Isika dia niresaka ny tandindon’i Elia, ary ankehitriny dia ampiasaintsika ny tantaran’ny Tendrombohitra Karmela sy ny Tendrombohitra Sinay mba hanehoana dingam-pitsapana mivoatra ho an’ilay tandroky ny Protestantisma sy fivoarana ara-politika mivoatra ho an’ilay tandroky ny Repoblikanisma, izay mifanitsy amin’ilay tandroky ny Protestantisma.
Ny lahatsoratra farany dia niresaka ny fikomiana ao amin’ny Nomery toko fahatelo ambin’ny folo sy fahefatra ambin’ny folo, izay manondro ny fizahan-toetra fahafolo sady farany ho an’i Isiraely fahiny taorian’ny nandalovany ny Ranomasina Mena. Mifanaraka amin’ny fiandohan’ny fihetsiketsehana Millerita izany tantara izany, nefa koa amin’ny tantaran’ny fihetsiketsehana famaranan’Andriamanitra. Ny asan’ireo anjely telo rehetra ao amin’ny Apokalypsy fahefatra ambin’ny folo dia tanterahin’ny fihetsiketsehana iray eo am-piandohana sy fihetsiketsehana iray eo amin’ny farany.
“Ny anjely izay miray ao amin’ny fanambarana ny hafatry ny anjely fahatelo dia hampahazava ny tany rehetra amin’ny voninahiny. Asa manana sehatra maneran-tany sy hery tsy fahita no ambara mialoha eto. Ny hetsika Adventa tamin’ny taona 1840–44 dia fanehoana be voninahitry ny herin’Andriamanitra; ny hafatry ny anjely voalohany dia nentina tany amin’ny tobim-pitoriana rehetra eran’izao tontolo izao, ary tany amin’ny firenena sasany dia nisy fahalianana ara-pivavahana lehibe indrindra izay efa hita tany amin’ny tany rehetra hatramin’ny Fanavaozana tamin’ny taonjato fahenina ambin’ny folo; nefa ireo dia mbola ho resin’ilay hetsika mahery eo ambanin’ny fampitandremana farany ataon’ny anjely fahatelo.” The Great Controversy, 611.
Eo anelanelan’ny tantaran’ny hetsika tany am-piandohana sy ny hetsika amin’ny farany no ahitantsika ny tantaran’ny fiangonan’i Laodikia. Ilay anjely izay manazava ny tany amin’ny voninahiny dia aseho mazava fa hetsika, fa tsy fiangonana.
“Momba an’i Babylona, amin’ny fotoana aseho eto amin’ity faminaniana ity, dia ambara hoe: ‘Ny fahotany dia tafakatra hatrany an-danitra, ary Andriamanitra efa nahatsiaro ny helony.’ Apokalypsy 18:5. Efa nofenoiny ny famaran’ny helony, ary efa antomotra hihatra aminy ny fandringanana. Nefa mbola manana vahoaka ao Babylona ihany Andriamanitra; ary alohan’ny fitsidihan’ny fitsarany dia tsy maintsy antsoina hivoaka ireo mahatoky ireo, mba tsy handraisany anjara amin’ny fahotany sy tsy ‘handraisany ny lozany.’ Izany no anton’ilay hetsika asehon’ilay anjely midina avy any an-danitra, manazava ny tany amin’ny voninahiny sy miantso mafy amin’ny feo mahery, ka manambara ny fahotan’i Babylona. Mifandray amin’ny hafany no andrenesana izao antso izao: ‘Mivoaha avy ao aminy, ry oloko.’ Ireo fanambarana ireo, rehefa miray amin’ny hafatry ny anjely fahatelo, no mandrafitra ny fampitandremana farany izay homena ny mponina ambonin’ny tany.” Ilay Hery Mifanandrina, 604.
Mifanaraka ny mpaminany rehetra, ary izy rehetra dia mamaritra amin’ny fomba mazava kokoa ny “andro farany” noho ny amaritany ny andro izay nanambarana ny faminaniana. Ho ohatra amin’izany toe-javatra izany, ilay anjely ao amin’ny Apokalypsy toko faha-valo ambin’ny folo dia efa noharafesina sady mbola noharafesina tamin’ilay anjely ao amin’ny Apokalypsy toko faha-folo. Samy mampahazava ny tany amin’ny voninahiny izy roa rehefa midina. Sister White dia manondro ilay anjely voalohany ao amin’ny boky Early Writings.
“Nankin’i Jesosy ny anjely mahery iray mba hidina sy hampitandrina ny mponina etỳ an-tany hiomana amin’ny fisehoany fanindroany. Raha niala teo anatrehan’i Jesosy tany an-danitra ilay anjely, dia nisy fahazavana mamirapiratra sy be voninahitra indrindra nandeha teo alohany. Nolazaina tamiko fa ny iraka nanirahana azy dia ny hanazava ny tany amin’ny voninahiny sy hampitandrina ny olona ny amin’ny fahatezeran’Andriamanitra ho avy.” Early Writings, 245.
Io anjelin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo io dia nidina tamin’ny 11 Septambra 2001. Efa nosariohatra tamin’ilay anjely izay nidina tamin’ny 11 Aogositra 1840 izany. Ao amin’ny Isaia toko fahaenina, dia aseho an’i Isaia ny tempoly any an-danitra sy ny voninahitr’Andriamanitra. Ao amin’ny andininy fahaefatra amin’ny toko fahaenina dia ambara fa feno ny voninahitr’Andriamanitra ny tany rehetra. Izany no mitranga rehefa midina ilay anjelin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo.
Ary rehefa afaka izany zavatra izany, dia hitako ny anjely iray hafa nidina avy tany an-danitra, nanana fahefana lehibe; ary ny tany dia nohazavain’ny voninahiny. Apokalypsy 18:1.
Ny andininy fahatelo ao amin’ny Isaia toko fahaenina dia manondro izany tantara izany ihany.
Ary nifampiantso ireo ka nanao hoe: Masina, masina, masina, Jehovah Tompon’ny maro; heniky ny voninahiny ny tany rehetra. Isaia 6:3.
Nampiraisin’i Rahavavy White niaraka ny fahitan’i Isaia ny fitoerana masina sy ny hetsika ao amin’ny Apokalypsy toko faha-valo ambin’ny folo.
Ny serafima eo anatrehan’ny seza fiandrianana dia feno tahotra masina sy fanajana lalina eo am-pibanjinany ny voninahitr’Andriamanitra, ka tsy mba mijery ny tenany akory izy na dia indray mipi-maso aza amin’ny fireharehana amin’ny tena, na amin’ny fankasitrahana ny tenany na ny samy izy. Ho an’i Jehovah Tompon’ny maro irery ihany ny fiderany sy ny voninahiny, dia Izy izay avo sady asandratra, ary ny voninahitry ny akanjony mameno ny tempoly. Raha mahita ny hoavy izy, dia ny fotoana izay hahafeno ny tany rehetra ny voninahiny, ka ny hiran’ny fiderana mandresy dia mifamalivaly avy amin’ny iray mankany amin’ny iray hafa amin’ny hira mamy hoe: “Masina, masina, masina, Jehovah Tompon’ny maro.” Feno fahafaham-po tanteraka izy amin’ny fanomezam-boninahitra an’Andriamanitra; ary eo anatrehany, eo ambanin’ny tsikiny fankatoavana, dia tsy maniry na inona na inona mihoatra noho izany izy. Amin’ny fitondrana ny endriny, amin’ny fanatanterahana ny fanompoany sy amin’ny fiankohofana aminy, dia tanteraka tanteraka ny faniriana ambony indrindra ao aminy.
“Ny fahitana nomena an’i Isaia dia maneho ny toetry ny vahoakan’Andriamanitra amin’ny andro farany.” Review and Herald, 22 Desambra 1896.
Jaona ao amin’ny Apokalypsy toko fahafolo ary koa ao amin’ny toko faha-valo ambin’ny folo, mbamin’i Isaia ao amin’ny toko fahenina sy miaraka amin’ny fanazavan’i Rahavavy White, dia mametraka ireo fanoharana rehetra ireo momba ny fanazavana ny tany amin’ny voninahitr’Andriamanitra eo amin’io teboka iray ihany eo amin’ny tantara io. Vavolombelon’ny zava-nitranga tamin’ny 11 Septambra 2001 ny tany manontolo. Ny tantara mivoatra momba ny hetsika Millerita izay nifarana tamin’ny 1863 dia naneho mialoha ny tantara amin’ny fotoana izay idinan’ilay anjely mahery ao amin’ny Apokalypsy toko faha-valo ambin’ny folo miaraka amin’ny tantara mifandray amin’ilay anjely izay nidina tao amin’ny Apokalypsy toko fahafolo. Rehefa voapetraka ireo foto-kevitra fanombohana ireo, dia hiverina amin’ny fizahan-toetra aseho ao amin’ny Nomery toko faha-efatra ambin’ny folo isika. Rehefa avy nanao fifonana ho an’ireo mpiodina izay naniry hiverina tany Egypta sy hitora-bato an’i Josoa sy Kaleba i Mosesy, dia neken’Andriamanitra ny fifonan’i Mosesy.
Ary hoy Jehovah nanao hoe: Efa namela araka ny teninao Aho; nefa raha velona koa Aho, dia ho feno ny voninahitr’i Jehovah ny tany rehetra. Satria ireo lehilahy rehetra izay efa nahita ny voninahitro sy ny fahagagana nataoko tany Egypta sy tany an-efitra, nefa efa naka fanahy Ahy impolo izao ka tsy nihaino ny feoko, dia tsy hahita akory ny tany izay nianianako tamin’ny razany; eny, tsy hisy izay nampahatezitra Ahy hahita izany. Fa i Kaleba mpanompoko kosa, satria nanana fanahy hafa tao aminy izy ka nanaraka Ahy tamin’ny fony rehetra, dia hoentiko ho any amin’ny tany izay nalehany izy; ary ny taranany no handova azy. Nomery 14:20–24.
Ny tantara aseho eto amin’ny Nomery toko fahefatra ambin’ny folo dia fitsapana farany ho an’ny Isiraely fahiny, ary ny tsy fahombiazan’izy ireo dia nanamafy ho azy ny fahafatesana tany an-efitra nandritra ny efa-polo taona nanaraka. Io tantara io dia mifandray mivantana amin’ny Apokalypsy valo ambin’ny folo, satria ao no nanambaran’Andriamanitra fa “raha velona koa Aho,” dia “ho feno ny voninahitry ny TOMPO ny tany rehetra.” Fanambarana tena mahery izany, izay napetrak’Andriamanitra ao anatin’ity firaketana ara-tantara ity; ary amin’ny fanaovany izany dia asongadiny fa ny tantara aseho ao amin’ny Nomery toko fahatelo ambin’ny folo sy fahefatra ambin’ny folo dia nanondro mialoha ilay hetsika mahery ataon’ilay anjely ao amin’ny Apokalypsy valo ambin’ny folo. Satria ny Apokalypsy valo ambin’ny folo no faran’ny vahoaka sisa tavela an’Andriamanitra, dia ny fiandohan’ny vahoaka sisa tavela an’Andriamanitra koa dia aseho ao amin’ilay andalan-teny dinihintsika ao amin’ny bokin’ny Nomery.
Tamin’ny 11 Aogositra 1840, teo amin’ny fahatanterahan’ny faminaniana momba ny Islam amin’ny loza faharoa, dia nozahan-toetra tamin’ny hafatry Elia izay vao avy voaporofo fa marina ny vahoakan’ny fanekena voafidy taloha.
Tamin’ny 11 Septambra 2001, tamin’ny fahatanterahan’ny faminanian’ny finoana silamo momba ny loza fahatelo, ny vahoakan’ny fanekena voafidy fahiny dia nanamarika ny fiandohan’ny fitsarana ny velona ho hafatry Elia izay vao avy noporofoina fa marina.
Ang mensahe ni Elias sa kasaysayang Millerita ay itinakda sa loob ng konteksto ng panahong panghula. Ang mensahe ni Elias noong Setyembre 11, 2001 ay itinakda sa loob ng konteksto ng pag-uulit ng kasaysayan. Inuulit ng Setyembre 11, 2001 ang kasaysayan ng Agosto 11, 1840, sapagkat kapuwa ang mga petsang ito ay kumakatawan sa katuparan ng isang hula tungkol sa Islam, at kapuwa minamarkahan ang pagbaba ng anghel, na sinabi ni Sister White na “walang iba kundi si Jesu-Cristo.” Bagaman hindi kailanman sinabi ni Sister White na ang anghel ng Apocalipsis 18 ay “walang iba kundi si Jesu-Cristo” gaya ng sinasabi niya tungkol sa anghel ng Apocalipsis 10, ang anghel ng Apocalipsis 18 ay tinatanglawan ang lupa ng “kaniyang” kaluwalhatian, at malinaw ang Kasulatan na ang kaluwalhatian ni Jesu-Cristo ang tumatanglaw sa lupa.
Ang kasangkapan ng paghuhukom na nagdulot ng pagsubok sa mga Protestante noong pasimula ay ang kilusang Millerita gaya ng inilalarawan ni Elias. Ang kasangkapan ng paghuhukom na nagdudulot ng pagsubok sa Ikapitong-araw na Adventismo sa wakas ay ang kilusang Elias gaya ng inilalarawan ng isang daan at apatnapu’t apat na libo. Ang sagisag ni Elias ay may higit sa isang kahulugan, at bagaman siya ay kumakatawan kay Miller at sa kilusang Millerita, siya rin ay kumakatawan sa isang daan at apatnapu’t apat na libo.
“Moizy teo ambonin’ny tendrombohitry ny fiovan-tarehy dia vavolombelon’ny fandresen’i Kristy ny ota sy ny fahafatesana. Izy no nisolo tena ireo izay hivoaka avy ao am-pasana amin’ny fitsanganan’ny marina amin’ny maty. Elia kosa, izay nakarina ho any an-danitra nefa tsy nahita fahafatesana, dia nisolo tena ireo izay mbola ho velona etỳ ambonin’ny tany amin’ny fiavian’i Kristy fanindroany, ary izay ‘hovana, indray mipi-maso monja, ao anatin’ny indray mipì-maso, amin’ny feon-trômpetra farany;’ raha ‘ity mety maty ity tsy maintsy hitafy ny tsy fahafatesana,’ ary ‘ity mety lo ity tsy maintsy hitafy ny tsy fahalovana.’ 1 Korintiana 15:51-53. Jesosy dia nitafy ny fahazavan’ny lanitra, tahaka izay hisehoany rehefa ho avy Izy ‘fanindroany, tsy noho ny ota, fa ho famonjena.’ Fa ho avy Izy ‘amin’ny voninahitry ny Rainy miaraka amin’ny anjely masina.’ Hebreo 9:28; Marka 8:38. Tanteraka tamin’izay ny teny fikasan’ny Mpamonjy tamin’ny mpianatra. Teo ambonin’ny tendrombohitra dia naseho tamin’ny endriny madinika ny fanjakan’ny voninahitra amin’ny ho avy,—Kristy Mpanjaka, Moizy solontenan’ireo olo-masina natsangana tamin’ny maty, ary Elia solontenan’ireo nakarina.” Ilay Fitiavana Mandrakizay, 412.
Ang bayang tipan na nilampasan ay ang nakararami sa bilang na sampu laban sa dalawa. Marami ang tinatawag, ngunit kakaunti ang mga pinili. Ang kabiguan sa ikasampung pagsubok ay nakasalalay sa kung ang masamang ulat, o ang mabuting ulat tungkol sa Lupang Pangako, ay tinanggihan o tinanggap. Kaya, ang kasaysayang inilalarawan dito ay nagpapakita na ang tagumpay o pagkatalo sa sumusulong na kasaysayan ng pagsubok ay nakabatay sa pagpili sa pagitan ng dalawang metodolohiya na nagpapakahulugan sa iisang impormasyon.
Samy nahita ny Tany Nampanantenaina avokoa ny mpisafo roa ambin’ny folo, nefa fehin-kevitra roa samy hafa no natsangana ny amin’izay nasehon’ny Tany Nampanantenaina. Ny tatitra iray dia notarihin’ny tahotra maha-olona, fa ny iray kosa notarihin’ny finoana. Ny iray dia naneho faniriana handà ny fitarihan’Andriamanitra sy hiverina ho amin’ny fanandevozana tany Egypta, ary ny tatitra iray hafa kosa naneho faniriana hatoky ny fitarihan’Andriamanitra sy handroso ho any amin’ny Tany Nampanantenaina.
Tamin’ny hetsika Millerita, ny maro an’isa koa dia nifidy ny hiverina ho amin’ny fanandevozan’i Babylona sy ho tonga zanany vavy; ary izany no fanehoana ny fanapahan-keviny handà ny hafatra ara-paminaniana nentin’ilay anjely voalohany. Ny Millerita mahatoky kosa dia nifidy ny hanaraka ny hafatra ara-paminaniana nentin’ilay anjely voalohany, na dia taorian’ilay tsy fahatanterahana niseho tamin’ny fahadisoam-panantenana voalohany tamin’ny lohataonan’ny taona 1844 aza. Ny tantaran’ny Nomery dia mampiseho “tatitra” roa samy hafa nataon’ireo mpitsikilo roa ambin’ny folo, izay maneho fanadihadiana roa samy hafa momba ilay hafatra ara-paminaniana iray ihany. Tamin’ny taona 1863, ny Advantisma Laodiseana dia tsy hoe tsy nandray hafatra ara-paminaniana, fa nandà hafatra ara-paminaniana izay efa naorina teo aloha. Tamin’ny taona 1863, ny Advantisma Laodiseana dia niverina ka nandray ny metodôlôjia ara-Baiboly izay nanohitra an’i William Miller nandritra ny asa fanompoany manontolo. Ireo izay nandà ny hafatra ara-paminaniana ka naniry hiverina ho amin’ny fanandevozana dia nasehon’ny tandindon’ireo mpikomy ao amin’ny Nomery toko faha-14, izay maty tany an-efitra tamin’ny farany.
Ny isa folo, rehefa heverina ho tandindona, tahaka ny tandindona rehetra, dia manana heviny mihoatra ny iray. Ny heviny ara-tandindona dia tsy maintsy takarina araka ny tontolon’ny andalan-teny misy azy. Ny “folo” amin’ny maha-tandindona azy dia mety haneho fanenjehana. Mety haneho fizahan-toetra izy. Mety haneho ny firaisana avo folo heny an’ireo mpanjakan’i Eoropa sy ireo foko avaratr’i Isiraely ary ny Firenena Mikambana izy. Tao amin’ny fiangonan’i Smyrna, ny olon’Andriamanitra dia tsy maintsy hiaritra fahoriana mandritra ny folo andro.
Aza matahotra ny amin’izay zavatra hiaretanao: indro, ny devoly hanipy ny sasany aminareo any an-tranomaizina, mba hizahan-toetra anareo; ary hanana fahoriana hatramin’ny folo andro ianareo; aoka ho mahatoky mandra-pahafaty hianao, dia homeko anao ny satroboninahitry ny fiainana. Apokalypsy 2:10.
Ny mpahay tantara dia manondro ny fanenjehana nataon’i Diocletian teo amin’ny tantaran’i Smyrna, satria izany no fanenjehana mafy indrindra teo amin’ny tantaran’i Smyrna, ary naharitra folo taona izany. Ny mpahay tantara hafa kosa mamantatra fanenjehana folo samihafa teo amin’ny tantaran’i Smyrna. Na ahoana na ahoana, dia Roma Imperialy no nanatanteraka izany, izay asehon’ny tandroka folo ao amin’ny Daniela toko fahafito. Ireo mpanjaka folo ireo dia ireo mpanjaka, tandindonin’i Ahaba, izay nijangajanga niaraka tamin’ny papa, ary izy ireo no fitaovana fanenjehana nampiasain’ny papa mba hanatanterahana ny famonoana nandritra ny Vanim-potoana Maitina. Ny “folo” dia maneho ny fahefan’ny fanjakana izay manatanteraka ny fanenjehana ho an’i Jezebela. Ao amin’ny Daniela toko voalohany, ny “folo” dia tandindon’ny fotoam-pitsapana.
Masìna ianao, andramo ny mpanomponao hafolo andro; ary aoka homeny anana hohaninay sy rano hosotroinay izahay. Dia aoka hojerena eo anatrehanao ny tarehinay sy ny tarehin’ny zatovo izay mihinana ny anjara hanin’ny mpanjaka; ary araka izay hitanao dia ataovy amin’ny mpanomponao. Dia nanaiky azy tamin’izany zavatra izany izy ka nizaha toetra azy hafolo andro. Ary rehefa tapitra ny hafolo andro, ny tarehin’izy ireo dia hita ho tsara tarehy kokoa sy nofon-kena kokoa noho ny zatovo rehetra izay nihinana ny anjara hanin’ny mpanjaka. Daniela 1:12–15.
Tamin’ny Nomery toko faha-14, ny Isiraely fahiny dia efa nampahatezitra an’Andriamanitra in‑folo, izay maneho fitsapana folo nandritra ny fe‑potoana iray.
Fa tahaka ny maha-velona Ahy, dia hofenoina ny voninahitry ny Tompo ny tany rehetra. Satria ireo lehilahy rehetra izay efa nahita ny voninahitro sy ny fahagagana nataoko tany Egypta sy tany an-efitra, nefa efa naka fanahy Ahy im-polo izao ka tsy nihaino ny feoko. Nomery 14:21, 22.
Raha hitady amin’ny aterineto ianao ny fahatakarana izay fikomiana manokana no asehon’ireo fikomiana sivy na fitsapana tsy nahomby nanomboka tamin’ny fanafahana teo amin’ny Ranomasina Mena ka hatramin’ny fitsapana fahafolo, dia hahita fiovaovana vitsivitsy ianao momba izay tsy fahombiazan’ny Isiraely fahiny no tokony ho marihina ho anisan’ireo fitsapana folo ireo. Izaho dia milaza fa ilay fanafahana teo amin’ny Ranomasina Mena, izay nofaritana manokana ho mifanaraka amin’ny 22 Oktobra 1844, no fiandohan’ireo fitsapana folo, ary noho izany no toerana hanombohana manisa ireo fitsapana izay nipoitra nanomboka tamin’ny 1844 ka hatramin’ny 1863. Nisy dingam-pitsapana nandroso tsikelikely izay nanomboka tamin’ny 1798 rehefa nosokafana ny bokin’i Daniela, ary izany dingana izany dia nandrakotra ny tantaran’ny hafatry ny anjely voalohany sy faharoa izay nifarana tamin’ny fahatongavan’ny anjely fahatelo tamin’ny 22 Oktobra 1844.
“Tany Minneapolis dia nanome vatosoa sarobidin’ny fahamarinana ho an’ny olony tamin’ny fisehoana vaovao Andriamanitra. Io fahazavana avy any an-danitra io dia nolavin’ny sasany tamin’ny hamafin-doha rehetra izay nasehon’ny Jiosy tamin’ny nandavany an’i Kristy, ary be ny resaka natao momba ny fijoroana amin’ireo mari-pamantarana fahiny. Nefa nisy porofo fa tsy fantatr’izy ireo akory izay tena mari-pamantarana fahiny. Nisy porofo ary nisy fandresen-dahatra avy tamin’ny Teny izay nanamarina tena teo anatrehan’ny fieritreretana; kanefa ny sain’ny olona dia efa voafaritra, voaisy tombo-kase tsy hidiran’ny fahazavana, satria efa nanapa-kevitra izy fa fahadisoana mampidi-doza izany, manaisotra ireo ‘mari-pamantarana fahiny’; kanefa tsy nanetsika tsatoka iray akory tamin’ireo mari-pamantarana fahiny izany, fa izy ireo kosa no nanana hevitra voavilivily momba izay mandrafitra ny mari-pamantarana fahiny.”
“Ang paglabay sa panahon niadtong 1844 maoy usa ka yugto sa dagkung mga hitabo, nga nagbukas sa among mga mata nga nahingangha ngadto sa paghinlo sa santuwaryo nga nagakahitabo sa langit, ug adunay tino nga kalabotan sa katawohan sa Dios dinhi sa yuta, [usab] ang mga mensahe sa nahaunang ug ikaduhang mga manulonda ug ang ikatulo, nga nagbukhad sa bandila nga may nahisulat, ‘Ang mga sugo sa Dios ug ang pagtoo ni Jesus.’ Usa sa mga timaan nga pundasyon ilalom niini nga mensahe mao ang templo sa Dios, nga nakita sa Iyang mga katawohang mahigugmaon sa kamatuoran didto sa langit, ug ang arka nga naglangkob sa kasugoan sa Dios. Ang kahayag sa Igpapahulay sa ikaupat nga sugo mipasidlak sa iyang mabaskog nga mga silaw diha sa dalan sa mga malapason sa kasugoan sa Dios. Ang dili pagka-imortal sa mga daotan maoy usa ka karaang timaan nga pundasyon. Wala akoy mahunahunaan nga laing butang pa nga mahimong mahisakop ilalom sa ulohan sa mga karaang timaan nga pundasyon. Kining tanang pagsinggit mahitungod sa pag-usab sa mga karaang timaan nga pundasyon pawang lamang hinanduraw.” The 1888 Materials, 518.
Tamin’ny 22 Oktobra 1844 dia tonga ny anjely fahatelo nitondra hafatra teny an-tànany.
“Rehefa nifarana ny fanompoan’i Jesosy tao amin’ny fitoerana masina, ka niditra tao amin’ny fitoerana masina indrindra Izy ary nijoro teo anoloan’ny fiara izay misy ny lalàn’Andriamanitra, dia naniraka anjely mahery iray hafa Izy nitondra hafatra fahatelo ho amin’izao tontolo izao. Nisy horonan-taratasy napetraka teo an-tanan’ilay anjely, ary raha nidina ho etỳ an-tany tamin-kery sy fiandrianana izy, dia nanambara fampitandremana mahatahotra, niaraka tamin’ny fandrahonana mahatsiravina indrindra izay efa nentina ho an’ny olombelona.” Early Writings, 254.
Tamin’ny 22 Oktobra 1844 dia nidina ny anjely iray nitondra horonam-boky teny an-tanany, izay tokony hohanin’ny vahoakan’Andriamanitra. Ireo foto-pampianarana “mariky ny làlana” izay voafaritra avy eo dia tokony hohanina sy ekena, na holavina ka tsy hohanina. Rehefa tonga ny anjely fahatelo nitondra ny horonam-boky teny an-tanany, ny hafatra tao anatin’ilay horonam-boky dia naneho fahamarinana enina fitsapana. Ireo fitsapana enina ireo dia nofaritana ho ny “fandalovan’ny fotoana,” izay maneho ny faminaniana momba ny telo arivo sy roan-jato taona; ny fitsarana, aseho ho “ny fanadiovana ny fitoerana masina”; ny hafatry ny anjely telo; “ny lalàn’Andriamanitra”; “ny Sabata”; ary ny toetry ny maty, izay aseho ho “ny tsy fahafatesan’ny fanahy.”
Ireo fahamarinana enina ireo dia mazava ho azy fa mifamatotra, nefa samy nofaritana tsirairay ho mari-pamantarana. Mety hisy tsy maniry hampiditra ny fandalovan’ny fotoana ao anatin’ity lisitra ity, kanefa hita miharihary fa maro no nandà ny fahamarinana milaza fa ny 22 Oktobra 1844 dia fahatanterahan’ny faminaniana marina tokoa. Tsy naharesy izany fitsapana izany izy ireo, ka izany indrindra no nanakana azy tsy hiady amin’ireo fitsapana izay nanaraka. Ny fizotry ny fitsapan’Andriamanitra dia efa niorina imbetsaka ho fizotra miandalana izay mitaky fandresena amin’ilay fitsapana omena anao voalohany, vao afaka miditra amin’ilay fitsapana manaraka ianao.
“Rehefa nanomboka naneho ny fahazavana momba ny resaka Sabata izahay, dia mbola tsy nanana hevitra voafaritra mazava momba ny hafatry ny anjely fahatelo ao amin’ny Apokalypsy 14:9–12. Ny vesatry ny fijoroanay ho vavolombelona, raha nijoro teo anatrehan’ny olona izahay, dia izao: fa avy amin’Andriamanitra ny hetsika lehibe momba ny fiavian’i Kristy fanindroany, fa efa nandeha ny hafatra voalohany sy faharoa, ary ny fahatelo dia mbola homena. Hitanay fa mifarana amin’izao teny izao ny hafatra fahatelo: ‘Indro ny faharetan’ny olona masina; indreto izay mitandrina ny didin’Andriamanitra sy ny finoan’i Jesosy.’ Ary hitanay mazava tahaka ny ahitanay azy ankehitriny fa ireo teny faminaniana ireo dia nanondro fanavaozana mikasika ny Sabata; kanefa ny amin’izay atao hoe fiankohofana amin’ilay bibidia voalaza ao amin’ilay hafatra, na izay atao hoe sariny sy mariky ny bibidia, dia mbola tsy nanana toerana voafaritra izahay.
“Ny Andriamanitra, tamin’ny alalan’ny Fanahiny Masina, dia nampamirapiratra fahazavana teo amin’ireo mpanompony, ary niandalana no nisokafan’io foto-kevitra io tao an-tsainy. Nitaky fandalinana be sy fitandremana feno fanahiana ny fikarohana azy, rohy isan-dahy sy isan-vavy ampifandraisina. Tamin’ny fitandremana, ny fanahiana, ary ny fisasarana tsy an-kijanona no nandrosoan’ny asa mandra-panolorana amin’izao tontolo izao ireo fahamarinana lehibe ao amin’ny hafatsika, dia fitambarana mazava, mirindra, ary tanteraka.”
«Efa efa niresaka momba ny nahafantarako an’i Loholona Bates aho. Hitako fa lehilahy kristiana tena mendrika izy, mahalala fomba sady tsara fanahy. Nitondra ahy tamin’ny halemem-panahy tahaka ny zanany ihany izy. Tamin’ny voalohany nandrenesany ahy niteny dia naneho fahalianana lalina izy. Rehefa nitsahatra tsy niteny aho, dia nitsangana izy ka nanao hoe: “Izaho dia Tomasy misalasala. Tsy mino fahitana aho. Nefa raha mba azoko inoana fa ny fijoroana vavolombelona nambaran’ilay anabavy tamin’ity alina ity dia tena feon’Andriamanitra ho antsika tokoa, dia ho izaho no lehilahy sambatra indrindra etỳ ambonin’ny tany. Voahetsika lalina ny foko. Mino aho fa marina tokoa ilay miteny, nefa tsy azoko hazavaina ny amin’ny nampisehoana azy ireo zavatra mahatalanjona izay nambarany tamintsika.”»
“Volana vitsivitsy taorian’ny fanambadiako dia nanatrika, niaraka tamin’ny vadiko, Fivoriambe iray tany Topsham, Maine, aho, izay nisy an’i Loholona Bates. Tamin’izany fotoana izany dia mbola tsy nino tanteraka izy fa avy amin’Andriamanitra ny fahitako. Fotoana iray nahaliana fatratra izany fivoriana izany. Nitoetra tamiko ny Fanahin’Andriamanitra; voasarona tao anatin’ny fahitana ny voninahitr’Andriamanitra aho, ary tamin’izany no nahitako voalohany ireo planeta hafa. Rehefa tafavoaka tamin’ny fahitana aho, dia notantaraiko izay hitako. Dia nanontany ahy Loholona B. raha efa nianatra astronomia aho. Nolazaiko taminy fa tsy tsaroako velively ny mba nijerijery boky momba ny astronomia. Hoy izy: ‘Avy amin’ny Tompo izao.’ Tsy mbola hitako taloha mihitsy izy ho malalaka sy faly tahaka izany. Namirapiratra tamin’ny fahazavan’ny lanitra ny tavany, ary nananatra ny fiangonana tamin-kery izy.” Testimonies, volume 1, 78–80.
Eny tokoa, mifamatotra ireo fitsapam-pampianarana rehetra ireo, nefa koa fitsapana azo sarahina izy ireo, ary novelarina tsikelikely tamin’ny mpanompon’Andriamanitra. Maro ireo fiangonana izay mitandrina ny Sabata andro fahafito, nefa mandà ny hafatry ny anjely telo. Laviny ny fahamarinana fa nanomboka tamin’ny 22 Oktobra 1844 ny fitsarana, nefa mbola mitandrina ny Sabata ihany izy. Ireo fitsapam-pampianarana ireo dia mifamatotra, kanefa maneho fitsapana enina voafaritra manokana.
Araka ny vao nasehon’i Joseph Bates, ilay kapitenin-tsambo izay tena nahafehy tsara ny siansa momba ny kintana, dia nanaiky ny Fanahin’ny Faminaniana, izay efa nolaviny teo aloha. Tamin’ny Desambra 1844, dia nandray ny fahitana voalohany i Ellen White, ary tonga tao amin’ilay hetsika ny fitsapana fahafito.
“Ny Baiboly no tsy maintsy ho mpanolo-tsaina anao. Halalino izy sy ireo testimonia nomen’Andriamanitra; fa tsy mifanohitra amin’ny Teniny velively ireny. Raha tsy miteny araka ny tenin’Andriamanitra ny Testimonia, dia lavio izany. Kristy sy Beliala tsy azo ampiraisina.” Selected Messages, boky faha-3, 33.
Fotoana fohy taorian’ilay fahadisoam-panantenana lehibe dia nanohana lahatsoratra iray i Rahavavy White izay nanondro an’i Kristy nifindra avy tao amin’ny fitoerana masina ho ao amin’ny Masina Indrindra tamin’ny 22 Oktobra 1844. Namporisihiny ho an’ny “olomasina rehetra” izany famoahana izany.
“Mino aho fa ny Fitoerana Masina, izay hodiovina amin’ny faran’ny 2300 andro, dia ny Tempolin’i Jerosalema Vaovao, izay anompoan’i Kristy amin’ny maha-mpanao fanompoana Azy. Nasehon’ny Tompo tamiko tamin’ny fahitana, mihoatra ny herintaona lasa izay, fa nanana ny fahazavana marina momba ny fanadiovana ny Fitoerana Masina, sns., Rahalahy Crosier; ary fa sitrapony ny hanoratan-dRahalahy C. amin’ny antsipiriany ilay hevitra izay nomeny anay tao amin’ny Day-Star, Extra, 7 Febroary 1846. Tsapako fa nomen’ny Tompo fahefana feno aho hanoro izany Extra izany amin’ny olomasina rehetra.” A Word to the Little Flock, 12.
Ny fanohanany dia mikasika ny fanoritsoritan’i Crosier ny amin’ny nifindran’i Kristy ho ao amin’ny Efitra Masina Indrindra, kanefa ilay lahatsoratra dia nahitana fampianarana diso maromaro, anisan’izany ny fampianaran’ny Protestanta nihemotra tamin’ny finoana izay milaza fa ny “isan’andro” ao amin’ny bokin’i Daniela dia maneho ny fanompoan’i Kristy. Koa izany no nanoratany fanazavana manazava, izay navoaka voalohany tamin’ny taona 1850 ary avy eo nampidirina tatỳ aoriana tao amin’ny boky Early Writings. Tao no nanambarany fa “ireo izay nanambara ny antson’ny ora fitsarana dia nanana ny fahatakarana marina ny amin’ny ‘isan’andro’.”
“Dia hitako avy eo, mikasika ny ‘isan’andro’ (Daniela 8:12), fa ny teny hoe ‘fanatitra’ dia nampidirin’ny fahendren’olombelona, ka tsy anisan’ny lahatsoratra akory izany, ary ny Tompo no nanome ny fahatakarana marina momba izany ho an’ireo izay nitory ny antson’ny ora fitsarana. Fony mbola nisy firaisan-kina, talohan’ny 1844, saiky niray hevitra tamin’ny fahatakarana marina ny amin’ny ‘isan’andro’ ny rehetra; fa tao anatin’ny fisafotofotoana nanomboka tamin’ny 1844, dia nisy fomba fijery hafa noraisina, ary nanaraka izany ny haizina sy ny fisafotofotoana.” Early Writings, 74.
Ny resaka momba ny “ny isan’andro” ao amin’ny bokin’i Daniela dia tonga ho mariky ny fiverenan’ny Advantisma amin’ny fomba fiasan’ny Protestantisma nihemotra tany am-piandohan’ny taonjato faha-roapolo, ary amin’izao andro izao dia nolavin’ireo teolojian’ny Advantisma ny fahatakarana marina araka ny an’ny Millerita momba ny “ny isan’andro.” Nolavina izany, na dia efa nanondro mazava aza Ranabavy White fa marina ny Millerita tamin’ny namantarany ny “ny isan’andro” ho hery satanika an’ny fanompoan-tsampy. Nolavin’izy ireo ny fahamarinana momba ny “ny isan’andro” tsy noho ny fifanoherana amin’ny fanamafisana avy amin’ny tsindrimandry nataony ihany fa marina ny fahatakarana nananan’ny Millerita, fa koa noho ny fifanoherana mivantana amin’ny fanondroany mazava fa ilay foto-pampianarana sandoka izay mampianatra fa ny “ny isan’andro” dia maneho ny fanompoan’i Kristy ao amin’ny fitoerana masina dia nentin’ireo “anjely izay noroahina hiala tany an-danitra!”
“Ary teo Rahalahy Daniells, izay niasan’ny fahavalo tao an-tsainy; ary ny sainao sy ny sain’i Loholona Prescott dia niasan’ireo anjely izay noroahina hiala tany an-danitra.” Manuscript Releases, volume 20, 17.
Ny fandavany lalina ny amin’izay ampiasain’ny Advantisma ankehitriny ho iray amin’ireo “lovian’ny angano” dia henjana tokoa, satria Daniells sy Prescott dia naka tandindon’ny fahefan’i Satana (ny fanompoan-tsampy) ka nampihatra izany tandindona izany tamin’i Kristy (ny fanompoany ao amin’ny fitoerana masina). Izany dia mahatonga fitiliana ara-pampianarana valo.
Ny fitsapana fahasivy ao amin’ny tantara izay mitondra mankany amin’ny taona 1863 dia ny famokarana ny tabilao faharoan’i Habakoka tamin’ny 1850. Ny tabilao mpisava lalana 1843 dia novokarina tamin’ny 1842, ary antsoina hoe tabilao 1843 ihany satria naminany ny fiverenan’i Kristy tamin’ny 1843 izy. Ny baiko hamokatra tabilao faharoan’i Habakoka dia nomena an-dRahavavy White tamin’ny 1850. Ny famokarana ireo tabilao roan’i Habakoka dia mampifandray ny tantaran’ny anjely voalohany sy faharoa amin’ny tantaran’ny anjely fahatelo. Ao amin’ny tantaram-piainan’ny zafikeliny momba ny fiainany sy ny asany, dia manome topimaso momba ireo zava-nitranga izay nitarika ho amin’ny famokarana ny tabilao 1850 izy. Izany dia ataony amin’ny alalan’ny fifantenana ireo fanamarihana mifandraika nataon-dRahavavy White ary ampiany ny fanehoan-keviny ao anatin’ilay topimaso.
“Tamin’ny niverenanay tany amin’i Rahalahy Nichols dia nomen’ny Tompo fahitana aho ka nasehony tamiko fa tsy maintsy atao mazava eo ambonin’ny tabilao ny fahamarinana, ary izany no hahatonga ny maro handray fanapahan-kevitra ho amin’ny fahamarinana amin’ny alalan’ny hafatry ny anjely fahatelo, miaraka amin’ireo roa teo aloha izay atao mazava eo ambonin’ny tabilao.—Taratasy 28, 1850.
“Tamin’ity fahitana ity dia naseho azy koa izay hanome an’i James White herim-po hanohy ny famoahana:”
“Hitako koa fa tena ilaina tahaka ny handehanan’ny iraka ny hamoahana ilay taratasy; fa mila taratasy entiny miaraka aminy ny iraka, izay mirakitra ny fahamarinana ankehitriny, mba hapetrany eo an-tànan’izay mihaino, ka amin’izany dia tsy hanjavona ao an-tsaina ny fahamarinana. Ary ilay taratasy dia ho tonga any amin’izay tsy azon’ny iraka aleha.—Ibid.
“Ny asa tamin’ilay tabilao vaovao dia natomboka avy hatrany, ary nomena fahafahana hampahafantatra ireo rahalahy momba izany tao amin’ny laharan’ny Present Truth izay navoakan’i James tamin’ny volana manaraka:
“Ny Tabilao. Tabilao ara-potoana momba ny fahitana nataon’i Daniela sy Jaona, nokajiana mba haneho mazava ny fahamarinana ankehitriny, dia efa atao pirinty amin’ny vato ankehitriny eo ambany fiahian’i Rahalahy Otis Nichols, avy any Dorchester, Massachusetts. Ireo izay mampianatra ny fahamarinana ankehitriny dia hahazo fanampiana lehibe avy amin’izany. Hampitaina aty aoriana ny filazana fanampiny momba ny tabilao.—Present Truth, Novambra, 1850.
“Tamin’ny faran’ny volana Janoary 1851, dia efa vonona ilay tabilao ka nambara fa hamidy amin’ny $2. Tena faly tamin’izany i James White ary nanolotra izany maimaim-poana ho an’‘ireo izay nantsoin’Andriamanitra hitondra ny hafatry ny anjely fahatelo’ (Review and Herald, Janoary 1851). Nisy fanomezana malala-tanana vitsivitsy nanampy tamin’ny fandoavana ny saram-panontana.” Arthur White, Ellen G. White: The Early Years, boky 1, 185.
Niresaka momba ny tabilao 1843 i Rahavavy White, ary voarakiny fa notarihin’Andriamanitra izany.
“Nasehon’ny Tompo tamiko fa ny tabilao 1843 dia notarihin’ny tanany, ary tsy misy ampahany aminy tokony hovaina; fa ny tarehimarika dia araka izay tiany. Fa ny tanany no teo amboniny ka nanafina fahadisoana teo amin’ny tarehimarika sasany, mba tsy hisy hahita izany mandra-panaisotra ny tanany.” Review and Herald, 1 Novambra 1850.
Rehefa noraketina ny fahazavana mifandray amin’ilay baiko hamokatra tabilao hafa tamin’ny 1850, dia nomeny ihany koa ilay fanekena avy amin’Andriamanitra momba ny tabilao 1850, tahaka ilay nomena mikasika ny tabilao 1843, sady nambarany koa fa ireo tabilao hafa izay novokarina tamin’izany fotoana izany dia tsy neken’ny Tompo. Ny baiko hamokatra tabilao vaovao dia nampidirina niaraka tamin’ny baiko hanonta boky vaovao.
“Hitako fa diso tanteraka ny raharaha fanaovana tabilao. Tamin’i Rahalahy Rhodes no niandohany, ary notohizin’i Rahalahy Case izany. Efa lany ny vola tamin’ny fanaovana tabilao sy famoronana sarin-javatra tsy mendrika sy maharikoriko hanehoana ny anjely sy Jesosy be voninahitra. Hitako fa tsy sitrak’Andriamanitra izany zavatra izany. Hitako fa Andriamanitra no tao amin’ny famoahana ilay tabilao nataon’i Rahalahy Nichols. Hitako fa misy faminaniana momba io tabilao io ao amin’ny Baiboly, ary raha natao ho an’ny vahoakan’Andriamanitra io tabilao io, raha ampy ho an’ny iray izy, dia ampy ho an’ny hafa koa; ary raha nisy iray nila tabilao vaovao hoso-dokoina amin’ny maridrefy lehibe kokoa, dia samy mila izany tahaka izany avokoa ny rehetra.
“Hitako fa tao amin’i Rahalahy Case dia nisy toe-panahy tsy tony, tsy milamina, tsy afa-po, ary tsy mankasitraka, izay naniry tabilao hafa indray. Hitako fa nisy vokany ratsy teo amin’ny fiangonana ireny tabilao voasoritra ireny. Nahatonga toe-panahy maivana, tsy lalina, sady mpaneso izany tao amin’ny fivoriana.”
“Hitako fa ireo tabilao nalahatr’Andriamanitra dia nisy fiantraikany tsara tamin’ny saina, na dia tsy nisy fanazavana aza. Misy zavatra mazava, mahafinaritra, ary avy any an-danitra ao amin’ny fanehoana ny anjely eo amin’ireo tabilao. Ny saina dia tarihina mankany amin’Andriamanitra sy ny lanitra, saika tsy tsikaritra akory. Fa ireo tabilao hafa izay noforonina kosa dia maharikoriko ny saina, ary mahatonga ny saina hifikitra bebe kokoa amin’ny tany noho ny lanitra. Ireo sary maneho anjely dia mitovy kokoa amin’ny demonia noho ny amin’ireo zavaboary avy any an-danitra. Hitako fa ireo tabilao ireo dia nibahana ny sain’i Rahalahy Case nandritra ny andro sy herinandro maro, tamin’ny fotoana izay tokony nitadiavany fahendrena avy any an-danitra tamin’Andriamanitra, ary tokony nitomboany tamin’ny fahasoavan’ny Fanahy sy tamin’ny fahalalana ny fahamarinana.
«Hitako fa raha ny vola izay lanilany tamin’ny famoahana tabilao dia nampiasaina kosa tamin’ny famoahana mazava ny fahamarinana eo anatrehan’ny rahalahy amin’ny alalan’ny famoahana taratasy fampielezana, sy ny sisa, dia ho nahavita soa lehibe izany ary ho namonjy fanahy. Hitako fa ny raharaha fanaovana tabilao dia niely tahaka ny tazo.» Manuscript Releases, laharana 13, 359; 1853.
Milaza mazava tsara izy fa “Andriamanitra no tao amin’ny famoahana ny tabilao [1850] nataon-dRahalahy Nichols,” ary fa nisy koa “faminaniana [Habakoka roa] momba io tabilao io ao amin’ny Baiboly.” Nambarany koa fa “ireo tabilao” [amin’ny maro; 1843 sy 1850] izay “nodidian’Andriamanitra dia namely tamim-pahasoavana ny saina, na dia tsy nisy fanazavana aza.” Habakoka roa dia nandidy ny Millerita hanao ny fahitana ho mazava eo ambonin’ny tabilaon-tsoratra, (amin’ny maro), mba hahafahan’izay mamaky ireo tabilao roa mihazakazaka miverina sy mandroso ao amin’ny Tenin’Andriamanitra. Tsy nila fanazavana fanampiny ireo tabilao avy amin’Andriamanitra, tsy tahaka ilay tabilao sandoka tamin’ny 1863 nataon’i Uriah Smith.
Dia namaly ahy Jehovah ka nanao hoe: Soraty ny fahitana, ary ataovy mazava eo ambonin’ny takelaka izany, mba hahazakazahan’izay mamaky azy. Habakoka 2:2.
Ny fitsapana fahafolo no ifantohan’ity lahatsoratra ity. Momba ireo fitsapana folo notondroin’i Mosesy ao amin’ny Nomery toko faha-efatra ambin’ny folo, ny manam-pahaizana hebreo sy ny teolojiana hafa dia mamoaka vinavina samihafa momba izay zava-nitranga teo amin’ny tantara nanomboka tamin’ny fanafahana teo amin’ny Ranomasina Mena ka hatramin’ny fikomian’ireo mpitsikilo folo no mety hosoloany tena. Ny fikomiana ao anatin’izany tantara izany dia manome fiovaovana vitsivitsy azo isafidianana, kanefa azo antoka fa ny fitsapana fahafolo no manamarika ny fiandohan’ny efapolo taona nisian’ny fahafatesana tsikelikely tany an-efitra mandra-pahafatin’ny mpikomy rehetra izay efa tonga tamin’ny taona maha-tompon’andraikitra.
Toy izany koa, misy sasany mety hanohitra ny safidiko ireo fitsapana ara-pampianarana folo ireo, satria mety hisy fiovaovana izay toa tsaratsara kokoa noho izay apetrako eto. Na izany aza, ny fitsapana fahafolo sady farany dia mazava tahaka ny fikomian’ireo mpisafo folo. Izany dia ny fandavana ireo fito heny ao amin’ny Levitikosy 26. Misy porofo ara-paminaniana maro manohana izany famantarana izany.
Ao amin’ny lahatsoratra manaraka dia hanomboka hamantatra ireo vavolombelona ara-paminaniana izay manohana ny fanondroana fa ny fotoana fito ao amin’ny Levitikosy 26 no tsy fahombiazana fahafolo sady farany an’ny Advantisma Laodiseana.
“Rehefa ny herin’Andriamanitra no manambara izay marina, dia tsy maintsy mijoro mandrakizay ho fahamarinana izany fahamarinana izany. Tsy azo ekena ny fiheverana aterak’izay any aoriana, izay mifanohitra amin’ny mazava nomen’Andriamanitra. Hisy olona hitsangana hitondra fanazavana ny Soratra Masina izay heveriny ho fahamarinana aminy, nefa tsy fahamarinana izany. Ny fahamarinana ho an’izao andro izao dia efa nomen’Andriamanitra antsika ho fototry ny finoantsika. Izy tenany no nampianatra antsika izay marina. Hisy iray hitsangana, ary avy eo iray hafa indray, mitondra fahazavana vaovao izay manohitra ny fahazavana efa nomen’Andriamanitra tamin’ny fanehoan’ny Fanahiny Masina.”
Vitsy ihany no mbola velona ka nandalo tamin’ilay fanandramana azo tamin’ny fanorenana ity fahamarinana ity. Tamin’ny fahasoavany no namelan’Andriamanitra ny ainy mba hamerimberina hatrany, mandra-pahatapitry ny androm-piainany, ny fanandramana izay nandaloany, tahaka an’i Jaona apostoly koa mandra-pahatapitry ny fiainany mihitsy. Ary ireo mpitondra ny faneva izay lavo tamin’ny fahafatesana dia hiteny amin’ny alalan’ny famoahana indray ny asa sorany. Nampianarina aho fa amin’izany no handrenesana ny feony. Izy ireo dia hitondra ny fijoroany ho vavolombelona ny amin’izay mandrafitra ny fahamarinana ho an’izao andro izao.
“Tsy tokony handray ny tenin’ireo izay tonga mitondra hafatra mifanohitra amin’ireo teboka manokana amin’ny finoantsika isika. Manangona andiam-pandinika maro avy ao amin’ny Soratra Masina izy ireo, ka manangona izany ho porofo manodidina ny foto-kevitra ambarany. Efa natao imbetsaka izany nandritra ny dimampolo taona lasa. Ary na dia tenin’Andriamanitra aza ny Soratra Masina ka tokony hohajaina, ny fampiharana azy, raha toa izany fampiharana izany manetsika andry iray amin’ny fanorenana izay notohanan’Andriamanitra nandritra izay dimampolo taona izay, dia fahadisoana lehibe izany. Izay manao fampiharana tahaka izany dia tsy mahalala ny fanehoana mahagaga nataon’ny Fanahy Masina izay nanome hery sy tanjaka ho an’ireo hafatra taloha izay tonga tamin’ny vahoakan’Andriamanitra.” Selected Messages, boky 1, 161.