely fahatelo, ary ny “fiantsoana” kosa dia maneho ny Antso amin’ny Misasakalina. Ny andalan-teny manontolo dia momba ny hafatry ny Antso amin’ny Misasakalina. Momba ireo virijiny izay natory tao amin’ny fahafatesana teny an-dalamben’ny Apokalypsy toko fahairaika ambin’ny folo izany, izay mamakivaky ny lohasahan’ny taolana maina maty. Momba ny fitsanganan’ny taolana maina maty izany, ary momba ny anjara asan’ny “plummet” ara-paminaniana izay hitan’ireo virijiny hendry ka mahatonga azy ireo hifaly.

Ary hoy Zakaria nanao hoe: “ankoatra izany.” Ny hoe ankoatra izany dia midika fametrahana ny andalana manaraka eo ambonin’ilay andalana teo aloha. Izany dia manondro ny foto-kevitra ara-paminaniana hoe andalana eo ambonin’ny andalana. Ny resaka teo aloha dia namantatra ny fifohazan’ny olon’Andriamanitra amin’ny sasakalina, izay asehon’i Zakaria. Ny resaka teo aloha dia nanindry imbetsaka ny fanirian’ny olon’Andriamanitra amin’ny andro farany hahatakatra hoe iza ireo vavolombelona roa ao amin’ny Apokalypsy toko fahairaika ambin’ny folo. Ny resaka teo aloha dia nanambara fa i Zerobabela dia maneho ny asa ao amin’ny hetsika voalohany ary koa ny asa ao amin’ny hetsika farany. Nambarany fa ny “tanan’i” Zerobabela (izay maneho ny herin’olombelona) no hametraka ny vato fanorenana sy ny vato fehizoro, nefa ny asan’ny tanany dia vita ihany, ary mbola tanterahina ihany, amin’ny alalan’ny hery masina avy amin’ilay Mpananatra.

Ny dinika izay nanaraka, izay tokony hapetraka eo ambonin’ilay dinika teo aloha, dia mampahafantatra fa rehefa mamita ny asa ny “tanàn’i Zerobabela”, amin’izay ny olon’Andriamanitra amin’ny andro farany dia “hahafantatra fa ny Tompo” no “naniraka” an’i Gabriela, ilay mpitondra fahazavana, “ho any amin’ny” olon’Andriamanitra. Hahafantatra ny fizotran’ny fifandraisana avy any an-danitra izy ireo, izay fahamarinana voalohany aseho mifandray amin’ny Apokalypsin’i Jesosy Kristy. Ny mandà ny hafatra sy ny asan’i Zerobabela dia mandà ny hafatra izay avy amin’i Gabriela, izay noraisiny avy tamin’i Kristy, ary Izy kosa nandray izany avy tamin’ny Ray.

Dia voafaritra ireo sokajin’ny mpivavaka roa. Ny sokajy iray “nanamavo ny andron’ny zavatra madinika?” Ny sokajy hafa kosa “hifaly” rehefa izy “hahita ny firaka fandrefesana eo an-tànan’i Zerobabela mbamin’ireo fito” izay “mason’i Jehovah, izay miriaria atsy sy aroa manerana ny tany rehetra.” Izay manamavo ny andron’ny zavatra madinika dia manamavo ny asa ara-tantara nataon’i William Miller araka ny asehon’ilay “firaka fandrefesana.” Izy ireo dia ampitahaina amin’ireo izay mifaly rehefa mahita ny “firaka fandrefesana” eo an-tànan’i Zerobabela. Ny “firaka fandrefesana” ao amin’i Zakaria dia ilay vato fanorenana izay miteraka fisarahana. Ny sokajy iray dia manamavo ny “firaka fandrefesana,” satria mandà tsy hahita izy fa ny “firaka fandrefesana” eo an-tànan’i Zerobabela dia miaraka amin’“ireo fito.” Ny teny hoe “fito” izay miaraka amin’ny “firaka fandrefesana” dia ilay teny hebreo iray ihany izay adika hoe “impito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo.

Dia Zakaria dia mamerina indray ilay zava-misy fa, rehefa nifoha izy, dia tsy nahafantatra hoe iza ireo vavolombelona roa ireo. Koa manontany fanindroany izy hoe: “Inona ireto hazo oliva roa ireto?” Averiny indray izany, ka manontany hoe: “Inona moa ireto sampan-kazo oliva roa ireto, izay amin’ny alalan’ny fantsona volamena roa no amoahany avy amin’ny tenany ny diloilo volamena?” Ary i Gabriela dia manamafy ilay fanontaniana amin’ny famaliana indray ny fanontanian’i Zakaria amin’ny fanontaniana hoe: “Tsy fantatrao va izay hevitr’ireto?” ka i Zakaria mamaly hoe: “Tsia.” Dia hoy i Gabriela: “Ireo no ilay voahosotra roa, izay mitsangana eo anilan’ny Tompon’ny tany rehetra.”

Ny toko dia manomboka amin’ny nampifoha an’i Zakaria tamin’ny torimasony i Gabriela. Koa izany no anehoan’i Zakaria ireo virijina izay ampandrenesina amin’ny misasakalina; ary rehefa ampandrenesina ireo virijina ireo, dia aseho ho manana vesatra mavesatra indrindra hahafantatra izay tondroin’ireo vavolombelona roa ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo. Ny boky rehetra ao amin’ny Baiboly dia mihaona sy miafara ao amin’ny bokin’ny Apokalypsy. Mifanaraka samy izy ny mpaminany rehetra, fa Andriamanitra tsy mpamorona fisavoritahana. Ny mpaminany rehetra dia miresaka bebe kokoa momba ny andro farany noho ny andro niainany.

I Gabriela dia mampiasa ny fitsipiky ny Alfa sy Omega amin’ny fanondroana fa i Zorobabela no hanomboka sy hamita ny asa fanorenana ny tempoly. Ny asany dia aseho amin’ny fametrahana ny vato fanorenana eo am-piandohana sy ny vato loha eo amin’ny farany. I Zorobabela dia maneho ny hetsiky ny Millerita sy ny hetsiky ny Future for America.

Izay asehon’i Gabriela amin’i Zakaria dia izao: ny asan’ny Antso amin’ny Misasakalina, na ao amin’ny hetsiky ny anjely voalohany izany na ao amin’ny hetsiky ny anjely fahatelo, dia tanterahina amin’ny herin’ny Fanahy Masina.

Raha nandry faty teo amin’ny arabe izy ireo, dia nifaly noho ny fatin’izy ireo izao tontolo izao; fa rehefa nitsangana izy, dia natahotra izao tontolo izao, ary izy ireo kosa nifaly. Mifaly izy ireo satria hitany eo an-tanan’i Zerobabela ny plomby fandrefesana amin’ireo “fito heny” ireo. Ny plomby fandrefesana dia ilay vato anorenana, izay manavaka ny hendry amin’ny adala.

Tsy milaza hoe “ny fito” i Zakaria, fa milaza hoe “ireo fito ireo.” Hitan’ireo na ny roa arivo sy dimanjato ary roapolo taona niely patrana. Ilay teny nadika hoe “fito” dia ilay teny ihany koa nadika hoe “impito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo, ary maneho “ny ozona” amin’ny fanandevozana izay nampiankinina tamin’ny fanjakana avaratra sy atsimon’i Isiraely. Ny bokin’i Daniela dia mampahafantatra an’“ireo fito ireo” ho fahatezerana voalohany sy farany.

Ny vato fehizoro napetrak’i William Miller dia ny “fito heny”, ary ny vato famaranana napetraky ny hetsiky ny anjely fahatelo dia ny “fito heny”. Izay mifaly rehefa mahita “ireo fito ireo” ao amin’ny fifohazan’ny Antso Amin’ny Misasakalina amin’ny andro farany, dia hahita fisarahana sy fanavahana ny sarobidy amin’ny zava-poana. Ny sarobidy dia hifaly rehefa tonga ao amin’ny firaisam-po tanteraka izy, ary ny zava-poana kosa dia hahalala tara loatra fa tsy manana ny diloilo izay nidina tamin’ny alalan’ireo fantsona volamena roa izy. Ny fahamarinana izay mampifaly ny antoko iray dia ho vato mahatafintohina ho an’ny antoko iray hafa, na dia azon’ny rehetra izay vonona hahita aza nojerena izany.

Tahaka ny nahatonga ny “fotoana fito” ho fitsapana tany am-piandohana tamin’ny taona 1856, fony ny Advantisma Filadelfiana nifindra ho amin’ny Advantisma Laodikeana, dia tonga fitsapana indray koa ny “fotoana fito” any am-pamaranana, eo indrindra amin’izay ifindran’ny Advantisma Laodikeana ho amin’ny Advantisma Filadelfiana. Tsy nahomby ny fitsapana tany am-piandohana tamin’ny 1863, noho ny fandavana ny fotopampianarana ara-Baiboly momba ny “fotoana fito.” Izay tsy hahavita ny fitsapana any am-pamaranana amin’ny 2023 dia noho ny fandavany ny fanandramana takin’ilay fanafody asehon’ny “fotoana fito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo.

Zava-dehibe ny namantarana fa ny bokin’i Daniela dia manohana tanteraka ny “fotoana fito” alohan’ny hanombohantsika handinika ny hafatra ara-paminaniana ao amin’ireo toko enina voalohany amin’ny bokin’i Daniela, satria ny toko fahefatra sy fahadimy dia momba ny “fotoana fito”, ary ireo no manondro ny fiandohana sy ny fiafaran’ireo tandroka roa an’ilay bibidia avy amin’ny tany ao amin’ny Apokalypsy toko fahatelo ambin’ny folo.

Hataontsika ao amin’ny lahatsoratra manaraka ny fandinihana ireo toko enina voalohany ireo.