Latabatra Roan’i Habakoka 2 amin’ny 95
Fahatakarana ny Kalandrie Millerita sy ny Fotoan’ny Fiandrasana Lava
Tao amin’ny famelabelarana farany nataontsika, dia nipoitra ny fanontaniana momba ny fomba ahafahan’ny 22 Oktobra 1844 ho andro fahafolon’ny volana fahafito, raha toa ka ny 22 Martsa 1844 no andro voalohan’ny volana voalohany. Ny Millerita tamin’ny Martsa 1844 dia tsy nahatakatra tsara izay noheveriny ho fiafaran’ny taona 1843. Taorian’izany fahadisoam-panantenana izany, dia nandinika indray ny fanisana ara-baiboly ny fotoana izy ireo. Izany dia hazavaina ao amin’ny bokin’i Gerhard Damsteegt, Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission, indrindra eo amin’ny pejy 89 sy 92. Rehefa nino izy ireo fa nifarana ny 1843, dia nanombana indray singa roa tamin’ny fahatakaran’izy ireo ny fotoana: ny fiovana avy amin’ny 1843 ho amin’ny 1844, ary ireo andro izay manamarika ny fiandohana sy ny fiafaran’ny taona, mba hahafahany manao kajy ny andro fahafolon’ny volana fahafito.
Matetika no asongadiko fa hatramin’ny 22 Martsa ka hatramin’ny 22 Oktobra dia fito volana. Tsy milaza aho fa ity no Hetsiky ny Volana Fahafito, nefa mahaliana fa nino ny Millerita fa nanan-danja ny 22 Martsa, ary marika mahasoa ao an-tsaina izany—fito volana aty aoriana no mitondra anao ho amin’ny 22 Oktobra. Zava-misy izany.
Ang pagkapakyas ug ang panahon sa paglangay dili mga katumanan sa usa ka tagna bahin sa panahon, kondili hinoon resulta sa usa ka sayop nga pagsabot sa mga Millerite. Ang ilang sayop nga pagsabot mao ang mituman sa panahon sa paglangay ug sa pagkapakyas; walay piho nga tagna nga nagaingon nga ang panahon sa paglangay magsugod sa usa ka tinong punto. Ang ilang pagtoo nga ang 1843 milabay na niadtong Marso 22, 1844, maoy nakapahinabo sa pagkapakyas.
Hoy i Damsteegt:
Na dia nankasitrahana tao amin’ireo gazetiboky lehibe Millerite aza ny fanisana Karaite izay nanondro ny fiafaran’ny taona jiosy tamin’ny tsinam-bolana tamin’ny 17 Aprily 1844, ny ankamaroan’ny mpino kosa dia niandrandra ny 21 Martsa 1844 ho fotoana hiverenan’i Kristy. Tany ivelan’ny hetsika Millerite, ny 21 Martsa dia fantatra tsara, ary nisy fanantenana tena niparitaka fa hisy fandravana tanteraka ny rafitra manontolon’ny Adventisma amin’izany daty izany.
Novakiantsika omaly fa nanantena izany daty izany i Miller. Ny ankamaroan’ny Millerita dia nijery izany daty izany, ary na dia ny mpanohitra azy aza dia nahafantatra izany ka niandry izany ho porofo fa diso ny Millerita. Izany no fahatakarana nentim-paharazana. Rehefa lasa io, dia nanomboka nandinika akaiky kokoa ny faminaniana momba ny fotoana izy ireo, ka nitarika azy ireo ho amin’ny 22 Oktobra 1844. Izany dia manome teboka iantefan-kevitra ho an’ilay fanontaniana nipoitra omaly.
Ny Fotoanan’ny Fiandrasana sy ny Fahitan’i Ellen White Voalohany
Anio, tiako handaniana fotoana bebe kokoa ny handinika ny fotoan’ny fiandrasana. Zava-dehibe izany satria miresaka ny fahitana voalohan’i Ellen White isika, izay ilazany fa ny hazavana mamirapiratra teo am-piandohan’ilay lalana mankany an-danitra dia ny Antso Misasakalina, ary raha lavinao izany hazavana izany, dia lavo hiala amin’ilay lalana mankany an-danitra ianao. Miezaka aho mampiseho fa ny Antso Misasakalina ao amin’ny fahitany dia ahitana ny tantara manontolon’ny Hafatry ny Anjely Faharoa.
Amiko manokana, tsy manana olana aho amin’ny filazana fa ny Antso Amin’ny Misasakalina ao amin’io fahitana io, izay eo am-piandohan’ny lalana ary manazava mandritra ny dia manontolo, dia maneho ny tantaran’ny Millerita nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844. Tsy maintsy takarina araka ny tokony ho izy ny firindran-javatra miasa ao anatin’izany tantara izany. Ny fahatanterahan’ny Antso Amin’ny Misasakalina mihitsy dia nanomboka ny 12 Aogositra ka hatramin’ny 17, rehefa naseho tamin’ny Fivoriambe an-toby tao Exeter ny hafatra, ary avy eo dia nentin’izy ireo nandritra ny roa volana teo ho eo ny hafatra—Septambra sy Oktobra, roa volana sy dimy andro. Talohan’ny 22 Oktobra, dia niomana ho amin’ny fiverenan’ny Tompo izy ireo. Io fe-potoana roa volana io no tantaran’ny Antso Amin’ny Misasakalina. Na izany aza, tsy azonao takarina io fe-potoana io raha tsy takatrao ny dingana nitarika ho ao aminy. Ho ahy, ny Antso Amin’ny Misasakalina dia, amin’ny heviny manokana kokoa, ny tantaran’ny fotoana niandrasana, mitohy hatramin’ny 22 Oktobra 1844.
Famaritana ny Toeran’ny Hafatry ny Anjely Telo
Indro ny tantaran’ny taona 1840 ka hatramin’ny 1844. Misy andalan-teny maromaro ao amin’ny Spirit of Prophecy izay ilazan’i Sister White amintsika fa ilaintsika ny mahafantatra ny toerana hametrahana ireo hafatra. Rehefa manomboka mametraka ireo hafatra amin’ny toerany ianao, dia tsapanao fa tonga amin’ny fotoana iray voafaritra ireo hafatra rehetra, ary aorian’izany dia omena hery.
Tonga tamin’ny 1798, tamin’ny Fotoanan’ny Farany, ilay Anjely Voalohany, raha novahana ny Bokin’i Daniela ary nisy fitomboan’ny fahalalana. Nomena hery tamin’ny 11 Aogositra 1840 ny Hafatry ny Anjely Voalohany, raha nohamafisina ho an’izao tontolo izao manontolo ny fitsipiky ny taona-andro, ka nampidina ilay Anjelin’ny Apokalypsy 10, izay tandindon’ny fanomezana hery ny Hafatry ny Anjely Voalohany.
Tonga tamin’ny volana Jona 1842 ny Anjely Faharoa. Novakiantsika omaly fa tamin’ny Jona 1842, Atoa Miller dia nanolotra ny andiany faharoa amin’ireo famelabelarany tao amin’ny fiangonana Casco Street. Vitsy ny naningana, fa ny fiangonana protestanta dia nanidy ny varavarany. Koa tamin’ny Jona 1842 dia tonga ny Hafatry ny Anjely Faharoa, satria rehefa manidy ny varavarany manohitra ny Hafatry ny Anjely Voalohany ny fiangonana protestanta iray, dia lasa anisan’i Babylona izy. Ny Hafatry ny Anjely Faharoa dia antso hivoahana avy ao Babylona. Mivoatra izany.
Nolazain’i Rahavavy White tamintsika fa na dia nanomboka nanidy ny varavarany aza ny Protestanta tamin’ny Jona 1842, dia tsy tena nanomboka raha tsy tamin’ny Fahavaratra 1844 ny fiantsoana hivoaka avy ao Babylona—izay votoatin’ny Hafatry ny Anjely Faharoa.
Ny Hafatry ny Anjely Faharoa dia tonga tamin’ny volana Jona 1842, ary nampaheryina tamin’ny hafatry ny Antso amin’ny Misasakalina, ny 12–17 Aogositra 1844, tao amin’ny Fivoriana Toby tao Exeter.
Ny Anjely Fahatelo dia tonga tamin’ny 22 Oktobra 1844, satria tamin’izany andro izany no nisokatra ny lalana mankany amin’ny Toerana Masina Indrindra, izay ahafahan’ny olona mahafantatra fa i Kristy no Mpisoronabe ao amin’ny Toerana Masina Indrindra ankehitriny. Any no ahafantarana ny fiaran’ny fanekena, ary ao anatin’ny fiara no misy ny Didy Folo. Rehefa nentina tao amin’ny Toerana Masina Indrindra Ranabavy White ka nibanjina ny Didy Folo izy, dia hitany fa namirapiratra mihoatra noho ny hafa ny didy momba ny Sabata, ka nanamarika ny maha-zava-dehibe ny Sabata ao amin’ny Hafatry ny Anjely Fahatelo. Ho fitsapana ny amin’ny Sabata na Alahady izany. Tamin’ny 22 Oktobra 1844 no tonga ny votoatin’ny Hafatry ny Anjely Fahatelo.
Ny toetra iray iombonan’ireo hafatra telo dia izao: raha tonga tamin’ny 1798 ny Hafatry ny Anjely Voalohany, dia tsy nisy nahatakatra izany. Natsangan’ny Tompo i William Miller ho iraky ny Anjely Voalohany, nefa tamin’ny 1818 ihany—roapolo taona tatỳ aoriana—no nanomboka nahatakatra ny hafatra i Miller. Tonga ny hafatra, kanefa mila fotoana vao fantatry ny olon’Andriamanitra izany, ary avy eo vao omena hery.
Tamin’ny volana Jona 1842 no tonga ny Hafatry ny Anjely Faharoa, nefa tsy nisy Millerita tamin’ny 1842 nanomboka niantso ny fiangonana Protestanta hoe Babylona. Mbola tsy nahafantatra izany izy ireo tamin’izany. Tsy raha tamin’ny fahavaratra 1844 vao nanomboka nahafantatra izany izy ireo ka niantso ny olona hivoaka avy tao amin’ny fiangonana. Tonga ny hafatra, avy eo takarina, ary avy eo omena hery.
Tamin’ny 22 Oktobra 1844, rehefa nahazo ny fahitan’i Hiram Edson momba an’i Kristy nifindra avy tao amin’ny Toerana Masina ho any amin’ny Toerana Masina Indrindra, dia nahazo fahazavana sasantsasany izy ireo momba ny fiovan’ny fanompoan’i Kristy. Kanefa tamin’ny 23 Oktobra 1844, dia mbola tsy vonona i Hiram Edson hanoratra lahatsoratra na hitory toriteny momba ny Alahady ho mariky ny bibidia. Tsy mbola nahatakatra ny Hafatry ny Anjely Fahatelo izy ireo raha tsy taorian’izany vanim-potoana izany.
Ny Hafatry ny Anjely Fahatelo dia ampaherezina hery, araka ny fantatry ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, rehefa miray aminy ny Anjely Fahefatra ao amin’ny Apokalypsy 18. Ho anareo izay mijery izao amin’ny alalan’ny LiveStreaming na any aoriana amin’ny DVD, dia mety haniry hiady hevitra momba ny fotoana nidiran’ny Anjely Fahefatra niaraka tamin’ny Anjely Fahatelo tamin’ny 11 Septambra 2001 ianareo. Amin’izao fotoana izao, tsy manao adihevitra momba izany izahay, nefa tsy mandà izany koa izahay: Ny Anjely Fahefatra dia miray amin’ny Anjely Fahatelo tamin’ny firodanan’ireo Twin Towers, ary eo no ampaherezina hery ny Hafatry ny Anjely Fahatelo.
Ireo hafatry ny anjely telo ireo dia samy manana ireto toetra ireto: tonga izy ireo, takarina, ary avy eo omena hery.
Ny Fanakatonana Varavarana Roa sy ny Fanadiovana ny Tempoly
Tamin’ny volana Jona 1842, dia nisy varavarana nanomboka nikatona, voamariky ny fanidiana ny varavarany nataon’ireo fiangonana Protestanta hanohitra ny Hafatry ny Anjely Voalohany. Tamin’ny fiandohan’ity tantara ity dia hitantsika ny varavarana iray mikatona, ary amin’ny faran’ity tantara ity—dia ny tantaran’ny Anjely Faharoa—dia mikatona indray ny varavarana, dia ny varavarana mankany amin’ny Toerana Masina, ilay varavarana ao amin’ny fanoharana ny amin’ny Virijiny Folo.
Zava-dehibe ny fanamarihana ireo fanidiana varavarana roa ireo, indrindra raha handinika ny fanadiovana ny tempoly roa ianareo. Indroa no nanadiovan’i Kristy ny tempoly fony Izy teto an-tany, ary i Sister White dia milaza amintsika fa hisy fanadiovana ny tempoly roa amin’ny faran’izao tontolo izao, tahaka ny nisy tamin’ny andron’ny Millerita. Ny fanadiovana ny tempoly tamin’ny andron’ny Millerita dia azo asiana marika eo amin’ny fanidiana ny varavarana tamin’ny Jona 1842—ny varavarana voalohan’ny tempoly, ny Protestantisma—ary eo amin’ny fanadiovana faharoa ny tempoly, rehefa vita ny fanadiovana ny tempolin’ny Millerita.
Hodinihintsika ny amin’ny fotoana fiandrasana. Ao amin’ity tantaran’ny Anjely Faharoa ity, ny fotoana fiandrasana dia manomboka amin’ny 22 Martsa 1844, ary voafehin’ny fanadiovana ny tempoly roa eo am-piandohana sy eo am-pamaranana. Izany no Hafatry ny Anjely Faharoa.
Io ihany koa no tantaran’i Gideona. Nisy fanadiovana roa tao amin’ny tantaran’i Gideona, izay iray amin’ireo tandindon’ny fanadiovana roa ny tempoly sy ny Hafatry ny Anjely Faharoa.
Ny Fotoana Fiandrasana sy ny Antso Amin’ny Misasakalina ao amin’ny Faminaniana
Andeha hanomboka ny fianarantsika amin’ny teny nalaina avy ao amin’ny Spiritual Gifts, boky faha-1, pejy 195, 196. Dinihintsika ny amin’ny fotoana fiandrasana mba hahatakarantsika ny fifandraisany amin’ny Antso Amin’ny Misasakalina, satria tsy te handà ny fahazavan’ny Antso Amin’ny Misasakalina isika; fa raha manao izany isika, dia hianjera hiala amin’ny lalana ho any amin’ilay tontolo ratsy etsy ambany.
Nirahina hanampy ilay anjely mahery avy any an-danitra ny anjely, ary nahare feo aho izay toa naneno hatraiza hatraiza hoe: “Mivoaha avy ao aminy, ry oloko, mba tsy hiray tsikombakomba amin’ny fahotany hianareo, ary mba tsy handray ny lozany; fa ny fahotany dia tafakatra hatrany an-danitra, ary Andriamanitra nahatsiaro ny helony. Toa fanampin’ny hafatra fahatelo ity hafatra ity,”—Ankehitriny, vao avy nanonona ny Apokalypsy 18:4 izy hoe: “Mivoaha avy ao aminy, ry oloko, . . . .” Ary hoy izy: “Toa fanampin’ny hafatra [Anjelin’ny] fahatelo ity hafatra ity ka niray taminy, tahaka ny niarahan’ny antso amin’ny sasakalina tamin’ny hafatry ny anjely faharoa tamin’ny taona 1844.”
Tamin’ny Jona 1842 no tonga ny Hafatry ny Anjely Faharoa, ary tamin’ny Aogositra 1844 no niaraka taminy ny Antso Amin’ny Mamatonalina. Io firotsahan’ny Fanahy teo amin’io hafatra io—dia ny fiantsoana hivoaka avy any Babylona—no tantara ampiasain’i Rahavavy White hanoritsoritana ny tantaran’ny 11 Septambra 2001, rehefa ampiarahina amin’ny Hafatry ny Anjely Fahatelo ny Anjely Fahefatra. Ny Anjely Fahefatra no fotoana izay ihidinan’ilay Anjely Mahery ao amin’ny Apokalypsy 18.
“Toa fanampiny tamin’ny hafatra fahatelo ity hafatra ity ka niray taminy, tahaka ny niraiketan’ny antso amin’ny misasakalina tamin’ny hafatry ny anjely faharoa tamin’ny 1844. Ny voninahitr’Andriamanitra dia nitoetra teo amin’ireo olomasina maharitra sady miandry,”—Teo amin’iza no nitoeran’ny voninahitr’Andriamanitra? Ny maharitra—inona? Miandry. Ireo olomasina maharitra sady miandry. Eny ary? Ireo olomasina miandry; satria isika ankehitriny dia ao amin’ilay tantara izay ilazan’ny faminaniana hoe: “Sambatra izay miandry ka tonga amin’ny 1335. Na dia miadana aza ny fahitana, andraso izany.” Ny olona izay handray ny firotsahan’ny Fanahy Masina dia ireo olomasina miandry.
„Ny voninahitr’Andriamanitra dia nitoetra teo ambonin’ireo olo-masina niandry tamim-paharetana, ary tamin-kasahiana tsy nisy tahotra no nanomezany ny fampitandremana farany sady manetriketrika, nitory ny fahalavoan’i Babylona, ary niantso ny vahoakan’Andriamanitra hivoaka avy ao aminy, mba hahafahany mandositra ny loza mahatahotra hanjo azy.” — Mazava ho azy fa amin’izao androntsika izao izany; nefa ireo olo-masina miandry amin’izao androntsika izao dia asehon’ny tandindona mialoha ao amin’ireo olo-masina niandry tao amin’ny Tantaran’ny Millerita izay dinihintsika.
“Ny fahazavana izay nararaka tamin’ireo niandry dia nitsilo eran-tany rehetra, ary ireo rehetra izay nanana fahazavana tao amin’ny fiangonana, izay tsy mbola nandre sy nandà ireo hafatra telo, dia namaly ny antso ka niala tamin’ireo fiangonana lavo.” — Izany no hoe: “Mivoaha avy ao aminy, ry oloko!” Miresaka momba ireo izay hivoaka avy ao amin’ny fiangonan’i Babylona amin’izao androntsika izao izany, rehefa tonga any Etazonia ny Lalàna Alahady. Ireo no fiangonana lavo, dia ny fiangonan’i Babylona.
“Maro no efa tonga tamin’ny taona maha-tompon’andraikitra azy hatramin’ny nanomezana ireo hafatra ireo, ary ny fahazavana dia namirapiratra taminy, sady nomena tombontsoa izy hisafidy ny fiainana na ny fahafatesana.”—Ankehitriny dia milaza izy fa misy olona ao amin’ny fiangonana Protestanta ankehitriny izay efa tonga amin’ny taona maha-tompon’andraikitra azy hatramin’ny 22 Oktobra 1844; ary izany dia marina. Ny olona ao amin’ny fiangonana Protestanta ankehitriny dia tsy mbola velona tamin’ny fotoana nahatongavan’ny Hafatry ny Anjely Fahatelo tao amin’ny tantaran’ny Millerita. Tsy ampamoahina amin’ny fandavan’ny fiangonana Protestanta tamin’ny androny izy ireo, ary hevi-dehibe tokony homarihina izany raha mba mandinika ny fomba anehoan’ny tantaran’i Kristy ny faran’izao tontolo izao ianao; satria, ara-teknika, ara-paminaniana, dia afaka, ary tokony ho, nopotehina i Jerosalema tamin’ny taona 34 taor. J.K.
Nisy 490 taona ny fotoam-pitsapana notapahina ho an’ny Jiosy tao anatin’ilay 2300 taona voamarika ao amin’ny Daniela 8 sy Daniela 9. Nifarana tamin’ny taona 34 taor. J.K. ireo 490 taona ireo, tamin’ny fitoraham-bato an’i Stefana. Tamin’izay fotoana izay, araka ny faminaniana, dia tokony ho rava i Jerosalema, nefa tsy rava izy raha tsy tamin’ny taona 70. Ao amin’ny The Great Controversy, milaza izany zavatra izany ihany koa momba izany tantara izany i Rahavavy White. Hoy izy fa nisy ankizy sy olon-kafa izay mbola tsy nandre ny hafatry Kristy sy ny mpianatra talohan’ny taona 34, ary Andriamanitra, noho ny famindram-pony, dia nanome azy ireo fotoana hifanandrina amin’ilay hafatra talohan’ny fandravana an’i Jerosalema. Ambarany mazava, tahaka an’i Kristy koa, fa ny fandravana an’i Jerosalema dia maneho an’ohatra ny faran’izao tontolo izao.
Io tantara io dia manambara mialoha indrindra ilay tantara izay resahiny. Rehefa tonga any Etazonia ny Lalàn’ny Alahady ka tonga amin’ny farany any amin’ireo fiangonana lavo ny hafatra, dia tsy hatao tompon’andraikitra noho ny fandavana nataon’ny fiangonany na ny razany tamin’ny taonjato faha-19 ny zanak’Andriamanitra izay mbola ao Babylona ankehitriny.
Maro no tonga tamin’ny taonan’ny fahamatorana sy andraikitra hatramin’ny nanomezana ireo hafatra ireo, ka namirapiratra taminy ny mazava, ary nomena tombontsoa hisafidy ny fiainana na ny fahafatesana izy. Ny sasany nifidy ny fiainana ka niandany tamin’izay miandry ny Tompony sady mitandrina ny didiny rehetra. Ny hafatra fahatelo dia tsy maintsy nanao ny asany; samy tsy maintsy nozahan-toetra tamin’izany ny rehetra, ary ireo sarobidy dia tsy maintsy nantsoina hivoaka avy tao amin’ireo fikambanana ara-pivavahana. Hery mandresy lahatra no mampihetsika ny marina fo, raha ny fanehoana ny herin’Andriamanitra kosa mitazona amin’ny tahotra sy faneriterena ny havana aman-tsakaiza, ka tsy sahy izy ireo, ary tsy manan-kery akory, hanakana ireo izay mahatsapa ny asan’ny Fanahin’Andriamanitra eo aminy. Taterina hatrany amin’ireo andevo mahantra aza ny antso farany, ary ireo mpivavaka marina eo aminy, amin’ny fanehoam-panetren-tena, dia mandrotsaka ny hirany feno fifaliana tsy hay tohaina noho ny fanantenana ny fanafahana sambatra azy; ary tsy mahavita manakana azy ireo ny tompony, satria tahotra sy fahatairana no mampangina azy. Fahagagana mahery no atao, sitrana ny marary, ary famantarana sy fahagagana no manaraka ny mino. Ao anatin’ny asa Andriamanitra, ary ny olo-masina rehetra, tsy matahotra ny vokany, dia manaraka ny fanamelohan’ny fieritreretany avy, ka miray amin’ireo izay mitandrina ny didin’Andriamanitra rehetra; ary ambarany amin-kery hatraiza hatraiza ny hafatra fahatelo. Hitako fa hifarana amin-kery sy hery lehibe lavitra noho ny antso tamin’ny mamatonalina ny hafatra fahatelo.
Ao anatin’ireo fehintsoratra roa ireo, izao no fanindroany ampitahany ny tantarantsika eo amin’ny Lalàn’ny Alahady amin’ny faran’izao tontolo izao amin’ny tantaran’ny Antso Mamatonalina. Tamin’ny voalohany, hoy izy, ny Anjely Mahery ao amin’ny Apokalypsy 18 dia miara-miasa amin’ny Anjely Fahatelo tahaka ny niarahan’ny Antso Mamatonalina tamin’ny Anjely Faharoa. Na dia ny tantaran’ny krizin’ny Lalàn’ny Alahady aza no resahiny, dia mazava fa ny tantaran’ny Anjely Faharoa no ampiasainy ho teboka fanovozan-kevitra. Tantara mifandray sy mifanandrify ireo.
Mpanompon’Andriamanitra, notolorana hery avy any ambony, sady ny tavany no nohazavain’ny mazava ka namirapiratra tamin’ny fanokanana masina, dia nivoaka nanatanteraka ny asany sy nitory ny hafatra avy any an-danitra. Ireo fanahy izay niparitaka nanerana ny rafi-pivavahana samihafa dia namaly ny antso, ary ireo sarobidy dia navoaka haingana hiala tao amin’ireo fiangonana voaozona ho ringana, tahaka an’i Lota izay navoaka faingana avy tao Sodoma talohan’ny fandringanana azy.
Rehefa momba ny antso hivoahana avy ao Babylona, na amin’ny faran’izao tontolo izao izany na ao amin’ny Hafatry ny Anjely Faharoa, dia tandindon’izany tantara izany sy ny fandringanana an’i Sodoma i Lota.
Raha azonao tsara ny Daniela 11, ao amin’ny andininy faha-41 dia miditra ao amin’ny tany be voninahitra ny Mpanjakan’ny Avaratra, ary maro no lavo; nefa “ireto kosa no ho afa-mandositra ny tànany, dia Edoma sy Moaba ary ny lohan’ny taranak’i Amona.” Moaba sy Amona dia zanaky ny zanakavavin’i Lota roa. Ny ankohonan’i Lota dia maneho ireo izay afa-mandositra ny tànan’ny fahefana papaly amin’ny fotoanan’ny krizin’ny Lalàna Alahady.
Mampiasa io tandindona io Rahavavy White. Ny fiangonana lavo dia asehon’i Lota, ary ireo sarobidy dia navoaka haingana hiala tao amin’ireo fiangonana voaozona, tahaka an’i Lota izay navoaka haingana hiala tao Sodoma talohan’ny nandravana azy. Ny olon’Andriamanitra dia nampiomanina sy nohamafisina tamin’ilay voninahitra faratampony izay nilatsaka taminy tamin’ny fahabetsahana be, ka nanomana azy ireo hiaritra ny ora fakam-panahy. Feo maro be no re teny rehetra teny, nanao hoe: “Indro ny faharetan’ny olona masina; ireto no mitandrina ny didin’Andriamanitra sy ny finoan’i Jesosy.”
Raha miresaka momba ny fiantsoana hivoaka avy ao Babylona amin’ny faran’izao tontolo izao izy, dia ampiasainy ny tantaran’ny Hafatry ny Anjely Faharoa tamin’ny vanim-potoanan’ny Millerita mba hilazalazana izany fiantsoana izany. Ny Hafatry ny Anjely Faharoa dia fiantsoana hivoaka avy ao Babylona, ary io tantara io no tandindon’ny tantaran’ny krizin’ny Lalàn’ny Alahady.
Ny iray amin’ireo andinin-tSoratra Masina ampiasain’i Ellen White hilazalazana io tantara io dia ny tantaran’i Sodoma sy Gomora. Hamaky ao amin’ny Genesisy 19:1-11 isika, izay ampahany amin’ny tantaran’i Lota.
Dia tonga ny anjely roa tao Sodoma nony hariva; ary Lota nipetraka teo am-bavahadin’i Sodoma; ary nony hitan’i Lota izy ireo, dia nitsangana izy hitsena azy; ka niankohoka tamin’ny tany izy. Ary hoy izy: Indro ankehitriny, tompoko ô, masìna ianareo, mivilia ato an-tranon’ny mpanomponareo, ka mitoera mandritra ny alina, ary sasao ny tongotrareo, dia hifoha maraina koa ianareo ka handeha amin’ny lalanareo. Fa hoy ireo: Tsia; fa eny an-dalambe no hatorinay mandritra ny alina. Ary nanery azy mafy izy; ka dia nivily tao aminy izy ireo ary niditra tao an-tranony; ary nanao fanasana ho azy ireo izy ka nanendy mofo tsy misy lalivay, dia nihinana izy ireo. Fa raha tsy mbola nandry izy ireo, dia nanodidina ny trano ny lehilahin’ny tanàna, dia ny lehilahin’i Sodoma, na antitra na tanora, dia ny vahoaka rehetra avy amin’ny lafiny rehetra; ary niantso an’i Lota izy ireo ka nanao taminy hoe: Aiza ireo lehilahy izay tonga tao aminao tamin’ity alina ity? avoahy atỳ aminay izy, mba hahafantaranay azy. Dia nivoaka teo am-baravarana hankeo amin’izy ireo Lota ka nakatony ny varavarana tao aoriany, ary hoy izy: Masìna ianareo, ry rahalahiko, aza manao faharatsiana toy izany. Indro ankehitriny, manana zanakavavy roa aho izay tsy mbola nahalala lehilahy; masìna ianareo, aoka havoakako atỳ aminareo izy ireo, ary ataovy aminy izay tsara eo imasonareo; fa amin’ireo lehilahy ireo ihany aza manao na inona na inona; fa izany no nidirany teo ambanin’ny aloky ny tafon-tranoko. Fa hoy ireo: Mialà eo. Ary hoy indray izy ireo: Ity lehilahy ity tonga vahiny hivahiny, nefa te-ho mpitsara! ankehitriny dia hataonay ratsy kokoa noho izy ireo ianao. Dia nanery mafy an-dralehilahy, dia an’i Lota, izy ireo ka nanakaiky handrava ny varavarana. Fa namoaka ny tanany ireo lehilahy ka nisintona an’i Lota ho ao an-trano teo aminy, ary nakatony ny varavarana. Ary nokapohiny fahajambana ireo lehilahy teo am-baravaran’ny trano, na ny kely na ny lehibe; ka dia sasatra nitady ny varavarana izy ireo.
Fitsapana Miandalana sy ny Fotoan’ny Fiandrasana
Miresaka momba ny fizotry ny fitsapana miseho tsikelikely tamin’ny andron’i Kristy sy tamin’ny andron’ny Millerita i Rahavavy White, ka maneho amin’izany ny fizotry ny fitsapana miseho tsikelikely ho antsika. Ao amin’ny Early Writings, pejy 259, hoy izy:
“Ireo izay tsy nety nandray ny hafatr’i Jaona Mpanao Batisa dia tsy afaka nahazo tombontsoa tamin’ny fampianaran’i Jesosy, ary tsy afaka koa nahazo tombontsoa tamin’ny fanompoan’i Kristy tao amin’ny fitoerana masina any ambony.” Avy eo dia hoy izy: “Ireo izay tsy nandray ny Hafatry ny Anjely Voalohany dia tsy afaka nahazo tombontsoa tamin’ny Hafatry ny Anjely Faharoa, ary tsy afaka koa nahazo tombontsoa tamin’ny Antso tamin’ny Misasakalina.”
Ao amin’izany andalan-teny ao amin’ny Early Writings, 259, rehefa mihidy ny varavarana amin’ny andron’i Kristy, dia ao anatin’ny haizina tanteraka sy fahajambana ny Jiosy.
Ny tantaran’ny Milerita momba ny Anjely Faharoa dia ny tantaran’i Lota. Tonga ao an-tanàna ny anjely roa (Jona 1842), tonga ny Hafatry ny Anjely Faharoa, ary nampitoetra azy ireo nandritra ny alina i Lota (ny Fotoan’ny Fiandrasana). Misy fitsarana, ary avy eo mihidy ny varavarana (22 Oktobra 1844).
Handinika tantara ara-Baiboly iray hafa isika, izay ahitana fotoana fiandrasana mifandrindra amin’ny Tantaran’ny Millerita, alohan’ny hampifandraisantsika izany rehetra izany.
Mosesy, ny Tabernakely, ary ny Fotoan’ny Fiandrasana
Ny tantara manaraka dia i Mosesy nandray ny toromarika momba ny fanorenana ny fitoerana masina sy ny Lalàna.
Tamin’ny andro fahafito, izay Sabata, dia nantsoina hiakatra ho ao anatin’ny rahona i Mosesy. Nisokatra teo imason’ny Isiraely rehetra ilay rahona matevina, ary ny voninahitr’i Jehovah dia niposaka toy ny afo mandevona. “Ary Mosesy dia niditra tao afovoan’ny rahona ka niakatra teo an-tendrombohitra; ary Mosesy dia tao an-tendrombohitra efa-polo andro sy efa-polo alina.” Patriarchs and Prophets, 313, 314.
Ny fijanonana efapolo andro teo an-tendrombohitra dia tsy nahatafiditra ireo enina andro fiomanana.
Nandritra izany tantara izany, Mosesy dia nandany 46 andro nandraisana toromarika momba ny fanorenana ny tempoly, mifanaraka amin’ireo 46 taona hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844 izay nananganan’ny Tompo ny tempolin’ny Millerita, sy ireo 46 taona nanaovan’i Heroda fanorenana indray ny tempoly araka ny voasoratra ao amin’ny Jaona 2:20, ary koa ireo chromosome 46 an’ny tempolin’olombelona. Nandritra ny enina andro, Josoa dia niaraka tamin’i Mosesy, ary niara-nihinana mana izy ireo sady nisotro tamin’ilay rano mikoriana nidina avy tao an-tendrombohitra. Tsy niditra tao amin’ny rahona niaraka tamin’i Mosesy i Josoa, fa nitoetra teo ivelany, nihinana sy nisotro isan’andro teo am-piandrasana ny fiverenan’i Mosesy, raha nifady hanina kosa i Mosesy nandritra ny efapolo andro.
Nandritra ny nijanonany tany an-tendrombohitra, dia nandray toromarika i Mosesy momba ny fanorenana fitoerana masina iray, izay hanehoana amin’ny fomba manokana ny fanatrehan’Andriamanitra. “Ary asaovy manao fitoerana masina ho Ahy izy; mba hitoerako eo aminy” (Eksodosy 25:8), no didin’Andriamanitra.
Eto no ahitantsika ny isa 46 mifandray amin’ny fanorenana ny fitoerana masina.
Hamaky ao amin’ny Eksodosy isika ka hanamarika ny fotoana fihatarana ao amin’ity tantara ity, satria mialoha làlana ny fotoana fihatarana amin’ny andron’i Kristy sy tamin’ny andron’ny Millerita ary amin’ny faran’izao tontolo izao izany. Ny fotoana fihatarana no mamorona ny toe-javatra ahafahana manambara ny Antso amin’ny Misasakalina sy ahafahany miteraka sokajin’olona mpivavaka roa. Raha tsy misy ny fotoana fihatarana, dia tsy ho eo ny firafitry ny zava-misy ao amin’izany tantara izany ho amin’izay tian’ny Tompo hotanterahina amin’ny Antso amin’ny Misasakalina. Tsy maintsy hitantsika izay asehon’ny fotoana fihatarana.
Ary hoy Izy tamin’i Mosesy hoe: Miakara ho any amin’i Jehovah ianao sy Arona, Nadaba sy Abiho ary loholona fito-polo amin’ny Isiraely; ka mivavaha eny lavitra eny ianareo. . . . Ary Mosesy naka ny antsasaky ny rà ka nataony tao anaty lovia famafazana; ary ny antsasaky ny rà dia nafafiny tamin’ny alitara. Dia nalainy ny bokin’ny fanekena ka novakiny teo anatrehan’ny vahoaka; ary hoy ireo: Izay rehetra nolazain’i Jehovah dia hataonay, ka hankatò izahay. Ary Mosesy naka ny rà ka nafafiny tamin’ny vahoaka, dia hoy izy: Indro ny rà fanekena, izay nataon’i Jehovah taminareo momba ireo teny rehetra ireo. Eksodosy 24:1, 6-8.
Ity fe-potoana 46 andro ity, ity Fotoan’ny Fiandrasana ity, no idiran’ny Tompo amin’ny fanekena amin’ny vahoaka iray.
Niditra tamin’ny fanekena tamin’ny Millerita ve ny Tompo tao anatin’ity tantara ity? Eny.
Niditra tao amin’ny fanekena tamin’ny fiangonana kristiana ve Izy tamin’ny Pentekosta tamin’ny andron’i Kristy? Eny.
Noho izany, io fotoana fiandrasana io dia iray amin’ireo mariky ny lalana anehoan’ny Tompo ny fidirany amin’ny fanekena amin’ny vahoaka iray.
Ary hoy Jehovah tamin’i Mosesy: Miakara atỳ amiko any an-tendrombohitra, ka mitoera any; dia homeko anao ny vato fisaka sy ny lalàna ary ny didy izay efa nosoratako, mba hampianaranao azy. Dia niainga Mosesy mbamin’i Josoa mpanompony; ary Mosesy niakatra nankany an-tendrombohitry ny Tompo. Ary hoy izy tamin’ny loholona: Miandrasa anay eto ianareo mandra-piverinay atỳ aminareo; ary, indro, Arona sy Hora eo aminareo; raha misy olona manana raharaha, dia aoka ho any amin’izy ireo izy. Dia niakatra nankany an-tendrombohitra Mosesy, ary nisy rahona nanarona ny tendrombohitra. Ary ny voninahitr’i Jehovah nitoetra teo ambonin’ny tendrombohitra Sinay, ary ny rahona nanarona azy henemana; ary tamin’ny andro fahafito dia niantso an’i Mosesy avy tao afovoan’ny rahona Izy. Ary ny fahitana ny voninahitr’i Jehovah dia tahaka ny afo mandevona teo an-tampon’ny tendrombohitra teo imason’ny Zanak’Isiraely. Ary Mosesy niditra tao afovoan’ny rahona ka niakatra nankany an-tendrombohitra; ary Mosesy tao an-tendrombohitra efa-polo andro sy efa-polo alina. Eksodosy 24:12-18.
Ao amin’ny tantaran’i Mosesy dia hitantsika ny fotoan’ny fiandrasana. Mandritra izany fotoana izany, ny vato fisaka roa dia tandindon’ny fanekena, ary ny Tompo dia miditra amin’ny fanekena sady manome toromarika an’i Mosesy momba ny fanorenana ny tempoly.
Nanomboka tamin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844, nandritra ireo 46 taona ireo, ny Tompo dia nanangana ny tempolin’ny Milerita mba hahafahany miditra amin’ny fanekena miaraka amin’ny Isiraely maoderina.
Ny fotoana izay vao novakiantsika momba an’i Mosesy sy ny fotoana fiandrasan’ireo loholona 70 dia antsoina hoe Pentekosta eo amin’ny tantaran’ny Baiboly—dimampolo andro aorian’ny Paska. Nandidy an’i Isiraely ny Tompo mba hankalaza ny Pentekosta mandrakizay. Ao amin’ny Testamenta Vaovao, ny Pentekosta dia ivon-toeran’ny fiangonana kristiana voalohany, ho fahatsiarovana indrindra io tantara io. Hita indray ireo singa mitovy amin’izany tamin’ny Pentekosta tamin’ny andron’i Kristy, tao amin’ny tantaran’ny Millerita, ary haverina indray ireo singa ireo amin’ny faran’izao tontolo izao.
Pantekosta sy ny Fotoana Fiandrasana ao amin’ny Testamenta Vaovao
Andeha hojerentsika ny Pentekosta ao amin’ny Lioka 24:44-52, mandritra ny tantaran’ny lalana ho any Emaosy.
Tany am-piandohana ao amin’i Lioka, ireo mpianatra roa niara-nandeha tamin’i Jesosy dia nangataka Azy hitoetra aminy. Ny Baiboly dia mampiasa ny teny hoe “hitoetra.” Misy fotoana fiononam-ponenana voamarika eo, nefa isika kosa maniry hanamarika fotoana fiononam-ponenana hafa ao anatin’ity tantara ity ihany.
Ary hoy Izy [Jesosy] nanao taminy hoe: Ireo no teny nolazaiko taminareo, raha mbola teo aminareo Aho, fa tsy maintsy ho tanteraka izay rehetra voasoratra momba Ahy ao amin’ny lalàn’i Mosesy sy ao amin’ny mpaminany ary ao amin’ny Salamo. Dia nosokafany ny sainy hahalalany ny Soratra Masina. Ary hoy Izy taminy: Izao no voasoratra, ary toy izany no tsy maintsy nijalian’i Kristy sy nitsanganany tamin’ny maty tamin’ny andro fahatelo; ary mba hotorina amin’ny anarany amin’ny firenena rehetra ny fibebahana sy ny famelan-keloka amin’ny ota, manomboka ao Jerosalema. Ary ianareo no vavolombelon’izany zavatra izany. Ary, indro, Izaho maniraka ny teny fikasan’ny Raiko ho aminareo; fa mitoera ianareo ao an-tanànan’i Jerosalema mandra-piakanjoanareo hery avy any ambony.
Ny fotoana fiandrasana dia voamariky ny didy hiandry ao Jerosalema mandra-pahazo hery. Eto no anatanterahana ny fanomezam-pahefana ny hafatra ho an’ireo Millerita.
Ny hoe miandry dia midika hoe mitoetra am-piandrasana. “Sambatra izay miandry.” Inona no andrasana? Ny fanomezam-pahefana.
Tsy ho azonao tsara ny fanomezam-pahefana ny Antso Amin’ny Misasakalina, raha tsy azonao ny fotoana niandrasana, izay nandidiana azy ireo hiandry izany hery izany. Anisan’ilay tantara izany. Mba haharetan’ny fahazavana napetraka ao aorianao hanohy hamirapiratra, dia tsy maintsy azonao ny tantara manontolo.
Mety mbola tsy hitanao izay alehany izao, nefa rahampitso dia hazava izany.
Ny Faminaniana Telo sy ny Fotoana Fiandrasana
Ny faminaniana telo no nitarika ny Millerites ho amin’ny fiheveran-diso izay niteraka ny fotoana niandrasana sy ny fahadisoam-panantenana voalohany. Ireo faminaniana ireo dia ilay telo ihany izay nolazain’i William Miller fa nomena azy ho fiandohana: ny 1335, ny 2520, ary ny 2300 andro.
Raha takatrao fa ny fotoana niandrasana dia singa voafaritra manokana ao amin’ny Antso amin’ny Misasakalina, dia tsy maintsy manontany ianao hoe inona no namokatra izany fotoana niandrasana izany. Ireto faminaniana ara-potoana telo ireto no niteraka izany: ny 1335, ny 2520, ary ny 2300.
Raha lavinao ny faminaniana momba ny 2520 sy ny 1335, dia mandà ny Antso Mamatonalina ianao ka mianjera hiala amin’ilay lalana ho any amin’izao tontolo ratsy etsy ambany.
Izany no toerana izorantsika amin’izany rehetra izany.
Nijanona izy ireo satria tsy maintsy niandry hery avy any ambony, ary tao amin’ny Tantaran’ny Millerita, izany hery izany dia ny Antso Amin’ny Misasakalina.
Fa mitoera ao an-tanànan’i Jerosalema ianareo, mandra-panaovanareo fitafiana hery avy any ambony. Ary nentiny nivoaka hatrany Betania ireo, dia nanandratra ny tànany Izy ka nitso-drano azy. Ary raha mbola nitso-drano azy Izy, dia nisaraka taminy ka nakarina ho any an-danitra. Ary ireo niankohoka teo anatrehany, dia niverina ho any Jerosalema tamin’ny fifaliana lehibe. Lioka 24:49-52.
Betania dia tanàna manodidina an’i Jerosalema, eo amin’ny iray kilaometatra sy sasany eo ivelan’ny tanàna. Tamin’ny andron’i Jesosy, dia halavirana lehibe izany, satria nandeha an-tongotra hatraiza hatraiza ny olona.
Betania dia midika hoe “Tranonn’ny Mahantra.”
Ny toerana tian’i Jesosy indrindra honenana dia i Betania, izay nonenan’i Lazarosy sy Maria ary Marta.
Marihina fa ny Fidirana amim-boninahitra no tantara ampiasain’i Rahavavy White mba hanehoana ny Antso amin’ny Misasakalina.
Talohan’ny nidiran’i Jesosy tao Jerosalema tamin’ny Fidirana amim-boninahitra dia nitoetra elaela tao Betania Izy, ilay Tranoben’ny Mahantra. Misy fotoan’ny fiandrasana izay mialoha ny Fidirana amim-boninahitra, tahaka ny misy koa fotoan’ny fiandrasana izay mialoha ny Antso amin’ny Misasakalina. Tantara mifanindran-dàlana izy ireo, nefa mbola miatrika ny Lioka 24:44-52 isika sy miandry ary mitoetra ao Jerosalema.
Ao amin’ny Early Writings, pejy 247, raha miresaka momba ny Tantaran’ny Millerita, dia hoy i Rahavavy White:
Hitan’ireo diso fanantenana avy tamin’ny Soratra Masina fa tao amin’ny fotoana fiandrasana izy ireo, ary tsy maintsy niandry tamim-paharetana ny fahatanterahan’ny fahitana. Ilay porofo ihany izay nitarika azy ireo hiandry ny Tompony tamin’ny 1843 no nitarika azy ireo hanantena Azy tamin’ny 1844.
Tamin’ny Antso Tamin’ny Mamatonalina, dia nosokafana tamin’ny Millerita ny fahatakaran’izy ireo ny Soratra Masina.
“Ireo izay diso fanantenana” tamin’ilay fahadisoam-panantenana voalohany dia nahita avy tamin’ny Soratra Masina fa tao anatin’ny fotoan’ny fiandrasana izy ireo, ary io porofo io ihany izay nitarika azy ireo haminany ny taona 1843 ho fiverenan’ny Tompo no nanaporofo ankehitriny ny taona 1844.
Inona no nataon’ny Tompo ho azy ireo? Nosokafany ny fahalalany. Tantara mitovy amin’ny an’ny mpianatra izao.
Ny Fijanonan’i Jakoba sy ny Fanekena
Misy fotoana fiandrasana ao amin’ny tantaran’i Jakoba. Io fotoana fiandrasana io dia manazava fahamarinana ara-paminaniana maro, na dia ny sasantsasany amin’izany ihany aza no horesahintsika.
Ny Genesisy 28, manomboka amin’ny andininy faha-10, dia mampiseho fa ny tantaran’i Jakoba dia tandindon’ny faran’izao tontolo izao. Ny zanakalahin’i Jakoba dia maneho ny 144,000 amin’ny faran’izao tontolo izao.
I Jakoba dia nanana zanaka tamin’ny vehivavy efatra—vadiny roa, dia Rahely sy Lea, ary vehivavy mpanompovavy roa. Tsy maintsy niasa ho an’ny vadiny izy: 2520 andro ho an’i Lea ary 2520 andro ho an’i Rahely. Ao amin’ny tantaran’i Jakoba dia hita ireo 2520 roa tonta, izay maneho ny Fanjakana Avaratra sy ny Fanjakana Atsimo.
I Jakoba dia tandindon’ny Tantaran’ny Millerita sy ny 144 000. Ny tantarany dia tokony hanome fahazavana ho antsika amin’ny faran’izao tontolo izao.
Dia niala avy tao Beri-seba Jakoba ka nandroso nankany Harana. Ary tonga teo amin’ny fitoerana anankiray izy ka nitoetra teo nandritra ny alina, fa efa nilentika ny masoandro; dia naka tamin’ny vato teo amin’izany fitoerana izany izy ka nataony ondana, ary nandry teo izy hatoritory. Ary nanonofy izy, ka indro, nisy tohatra natsangana tamin’ny tany, ary tonga hatrany an-danitra ny tampony; ary indro, ny anjelin’Andriamanitra niakatra sy nidina teo aminy. Ary, indro, Jehovah nitsangana teo amboniny ka nanao hoe: Izaho no Jehovah, Andriamanitr’i Abrahama rainao sy Andriamanitr’Isaka; ny tany izay andrianao dia homeko anao sy ny taranakao; ary ny taranakao ho tahaka ny vovoky ny tany; ary hihahaka miankandrefana sy miantsinanana sy mianavaratra ary mianatsimo ianao; ary aminao sy amin’ny taranakao no hitahiana ny firenena rehetra ambonin’ny tany. Ary, indro, Izaho momba anao ka hiaro anao amin’izay rehetra halehanao, ary hampodiko indray ho amin’ity tany ity ianao; fa tsy handao anao Aho mandra-panaoko izay nolazaiko taminao. Genesisy 28:10-15.
Ny Tompo dia miditra amin’ny fanekena amin’i Jakoba. Raha miditra amin’ny fanekena amin’i Mosesy sy Isiraely ny Tompo, dia misy fotoana fiandrasana; raha miditra amin’ny fanekena amin’i Jakoba Izy, dia misy fotoana fiandrasana; raha miditra amin’ny fanekena amin’i Isiraely maoderina ao amin’ny Tantaran’ny Millerita Izy, dia misy fotoana fiandrasana; ary raha miditra amin’ny fanekena amin’ny fiangonana kristiana tamin’ny Pentekosta Izy, dia misy fotoana fiandrasana.
Amin’ity tantara ity, mandritra ny fotoam-piandrasana, ny Tompo manokatra ny fahatakaran’ny olony ny Teniny, izay asehon’ilay tohatra iakaran’ny anjely sy fidinany—mariky ny fifandraisana eo amin’Andriamanitra sy ny olombelona.
Dia nifoha tamin’ny torimasony, Jakoba, ka hoy izy: Eto amin’ity toerana ity tokoa no itoeran’i Jehovah, nefa tsy fantatro izany. Dia raiki-tahotra izy ka nanao hoe: Endrey, mahatahotra ity toerana ity! Tsy hafa ity fa tranon’Andriamanitra, ary ity no vavahadin’ny lanitra. Genesisy 28:16, 17.
Amin’ny Antso amin’ny Mamatonalina, ireo virijina Millerita dia mifoha ka tonga Tranon’Andriamanitra. Miditra amin’ny fanekena miaraka amin’izy ireo Izy, ka mahatonga azy ho Isiraely maoderina.
Dia nifoha maraina koa Jakoba, dia nalainy ilay vato izay nataony ondana, ka naoriny ho tsangambato, ary nandrarahany diloilo ny tampony. Ary ny anaran’izany toerana izany dia nataony hoe Betela; fa Lozy no niantsoana izany tanàna izany tany aloha. Genesisy 28:18, 19.
“Lôzy” dia ovaina. Tsy olon’Andriamanitra ny Millerita tamin’ny 1798. Ny tantaran’ny Millerita dia ny tantaran’ny fomba nidirany tao amin’ny fanekena tamin’izy ireo sy nanaovany azy ho olony, ka nanovany azy avy amin’ny “Lôzy” ho “Betela.”
Ary Jakoba nivoady hoe: Raha Andriamanitra homba ahy ka hiaro ahy amin’izao lalana izorako izao, ary hanome ahy hanina hohanina sy fitafiana hotafina, ka hiverina amim-piadanana ho any an-tranon’ny raiko aho, dia Jehovah no ho Andriamanitro; ary ity vato izay naoriko ho tsangambato ity dia ho tranon’Andriamanitra; ary amin’izay rehetra homenao ahy dia homeko Anao tokoa ny ampahafolony. Genesisy 28:20-22.
Ny voady nataon’i Jakoba dia fidirana ao amin’ny fanekena. Mangataka amin’Andriamanitra izy mba hitandrina azy amin’ny làlana—dia ny Làlana Taloha—ary hanome azy mofo hohanina. Ny Millerita dia tokony hihinana ny mofony ihany ka tsy hiverina amin’ny fahadalana protestanta.
Raha mbola manohy mihinana ny mofo omen’Andriamanitra antsika isika, dia hotanany ho mafy orina amintsika ny fanekeny. Ny mofo sy ny fitafiana ao amin’ny voadin’i Jakoba dia tandindon’ny fahamarinana eo amin’ny Tabilao 1843, izay antsoin’i Ellen White hoe Vatolampin’ny Mandrakizay—ny Lalana Taloha sy ny mofo.
“Ny tohatra izay hitan’i Jakoba tamin’ny fahitana amin’ny alina, ka ny fanambaniny nipetraka teo ambonin’ny tany ary ny ambaratonga tampony nahatratra ny lanitra avo indrindra; Andriamanitra tenany teo ambonin’ilay tohatra, ary ny voninahiny namirapiratra teo amin’ny ambaratonga rehetra; ny anjely niakatra sy nidina teo amin’io tohatry ny famirapiratana io, dia tandindon’ny fifandraisana tsy tapaka tazonina eo amin’ity tany ity sy ny fonenan’ny any an-danitra. Andriamanitra manatanteraka ny sitrapony amin’ny alalan’ny fanompoan’ny anjely any an-danitra, amin’ny fifandraisana mitohy amin’ny olombelona. Ity tohatra ity dia maneho fantsom-pifandraisana mivantana sy manan-danja amin’ny mponin’ity tany ity. Ilay tohatra dia naneho tamin’i Jakoba ny Mpanavotra izao tontolo izao, izay mampifandray ny tany sy ny lanitra ho iray. Izay rehetra efa nahita ny porofo sy ny fahazavan’ny fahamarinana ka manaiky ny fahamarinana, sady manambara ny finoany an’i Jesosy Kristy, dia misionera amin’ny hevitra ambony indrindra amin’izany teny izany. Izy no mpandray ny haren’ny any an-danitra, ary adidiny ny mampita izany, ny manaparitaka izay efa noraisiny.” Fundamentals of Christian Education, 270.
Rehefa hosokafany amin’ny andro fiandrasana ny fahalalan’izy ireo, dia manao izany Izy amin’ny fanirahana anjely miakatra sy midina eny amin’ny tohatra.
Raha nandray ny fahamarinana ianao, dia manana andraikitra hizara izany. Raha tanterahinao ny andraikitrao, dia tonga ilay tohatra ianao—fantsona itondrana fifandraisana. Antsoina isika ho izany fantsona izany.
Ny tohatra dia naneho an’i Kristy; Izy no fantson’ny fifandraisana eo amin’ny lanitra sy ny tany, ary ny anjely dia miakatra sy midina amin’ny fifaneraserana tsy tapaka amin’ny taranak’olombelona lavo. Ny tenin’i Kristy tamin’i Natanaela dia nifanaraka tamin’ny sarin’ilay tohatra, raha nanao hoe Izy: “Lazaiko aminareo marina dia marina tokoa: Hatramin’izao dia ho hitanareo ny lanitra misokatra sy ny anjelin’Andriamanitra miakatra sy midina eo ambonin’ny Zanak’olona.” Eto ny Mpanavotra dia manondro ny tenany ho ilay tohatra miafina ara-panahy, izay mahatonga ny fifandraisana eo amin’ny lanitra sy ny tany ho azo tanterahina. Review and Herald, November 11, 1890.
Jakoba dia manana fotoana fiandrasana; miandry izy ka manonofy ny amin’ilay tohatra, izay maneho ny Tompo manokatra ny fahatakarana ny Teniny ho an’ny vahoakany mandritra ny fotoana fiandrasana. Ao amin’ity tantara ity, ny Tompo dia miditra amin’ny fanekena miaraka amin’ny vahoakany, mitondra azy ireo hiala ao Lozy ka manao azy ho Betela—Tranon’Andriamanitra.
Ny lalam-pifandraisana asehon’ireo anjely miakatra sy midina eo amin’ny tohatra, izay i Kristy, dia aseho koa ao amin’i Zakaria. Maneho hevitra momba izany i Ranabavy White ao amin’ny Review and Herald, 20 Jolay 1897, na dia marika hafa aza no ampiasainy.
“Ireo voahosotra izay mitsangana eo anilan’ny Tompon’ny tany rehetra dia manana ny toerana izay nomena an’i Satana fahiny tamin’ny naha-kerobima mpiaro azy. Amin’ny alalan’ireo zava-manan’aina masina manodidina ny seza fiandrianany.”
Inona avy ireo “zava-mananaina masina”? Anjely. “Amin’ny alalan’ireo zava-mananaina masina manodidina ny seza fiandrianany no itohizan’ny Tompo ny fifandraisana tsy tapaka amin’ny mponina etỳ an-tany.” Izany no tohatra. Kanefa eto, Rahavavy White dia tsy hampiasa ny tohatra ho tandindona.
“Ny menaka volamena dia maneho ny fahasoavana izay itandreman’Andriamanitra ny jiron’ny mino ho feno, mba tsy hihovitrovitra sy ho faty. Raha tsy nararaka avy any an-danitra tamin’ny alalan’ny hafatry ny Fanahin’Andriamanitra io menaka masina io, dia ho eo ambany fanapahana tanteraky ny herin’ny ratsy ny olona.”
Tsy omem-boninahitra Andriamanitra rehefa tsy raisintsika ireo hafatra ampitainy amintsika. Araka izany dia lavintsika ilay diloilo volamena izay tiany harotsaka ao amin’ny fanahintsika mba hampitaina amin’ireo ao amin’ny maizina. Rehefa tonga ny antso hoe: “Indro, avy ny mpampakatra; mivoaha hitsena azy,” izay tsy nandray ny diloilo masina, izay tsy nitahiry ny fahasoavan’i Kristy tao am-pony, dia hahita, tahaka ireo virijina adala, fa tsy vonona hihaona amin’ny Tompony izy. Tsy manana hery ao amin’ny tenany izy hahazoana ny diloilo, ka potika ny fiainany. Fa raha angatahina kosa ny Fanahy Masin’Andriamanitra, raha mifona isika tahaka ny nataon’i Mosesy hoe: “Asehoy ahy ny voninahitrao,” dia haely ao am-pontsika ny fitiavan’Andriamanitra. Amin’ny alalan’ireo fantsona volamena no hampitaina amintsika ilay diloilo volamena. “Tsy amin-kery, na amin-tsaina, fa amin’ny Fanahiko, hoy Jehovah, Tompon’ny maro.” Amin’ny fandraisana ireo taratra mamirapiratra avy amin’ny Masoandron’ny Fahamarinana dia mamirapiratra tahaka ny fanazavana eo amin’izao tontolo izao ny zanak’Andriamanitra. Review and Herald, 20 Jolay 1897.
Ao amin’ny tantaran’i Jakoba no ahitantsika ny tantaran’ny Millerite. Misy fotoana fiandrasana, ary hitany ny tohatra izay maneho ny fifandraisana eo amin’ny Lanitra sy ny Tany.
Zakaria dia milaza amintsika ny amin’ny fantsona volamena roa. Ny tohatra dia manana andry lava roa lehibe, nefa Zakaria miantso azy ireny hoe fantsona volamena roa.
Tokony handray ireo hafatra midina avy amin’ny tohatry ny Lanitra isika ka hampita izany amin’ny hafa. Raha manao izany isika, dia tonga ampahany amin’ilay tohatra, ampahany amin’ny fizotry ny fampitana.
Ampifandraisin’i Rahavavy White amin’ny fanoharana momba ireo Virijina Folo izany.
Ao amin’ny Tantaran’ny Millerita, izy ireo dia nanatanteraka ny fanoharana ny amin’ny Virijina Folo. Ny fotoana niandrasan’i Jakoba dia ny fotoana fiandrasana ao amin’ny Matio 25 sy Habakoka 2 hoe: “Na dia mitaredretra aza ny fahitana, andraso ihany izany.”
Ny tantaran’i Jakoba sy Zakaria dia samy fotoana fiandrasana mitovy.
Ny fotoana fiandrasana dia manamarika, ankoatra ny zavatra hafa, fa efa akaiky hampitombo ny fahatakaran’ireo mpanaraka Azy ny Tenin’Andriamanitra ny Tompo. Raha tsy mandray izany Menaka Masina izany ianao, dia virijina adala.
Rehefa tonga amin’io tantara io ianao, rehefa mihidy ny varavarana ary virijina adala ianao, dia hoy i Rahavavy White: “Ny teny mampalahelo indrindra izay efa re hatramin’izay dia izao: ‘Tsy fantatro hianareo.’”
Tsy azonao sarahina amin’ny Antso Mamatonalina ny fotoanan’ny fiandrasana. Ny fotoanan’ny fiandrasana no miteraka ny firotsahan’ny Fanahy Masina, izay manokatra ny fahatakaran’ny olon’Andriamanitra ny Teny amin’ny Antso Mamatonalina sady manome ny diloilo izay mampiavaka ny virijina hendry amin’ny virijina adala.
Ny Fotoan’ny Fiandrasana sy ny Fahagagana Lehibe indrindra tamin’ny Fanamasinana an’i Kristy
Misy fotoana fiandrasana, tamin’izay no nanaovan’i Kristy ny asa tampony indrindra—dia ny nananganany an’i Lazarosy.
Jesosy dia nandray ny hafatra hoe: “Marary Lazarosy. Avia, karakarao izy.” Kanefa Jesosy tsy nandeha avy hatrany.
Milaza Fotsy dia milaza fa tafintohina tamin’izao ny mpianatra. Nanonofy izy ireo hoe nahoana Izy no tsy handeha hanampy ny sakaizany, na hanaporofo ny heriny amin’ny maha-Mesia Azy. Kanefa dia mbola niandry Izy.
“Tamin’ny nampahatarany ny fahatongavany tany amin’i Lazarosy, dia nanana fikasana feno famindram-po Kristy ho an’ireo izay tsy nandray Azy. Nijanona Izy, mba amin’ny fananganany an’i Lazarosy tamin’ny maty no hanomezany ny vahoakany mafy hatoka sy tsy mino porofo hafa indray fa Izy tokoa no ‘fitsanganana amin’ny maty sy fiainana.’ Tsy sitrany ny hahafoy ny fanantenana rehetra momba io vahoaka io, dia ny ondry mahantra sy mirenireny amin’ny taranak’Isiraely. Torotoro ny fony noho ny tsy fibebahan’izy ireo. Noho ny famindram-pony dia nikasa Izy hanome azy ireo porofo iray hafa indray fa Izy no Mpamerina amin’ny laoniny, Ilay hany afaka mampiharihary ny fiainana sy ny tsy fahafatesana. Izany no ho porofo tsy ho azon’ny mpisorona adika vilana. Izany no anton’ny nampahatarany ny fandehanany ho any Betania.” The Desire of Ages, 529.
Nijanona Izy mba hanome azy ireo porofo iray fanampiny fa nanana ny fahefana hampody ny maty ho amin’ny fiainana Izy. Io fahagagana fara tampony io, dia ny nananganana an’i Lazarosy tamin’ny maty, no nametraka ny tombokasen’Andriamanitra tamin’ny asany sy tamin’ny filazany ny maha-Andriamanitra Azy. Tamin’ny Antso amin’ny Mamatonalina, ny Tompo dia manangana ny virijina hendry. Izany dia fanoharana ny amin’ny fizotry ny fanombohan-kase. Nohombohina tombo-kase ny Millerita, ka nanome fanoharana ny amin’ny fanombohan-kase ny 144,000. Ny lesona avy amin’i Lazarosy dia izao: azon’i Kristy alaina izay olona maty ao anatin’ny fahadisoana sy ny ota ka haverina ho amin’ny fiainana. Ao amin’ny andalan-teny momba an’i Lazarosy, Kristy dia mamaritra ny fahafatesana ho torimaso. Matory avokoa izy rehetra. Miandry Izy. Hatsangany i Lazarosy, ka haveriny ho amin’ny fiainana izy ireo ary hapetrany eo aminy ny tombo-kaseny. Io no fahagagana fara tampony nataony. Ao amin’ny tantarantsika, rehefa manisy tombo-kase ny 144,000 Izy, dia asandrany ho famantarana izy ireo. Hoy Zakaria fa izany famantarana izany dia toy ny vato soa eo amin’ny satroboninahitra. Io no asa fametrahana satroboninahitra ataony.
Tamin’ny firotsahana sy ny fanokafana ny fahamarinana teo amin’ny tantaran’ny Millerita, ny fotoan’ny fahatarana no manamarika ny fotoana anokafan’ny Tompo ny fahamarinana. Ny tohatra, izay iakaran’ny sy idinan’ny anjely, no toerana anaovana ny asan’ny fanisiana tombo-kase.
Ny Fidirana Tamim-boninahitra sy ny Antso Amin’ny Misasakalina
Ankehitriny dia hodinihintsika ny Fidirana Amim-boninahitra. Mariho izay ampitovin’i Rahavavy White ny Fidirana Amim-boninahitra aminy ao amin’ny Spirit of Prophecy, boky faha-4, pejy 250.
Ny fitarainana tamin’ny misasakalina dia tsy dia nentina loatra tamin’ny alalan’ny ady hevitra, na dia mazava sy tsy azo lavina aza ny porofo avy amin’ny Soratra Masina. Nisy hery manosika niaraka taminy, izay nanetsika ny fanahy. Tsy nisy fisalasalana, tsy nisy fanontaniana. Tamin’ny fotoana nidiran’i Kristy tamim-boninahitra tao Jerosalema, ny olona izay nivory avy tany amin’ny faritra rehetra amin’ny tany mba hitandrina ny fety dia nirohotra nankany an-Tendrombohitra Oliva, ary raha niara-niditra tamin’ny vahoaka marobe izay nanaraka an’i Jesosy izy ireo, dia azon’ny aingam-panahin’izany ora izany ka nanampy nampitombo ny antso hoe: “Isaorana anie Izay avy amin’ny anaran’ny Tompo!” [Matio 21:9.] Toy izany koa, ireo tsy mpino izay nirohotra nankany amin’ny fivorian’ny Advantista—ny sasany noho ny fahalianana, ny sasany fotsiny mba haneso—dia nahatsapa ny hery mandresy lahatra izay niaraka tamin’ilay hafatra hoe: “Indro, avy ny Mpampakatra!”
Ny Fidirana am-boninahitra dia maneho ny Antso amin’ny Misasakalina.
Andeha hovakintsika izay lazain’i Rahavavy White momba ny Fidirana amim-pandresena ao amin’ny The Youth Instructor, 21 Febroary 1901.
Ny fotoana nidiran’i Kristy tao Jerosalema no vanim-potoana nahafinaritra indrindra tamin’ny taona. Rakotra maitso ny tendrombohitra Oliva, ary kanto ny saha hazo noho ny ravina samihafa loko sy endrika. Avy tany amin’ny faritra manodidina an’i Jerosalema no nahatongavan’ny olona maro ho amin’ny fety, sady nanana faniriana lalina hahita an’i Jesosy.
Nahoana? Satria nahare ny amin’i Lazarosy izy ireo.
Ny fahagagana fara tampony nataon’ny Mpamonjy, tamin’ny nananganany an’i Lazarosy tamin’ny maty, dia nisy vokany mahagaga teo amin’ny vahoaka, ary vahoaka betsaka sady nafana fo no voasarika ho any amin’ilay toerana nitoeran’i Jesosy.
Koa mitoetra ela Izy ao Betania alohan’ny Fidirana amim-boninahitra.
Izany dia manondro ny Fotoan’ny Fiandrasana.
Efa saika lany ny tolakandro, raha naniraka ny mpianany ho any amin’ny vohitra Betifaga Jesosy ka nanao hoe: “Mankanesa any amin’ny vohitra tandrifinareo, ary miaraka amin’izay dia hahita boriky mifatotra ianareo, ary zanany eo aminy; vahao ireo, ka ento atỳ amiko. Ary raha misy olona hilaza zavatra aminareo, dia lazao hoe: Ny Tompo no mila azy; ary miaraka amin’izay dia halefany ireo.”
“Izao no voalohany nandritra ny asany no nanaovan’i Kristy fanekena hitaingina, ary ny mpianatra dia nandray izany ho famantarana fa efa haneho ny heriny sy ny fahefany maha-mpanjaka Azy Izy, ka handray ny toerany eo amin’ny seza fiandrianan’i Davida. Tamin-kafaliana no nanatanterahany ny iraka. Hitan’izy ireo ilay zanak’ampondra, novahany izy, ary nentiny teo amin’i Jesosy, izay nipetraka teo amboniny. Raha vao nandray ny toerany teo ambonin’ilay biby Jesosy, dia feno fiantsoana fiderana sy fandresena ny rivotra. Tsy nitondra famantarana ivelany momba ny maha-mpanjaka Izy, tsy nitafy fitafiam-panjakana, ary tsy nisy miaramila nanaraka Azy. Nefa Izy dia voahodidin’ny antokon’olona iray feno fanantenana mientanentana. Vao avy nanangana ny maty Izy. Nihevitra ny olona fa avy ho Mpamonjy ny Isiraely Izy. Iza ireo olona ireo?”
Maro no mandoka tena ny tenany fa efa akaiky ny ora hahafahan’i Isiraely. Ao an-tsainy dia hitany fa miparitaka ny tafika romana ka voaroaka hiala ao Jerosalema, ary ny firenena jiosy dia indray mahazo fahafahana avy amin’ny ziogan’ny mpampahory. Avy amin’ny molotra mankamin’ny molotra no ifindran’ny fanontaniana hoe: “Haveriny indray va amin’izao andro izao ny fanjakana ho an’Isiraely?” Maro amin’ny vahoaka marobe no mahatsiaro ny tenin’ny mpaminany hoe: “Mifalia indrindra, ry zanakavavin’i Ziona; mihobia, ry zanakavavin’i Jerosalema; indro, ny Mpanjakanao avy ho anao; marina Izy sady mitondra famonjena; malemy fanahy sady mitaingina boriky.” Samy miezaka ny hifaninana amin’ny hafa avy ny tsirairay amin’ny famaliana ny lasa ara-paminaniana. Manakoako avy eny an-tendrombohitra sy eny an-dohasaha ny antso hoe: “Hosana ho an’ny Zanak’i Davida;”—ny Antso Misasakalina—“Isaorana anie Izay avy amin’ny anaran’ny Tompo; hosana any amin’ny avo indrindra.”
Tsy nisy fisaonana na fitomaniana re tamin’izany filaharana izany. Ireo izay efa jamba taloha, nefa nositranin’ny Zanak’Andriamanitra ny masony, no nitarika ny lalana.
Iza no mitarika ny lalana? Ireo izay fahiny dia Laodiseana.
Nifanety teo amin’i Jesosy izy ireo, raha ny anankiray izay natsangany tamin’ny maty kosa no nitari-dalana ny biby nitaingenany. Ireo izay marenina sy moana fahiny, nefa efa sitrana ankehitriny, dia nanampy nampitombo ny hosana feno hafaliana. Ireo nalemy tongotra, izay efa mandeha izao, dia nanapaka rantsan-drofia ka namafy izany teny amin’ny lalany.
Ilay boka, izay voaroaka tsy ho anisan’ny fiarahamonina fahiny, dia teo, voadio tamin’ny herin’ny Mpamonjy. Napetrany teo amin’ny lalan’ny Mpamonjy ny fitafiany, sady niantso hoe: “Misaora an’i Jehovah; fa tsara Izy; fa mandrakizay ny famindram-pony.”
Teo ilay lehilahy efa sitrana tamin’ny demonia, ary efa tafaverina saina tsara, ka nanampy ny filazany hoe: “Efa nanao zava-dehibe ho ahy ny Tompo, ka mifaly aho amin’izany.”
Tao ireo natsangana tamin’ny maty, nidera Azy. Ilay mpitondratena sy ny kamboty nilaza ny asany mahagaga. Ireo zaza madinika, ireo nositranina tamin’ny aretina, ary ireo naverina avy tao am-pasana, dia namafy sampan-drofia sy voninkazo teny amin’ny lalana nodiavin’ny Mpanavotra.
Koa Jesosy dia mitoetra ao amin’ny Tranon’ny Mahantra, izay manondro ny Fotoam-Piandrasana.
Nahoana? Satria efa hirotsaka ny Fanahy Masiny Izy ary hosokafany ny fahatakaran’izy ireo, manondro ny Antso amin’ny Mamatonalina.
Ao anatin’ity tantara ity, Izy dia tonga amin’ny maha-Mpanjaka Azy, izay manondro ny 22 Oktobra 1844. Tonga handray fanjakana ve Jesosy amin’ny 22 Oktobra 1844? Eny.
Izany no Fidirana amim-pandresena, ary misy ireo izay hanandratra ny Antso amin’ny Misasakalina.
Iza moa ireo olona ireo? Izy ireo no ireo novain’ny herin’i Kristy.
Ny hafatry ny fahamarinan’i Kristy, dia ny heriny hanova antsika hiala amin’ny jamba ho mahita, hiala amin’ny maty ho velona, hiala amin’ny boka ho madio, no entin’ny tantaran’ny Fidirana am-pandresena, izay mialoha lalana ny Antso Amin’ny Misasakalina. Inona no mitondra izany hafatra izany?
Inona no itaingenan’i Kristy? Boriky. Ny Hafatry ny Silamo no mitondra ny hafatry ny fahamarinan’i Kristy.
Tamin’ny taona 1840, ny fanomezana hery ny Hafatry ny Anjely Voalohany dia nifandray tamin’ny fameperana ny finoana silamo. Ny Hafatra Voalohany no mitarika ho amin’ny Hafatra Faharoa; tsy azo sarahina izy roa ireo.
Ny Hafatra Voalohany no mitondra ny Hafatra Faharoa.
Ny Hafatra Voalohany dia nohamafisina rehefa noferana ny finoana silamo, ka tanteraka ny faminaniana. Io fanamafisana io no nanome hery ny Hafatry ny Anjely Voalohany ary nitarika ny Protestanta hanidy ny varavarany nanoloana izany.
Ny fanidiana ny varavarana nataon’ireo fiangonana protestanta dia ny fandavana ny Hafatry ny Islam.
Ny tantaran’ny Millerita dia mialoha lalana ny tantarantsika.
Ang mensahe ng katuwiran ni Cristo sa panahon ng pagtatatak sa 144,000, kapag ibinubuhos ng Panginoon ang Kaniyang Banal na Espiritu at binubuksan ang mga Kasulatan sa mga Laodiceano at mga ketongin ng Adventismo, ay muling dinadala ng asno—ang Mensahe ng Islam.
Tamin’ny fahavaratra sy ny fararano tamin’ny taona 1844 dia notorìna ny fanambarana hoe: “Indro, avy ny mpampakatra.” Tamin’izany no niseho mazava ireo sokajy roa asehon’ny virijina hendry sy ny virijina adala—sokajy iray izay niandrandra tamim-pifaliana ny fisehoan’ny Tompo, sady efa niomana tamin-kafanam-po mba hitsena Azy; ary sokajy iray hafa izay, voatariky ny tahotra sy nanao zavatra noho ny fanetsiketsehana tampoka, dia afa-po tamin’ny teoria momba ny fahamarinana, nefa tsy nanana ny fahasoavan’Andriamanitra. Ao amin’ilay fanoharana, rehefa tonga ny mpampakatra, dia “izay vonona no niara-niditra taminy ho ao amin’ny fampakaram-bady.” Ny fahatongavan’ny mpampakatra, araka izay aseho eto, dia mitranga alohan’ny fampakaram-bady. Ny fampakaram-bady dia maneho ny fandraisan’i Kristy ny fanjakany. . . . Ny Hery Mifanandrina Lehibe, 427
Ny Fidirana amim-boninahitra dia ny fahatongavan’ny Mpanjaka. Tamin’ny 22 Oktobra 1844, dia mandray ny Fanjakana Izy. Izany no Fidirana amim-boninahitra.
Amin’izao vanim-potoana izao no anasiana tombo-kase ny anjaran’ireo antokon’olona roa ho amin’ny hiafarany.
Ny fanambarana hoe: “Indro, tonga ny Mpampakatra,” tamin’ny fahavaratra taona 1844, dia nitarika an’arivony hiandry ny fihavian’ny Tompo tsy ho ela. Tamin’ny fotoana voatendry dia tonga ny Mpampakatra, tsy ho etỳ an-tany araka ny nantenain’ny olona, fa ho any amin’ny Fahagola amin’ny andro any an-danitra, ho amin’ny fampakaram-bady, dia ny fandraisany ny fanjakany. “Ary izay vonona dia niara-niditra taminy ho amin’ny fampakaram-bady; ary ny varavarana dia”—inona?—“nakatona.” Tsy tokony ho eo amin’ny fampakaram-bady amin’ny tenany izy ireo; fa any an-danitra no anaovana izany, raha mbola etỳ ambonin’ny tany kosa izy ireo. Ny mpanaraka an’i Kristy dia tokony “hiandry ny Tompony, rehefa hiverina avy any amin’ny fampakaram-bady Izy.” Lioka 12:36. Kanefa tokony hahatakatra ny asany izy ireo, ary hanaraka Azy amin’ny finoana raha Izy miditra eo anatrehan’Andriamanitra. Amin’izany heviny izany no ilazana fa miditra ho amin’ny fampakaram-bady izy ireo.” Ny Hery Mifandona Lehibe, 427.
Fanovozan-kevitra ara-paminaniana momba ny Fotoana Fiandrasana
Misy andinin-tSoratra vitsivitsy manasongadina ny fotoana iandrasana. Handalo azy ireo vetivety isika ary hamarana amin’ny fanambarana iray nataon-dRahavavy White.
Raha nitaredretra ny mpampakatra, dia samy rendremana avokoa izy rehetra ka natory. Matio 25:5.
Eto indrindra eto, ny 22 Martsa 1844, manondro ny Fotoan’ny Fiandrasana.
Ny 22 Martsa 1844 dia tsy faminanian’ny Baiboly. Io no daty izay tsy azon’ny Millerita tsara, kanefa io no niteraka ny fahadisoam-panantenana voalohany sady nanamarika ny fotoana niandrasana.
Ny Soratra Masina dia tsy milaza fa Andriamanitra no mamokatra ny fotoana fiandrasana. Ny tsy fahazoan’ny vahoaka azy no miteraka izany: “Na dia miandry aza ny fahitana, dia andraso izy; fa tsy hiandry izy, tsy mandainga izy.”
Sambatra izay miandry ka tonga amin’ny andro arivo amby telon-jato sy dimy amby telopolo. Fa mandehana amin’ny lalanao ianao mandra-pahatongan’ny farany; fa handry ianao, ary hitsangana amin’ny anjaranao amin’ny faran’ny andro. Daniela 12:12, 13.
Azonao vakiana amin’ny fomba roa izao. Na amin’iza na amin’iza amin’ireo fomba ireo:
Sambatra izay miandry, ary sambatra izay tonga amin’ny 1335. Fa mandehana amin’ny lalanao mandra-pahatongan’ny farany; fa hitsahatra ianao, ary hitsangana amin’ny anjaranao amin’ny faran’ny andro.
Ny fitahian-tsoa amin’ny fahatongavana amin’ny 1335 dia tsy mikasika fotsiny ny fahatratrarana ny faran’ny faminanian’ny fotoana. Ny 1335 dia mifarana amin’ny 1843 eo amin’ny Chart. Ny fitahian-tsoa dia tsy ny faran’ny faminaniana fotsiny, fa ny fanandramana ny fotoana fiandrasana. Ny fitahian-tsoa dia miseho eo anelanelan’ny Tarrying Time sy ny 22 Oktobra 1844. Eto no tokony hiandrasanareo. “Sambatra izay miandry.”
Koa noho izany dia hiandry Jehovah mba hiantrany anareo; koa noho izany dia hasandratra Izy mba hamindrany fo aminareo; fa Jehovah dia Andriamanitry ny fitsarana; sambatra izay rehetra miandry Azy. Isaia 30:18.
Ny fiandrasana dia hatramin’ny Fotoan’ny Fiandrasana ka hatramin’ny 22 Oktobra 1844. Raha miandry Azy ianareo, dia hotahina.
Fa mbola ho amin’ny fotoana voatendry ny fahitana; fa amin’ny farany dia hiteny izy ka tsy handainga. Na dia miandry ela aza izany, dia andraso ihany; fa tsy maintsy ho avy izany, ka tsy hitaredretra. Habakoka 2:3.
Ny tsy fahazoan-kevitry ny Millerita no nahatonga ny fotoana fiandrasana. Ny fahitana dia ho amin’ny fotoana voatendry—22 Oktobra 1844. Tsy handainga izany, nefa ianareo dia hihevitra fa maharitra izany noho ny tsy fahazoan-kevitra.
Nataon’ny Tompo ho amin’izany tsy fifankahazoan-kevitra izany ve? Eny. Milaza izany i Ranabavy White.
Ny Tompo no nahatonga ny tsy fifankahazoana tamin’ny alalan’ny Tabilao 1843. Nilaza i William Miller fa tsy mbola nanambara tamin’ny fomba hentitra sy faratampony ny taona 1843 izy; nefa tamin’ny 1843 dia nangataka taminy ireo rahalahy mba hanaisotra ny hoe “raha” ka hanamarika ny 1843 ho mariky ny lalana. Hoy Rahavavy White fa mariky ny lalana ara-paminaniana izany, dia fahatanterahan’ny Habakoka 2. Io mariky ny lalana io, izay nametraka tamin’ny fomba dogmatika ny 1843, no nahatonga ny fotoana fiandrasana.
Sambatra ny maso izay nahita ny zavatra izay hita tamin’ny 1843 sy 1844. Nomena ny hafatra. Ary tsy tokony hisy hataka andro amin’ny famerenana ny hafatra, fa tanteraka ny famantarana ny andro; tsy maintsy vita ny asa famaranana. Hisy asa lehibe hatao ao anatin’ny fotoana fohy. Tsy ho ela dia hisy hafatra homena araka ny fanendren’Andriamanitra, izay hitombo ho antso mafy. Ary amin’izany i Daniela dia hitsangana eo amin’ny anjarany, mba hanome ny fanambarany. Manuscript Releases, boky faha-21, 437.
Mariho ny Daniela 12:12, 13: “Sambatra izay miandry ka tonga amin’ny arivo sy telonjato amby dimy amby telopolo andro.”—“Sambatra izay tonga amin’ny 1335. Sambatra izay tonga amin’ny 1843,” izany no andininy faha-12.
Andininy 13:
Fa mandehana amin’ny lalanao ianao mandra-pahatongan’ny farany; fa hitsahatra ianao, ary hitsangana ao amin’ny anjaranao amin’ny faran’ny andro. Daniela 12:12, 13.
Nampifamatotra ny andininy faha-12 sy faha-13 i Rahavavy White, ka milaza fa tanteraka tamin’ny taona 1843 sy 1844 ny fitahian’ny 1335. Tsy mikasika teboka iray amin’ny fotoana izany, fa mikasika ireo izay miandry ny fidirana amim-boninahitra nataon’i Kristy tao Jerosalema, mahafantatra ireo anjely miakatra sy midina eo amin’ny tohatra, ary miditra amin’ny fanekena amin’ny Tompo raha Izy manome azy ireo ny vato fisaka roa misy ny fanekena.