Ny Bokin’i Daniela — Laharana Valo amby Valopolo-n’efatra

Ny fahamarinana dia aorina eo ambonin’ny fijoroana vavolombelon’ny roa na telo; ary ny fampiharana ireo fahavetavetana efatra ao amin’ny Ezekiela toko faha-valo ho toy ny taranaka efatra amin’ny Adventisma Laodiseana dia manana vavolombelona maromaro. Tao amin’ireo lahatsoratra teo aloha dia efa naseho fa ireo fiangonana fito ao amin’ny Apokalypsy toko faharoa sy fahatelo dia tsy vitan’ny hoe maneho ny tantaran’ny Isiraely maoderina hatramin’ny andron’ny apostoly ka hatramin’ny faran’izao tontolo izao, fa ireo fiangonana fito ireo koa dia maneho ny tantaran’ny Isiraely fahiny hatramin’ny andron’i Mosesy ka hatramin’ny andron’i Kristy.

Ny fiangonan’i Efesosy dia naneho sady ny fiangonana kristiana tany am-boalohany, no koa ny Isiraely fahiny hatramin’i Mosesy ka hatramin’ny andron’ny Mpitsara. Ny fiangonan’i Smyrna dia naneho ny vanim-potoanan’ny fanenjehana hatramin’ny andron’ny mpianatra ka hatramin’i Constantin, amperora romana, ary koa ny vanim-potoanan’ny Mpitsara, izay samy nanao izay hitany fa mahitsy teo imasony avy ny olona rehetra. Ny fiangonan’i Pergamosy dia naneho ny vanim-potoanan’ny fifanarahana amin’izao tontolo izao sy ny fandeferana tamin’ny fahadisoana, hatramin’i Constantin ka hatramin’ny fanapahan’ny papa tamin’ny taona 538, ary koa ny vanim-potoana izay nandavan’ny Isiraely fahiny an’Andriamanitra ka nifidianany mpanjaka, sady tsy nitsahatra nifanaraka tamin’ireo fanjakana jentilisa nanodidina azy. Ny fiangonana fahefatra, dia i Tyatira, izay asehon’i Jezebela, no vanim-potoanan’ny fanapahan’ny papa hatramin’ny taona 538 ka hatramin’ny 1798, ary koa ny fahababoana fito-polo taona nahazo ny Isiraely fahiny tany Babylona.

Ireo fiangonana efatra ireo dia maneho koa ny taranaka efatry ny Advantisma, ary manome porofo amin’ny fampiharana ireo fahavetavetana efatra ao amin’i Ezekiela amin’ireo taranaka efatra. Ny fikomiana tamin’ny 1863 dia nasehon’ny taranaka voalohan’ny Isiraely fahiny, araka izay asehon’ny fikomian’i Arona tamin’ny zanak’omby volamena. Ny taranaka voalohany dia ahitana ny fananarana nomena ny fiangonan’i Efesosy, izay mampiseho fa ny olon’Andriamanitra dia efa nahafoy ny fitiavany voalohany, ka nila nibebaka sy niverina tamin’ny fitiavany voalohany. Tamin’ny 1863, ny fitiavana voalohany, araka ny asehon’ny firavak’i William Miller (ireo fahamarinana fototra, indrindra fa ny “fito andro”), dia najoro anilany, ary noananarana ny olon’Andriamanitra mba hiverina.

Ny Millerita dia niady mafy tamin’ny Protestanta mpivadi-pinoana, izay nantsoin’i Jeremia hoe “fiangonan’ny mpaneso,” ary niandry tamim-paharetana ny fahatanterahan’ny fahitana; fa rehefa tonga izany dia tsy handainga. Ny “fiangonan’ny mpaneso” dia nasehon’ilay mpaminany antitra izay nandainga tamin’ilay mpaminanin’i Joda, izay efa nanolotra ny fananarana momba ny fanompoam-pivavahana sandok’i Jeroboama.

Ny fiangonana faharoa, dia Smyrna, dia naneho ny vanim-potoanan’ny fanenjehana tao amin’ny fiangonana kristiana voalohany, izay nahitana maritiora marina sy ny sasany izay nitondra fanenjehana ho amin’ny tenany noho ny antony tsy dia masina loatra. Naneho koa izany ny andron’ny Mpitsara, tamin’ny fotoana izay samy nanao izay hitany ho marina teo imasony avy ny olona rehetra tao amin’ny Isiraely fahiny. Ny taranaky ny fikomiana izay nanomboka tamin’ny 1888 dia nanamarika vanim-potoanan’ny fanenjehana nanohitra ny Fanahin’ny Faminaniana, ny iraka voafidy ho an’io ora io, ary ny Fanahy Masina. Nampiditra vanim-potoana iray izany, izay nisafidianan’ireo lehilahy fahiny tao amin’ny Advantisma Laodiseana hanao izay rehetra hitany ho marina teo imasony avy, araka ny asehon’ny lehilahy tahaka an’i Kellogg sy Prescott ary Daniells.

Ny vitsy mahatoky tamin’izany andro izany dia tokony ho tao anatin’ny ady ara-panahy mahafaty nifanaovany tamin’ny sokajin’olona iray izay nilaza ho Jiosy, nefa tsy izy. Na dia teo aza ny toerana fitarihana notanany, dia isan’ny synagogan’i Satana izy ireo, araka ny nambaran’i Ranabavy White tamin’ny famantarany fa ny sasany dia notarihin’“ireo anjely izay noroahina hiala tany an-danitra.” Nilaza ho hendry izy ireo, nefa adala. Tsy nisy fanamelohana napetraka tamin’ny hendry tamin’izany vanim-potoana izany, fa kosa fampaherezana mba ho mahatoky hatramin’ny fahafatesana. Tamin’ny 1915, ny teny farany indrindra izay nolazain’i Ranabavy White dia hoe: “Fantatro Izay ninoako,” satria efa mahatoky hatramin’ny fahafatesana izy.

Ny fiangonan’i Pergamosy dia naneho ny marimaritra iraisana teo amin’ny fahamarinana sy ny fahadisoana, teo amin’ny fanompoan-tsampy sy ny Kristianisma, tamin’ny andron’ny emperora Constantin, ary koa ny marimaritra iraisan’ny Isiraely fahiny izay niseho nandritra ny tantaran’ny mpanjaka. Naneho ny fifangaroan’ny fahamarinana sy ny fahadisoana izy, izay tsy mahavokatra afa-tsy fahadisoana ihany. Nasehon’ny fihaonambe momba ny Baiboly tamin’ny 1919 izany, izay nahatonga ny famoahana ny boky hoe, “Ny Fotopampianaran’i Kristy”, mba hamoronana hafatra Advantista iray izay maneho akaiky kokoa ny filazantsara sandokan’ny Protestantisma nihemotra tamin’ny fahamarinana. Tamin’ny taranaka fahatelo tao amin’ny Advantisma no nisehoan’ireo marimaritra iraisana lehibe momba ny fahamarinana.

Tamin’izany taranaka izany, nanomboka tamin’ny taona 1919, no nanombohan’ny fiangonana ilay marimaritra iraisana izay namokatra ny Church Manual. Tamin’izany taranaka izany, nanomboka tamin’ny taona 1919, no nanombohan’ny fiangonana ilay marimaritra iraisana izay nitaky fankatoavana ara-panjakana tamin’ny sekoly momba ny fahasalamana sy ny fivavahana. Tamin’izany taranaka izany no nanombohana ilay firosoana ho amin’ireo Baiboly maoderina miorina amin’ny Katolika. Tamin’izany tantara izany no nisehoan’ny fahavononan’ny fitarihana hametraka fifandraisana amin’ireo fitondrana izay naneho ampahibemaso fanoherana ny maha-Kristiana.

Ny fomba fanao dia efa teraka mbola zaza tamin’ny andron’ny Ady An-trano, rehefa nanorina fifandraisana ara-dalàna tamin’ny governemantan’i Etazonia ny fitarihana Laodiseana, mba hahazoana vokatra tsara kokoa ho an’ireo zatovolahy tao amin’ny fiangonana izay nokasaina halaina an-tery ho amin’ilay ady mahafaty indrindra teo amin’ny tantaran’i Amerika; ary naverina indray izany tamin’ny fiandohan’ny Ady Lehibe Voalohany, rehefa nifandray tamin’ny governemanta alemà ny filohan’ny Fihaonambe Foibe, A. G. Daniells, ka nanome ny fankatoavany an’i Alemaina mba haka an-tery sy hanery ireo zatovolahy hanao raharaha miaramila, hitondra fiadiana, ary tsy hiraharaha ny Sabata. Izany fihetsika nataon’i Daniells izany no niteraka fisarahana izay namokatra ireo sampana samihafa nisaratsaraka ao amin’ny hetsika Fanavaozana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito izay mbola misy hatramin’izao andro izao.

Io marimaritra izany fifanarahana izany tamin’i Alemaina Nazi notarihin’i Hitler, ary taorian’izany tamin’ireo firenena nandrafitra ny Firaisana Sovietika, ary mbola tohanana mandraka androany ao amin’ny fitondrana tahaka an’i Shina izany. Ny fifanarahan’ny taranaka fahatelo teo amin’ny fifandraisany tamin’ny fitantanam-panjakana dia efa voatandindon’ny fifanarahan’ireo mpanjaka fahiny tao amin’ny Isiraely sy i Constantin, araka ny aseho an’ohatra ao amin’ny fiangonan’i Pergamosy. Izany vanim-potoana izany koa dia naneho ny fifanarahan’ny fitondrany ara-piangonana tamin’ilay filazantsara sandoka momba ny fiadanana sy filaminana, izay asehon’ny “The Doctrine of Christ” nosoratan’i Prescott.

Ny fijangajangana dia manondro ny asan’ny Fivoriambe Foibe tamin’ny nampifanarahan’izy ireo ny tenany tamin’ireo firenena tahaka an’i Alemaina Nazi sy ny Firaisana Sovietika, tamin’ny fialan-tsiny fa ilaina ny mitazona fifandraisana iasana amin’ireo fitondrana mpanao kolikoly, raha tsy noraharahiany kosa ireo mahatoky tao amin’izany firenena izany izay niaritra fanenjehana avy tamin’ireo fitondrana samihafa izay niraisany. Ny hanina natolotra tamin’ny sampy dia naneho ny fomba fiasa diso an’ny Protestantisma nihemotra sy ny Katolisisma, izay tamin’izany dia efa naorina mafy tao amin’ireo oniversiten’ny Advantisma Laodiseana, izay nanaiky hotarihin’ny torolàlana avy amin’ireo fomba fiasa nihemotra, na teo amin’ny fivavahana izany na teo amin’ny fahasalamana.

Naneho ny fiafaran’ny taranaka fahatelo tahaka ny nanaovany ny fiandohany i Jesosy; fa nasiany marika ny fahatongavan’ny taranaka fahefatra tamin’ny famoahana ilay boky, Questions on Doctrine, izay navoaka tamin’ny 1957, ka nandà tanteraka ilay fanavahana fototra momba ny famonjena izay misy eo amin’ny fahamarinana sy ireo hevitra dison’ny Protestanta nihemotra sy ny Katolisisma. Mazava ho azy fa misy fampianarana diso maro ilay boky, nefa amin’ny fotony dia mampianatra izy fa tsy azo atao ny miaina amin’ny fandresena ao amin’i Kristy raha tsy aorian’ny fanovan’olona amin’ny fomba mahagaga amin’ny Fiaviana Fanindroany. Ilay boky no nanamarika ny fiandohan’ilay taranaka izay hiankohofan’ireo anti-panahy dimy amby roapolo fahiny amin’ny masoandro. Tonga teo ireo singa ara-politika sy ara-pivavahana ilaina mba hahafahan’ny fiangonana Advantista Laodikiana hanaiky ny fanompoam-pivavahana amin’ny Alahady ao anatin’ilay lalàna Alahady izay ho avy tsy ho ela.

Ny fahavetavetana fahefatra ao amin’i Ezekiela dia miseho raha mbola mandray tombo-kase eo amin’ny handriny ireo vitsy mahatoky ao amin’ny toko fahasivy, fotoana fohy mialoha ny hanombohan’ireo anjely mpandringana ny asany. Ny fahitana dia manomboka ao amin’ny andininy voalohany amin’ny toko fahavalo, tamin’ny andro fahadimin’ny volana fahenina, tamin’ny taona fahenina. Manomboka iray andro mialoha ny fanatanterahana ny fitsarana amin’ireo izay miankohoka amin’ny masoandro izany fahitana izany, izay mariky ny fahefan’ny papa, ary ny isan’ny anarany dia “666.”

Ny asan’ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo dia nanomboka tamin’ny 11 Septambra 2001, tamin’ny fanafihana natao tamin’ilay bibidia avy amin’ny tany, izay notanterahin’ny loza fahatelo, dia ny finoana silamo. Izany fanafihana izany no nampahatezitra ny firenena, sady nanamarika ny fihavian’ny ranonorana farany. Kanefa ny ranonorana farany dia ho fantatr’ireo ihany izay hotarihina hiverina amin’ny fanorenan’ny Advantisma, mba hahita fa ny Loza telo avy amin’ny finoana silamo dia fahamarinana fototra. Tamin’izany fotoana izany, ireo izay notarihina hiverina amin’ny lalana taloha, izay ambaran’i Jeremia ho “ny fiadanana” (izay no ranonorana farany), dia na ho tonga mpiambina izay mitsoka ny trompetran’ny Loza fahatelo, na ho isan’ireo izay mandà tsy hihaino ny feon’ny trompetra, ka amin’izany dia mandà tsy handeha amin’ny lalana taloha.

Dia diuji kemudian oleh dosa pemberontakan bapa mereka pada tahun 1863. Pada saat yang sangat sama itu, datanglah suatu pekabaran tentang kebenaran Kristus, yaitu “pembenaran oleh iman dalam kebenaran yang sesungguhnya”. Itulah pekabaran Laodikea dari Jones dan Waggoner, dan itulah pekabaran Yehezkiel kepada tulang-tulang kering yang mati yang datang dari “keempat mata angin”, yang merupakan lambang Islam dari celaka ketiga (“kuda yang murka” yang berusaha melepaskan diri). Mereka yang sedikit itu, yang setia, kemudian diuji oleh dosa pemberontakan bapa mereka pada tahun 1888, ketika malaikat yang kuat dari Wahyu delapan belas turun pada waktu gedung-gedung besar di Kota New York dirobohkan, dan Wahyu pasal delapan belas, ayat satu sampai tiga, digenapi.

Avy eo dia nozahana toetra izy ireo tamin’ny alalan’ny famantarana ny hafatry ny ranonorana aoriana. Moa va ny ranonorana aoriana dia fanehoana ny herin’Andriamanitra tahaka ny tamin’ny andro lasa, sa tany amin’ny lasa ihany no nisy ny fanehoan’ny herin’Andriamanitra? Ny vitsy mahatoky dia nozahana toetra koa tamin’ny fikomian’ny fikomian’ny rainy tamin’ny 1919. Ny fomba andalovan’ny vitsy mahatoky amin’ireo fitsapana telo ireo no mamaritra raha handray ny tombo-kasen’Andriamanitra eo amin’ny handriny izy, na hahita ny tenany miankohoka amin’ny masoandro miaraka amin’ireo loholona dimy amby roapolo ao amin’ny Adventisma Laodiseana.

Ny fikomiana rehetra nataon’ireo taranaka efatra amin’ny Advantisma Laodiseana dia mahita ny tandrify aminy ao amin’ny 11 Septambra 2001. Izany daty izany, izay nofaritan’i Isaia ho “andron’ny rivotra avy any atsinanana,” no manamarika ny fiandohan’ny fotoanan’ny fanisiana tombo-kase an’ny efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy, ary ny fotoanan’ny fanisiana tombo-kase dia vanim-potoana iray. Ny fiafaran’izany vanim-potoana izany dia efa nasehon’ny fiandohany, fa Jesosy mandrakariva maneho ny faran’ny zavatra iray amin’ny alalan’ny fiandohan’ny zavatra iray. Ao amin’ny hetsika farany amin’ny fizotran’ny fanisiana tombo-kase dia averina indray ireo fitsapana izay naseho ho tandindona tamin’ny fiandohan’io vanim-potoana io.

Tamin’ny 11 Septambra 2001 no tonga ireo fitsapana izay tsy nahazakan’ireo mpikomy ao amin’ny Advantisma Laodiseana, araka ny anehoan’ireo fahavetavetana efatra ao amin’i Ezekiela sy ireo fiangonana efatra voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko faha‑roa sy faha‑telo azy; ary izany no nanamarika ny fiandohan’ny fizotry ny fitsapana izay mitondra na ho amin’ny mariky ny bibidia, na ho amin’ny tombokasen’Andriamanitra, ho an’izay milaza tena ho Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito.

Ny fitarihan’ny Advantisma Laodiseana dia voafandriky ny tadin’ny fitaky ny tenany ihany, ary saika tsy hay mihitsy aminy ny “mamantatra” ny fiverimberenan’ny fisehoan’ny herin’Andriamanitra araka izay nasehon’ireo hetsika fanavaozana teo aloha, anisan’izany ny hetsika fanavaozana izay nitondra ny Advantisma ho amin’ny fisiany. Ireo loholona fahiny dia nanaparitaka sy nanafina ireo fampianarana izay asehon’ny vatosoan’i Miller tamin’ny vola sandoka sy vatosoa sandoka. Ny vata firavaky ny Baiboly King James dia naiditra ho amin’ny fotoanan’ny fiteny efa lany andro, ary nosoloina Baiboly amin’ny teny maoderina izay ambara amin’ny voambolan’ilay lehilahin’ny ota.

Raha nisy tamin’ireo lehilahy fahiny no nety handinika ny mety hisian’ny hoe ny hafatry ny ranonorana farany dia tsy hafatry ny fiadanana sy filaminana, dia saika tsy ho hainy mihitsy ny hamantatra fa ireo fisehoan’ny herin’Andriamanitra ao amin’ny tantara masina taloha no tena manondro manokana ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo. Mbola sarotra kokoa aza ho azy ireo ny mamantatra fa ireo tantara masina izay mamaritra mivantana indrindra ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo dia ireo tantara masina izay manatanteraka ny Malakia toko fahatelo, satria ny Malakia toko fahatelo dia mametraka fa misy mandrakariva iraka iray izay manomana ny lalana ho amin’ny fahatongavana tampoky ny Iraky ny Fanekena. Io iraka io dia nasehon’i Elia mpaminany, izay sahy nanambara fa tsy hisy ranonorana ao amin’ny tantarany, raha tsy hoe amin’ny alalan’ny asa fanompoany no ihavian’izany.

Ho hitan’ny loholona fitopolin’i Ezekiela ho zavatra mahatsikaiky ny hanaiky fa tsy nisy fototra ny filazany ho tempolin’i Jehovah, ary fa io filazana io dia tena naneho ny filazan’ny vahoaka iray izay nandalovina, tahaka ny nanomezana ny tanim-boaloboka ho an’izay mamoa ny vokatry ny tanim-boaloboka. Ny hafatry ny Loza fahatelo, ny iraka manamboatra ny lalana, ny hiran’ny tanim-boaloboka, dia samy mijoro ho vavolombelona manohitra ny fomban-drazana sy ny fomba amam-panao izay napetrany ho fitokisany, ary maneho vato misakana saiky tsy azo resena amin’ny fanekena ny ranonorana farany.

Ny famaranana ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra alina amby efatra arivo dia mampiseho ireo fitsapana mitovy ho an’izay nilaza fa “nahafantatra” ny anjara asan’ny Silamo ao amin’ny Loza fahatelo. Ny “fitomboan’ny fahalalana” izay nanomboka ny hetsiky ny Millerita dia nanomboka tamin’ny fiafaran’ny “impito” tamin’ny 1798. Ny “fitomboan’ny fahalalana” izay nanomboka ny hetsiky ny iray hetsy sy efatra alina amby efatra arivo dia nanomboka tamin’ny fiafaran’ny “impito” ara-tandindona (enina amby roapolo sy zato taona) tamin’ny 1989. Nandritra ireo enina amby roapolo sy zato taona nisian’ny fivadiham-pinoana nitombo hatrany ireo, ny Advantisma Laodiseana dia tonga tamin’ny taranaka fahefatra sady farany.

Amin’ny taranaka fahatelo sy fahefatra no mameno ny kapoakany amin’ny fotoam-pitsapana voatendry ny firenena na vahoaka iray, ary tonga ankehitriny izany fotoana izany. Ny “fitomboan’ny fahalalana” avy ao amin’ny bokin’i Daniela, izay asehon’ny Ony Hiddekel, dia ilay fahalalana koa izay ampitomboina rehefa voavaha ny tombo-kasen’ny Fanambaran’i Jesosy Kristy, mialoha indrindra ny hifaranan’ny fotoam-pitsapana.

Ao amin’ny lahatsoratra manaraka no handinihantsika ireo toko telo farany ao amin’ny bokin’i Daniela.