Ny Tabilao Roan’i Habakoka 3 amin’ny 95
Fampidirana: Ny Fototry ny Takelaka Roan’i Habakoka
Ity andiany ity dia antsoina hoe Latabatra Roan’i Habakoka. Hatreto, dia nandray fahamarinana sasantsasany avy amin’ny Tabilao 1843 sy 1850 isika, tsy mba hiaro azy ireo ara-Baiboly amin’izao fotoana izao, fa mba hampiorina kosa fa Ellen White dia manohana ireo fahamarinana ireo. Ny fanambarànay dia izao: raha mandà ireo fahamarinana fototra ireo ianao, dia mandà miaraka amin’izay koa ny Fanahin’ny Faminaniana. Tianay ny hametraka izany ho voarakitra aloha.
Famerenana ny Tantaran’ny Millerita sy ny Antsoantson’ny Mamatonalina
Tamin’ny famelabelarana voalohany nataontsika dia nohazavaina ny tantaran’ny Millerita, dia ireo mari-pamantarana manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844. Tamin’ny famelabelarana farany nataontsika dia nodinihintsika akaiky kokoa ny tantara nanomboka tamin’ny fotoana fiandrasana ka hatramin’ny fanidiana ny varavarana tamin’ny 22 Oktobra 1844, ka namaritra izany fotoana izany ho ilay Antso Amin’ny Mamatonalina. Niditra teo amin’ny tantara ilay Antso Amin’ny Mamatonalina tamin’ny Fivoriana an-Toby tao Exeter, ny 12–17 Aogositra 1844, ary nitohy hatramin’ny 22 Oktobra 1844. Ny fotoana fiandrasana, izay nanomboka tamin’ny Martsa 1844, dia anisan’ny Antso Amin’ny Mamatonalina sy ny fizotry ny fanadiovana izay nanomana vahoaka iray hitory ny hafany.
Nantenainay izahay hanorina izany tao am-ponareo sy tao an-tsainareo omaly. Ny fanoharana rehetra ao amin’ny Tenin’Andriamanitra momba ny fotoana fiandrasana dia miresaka ny amin’ny faran’izao tontolo izao. Ellen White, raha naneho hevitra momba ny 1 Korintiana 10:11, dia milaza hoe: “Ny mpaminany fahiny tsirairay dia niteny bebe kokoa ho an’ny androntsika noho ny andro niainany.” Izao no voalazan’ny 1 Korintiana 10:11: “Ary izany rehetra izany dia nanjo azy ireo ho fanoharana; ary voasoratra izany ho fampitandremana ho antsika, izay tratrin’ny faran’izao tontolo izao.” Ny tantaran’ny Millerita dia tantaran’izay hitranga amin’ny faran’izao tontolo izao. Ireo tantara ara-Baiboly rehetra momba ny fotoana fiandrasana sy izay manaraka azy dia maneho izay hitranga amin’ny fotoana fiandrasan’ny Millerita sy ny Antso Mamatonalina. Mila mahatakatra izany zavatra izany isika, satria haverina ny tantara.
Ny 2520: Ny Faneken’i Ellen White
Efa nifampiraharaha tamin’ny lohahevitra voalohany amin’ireto Sary ireto isika, na dia tsy dia noresahintsika firy aza izany. Ny fampianarana voalohany tianay haseho fa tohanan’i Ellen White mazava dia ny 2520. Ny famelabelarana roa voalohany dia natao hitarihana antsika ho amin’izao. Rahampitso maraina dia hanomboka handinika ny Daily eo amin’ity Sary ity isika.
Mahatsiaro ny Fitarihana sy ny Fampianaran’ny Tompo
Andeha isika hanomboka amin’ny Life Sketches, pejy 196: “Tsy manana na inona na inona hatahorantsika amin’ny hoavy isika, afa-tsy raha manadino ny làlana nitarihan’ny Tompo antsika, sy ny fampianarany teo amin’ny tantarantsika lasa.” Ny hany zavatra tokony hatahoran’ny Kristiana amin’ny hoavy dia ny hiala amin’ny làlana ka ho very. Ny zavatra tokony hatahorana dia ny tsy hahazoana ny fiainana mandrakizay. Eto, hoy ny Ranabavy White, dia tsy manana na inona na inona hatahorantsika amin’ny hoavy isika afa-tsy zavatra roa. Ity dia andalan-teny mahazatra ao amin’ny Fanahin’ny Faminaniana ao amin’ny Advantisma, nefa zara raha mba mandre olona manazava ny amin’izay fitarihana sy izay fampianarana resahiny.
Hasehontsika fa ny fitarihana izay resahiny dia ny tantaran’ny Antso Amin’ny Mamatonalina. Ao amin’ny tantaran’ny Antso Amin’ny Mamatonalina, i Kristy no nitarika tamin’ny fotoanan’ny fiandrasana, tamin’ny fahatongavana sy ny fanambarana ny Antso Amin’ny Mamatonalina, ary tamin’ny fanakatonana ny varavarana tamin’ny 22 Oktobra 1844. Noforoniny izany tantara izany mba hamoaka vahoaka iray izay afaka hiditra amin’ny finoana miaraka Aminy ao amin’ny Efitra Masina Indrindra. Tokony hatahotra isika sao manadino izany tantara manokana izany, ary koa ny fampianarany.
Asehontsika fa nisy fampianarana manokana izay namokatra ny Antso Antsasakalina. Tsy ny firodanan’ny Fanjakana Ottoman tamin’ny 11 Aogositra 1840 izany, ary tsy ny toetry ny maty koa, izay tonga tao amin’ny tantaran’ny Hafatry ny Anjely Faharoa ao amin’ny Tantaran’ny Millerita. Fampianarana manokana tao amin’ny Tantaran’ny Millerita no namokatra ny Antso Antsasakalina, izay nitarihan’ny Tompo; ary tsy misy na inona na inona tokony hatahorantsika momba ny hoavy, afa-tsy ny hanadinoantsika ny fitarihany sy ny fampianarany.
Manolotra izahay fa ny antso amin’ny misasakalina no tandindon’ny fitarihany sy ny fampianarany. Andeha hovakiantsika indray ity andalan-teny avy amin’ny fahitana voalohan’i Ellen White ity:
Teo amin’ity lalana ity no nandehanan’ny vahoakan’ny fiavian’i Kristy ho any amin’ilay tanàna izay teo amin’ny faran’ilay lalana. Nisy hazavana mamirapiratra napetraka teo aoriany, teo am-piandohan’ilay lalana, ary nolazain’ny anjely tamiko fa izany no antso tamin’ny misasakalina. Namirapiratra nanerana ny lalana manontolo izany hazavana izany, ary nanazava ny tongony, mba tsy ho tafintohina izy. Raha nibanjina mafy an’i Jesosy izy, izay teo anoloany indrindra ka nitari-dalana azy ho any amin’ilay tanàna, dia voaro izy. Kanefa vetivety dia nisy sasany reraka, ka nanao hoe: lavitra dia lavitra ilay tanàna, ary nihevitra izy fa tokony ho efa tafiditra tao talohan’izay. Dia nampahery azy Jesosy tamin’ny fananganana ny sandriny ankavanana be voninahitra; ary avy tamin’ny sandriny no nivoahan’ny hazavana izay nihevaheva teny ambonin’ny antokon’ny fiavian’i Kristy, ka niantso mafy izy hoe: “Haleloia!” Ny hafa kosa tamim-pahasahiana tsy am-piheverana dia nandà ilay hazavana tao aoriany, ka nanao hoe fa tsy Andriamanitra no nitari-dalana azy hatrany lavitra toy izany.
Mandà ny fitarainan’ny Mamatonalina izy ireo, ary mifandray amin’ny fitarainan’ny Mamatonalina dia milaza izy ireo fa tsy Andriamanitra no nitarika azy tamin’ny fitarainan’ny Mamatonalina. Laviny ny fitarihan’Andriamanitra tao amin’ny fitarainan’ny Mamatonalina.
Ny mazava teo ivohon’izy ireo dia maty, ka namela ny tongotr’izy ireo ho tao anatin’ny haizina tanteraka; dia tafintohina izy ireo, very tsy nahita intsony ny marika sy Jesosy, ary nianjera niala tamin’ny làlana ho any amin’ilay tontolo maizina sy ratsy fanahy any ambany.
Ny Fitomaniana amin’ny Mamatonalina ao anatin’ny Sava-lalana
Hojerentsika indray ny tantaran’ny Antso amin’ny Mamatonalina mba hametrahana azy ao anatin’ny tontolony, alohan’ny handinihantsika ny 2520.
Avy ao amin’ny *Ilay Ady Lehibe*, pejy 391–395: “Rehefa lasa ny fotoana izay niandrasana voalohany ny fihavian’ny Tompo, tamin’ny lohataonan’ny taona 1844,”—izao no fotoan’ny fiandrasana, ny fahadisoam-panantenana voalohany—“ireo izay niandry tamin’ny finoana ny fisehoany dia nandritra ny fotoana fohy voasaringotra tao anatin’ny fisalasalana sy ny tsy fahazoana antoka. Raha noheverin’izao tontolo izao ho resy tanteraka izy ireo sady voaporofo fa nitana fitaka, ny tenin’Andriamanitra ihany no mbola loharanon’ny fampiononana ho azy. Maro no mbola nanohy nikaroka ny Soratra Masina, nandinika indray ny porofon’ny finoany ary nandalina tamim-pitandremana ny faminaniana mba hahazoany fahazavana fanampiny.”
Raha maro no nanao izany, dia midika izany fa nisy koa ny sasany izay tsy nanao izany. Tsy milaza hoe “izy rehetra” izany; fa milaza hoe “maro” — misy sokajy roa eto.
Ny fijoroana vavolombelona ara-Baiboly nanohana ny toerany dia toa mazava sy tsy azo lavina. Famantarana izay tsy azo diso fandray no nanondro fa efa akaiky ny fihavian’i Kristy. Ny fitahiana manokana avy amin’ny Tompo, na tamin’ny fiovan-pon’ny mpanota izany na tamin’ny fifohazan’ny fiainana ara-panahy teo amin’ny Kristiana, dia nanambara fa avy tany an-Danitra ny hafatra. Ary na dia tsy nahavita nanazava ny fahadisoam-panantenany aza ireo mpino, dia nahatsiaro ho azo antoka izy fa Andriamanitra no nitarika azy tamin’ny fanandramany teo aloha.
Niara-nifamatotra tamin’ireo faminaniana izay noheverin’izy ireo ho mihatra amin’ny fotoanan’ny fiavian’i Kristy fanindroany ny fampianarana izay nampifanarahana manokana tamin’ny toe-piainan’izy ireo feno fisalasalana sy fiandrasana amim-panahiana, ka nampahery azy ireo hiandry amim-paharetana ao amin’ny finoana fa izay mbola maizina amin’ny fahalalany ankehitriny dia haseho mazava amin’ny fotoanany.
Ao amin’io andininy io dia izao no voalaza: “Nifamatotra tamin’ireo faminaniana izay noheverin’izy ireo ho mihatra amin’ny fotoana iavian’i Kristy fanindroany . . . .” Inona avy ireo faminaniana izay ninoan’izy ireo fa mihatra amin’ny Fiaviana Fanindroany? Ny 2520, ny 2300, ary ny 1335. Nino izy ireo fa nifarana tamin’ny 1843 ireo faminaniana ara-potoana telo ireo, ary izany no Fiaviana Fanindroany.
Anisan’ireo faminaniana ireo ny ao amin’ny Habakoka 2:1–4 hoe: “Hitsangana eo amin’ny fiambenako aho ka hametraka ny tenako eo ambonin’ny tilikambo, ary hiambina mba hahita izay holazainy amiko sy izay havaliko rehefa anariny aho. Dia namaly ahy Jehovah ka nanao hoe: Soraty ny fahitana, ary ataovy mazava eo amin’ny vato fisaka izany, mba hahafahan’izay mamaky azy mihazakazaka. Fa ny fahitana dia mbola ho amin’ny fotoana voatendry; nefa amin’ny farany dia hiteny izy ka tsy handainga; na dia mitaredretra aza izany, andraso ihany; fa ho avy tokoa izany, ka tsy hitaredretra. Indro, ny fanahiny izay miavonavona dia tsy mahitsy ao anatiny; fa ny marina ho velon’ny finoany.”
Hatramin’ny taona 1842 sahady, ny toromarika nomena tao amin’ity faminaniana ity hoe: “soraty ny fahitana, ary ataovy mazava eo amin’ny fisaka, mba hahazoan’izay mamaky azy mihazakazaka,” dia nanoro hevitra an’i Charles Fitch hanomana tabilao ara-paminaniana iray hanehoana an-tsary ny fahitan’i Daniela sy ny Apokalypsy. Ny famoahana io tabilao io dia noheverina ho fahatanterahan’ny didy nomen’i Habakoka. Kanefa tsy nisy nahatsikaritra tamin’izany fa ao amin’io faminaniana io ihany dia aseho ny fahatarana hita eo amin’ny fahatanterahan’ny fahitana—fotoana fiandrasana. Rehefa tonga ny fahadisoam-panantenana, dia niseho ho tena manan-danja ity Soratra Masina ity: “Fa mbola ho amin’ny fotoana voatendry ihany ny fahitana, nefa any am-parany dia hiteny izy ka tsy handainga; na dia mitaredretra aza izany, dia andraso ihany; fa tsy maintsy ho avy tokoa izany, fa tsy hitaredretra. . . . Fa ny marina ho velon’ny finoany.”
Ny Tabilao 1843 sy ny Fanahin’ny Faminaniana
Tsy maninona na manao asa mahazatra ianao na asa tsy mahazatra—ireo voambolana ampiasain’i Ellen White hilazana ny asa ataon’ny conference sy ny asa tohanan-tena, avy. Na manatona ireo sampan’asa mitarika amin’ny asa tohanan-tena ao amin’ny Advantisma ianao, na ny General Conference, na ny Biblical Research Institute, raha manontany azy ireo momba ny Tabilao 1843 ianao, dia hilaza izy hoe: “Maro ny fahadisoana ao amin’ity Tabilao ity.” Tsy mitovy hevitra amin’i Ellen White izy ireo, izay milaza fa ny Tompo no nitana ny tanany teo ambonin’“ny fahadisoana iray” tao amin’ny ampahany amin’ireo tarehimarika eo amin’ity Tabilao ity.
Kanefa izy ireo dia mametraka ny tenany koa ho manohitra ny Tenin’Andriamanitra. Ao amin’i Habakoka dia voalaza fa ity fahitana ity “tsy handainga.” Ny fahitana izay tokony hapetraky ny Mpisava lalana teo amin’ny Tabilao 1843, ary napetrany tokoa, dia fahatanterahan’i Habakoka 2. Ity no fahitana izay tokony hapetrany teo amin’ity Tabilao ity, ary milaza i Habakoka 2 fa ity fahitana ity “tsy handainga.” Koa rehefa lazainao fa “feno fahadisoana” ity Tabilao ity, dia manohitra ny Fanahin’ny Faminaniana sy ny Baiboly ianao.
Ny ampahany iray amin’ny faminanian’i Ezekiela koa dia loharanon-kery sy fampiononana ho an’ny mpino: “Ary tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, inona izany ohabolana ataonareo ao amin’ny tanin’ny Isiraely izany hoe: Maharitra ny andro, ary tsy tanteraka ny fahitana rehetra? Koa lazao aminy hoe: Izao no lazain’i Jehovah Tompo. . . . Antomotra ny andro sy ny fahatanterahan’ny fahitana rehetra. . . . Fa hiteny Aho, ary ny teny izay holazaiko dia ho tanteraka; tsy hahemotra intsony izany.” “Ny taranak’Isiraely manao hoe: Ny fahitana izay hitany dia ho amin’ny andro maro mbola ho avy, ary ny fotoana lavitra no aminaniany. Koa lazao aminy hoe: Izao no lazain’i Jehovah Tompo: Tsy hisy intsony ny teniko ho hahemotra, fa ny teny izay nolazaiko dia hotanterahina.” Ezekiela 12:21–25, 27, 28.
Karazana Mpivavaka Roa
Mariho fa miresaka momba ny kilasy roa amin’ny mpivavaka izy. Lazainy fa maro, rehefa tonga izany fahadisoam-panantenana izany, no nanohy nandinika ny faminaniana, ka mampiseho fa nisy kilasy iray izay tsy nanohy. Hahazo mazava bebe kokoa isika momba ny fanavahana ireo kilasy roa ireo.
Ny fahatanterahan’ny Habakoka 2:1–4 dia ity Tabilao 1843 ity sy ny Tabilao 1850. Na dia ao amin’ny Habakoka aza, ny andininy faha-4 dia milaza fa ny marina ho velona amin’ny finoany, ary izay mirehareha am-po. Mamaritra sokajy roa amin’ny mpivavaka izany. Ny tantaran’ny Antso Antsasak’alina dia miteraka sokajy roa amin’ny mpivavaka, ary ireo sokajy roa ireo no resahina ao amin’ny Habakoka.
Ao amin’ny fehintsoratra manaraka, rehefa avy nanondro an’i Habakoka 2 sy Ezekiela izy, dia mamantatra ny iray amin’ireo sokajy izy: “ireo miandry.” Iza moa ireo miandry? Izy ireo no manatanteraka ny Daniela 12 hoe: “Sambatra izay miandry ka tonga amin’ny 1335.” Io sokajy io no ireo miandry.
Ireo niandry dia nifaly, satria nino fa Ilay mahalala ny farany hatramin’ny voalohany dia nijery nidina namaky ny taona maro, ary, satria nahita mialoha ny fahadisoam-panantenan’izy ireo, dia nanome azy teny fankaherezana sy fanantenana.
Nisy rahavavy iray niantso anay izay efa niasa tany amin’ny iray amin’ireo firenena any Eoropa Atsinanana nandritra ny taona vitsivitsy. Avy tany izy, nifindra nankany Etazonia, ary rehefa nahatakatra ity hafatra ity izy dia niverina nifindra nody. Niatrika fanoherana izy, satria ny fianakaviany tao amin’ny fiangonana taloha dia nifandray tamin’ireo mpitarika tao amin’ny fireneny mba “hanidy ny varavarana aminy.” Vao tsy ela akory izay, ny Tompo no nanokatra varavarana ho azy hizara ity hafatra ity amin’ny vondrona samihafa.
Niantso izy vao maraina androany ka nilaza fa iray tamin’ireo sakana ny fitaterana. Nila fiara izy ireo mba handehanana sy hampianatra ity hafatra ity, nefa tsy nanam-bola. Raha vantany vao tonga teto amin’ity toerana ity izy ireo, dia nandefa vola ampy hividianana fiara ny namana avy any Etazonia, voahetsiky ny Tompo.
Ity no karazana fanandramana nitranga tamin’ireo izay diso fanantenana. Diso fanantenana izy ireo, nefa ny Tompo dia nitarika azy ho amin’ny Soratra Masina mba hampahery azy, nanao hoe: “Izao fahadisoam-panantenana izao dia teo ambanin’ny fitarihako. Tohizo fotsiny ny fandrosoana.”
Raha tsy nisy ireo ampahan’ny Soratra Masina izay nananatra azy hiandry amim-paharetana sy hihazona mafy ny fitokiany amin’ny tenin’Andriamanitra, dia ho levona ny finoany tamin’izany ora fitsapana izany.
Ny Fanoharana ny amin’ny Virijina Folo sy ny Fotoana niandrasana ela
Mariho ny nampifandraisan’i Rahavavy White ny fanoharana momba ny Virjiny Folo amin’ny Habakoka 2, satria samy miresaka ny amin’ny fotoana fahatarana sy ny karazan’olona mpivavaka roa izy ireo.
Ny fanoharana ny amin’ny virijina folo ao amin’ny Matio 25 dia mampiseho ihany koa ny fanandraman’ny vahoaka Adventista. Ao amin’ny Matio 24, ho valin’ny fanontanian’ny mpianany momba ny famantarana ny fihaviany sy ny faran’izao tontolo izao, dia nasehon’i Kristy ireo sasany amin’ireo zava-nitranga lehibe indrindra teo amin’ny tantaran’izao tontolo izao sy ny fiangonana hatramin’ny fiaviany voalohany ka hatramin’ny fiaviany fanindroany; dia ny fandravana an’i Jerosalema, ny fahoriana lehibe nahazo ny fiangonana teo ambanin’ny fanenjehana jentilisa sy papaly, ny fahamaizinan’ny masoandro sy ny volana, ary ny fianjeran’ny kintana. Rehefa afaka izany dia niresaka ny amin’ny fihaviany ao amin’ny fanjakany Izy, ary nanao ny fanoharana izay mamaritra ireo karazana mpanompo roa miandry ny fisehoany. Ny toko faha-25 dia misokatra amin’ireto teny ireto: “Ary amin’izany ny fanjakan’ny lanitra dia ho tahaka ny virijina folo.” Eto dia aseho ny fiangonana velona amin’ny andro farany,
Ankehitriny, ampihariny amin’ny Tantaran’ny Milerita izany, nefa mariho izay lazainy—“Eto dia aseho ny fiangonana velona amin’ny andro farany,”—iza no “fiangonana velona amin’ny andro farany”? Izany dia isika.
Izany ihany no aseho eo amin’ny fiafaran’ny toko faha-24. Ao amin’ity fanoharana ity dia aseho amin’ny alalan’ny zava-miseho amin’ny fampakaram-bady tatsinanana ny fanandraman’izy ireo. “Ary amin’izany ny fanjakan’ny lanitra dia ho tahaka ny virijina folo, izay naka ny jirony ka nivoaka hitsena ny mpampakatra. Ary ny dimy taminy hendry, ary ny dimy adala. Fa ireo izay adala dia naka ny jirony, nefa tsy nitondra menaka niaraka taminy; fa ny hendry kosa nitondra menaka tao anatin’ny fitondrany mbamin’ny jirony. Ary raha ela ny mpampakatra, dia samy rendremana avokoa izy rehetra ka natory. Ary nony mamatonalina, dia nisy antso hoe: Indro, avy ny mpampakatra; mivoaha hitsena azy.”
Ny fahatongavan’i Kristy, araka ny nambaran’ny hafatry ny anjely voalohany, dia noheverina fa aseho amin’ny fahatongavan’ny mpampakatra. Ny fanavaozana niely patrana teo ambanin’ny fitoriana ny amin’ny fahatongavany tsy ho ela dia nifanandrify tamin’ny fivoahan’ireo virijina. Ao amin’ity fanoharana ity, tahaka ny ao amin’ny Matio 24, dia sokajy roa no aseho. Samy nitondra ny jirony avokoa izy rehetra, dia ny Baiboly, ary tamin’ny fahazavany no nivoahany hitsena ny Mpampakatra. Fa raha ny adala nitondra ny jirony tsy nisy menaka, ny hendry kosa nitondra menaka tao anatin’ny fanakany. Ny hendry dia efa nandray ny fahasoavan’Andriamanitra, dia ny hery mamelombelona indray sy manazava avy amin’ny Fanahy Masina, izay nahatonga ny teniny ho jiro ho an’ny tongony. Nandinika ny Soratra Masina izy ireo mba hahalala ny fahamarinana ary tamim-pahatsoram-po no nitadiavany fahadiovan’ny fo sy ny fiainana. Ireo no nanana fanandramana manokana sy finoana an’Andriamanitra ary ny teniny, izay tsy azon’ny fahadisoam-panantenana sy ny fahatarana noravana. Ny hafa kosa dia notarihin’ny firehetam-po tampoka, niankina tamin’ny finoan’ny rahalahiny, afa-po tamin’ny fihetseham-po tsara nefa tsy nanana fahatakarana lalina ny fahamarinana na asan’ny fahasoavana marina. Tsy niomana hiatrika fahatarana sy fahadisoam-panantenana izy ireo. Rehefa tonga ny fitsapana, dia lavo ny finoany, ary nanjombona ny jirony.
«Raha ela ny mpampakatra», oviana no nitaredretra ny Mpampakatra? Tamin’ny 22 Martsa 1844. Mitaredretra Izy. Inona no hitranga ankehitriny? Haseho ireo antokon’olona roa ireo.
Rehefa hadinontsika ny Antso amin’ny Mamatonalina ka mianjera hiala amin’ny lalana ho any amin’izao tontolo ratsy etsy ambany izao, dia asehontsika fa tsy mahatakatra ny Filazantsara isika. Ny Filazantsara Mandrakizay dia ny asan’i Kristy amin’ny famokarana karazany roa amin’ny mpivavaka, miorina amin’ny hafatra ara-paminaniana fitsapana. Hatramin’ny fotoana fiandrasana ka hatramin’ny fanidiana ny varavarana, izany no tampon’isan’ny Filazantsara Mandrakizay. Eto, ny Tompo dia mandray karazany roa amin’ny olona amin’ny fotoana fiandrasana, mitady hitarika azy ireo ho ao amin’ny Fitsarana miaraka Aminy, ary mampandaloviny fizotry ny fitsapana izy ireo mba hanaporofoana raha tena manana solika izy na tsia. Izany no tampon’isan’ny asan’i Kristy amin’ny fanavahana ny volamena amin’ny tain-drendrika, ny vary amin’ny tsimparifary, ny hendry amin’ny adala.
“Raha nihemotra ny mpampakatra, dia samy renoky ny torimaso izy rehetra ka natory.” Ny fahataran’ny mpampakatra dia mampiseho ny fandalovan’ny fotoana izay nanantenana ny Tompo, ny fahadisoam-panantenana, ary ny toa fihemoran’ny fahatongavany. Tamin’izao fotoan’ny tsy fahazoana antoka izao, dia tsy ela dia nanomboka nihena ny fahalianan’ireo tsy lalina sy ireo sasaka am-po, ary nalemy ny ezaka nataony; nefa ireo izay niorina tamin’ny fahalalana manokan’ny Baiboly ny finoany dia nanana vatolampy teo ambanin’ny tongony, izay tsy azon’ny onjan’ny fahadisoam-panantenana nosasan-ko levona. “Samy renoky ny torimaso izy rehetra ka natory;” ny antokon’olona iray dia tao anatin’ny tsy firaharahiana sy ny fialana amin’ny finoany, fa ny antokon’olona iray kosa niandry tamim-paharetana mandra-pahazo hazavana mazava kokoa. Kanefa, tamin’ny alin’ny fizahan-toetra, dia toa very tamin’ny ampahany ihany koa ny hafanam-pony sy ny fanoloran-tenany. Ireo sasaka am-po sy tsy lalina dia tsy afaka intsony niankina tamin’ny finoan’ny rahalahiny. Tsy maintsy samy mijoro na lavo ho an’ny tenany avy ny tsirairay.
Rehefa tonga ny fahadisoam-panantenana, dia sokajy roa no nanomboka natory tamin’ny fomba samy hafa; nefa na dia ireo virijina hendry aza dia very ampahany tamin’ny zotom-pony. Ny Tompo no nitarika izany, mba hahatanterahany asa teo amin’izy ireo, rehefa tonga ny hafatry ny Antso Amin’ny Mamatonalina tamin’ny Fivorian’ny Toby tao Exeter.
Ny Fizotry ny Fitsapana: Ny Fotoana Fiandrasana sy ny Antso amin’ny Misasak’alina
Avy amin’ny Spirit of Prophecy, boky faha-4, pejy 228: Tsarovy fa ity dingana ity—ny Antso amin’ny Misasakalina, manomboka amin’ny Fotoan’ny Fiandrasana ka hatramin’ny fanidiana ny varavarana—dia ny Tompo mizaha toetra ny olony. Ny Antso amin’ny Misasakalina tao amin’ny Fivorian’ny Toby tao Exeter, araka ny fanambarana natao hatramin’ny 22 Oktobra 1844, dia ampahany iray monja amin’izany tantara izany. Tsy azo sarahina amin’ny fotoan’ny fiandrasana izy, izay manomana ny vokatr’ilay Antso amin’ny Misasakalina eo amin’ireo sokajin’ny mpivavaka roa tonta. Tsy maintsy takatrao ny Antso amin’ny Misasakalina, satria raha tsy izany no ataonao, dia hiala amin’ny lalana ianao.
Nataon’Andriamanitra hotsapaina ny vahoakany. Ny tànany no nanarona fahadisoana iray teo amin’ny fanisana ireo fe-potoana ara-paminaniana. Ny tànany, dia ny tànan’ny Tompo, no nanarona fahadisoana tokana teo amin’ny fanisana ireo fe-potoana ara-paminaniana, amin’ny endrika maro. “Tsy hitan’ny Advantista izany fahadisoana izany, ary tsy hitan’ireo mpanohitra azy tena nandia fianarana indrindra koa. Hoy ireto farany: ‘Marina ny fanisànareo ireo fe-potoana ara-paminaniana. Efa hisy zava-nitranga lehibe hiseho; nefa tsy izay ambaran’Andriamatoa Miller izany; fa ny fiovam-pon’izao tontolo izao, fa tsy ny fiavian’i Kristy fanindroany.’”
Nandalo ny fotoan’ny fiandrasana, nefa tsy niseho Kristy ho famonjena ny olony. Ireo izay niandrandra ny Mpamonjiny tamin’ny finoana sy fitiavana tso-po dia niaina fahadisoam-panantenana mangidy. Nefa nahatanteraka ny fikasany ny Tompo: nitsapa ny fon’ireo izay nilaza fa miandry ny fisehoany Izy. Tao amin’izy ireny dia maro no notarihin’ny tahotra fa tsy ny fitiavana ny fahamarinana. Rehefa tsy tanteraka ilay zava-nitranga nantenaina, dia nanambara ireo olona ireo fa tsy diso fanantenana akory izy; tsy mba nino velively izy fa ho avy Kristy. Izy ireo no isan’ny voalohany naneso ny alahelon’ireo tena mpino.
Izao no fikasan’ny Tompo. Tsy misy tokony hatahorantsika ny amin’ny ho avy, afa-tsy raha hadinointsika ny fomba nitarihan’ny Tompo antsika tamin’ny fanandramantsika taloha, ary tsy misy tokony hatahorantsika afa-tsy ny hanadinoantsika ny fampianaran’ny Tompo tao amin’ny fanandramantsika taloha. Ambara eto fa tsy azo sarahina amin’ny fampianarany izany fitarihany izany.
Life Sketches of James White and Ellen G. White 1888, pejy 186–187: “Andriamanitra dia nizaha toetra sy nanaporofo ny olony tamin’ny fandalovan’ny fotoana tamin’ny 1843. Ilay fahadisoana—fahadisoana tokana—izay nataon’izy ireo tamin’ny fanisana ny vanim-potoana ara-paminaniana dia tsy tonga dia hitan’ireo lehilahy nianatra izay nanohitra ny hevitr’ireo niandrandra ny fihavian’i Kristy aza. Ireo manam-pahaizana lalina ireo dia nanambara fa marina Atoa Miller tamin’ny kajiny momba ny fotoana, na dia nanohitra azy aza izy ireo ny amin’ilay tranga izay hanamarika ny fiafaran’izany vanim-potoana izany. Kanefa izy ireo sy ny vahoakan’Andriamanitra izay niandry dia samy niray tamin’ny fahadisoana iray ihany momba ny resaka fotoana.
“Marina no inoanay tanteraka izahay fa Andriamanitra, tamin’ny fahendreny, no nandamina mba hihaonan’ny olony amin’ny fahadisoam-panantenana iray, izay tena voahevitra tsara haneho ny fo sy hampivelatra ny toetra marina—tsy haneho ny fony ihany, fa hampivelatra ny toetrany koa, ka hitondra izany ho amin’ny teboka iray izay haseho mazava ao amin’ny krizy ateraky ny Antso Amin’ny Mamatonalina. Ireo izay nandray ny hafatry ny anjely voalohany noho ny fahatahorana ny fitsaran’Andriamanitra, fa tsy noho izy tia ny fahamarinana sy naniry lova ao amin’ny fanjakan’ny lanitra, dia niseho tamin’izay tamin’ny tena toetrany. Izy ireo no isan’ny voalohany naneso ireo diso fanantenana izay naniry tamim-pahatsorana sy tia ny fisehoan’i Jesosy. Io fitsapana lalina indrindra avy amin’Andriamanitra io no nanambara ny tena toetran’ireo izay hiala amin’ny andraikitra sy ny latsa amin’ny fandavana ny finoany amin’ny ora fitsapana.”
Ireo izay efa diso fanantenana dia tsy navela ho tao amin’ny haizina; fa tamin’ny fikarohana ny fe-potoana ara-paminaniana tamin’ny vavaka mafana fo no nahitana ny fahadisoana—ilay fahadisoana tokana—sy ny fanarahana ny dian’ny pensilihazo ara-paminaniana nidina namakivaky ny fotoana fiandrasana. Tamin’ny fanantenana feno hafaliana ny fihavian’i Kristy, dia tsy voaray ho amin’ny kajy ilay fiandrasana hita teo amin’ny fahitana, ka tonga fahagagana mampalahelo sy tsy nampoizina izany. Kanefa io fitsapana io indrindra dia tena nilaina indrindra mba hampivelatra sy hanamafy ireo mpino marina amin’ny fahamarinana. Ny fotoana fiandrasana dia tena nilaina indrindra. Tsy hoe haneho ireo sokajy roa sy hanomboka hampivelatra ny toetrany izay haseho eo amin’ny tantaran’ny Antso Mamatonalina hatramin’ny fikatonan’ny varavarana ihany izany, fa nilaina koa izy mba hanamafisana ireo izay hivoaka eo amin’ny lafy marina amin’ilay raharaha. Tsy azonao sarahina amin’ny Antso Mamatonalina na amin’ny fikatonan’ny varavarana ny fotoana fiandrasana.
Rehefa mandà ny Antso amin’ny Misasak’alina ianareo, dia mandà izany tantara izany mihitsy. Ny Antso amin’ny Misasak’alina dia tsy ny hafatr’i Samuel Snow tao amin’ny fivorian’ny toby tao Exeter ihany; fa izy no fanandraman’ny fotoan’ny fiandrasana. Eto no nitarihan’ny Tompo. Tsy manana na inona na inona hatahorana momba ny ho avy isika, afa-tsy raha manadino ny fitarihan’ny Tompo teo amin’ny tantarantsika taloha—izany tantaran’ny fotoan’ny fiandrasana sy ny Antso amin’ny Misasak’alina izany, izay ampitondrany ho amin’ny fara tampony ny Filazantsara Mandrakizay ao amin’ny Tantaran’ny Millerita, ka mamoaka antokon’olona mpivavaka roa.
Soratra Voalohany, pejy 74: “Hitako fa ny tabilao 1843 dia notarihin’ny tanan’ny Tompo, ary tsy tokony hovana izany; fa ireo tarehimarika dia araka izay tiany; fa ny tanany dia teo amboniny ka nanafina fahadisoana iray tamin’ny tarehimarika sasany, mba tsy hisy hahita izany, mandra-panaisotra ny tanany.”
Ny Zava-miafina momba ny Heloka ary ny Fizotran’ny Fitsapana
Raha nanam-potoana isika, dia azontsika noresahina ny zava-miafina momba ny tsi-fankatoavana. Ny zava-miafina momba ny tsi-fankatoavana dia mety hanana famaritana marina mihoatra ny iray, nefa eto dia manondro ny asan’i Satana amin’ny fampifangaroana ny ratsy amin’ny tsara, ny fahamarinana amin’ny fahadisoana, ao amin’ireo tantara masina izay itsapan’ny Tompo ny vahoakany. Ao amin’ireo tantara masina ao amin’ny Soratra Masina izay itondran’ny Tompo ny vahoakany ho amin’ny fizahan-toetra, dia ho hitanao mandrakariva ny zava-miafina momba ny tsi-fankatoavana—dia ny asan’i Satana amin’ny fampifangaroana ny fahamarinana amin’ny fahadisoana. Rehefa tonga amin’io teboka fitsapana io ny olona, dia efa nanamaizina ny raharaha ny zava-miafina momba ny tsi-fankatoavana.
Rehefa tonga ny fotoam-pitsapana tamin’i Noa, dia lazain’ny Baiboly amintsika fa ny taranak’i Satana dia efa nafangaro tamin’ny taranak’Andriamanitra talohan’izany. Izany no nahatonga ny zava-miafin’ny heloka ho tanteraka tamin’ny andron’i Noa, izay ambara ao amin’ny Genesisy ho ny zanak’Andriamanitra naka ny zanakavavin’ny olona ho vady—ny fifangaroan’ireo taranaka roa, ilay zava-miafin’ny heloka izay mialoha ny fitsapan’i Noa.
Tamin’ny fitsapana momba an’i Mosesy sy ny Ranomasina Mena, ny Soratra Masina dia milaza ny amin’ny fomba nanimban’ny fampianaran’i Egypta an’i Isiraely, izay hosedraina teo amin’ny Ranomasina Mena sy teo Sinay, noho izy nitoetra tany nandritra ny fotoana ela tokoa. Izany no zava-miafin’ny heloka—dia ny ho voataonan’ny fampianarana satanika.
Tamin’ny andron’ny Jiosy, dia ny fampianarana grika no nanomana ny lalana ho amin’ny fandavan’ny Synedriona ny fizotran’ny fitsapana azy.
Ao amin’ny tantaran’ny Millerita, ireo Millerita tao amin’ny fiangonana Protestanta dia vao avy nivoaka avy tao anatin’ny 1260 taona nisian’ny herin’ny Papa, izay nandoto ny voa madio tamin’ny voa maloto ka niteraka zava-miafina momba ny tsi-fahamarinana, izay nialoha ny fitsapana teo amin’ny tantaran’ny Millerita.
Izany no zava-miafin’ny tsi-fankatoavana izay mitoetra mandrakariva.
Raha mandinika ny fomba fiasan’ny zava-miafin’ny heloka ianao, dia mankanesa ao amin’ny Patriarchs and Prophets, toko voalohany. Lazain-dRahavavy White amintsika ao ny fomba nanatanterahan’i Satana ny zava-miafin’ny heloka tany an-Danitra. Hisy fitsapana hatao tany an-Danitra momba izay anjely hijanona sy izay hesorina, ary Satana dia nanatanteraka ny zava-miafin’ny heloka teo indrindra tany an-Danitra talohan’izany fizotry ny fitsapana izany.
Nanao izany i Satana tamin’ny fampidirana fisalasalana an-kolaka, tamin’ny fametrahana ny teniny ho ambonin’ny Tenin’Andriamanitra, ary indrindra kokoa tamin’ny fitarihana ny hafa haneho ny fampianarany sandoka—asa ratsy sy feno hafetsena izany. Hampiditra fisalasalana ao an-tsainao izy, ary avy eo ianao no hivoaka ka haneho izany fisalasalana izany amin’ny vondrona iray. Raha misy olona mitaraina noho izany fisalasalana izany, dia aminao no hitarainany, fa tsy aminy.
Vao tsy ela akory izay, dia nanao fanamarihana momba ny Early Writings, pejy faha-74, ny pasitora iray tao Spokane, Washington, ka nilaza hoe: “Nandinika ny rakibolana tamin’ny andron’i Ellen White aho, dia ny Webster’s Dictionary, ary ny figures dia tsy midika na inona na inona mifandray amin’ny aritmetika.” Ny ankamaroan’ny olona izay nandre izany dia tsy hanamarina izany ka hino azy. Farafahakeliny, io pasitora io dia namafy fisalasalana momba izay asehon’ireo tarehimarika ao amin’io andalan-teny io; raha ny marina, dia nandainga izy. Hoy ny Webster’s 1828 Dictionary: FIGURE, n. Ao amin’ny aritmetika, marika manondro isa iray, toy ny 2, 7, 9.
Izy dia naneho fisalasalana, nanao ny asa aseho ho toy ny zava-miafin’ny heloka. Izy dia nanondro ho an’ny Advantista, raha vonona hahita izy ireo, fa amin’izao fotoana eo amin’ny tantaran’ny tany izao, dia tsy maintsy mahatakatra ny fahamarinana ho an’ny tenanareo ianareo ka tsy hihaino olona; satria, “. . . ny zava-miafin’ny heloka dia efa miasa sahady: . . . .”
**Soratra Taloha, pejy 74**: “. . . fa ireo tarehimarika dia araka izay nilàny azy, fa ny tànany no teo amboniny sady nanafina fahadisoana iray tao amin’ny sasany tamin’ireo tarehimarika, ka tsy nisy nahita izany mandra-panaisotra ny tànany.”
Famitahana lalana izany, ary matetika no ataon’ireo teolojiana izany. Raha tianao ho fantatra izay dikan’ny teny iray ao amin’ny Baiboly na ao amin’ny Fanahin’ny Faminaniana, dia tsy ny rakibolana no jerenao voalohany; ny mpaminany no jerenao. Ohatra, Daniela dia mampiasa ny teny hebreo hoe rum ao amin’ny Daniela 8:11, izay nadika hoe “nesorina.” Mihevitra ny olona fa midika hoe “naisotra” izany, nefa i Daniela dia mampiasa ny rum in-dimy hafa koa, ary tsy mba midika hoe “manala” izany na oviana na oviana—fa midika hoe “manandratra sy manome voninahitra.” Koa ny fiheverana fa ny rum ao amin’ny Daniela 8:11 dia midika hoe “manala” dia fanarahana lovantsofina, fa tsy ny fomba nampiasan’i Daniela ilay teny.
Toy izany koa amin’i Ellen White: Raha tianao ny hilaza fa ao amin’ny Early Writings, 74, ny hoe “figures” dia midika sarisary zavakanto na sary an-tsary, dia mety hiteny ianao hoe: “Ny rakibolana tamin’ny andron’i Ellen White dia tsy milaza fa ny figures dia midika aritmetika,” amin’ny fitokisana fa ny ankamaroan’ny olona dia tsy hanamarina izany. Kanefa raha manao izany izy ireo, dia ho hitany fa ny figures dia midika aritmetika.
Fa ny toerana voalohany halehanao dia i Ellen White mihitsy: inona no tiany holazaina amin’ny hoe tarehimarika? Ao amin’ny *Early Writings*, pejy 74, hoy izy: “Ny tànany no nanarona sy nanafina fahadisoana tamin’ny sasany amin’ireo tarehimarika,” ary ao amin’ny pejy 236 dia hoy izy: “Ny tànany no nanarona fahadisoana tamin’ny fanisana ireo vanim-potoana ara-paminaniana.” Ny mpaminanivavy dia manondro mazava fa ny voambolany hoe *tarehimarika* dia maneho ireo vanim-potoana ara-paminaniana—ny kajy aritmetika, fa tsy ny zavakanto.
Koa, inona àry no notazonin’ny Tompo tamin’ny tanany? Notazoniny tamin’ny tanany ny fahadisoana iray teo amin’ny fanisana ny vanim-potoana ara-paminaniana—dia ny tarehimarika.
Ny Fankatoavan’i Ellen White ny 2520
Ity no hevi-dehibe. Maro no mitondra io hafatra io ihany tahaka anay, ary manohana azy ireo aho. Kanefa raha ny amin’ny 2520 sy ny hoe nino ve i Ellen White fa faminaniana manan-kery izany no resahina, dia izao no porofo—izao no antontan-kevitra manaporofo izany ary eto no tokony hanombohana. Marina sy manan-kery avokoa ny hevitra hafa rehetra, nefa ity no fiaingana.
Ao amin’ny Early Writings, pejy faha-74, eo amin’izay ilazana fa nanarona tamin’ny tànany ny Tompo ny fahadisoana iray tamin’ny sasany amin’ireo tarehimarika, dia faritany ao amin’io boky io ihany, ao amin’ny pejy faha-236, ny dikan’izany hoe: “Hitako ny vahoakan’Andriamanitra faly tamin’ny fanantenana, niandry ny Tompony. Fa Andriamanitra nikasa hizaha toetra azy ireo.” Ny Fotoan’ny Fiandrasana no resahiny, dia ilay fahadisoam-panantenana voalohany.
Tsy ny amin’ilay Fahadisoam-panantenana tamin’ny 22 Oktobra 1844 no resahiny, satria hosedraina koa izy ireo tamin’izany; fa eto dia ny amin’ny fotoana niandrasana no resahiny: “Nokasain’Andriamanitra hosedraina izy ireo.” “Ny tànany no nanarona ny hadisoana teo amin’ny fanisana ny fe-potoana ara-paminaniana.” Ahoana no hosedrainy azy ireo tamin’ny alalan’ny fotoana niandrasana? Tamin’ny nitazonany ny tànany teo ambonin’ny fahatakaran’izy ireo ny fe-potoana ara-paminaniana. Tsy misy tokony hatahoranao ny amin’ny hoavy, afa-tsy raha manadino ny fomba nitarihan’ny Tompo antsika fahiny isika, teo amin’ny tantaran’ny Millerites sy ny fampianarany.
Ireo vanim-potoana ara-paminaniana ireo no fampianarana izay niteraka ny fotoana naharetan’ny fiandrasana. “Ny tanany no nanarona fahadisoana iray tamin’ny fanisana ny vanim-potoana ara-paminaniana. Ireo izay niandry ny Tompony dia tsy nahatsikaritra izany fahadisoana izany,”—fahadisoana tokana—“ary na dia ireo lehilahy nianatra indrindra izay nanohitra ny fotoana aza dia tsy nahita izany koa. Nataon’Andriamanitra araka ny fikasan’Andriamanitra ny hifanojoan’ny olony amin’ny fahadisoam-panantenana. Lasa ny fotoana, ary ireo izay niandrandra tamim-pifaliana ny Mpamonjiny dia nalahelo sy kivy, raha ireo kosa izay tsy tia ny fisehoan’i Jesosy, fa nandray ny hafatra noho ny tahotra, dia faly satria tsy tonga Izy tamin’ilay fotoana nandrasana. Ny fanekena nataony am-bava dia tsy nisy fiantraikany tamin’ny fo ka tsy nanadio ny fiainana. Ny fandalovan’ny fotoana dia voahevitra tsara mba hampiharihary ny fo tahaka izany. Ireo no voalohany nivadika ka naneso ireo ory sy diso fanantenana izay tena tia ny fisehoan’ny Mpamonjiny. Hitako ny fahendren’Andriamanitra tamin’ny fizahany toetra ny olony sy tamin’ny nanomezany azy fitsapana mandinika lalina mba hampisehoana izay hihena sy hiverina amin’ny andro fitsapana.
I Jesosy sy ny antokon’ny lanitra rehetra dia nijery tamin’ny fangorahana sy ny fitiavana ireo izay tamin’ny fanantenana mamy no naniry fatratra hahita Azy, dia Ilay tian’ny fanahiny. Ny anjely dia nivezivezy nanodidina azy ireo mba hanohana azy tamin’ny ora fitsapana nahazo azy. Ireo izay tsy niraharaha handray ny hafatra avy any an-danitra dia navela ho ao amin’ny haizina, ary nirehitra taminy ny fahatezeran’Andriamanitra, satria tsy nety nandray ny fahazavana izay nalefany taminy avy tany an-danitra izy. Ireo mahatoky ireo anefa, na dia diso fanantenana aza, izay tsy nahafantatra ny antony tsy nahatongavan’ny Tompony, dia tsy navela ho ao amin’ny haizina. Nentin’Andriamanitra indray ho amin’ny Baiboliny izy ireo mba handinika ny fe-potoana ara-paminaniana. Nesorina tamin’ireo tarehimarika ny tanan’ny Tompo, ary nohazavaina ilay fahadisoana tokana.
Eto dia anazavany ny fahadisoana tao amin’ireo tarehimarika teo amin’ny Tabilao 1843, ary efa nofaritany rahateo fa ireo tarehimarika ireo dia maneho ireo fe-potoana ara-paminaniana. “Hitany fa niitatra hatramin’ny 1844 ireo fe-potoana ara-paminaniana, ary ilay porofo ihany izay efa nentin’izy ireo nanehoana fa nifarana tamin’ny 1843 ireo fe-potoana ara-paminaniana, no nanaporofo fa hifarana amin’ny 1844 izany.” Faran’ny adihevitra! Ellen White dia mametraka ny tombo-kasen’ny fankatoavany eo amin’ny 2520.
Tamin’ilay Tabilao 1843 dia vanim-potoana ara-paminaniana telo monja no fantatr’izy ireo fa nifarana tamin’ny 1843: ny 1335, ny 2520, ary ny 2300. Nosakanan’Andriamanitra tamin’ny tanany ny fahadisoana tamin’ny ampahany amin’ireo tarehimarika—dia ireo vanim-potoana ara-paminaniana eo amin’io Tabilao io—mandra-panaisany ny tanany. Ary rehefa nesoriny ny tanany, dia notarihina handinika indray ireo vanim-potoana ara-paminaniana ireo izay niandry tamim-pahatokiana, ka hitany fa ilay porofo ihany izay nitarika azy ireo hilaza teo aloha fa nifarana tamin’ny 1843 ireo vanim-potoana ara-paminaniana dia nekena tamin’izany fotoana izany ho manaporofo fa ny roa tamin’ireo dia nifarana tamin’ny 1844.
Ny 1335 dia manomboka amin’ny 508 ary mifarana amin’ny 1843. Ny 2520 dia manomboka amin’ny 677 talohan’i Kristy ary voakasiky ny fahafenoan’ny taona. Nihevitra ny Mpisava Lalana fa nifarana tamin’ny 1843 izany, kanefa tatỳ aoriana dia takatr’izy ireo fa ilay porofo ihany izay nitarika azy ireo haminany ny 1843 no nanaporofo fa nifarana tamin’ny 1844 ny faminaniana 2520. Ny faminaniana 2300 dia manomboka amin’ny 457 talohan’i Kristy, ary noheverin’izy ireo fa nifarana tamin’ny 1843 izany, saingy taorian’ny fahadisoam-panantenana, tamin’ny alalan’ny fandalinany ireo vanim-potoana ara-paminaniana, dia tsapany fa nifarana tamin’ny 1844 izany.
Misy faminaniana telo monja izay nambarany fa hifarana amin’ny 1843, ary ny iray amin’ireo dia tena mifarana amin’izany: ny 1335. Tsy io faminaniana io no notazonin’ny Tompo teo ambanin’ny tànany. Izy io no manondro ny tantaran’ny Millerita nanomboka tamin’ny Fotoan’ny Fiandrasana, nandalo tamin’ny Antso Antsasak’alina, ka hatramin’ny 22 Oktobra 1844.
Tamin’ny famelabelarana omaly, dia nifarana tamin’ity teny nambaran’i Ellen White ity isika: “Sambatra ny maso izay nahita ny zavatra izay hita tamin’ny taona 1843 sy 1844.” Izany dia hoe: “Sambatra izay tonga amin’ny 1843.” Ao amin’ny andalana manaraka, hoy izy: “Efa nomena ny hafatra. Ary tsy tokony hisy fahatarana amin’ny famerimberenana ny hafatra, satria tanteraka ny famantarana ny andro; tsy maintsy vitaina ny asa famaranana. Hisy asa lehibe hotanterahina ao anatin’ny fotoana fohy. Tsy ho ela dia homena hafatra iray araka ny fanendren’Andriamanitra, izay hitombo ho antso mafy. Ary amin’izay dia hitsangana eo amin’ny anjarany Daniela, mba hanome ny fanambarany.” Manuscript Releases, boky faha-21, 437.
Ny fijoroan’i Daniela eo amin’ny anjarany dia andininy faha-13 ao amin’ny Daniela 12. “Sambatra ny maso izay nahita ny zavatra izay hita tamin’ny 1843 sy 1844” dia andininy faha-12. Ellen White dia manome fanazavana avy amin’Andriamanitra momba ny Daniela 12:12–13, ka milaza fa ireo andininy ireo dia tsy momba ny faminaniana ara-potoana, fa momba ny fanandramana iray izay ahitana ny 1843 sy 1844, vokatry ny tsy fahazoana tsara ny 1843 izay miteraka fotoana fiandrasana. Rehefa tonga ny fotoana fiandrasana, “Sambatra izay miandry.” Na dia maharitra aza ny fahitana, dia andraso izany. Sambatra izay mahatoky eo am-piandrasana hatramin’ny Fotoana Fiandrasana ka mandra-pihidiana ny varavarana. Ny zavatra hitan’ny mahatoky tamin’ny 1843 sy 1844 dia fitahiana izay mitarika azy ho ao amin’ny Toerana Masina Indrindra.
Ny faminaniana 1335 dia nifarana tamin’ny 1843, ka nanamarika ny fihavian’ny Antso tamin’ny Misasakalina. Ny vanim-potoana ara-paminaniana 2520 sy 2300 kosa dia mifarana amin’ny 1844. Hoy i Ellen White fa ilay porofo ihany izay nitarika azy ireo hanambara fa ny 2520, 2300, ary 1335 dia nifarana tamin’ny 1843, no nekena avy eo ho manaporofo fa hifarana amin’ny 1844 ireo.
Ny fahazavana avy amin’ny Tenin’Andriamanitra dia namirapiratra teo amin’ny toerany, ka hitany ny fotoana fihantonana—“Na dia maharitra aza izany [ny fahitana], andraso izy.” Noho ny fitiavany ny fiavian’i Kristy eo noho eo, dia tsy hitany ny fihantonan’ny fahitana, izay nokajiana hanehoana ireo tena miandry marina. Indray dia nanana teboka ara-potoana indray izy ireo. Kanefa hitako fa maro tamin’izy ireo no tsy nahay niakatra ambonin’ny fahadisoam-panantenany mafy mba hanana izany halehiben’ny hafanam-po sy hery izay nanamarika ny finoany tamin’ny 1843.
Nandresy azy ireo Satana sy ny anjeliny; ary ireo izay tsy nety nandray ny hafatra dia niarahaba ny tenany noho ny fahitan-davitra sy ny fahendreny, satria tsy noraisiny ilay fitaka, araka ny niantsoany azy. Tsy tsapany fa ny saina nasain’Andriamanitra ho azy ihany no nolaviny; ary niara-niasa tamin’i Satana sy ny anjeliny izy mba hampisafotofoto ny vahoakan’Andriamanitra, izay niaina araka ny hafatra nalefa avy any an-danitra.
Amin’ity tantara ity, dia misy sokajin’olona roa samy hafa amin’ny mpivavaka. Ny sokajy tsy mahatoky dia maneso ireo miandry, fa ireo miandry kosa dia tarihina hiverina amin’ireo fe-potoana ara-paminaniana ka tonga mahatakatra fa ilay porofo ihany izay nitarika azy hamantatra ny famaranan’ny 2520 sy ny 2300 tamin’ny 1843 no nanaporofo fa nifarana tamin’ny 1844 izany.
Na dia nahafantatra izany aza ireo niandry, dia tsy mbola nafana tahaka ny teo aloha ho an’ny Tompo izy ireo taorian’ilay fahadisoam-panantenana voalohany. Haverina hirehitra indray izy ireo amin’ny alalan’ny hafatry ny Antso amin’ny Misasakalina. Ireo niandry dia efa nahatakatra sahady ny taona 1844, dia ny fiafaran’ny faminaniana, talohan’ny Antso amin’ny Misasakalina.
Ny hafatry ny Antso amin’ny Mamatonalina dia nahafahan’ireo niandry namantatra ny 22 Oktobra 1844. Noho izany fanazavana izany, dia tsy hoe tany ho any fotsiny tamin’ny taona 1844 izany; fa tamin’io andro io mihitsy, ary izany no nanome hery ny hafatra.
Hitanao ve ny fizotra? Ny fampianarana miteraka io fanandramana io dia faminaniana telo: ny 1335, ny 2300, ary ny 2520.
Rehefa tonga saina izany izy ireo, dia nanomboka nitory hoe: “Mivoaha avy ao Babylona.” Izany no Hafatry ny Anjely Faharoa.
Aoka hazava isika: Inona no mifarana amin’ny fotoana fiandrasana? Ny fampiasana ny Tabilao 1843. Nataon’izy ireo anilany io Tabilao io satria efa azony tamin’izany fa ho avy amin’ny 1844 ny Tompo, nefa ny Tabilao dia nilaza 1843. Koa napetrany anilany ny Tabilao teo amin’ny tantaran’ny Hafatry ny Anjely Faharoa.
Inona no tonga hafatr’izy ireo eo amin’ny tantaran’ny Anjely Faharoa? Ny andalana farany no manazava izany.
Ny mpino tamin’ity hafatra ity dia nampahorina tao amin’ny fiangonana. Nandritra ny fotoana fohy, ireo izay tsy nety nandray ny hafatra dia voagejan’ny tahotra tsy haneho izay fihetseham-pon’ny fony; nefa ny fandalovan’ny fotoana dia nanambara ny tena fihetseham-pony. Niriny ny hampangina ny fijoroana ho vavolombelona izay tsapan’ireo niandry fa voatery hotanterahiny, dia ny hoe ny fe-potoana ara-paminaniana dia nitarina hatramin’ny 1844.
Inona avy ireo fe-potoana ara-paminaniana? Ny 2520 sy ny 2300. Izany no hafatr’izy ireo ao anatin’ity tantara ity. Ankehitriny dia milaza izy ireo hoe: “Azonay izany! Ireo faminaniana ireo dia miitatra hatramin’ny 1844.” Ny hafatr’izy ireo ao amin’ny tantaran’ny Antso Amin’ny Misasakalina dia ny faminaniana 2520 sy ny 2300 taona.
Nandritra ny fotoana fohy, ireo izay tsy nety nandray ny hafatra dia noferan’ny tahotra tsy haneho amin’ny asa ny fihetseham-pon’ny fony; kanefa ny fandalovan’ny fotoana no nanambara ny tena tao am-pony. Niriny ny hampangina ny fijoroana ho vavolombelona izay tsapan’ireo niandry ho adidiny ny hitondra, dia izao: fa ny fe-potoana ara-paminaniana dia niitatra hatramin’ny taona 1844. Tamin’ny fahazavana mazava no nanazavan’ny mpino ny fahadisoany—fahadisoana miavaka—ary nomeny ny antony nahatonga azy hanantena ny Tompony tamin’ny 1844. Tsy nahavita nitondra ady hevitra hanoherana ireo antony mahery naroso ireo mpanohitra azy. Nirehitra anefa ny fahatezeran’ireo fiangonana; tapa-kevitra izy ireo ny tsy hihaino porofo, ary hanakana ny fijoroana ho vavolombelona tsy hiditra ao amin’ny fiangonana, mba tsy hahafahan’ny hafa mandre izany.
Inona no mitranga rehefa ampifandraisinao amin’ny 2300 andro ny 2520? Ao amin’ny Tantaran’ny Millerita, dia roahina hiala ao amin’ny fiangonana ianareo, ary misy ezaka atao hampanginana izany hafatra izany.
“អ្នកដែលមិនហ៊ានទប់ទល់ការមិនចែករំលែកពន្លឺ ដែលព្រះបានប្រទានដល់ពួកគេ ពីអ្នកដទៃ ត្រូវបានបិទចេញពីពួកជំនុំទាំងឡាយ; ប៉ុន្តែ ព្រះយេស៊ូវគង់នៅជាមួយពួកគេ ហើយពួកគេមានសេចក្តីអំណរនៅក្នុងពន្លឺនៃព្រះភក្ត្ររបស់ទ្រង់។ ពួកគេត្រូវបានរៀបចំឲ្យទទួលសាររបស់ទេវតាទីពីរ។” Early Writings, 235–237.
Raha tsy miditra amin’ny fandalinana ny 2520 isika, ny ezahintsika aseho dia izao: i Ellen White dia mametraka ny tombokaseny fanekena eo amin’ny 2520. Raha tsy hitanao izany, dia mila mivavaka ianao mba hanesoran’i Jesosy ny kirany eo amin’ny masonao. Hoy i Ellen White fa ilay porofo mitovy izay nitarika azy ireo haminany ny 1843 dia avy eo hita fa manaporofo fa nifarana tamin’ny 1844 ireo vanim-potoana ara-paminaniana ireo. Izy dia manondro hatrany ireo vanim-potoana ara-paminaniana, na ireo tarehimarika, amin’ny endrika maro. Vanim-potoana ara-paminaniana telo monja no ao amin’ny Tabilao 1843 izay nifarana tamin’ny 1843.
Ilay mifarana amin’ny 1843, dia ny 1335, dia mitaky, noho ny fahamarinan’ny firafitry ny fehezanteny, farafahakeliny vanim-potoana ara-paminaniana roa mba hahafahany milaza hoe “figures” sy “prophetic periods.” Raha misy telo ka esorinao ny iray, dia ny roa izay ekeny dia ny 2520 sy ny 2300, na inona na inona mety holazain’ny olon-kafa.
Tao anatin’izao tantara izao, anisan’izany ny Fahadisoam-panantenana Lehibe niainan’ny Advantista tamin’ny 22 Oktobra 1844, ny Tompo dia namolavola fanandramana iray izay nanilihana azy ireo hiala amin’ireo fiangonana, mba hahafahany mijoro tsy eo ambanin’ny fitaoman’ny olona, fa eo ambonin’ny Tenin’Andriamanitra. Nilainy izany fanandramana izany mba hananany ny finoana hirosoana miaraka amin’i Jesosy Kristy ho ao amin’ny Fitoerana Masina Indrindra. Nampahatanterahiny izy ireo mba hampifarana ny Filazantsara Mandrakizay.
Fijoroan’ny Mpisava Lalana: James White sy Uriah Smith
Manaraka, manana Mpisava lalana roa isika, dia i James White sy Uriah Smith. Ireo no lehilahy fototra izay tononin’ireo teolojiana maoderina mba hilazana fa nolavin’i James White ny 2520 tamin’ny 1863 ary nolavin’i Uriah Smith izany tao amin’ireo asa sorany tamin’ny taona 1870 sy 1880.
Hiverina any amin’ny 1844 sy vetivety taorian’izany isika mba hahitana ny fomba anoritsoritan’i James White sy Uriah Smith io tantara mitovy indrindra io izay vao nofaritan’i Ellen White. Miresaka ny vanim-potoana ara-paminaniana izy sy ny nanesoran’ny Tompo ny tànany ary ny fahitana ny fahadisoana, ary toy izany koa no ataon’ireto Mpisava lalana roa ireto.
I Ellen White dia tsy miteny hoe "2520" na "fito heny", fa i Uriah Smith sy i James White kosa no miteny izany. Ataon’izy ireo mazava tsara fa ny fe-potoana ara-paminaniana nekena tao amin’ity tantara ity dia ny 2520 sy ny 2300.
James White, Review and Herald, boky 1, 9 Jolay 1851: “Hoy ny mpanohitra iray hoe: ‘Tsy mino aho fa efa nomena ny antso amin’ny sasakalina.’ Izahay koa dia tsy mino fa ilay antso amin’ny sasakalina dia efa renay, na hoe mbola ho renay mandrakizay aza. Ny antso ao amin’ny Matio 25:6 hoe: ‘Indro, avy ny mpampakatra,’ dia ao amin’ny tantaran’ny fanambadiana tatsinanana. Kanefa tsy tokony holavin’ireo izay nanana fanandramana tao anatiny fa nisy antso iray nomena, ary neken’ny tenan’ny Advantista manontolo tamin’ny fararanon’ny taona 1844 tamin’ny fomba feno, izay azo ampitahaina tsara amin’ilay antso amin’ny sasakalina ao amin’ny fanoharana.”
I James White dia miresaka tantara iray izay andavan’ny olona ny Antsoantso tamin’ny Misasakalina ka mianjera hiala amin’ny lalana. Mamaly izany izy ary hiresaka io tantara io.
Tonga tamin’ny fotoana tokony ho izy izany. Ny antson’ilay fanoharana dia tonga avy hatrany taorian’ny fahatarana sy ny fitorimaso ary ny torimaso. Izany dia nanaraka ny fahatarantsika, rehefa diso fanantenana isika, ary tonga teo an-tsofintsika fony isika tao anatin’ny toetry ny faharendremana. Izany antso izany no nampifoha ireo virijina folo ka nitarika azy hanamboatra ny fanalany. Izany, niaraka tamin’ny herin’ny Fanahy, dia nanaitra ny vahoakan’ny Fiavian’ny Tompo, ka nitarika azy handinika ny Baiboly tahaka ny tsy mbola nataony hatrizay, sy hanokana tanteraka ny tenany mbamin’ny fananany araka izao tontolo izao ho an’ny Tompo. Ireo izay nanao ilay antso fa ho avy amin’ny volana fahafito amin’ny taona 1844 ny Tompo dia nahita mazava fa tonga hatreo amin’izany fotoana izany ireo fe-potoana ara-paminaniana; noho izany, ny porofo izay efa naseho avy tamin’ireo fe-potoana mba hanaporofoana fa amin’ny 1843 no hisian’ny Fiaviana, dia nanaporofo fa amin’ny 1844 izany. Tamin’izay dia hitantsika ny hadisoana tamin’izany fomba fanisana izany izay namarana ny 2300 andro tamin’ny 1843. Tsy nisy tamin’ireo izay nanoratra nanohitra ny Fiaviana nahita izany. Ny tanan’ny Fitondran’Andriamanitra no nanarona ilay hadisoana mandra-pahatongan’ny fotoana tokony hahitana azy. Ny hadisoana dia teo amin’ny fanalana taona feno 457 tamin’ny 2300, ka nahatonga ny 1843, nefa tsy nandray ho zavatra tokony ho isaina akory ilay ampahan’ny taona 457 tal. J.K. izay efa lasa tamin’ny fotoana nivoahan’ny didy, izay iantombohan’ny fanisana ireo herinandro 70.
“Ny saintsika dia notarihina ho amin’io fotoana io, [1843,] noho ny zava-misy fa, rehefa atao miainga amin’ireo taona izay anendren’ireo mpandahatra fotoana tsara indrindra ny fahatanterahan’ireo zava-nitranga izay tokony hanamarika ny fiandohan’ireo vanim-potoana ara-paminaniana samihafa, dia hita fa samy nifarana tamin’io taona io avokoa izy rehetra.”
Ankehitriny dia lazainy amintsika ireo fe-potoana ara-paminaniana izay noheverin’izy ireo fa nifarana tamin’ny 1843.
“Nefa dia hita ivelany ihany izany.” Hita ivelany ihany fa nifarana tamin’ny 1843 izy ireo. Ho hitan’izy ireo fa tamin’ny 1844 no nifaranany.
“Ny ‘fotoana fito’, na taona 2520, dia ataontsika manomboka amin’ny fahababoana nanjo an’i Manase, izay, araka ny firaisan-kevitra lehibe eo amin’ny mpandinika fanisan-taona, dia apetraka amin’ny 677 tal. J.K.” Ireo no fe-potoana ara-paminaniana izay noresahiny. “Io daty io no hany daty efa nisainantsika hatrizay ho fiandohan’io fe-potoana io; ary rehefa nesorina tamin’ny taona 2520 ny 677 tal. J.K., dia taona 1843 taor. J.K. no sisa tavela. Kanefa izahay tsy nahatsikaritra fa satria 677 taona feno tal. J.K. sy 1843 taona feno taor. J.K. no ilaina mba hahatanteraka ny taona 2520, dia tsy maintsy hanery anay koa izany hanitatra io fe-potoana io hatrany anatin’ny taona 1844, araka izay mety ho nanombohany taorian’ny fiandohan’ny 677 tal. J.K.”
Ny vanim-potoana ara-paminaniana izay “notanan’ny tanan’ny Fitahiana masina teo ambonin’ilay fahadisoana ny tanany,” dia nahitana ny 2520.
Uriah Smith: “Raha nitohy nihoatra ny taona 1843 ny fotoana, dia maro no nanomboka nanontany ny anton’ny fahadisoam-panantenany momba ny taona nandrasany ho fanafahana azy. Tamin’izay no hita fa, raha ampiasaina ho fiaingana ny vanim-potoana ara-paminaniana rehetra ao amin’ireo taona talohan’i Kristy, izay efa nametrahantsika hatrany ny fiandohany, dia tsy ho tanteraka tsirairay avy izy ireny, na dia amin’ny fiheverana aza fa marina ny kronôlôjiantsika sy ny datin’ny fiandohany, raha tsy amin’ny fotoana iray ao anatin’ny taona 1844. Koa izany, ny amin’ireo impito, na 2520 taona, manomboka amin’ny taona 677 talohan’i Kristy—ny jobily lehibe, na 2450 taona [tsy voasolo tena na amin’ny tabilao 1843 na amin’ny tabilao 1850.], manomboka amin’ny taona 607 talohan’i Kristy—ary ny 2300 taona ao amin’i Daniela, manomboka amin’ny taona 457 talohan’i Kristy—satria efa lasa ny ampahan’ireo taona tsirairay avy izay nanombohana nandrefesana ireo vanim-potoana ara-paminaniana ireo, talohan’ny nisehoan’ireo zava-nitranga samihafa izay nanamarika ny fiandohany, dia tsy maintsy hitarina ho any anatin’ny 1844 izy ireny, araka ny nanombohany avy taorian’ny fiandohan’ireo taona talohan’i Kristy izay anisany tsirairay avy, mba hahafeno na ny isan’ny taona ao amin’ny tsirairay, na mba hizahana toetra ny fahamarinan’ny kronôlôjiantsika. Kanefa tsy nisy tari-dalana momba ny fotoana, tao amin’ireo taona talohan’i Kristy tsirairay avy, izay nanombohan’ireo vanim-potoana samihafa; ary noho izany dia tsy azo nofaritana tamin’ny fahitsiana ny fotoana tao anatin’ny taona nifaranany.”
Samy nanamarina i Oria Smita sy i Jakoba White fa ireo fe-potoana ara-paminaniana nekena hifarana tamin’ny 1844 dia ny 2520 sy ny 2300 taona, amin’ny fampiasana ireo fiteny mitovy amin’izay nampiasain’i Ellen White ao amin’ny Early Writings, pejy 236 sy ny manaraka.
Ny Rojoan’ny Fahamarinana: Ireo Teboka Fanombohan’i William Miller
Écrits précoces, page 230 : « Dieu envoya Son ange » — l’ange Gabriel — « pour agir sur le cœur d’un fermier » — William Miller — « qui n’avait pas cru la Bible, afin de le conduire à sonder les prophéties. Les anges de Dieu visitèrent à plusieurs reprises cet élu, pour diriger son esprit et ouvrir à son intelligence des prophéties qui avaient toujours été obscures pour le peuple de Dieu. Le commencement de la chaîne de la vérité lui fut donné, et il fut conduit à rechercher chaînon après chaînon, jusqu’à ce qu’il contemplât avec étonnement et admiration la Parole de Dieu. Il y vit une chaîne parfaite de vérité. Cette Parole qu’il avait regardée comme n’étant pas inspirée s’ouvrit alors devant sa vue dans sa beauté et sa gloire. Il vit là qu’une portion de l’Écriture en explique une autre, »
Nasehon’i Gabriela taminy ny fomba antsointsika hoe fanamafisana amin’ny andininy, didy anampy didy, andalana anampy andalana, kely aty ary kely aroa.
I Gabriela dia nanome azy ny fiandohan’ny rojo-mpampitohy ny fahamarinana sy ny fomba fampifandraisana andininy hanaporofoana izany.
William Miller, Advent Review and Sabbath Herald, 18 Aprily 1854: “Avy tamin’ny fandinihana lalindalina kokoa ny Soratra Masina dia tonga tamin’izao fehin-kevitra izao aho, fa ny fito andro fanjakan’ny Jentilisa dia tsy maintsy manomboka tamin’ny fotoana nitsaharan’ny Jiosy tsy ho firenena mahaleo tena tamin’ny fahababoana an’i Manase, izay natokan’ny mpahay fanisam-potoana tsara indrindra ho tamin’ny 677 tal. J.K.; fa ny 2300 andro dia nanomboka niaraka tamin’ny fito-polo herinandro, izay noheverin’ny mpahay fanisam-potoana tsara indrindra fa nanomboka tamin’ny 457 tal. J.K.; ary fa ny 1335 andro, izay manomboka amin’ny fanesorana ny fanatitra isan’andro sy ny fananganana ny fahavetavetana mahatonga fandravana, [Daniela 12:11] dia tokony ho isaina hatramin’ny fananganana ny fahefana tampon’ny Papa, taorian’ny fanesorana ireo fahavetavetana jentilisa, ary izay, araka ny voalazan’ireo mpahay tantara tsara indrindra azoko nohadihadiana, dia tokony hotononina ho tamin’ny manodidina ny taona 508.”
Ellen White dia milaza fa i Gabriela no nanome an’i William Miller ny fiandohana ho an’ny rojo-maranitra momba ny fahamarinana, ary i William Miller dia manambara fa ireo teboka fiandohana telo nomena azy dia ny 508, 677 tal. J.K., ary 457 tal. J.K. Nomen’ny anjely Gabriela azy ireo teboka fiandohan’ireo faminaniana ireo izay namokatra ny tantaran’ny Antsoantso Amin’ny Misasakalina.
Ny Famitahana Farany: Ny Fandavana ny Fanahin’ny Faminaniana
Hafatra Voafantina, boky 1, pejy 48: “Satana dia . . . manosika tsy an-kijanona ny sandoka—mba hampivily hiala amin’ny fahamarinana. Ny fitaka farany indrindra ataon’i Satana dia ny hanafoana ny herin’ny fijoroana vavolombelon’ny Fanahin’Andriamanitra.” Ny fitaka farany ataon’i Satana dia ny handrava ny Fanahin’ny Faminaniana.
Raha lavinao ireo fahamarinana fototra ireo, dia lavinao miaraka amin’izay koa ny Fanahin’ny Faminaniana. Ellen White dia mametraka ny fanekeny amin’ny 2520. Raha lavinao ny 2520, dia arianao miaraka amin’izay ny zaza sy ny rano fanasana.
“I Satana dia . . . manizingizina lalandava hampiditra ny sandoka—mba hitarihana hiala amin’ny fahamarinana. Ny famitahana farany indrindra ataon’i Satana dia ny hanafoana ny herin’ny fijoroana vavolombelon’ny Fanahin’Andriamanitra. ‘Raha tsy misy fahitana, dia very ny olona’ (Ohabolana 29:18).” Miresaka momba ny fandavana ny Fanahin’ny Faminaniana izy, ary mifandray amin’izany dia milaza fa raha mandà ny Fanahin’ny Faminaniana ianao, raha tsy misy fahitana dia very ny olona. Inona moa izany fahitana izany? Raha mandà ny Fanahin’ny Faminaniana ianao, inona ilay fahitana tsy anananao?
“அந்த தரிசனத்தை எழுது; ஓடுகிறவனும் அதை வாசிக்கும்படியாக அதைப் பலகைகளின்மேல் தெளிவாக எழுதுவாயாக.” ஆபக்கூக் 2:2 (KJV).
Raha lavinao ny Fanahin’ny Faminaniana, dia holavinao ny Tabilao 1843; ary, raha lavinao ity Tabilao ity, dia lavinao ny Fanahin’ny Faminaniana.
Hiasa amim-pahakingana i Satana, amin’ny fomba samihafa sy amin’ny alalan’ny fitaovana isan-karazany, mba hampihorohoro ny fitokisan’ny sisa vahoakan’Andriamanitra amin’ny fijoroana ho vavolombelona marina. Hisy fankahalana hovelomina hanohitra ny Testimonies, izay avy amin’i Satana. Indraindray isika mihevitra ny hoe “satanika” ho asa maizina sy mampivarahontsana; kanefa ao amin’ny Patriarchs and Prophets dia ambara amintsika fa miasa amin’ny fampidirana fisalasalana i Satana. Izany no fanafihana satanika atao amin’ny Fanahin’ny Faminaniana sy amin’ireo fahamarinana fototra ireo. Amin’ny alalan’ny olona izay heverintsika fa tokony hatokintsika no ampidirana ireo fisalasalana ireo.
“Hisy fankahalana hampirehetina hanohitra ny Testimonies izay satanika. Ny asan’i Satana dia ny hampihontsona ny finoan’ny fiangonana momba azy ireny, noho izao antony izao: Satana tsy afaka hanana lalana mazava toy izany hampidirany ny fitaka ataony sy hamatorany ny fanahy ao anatin’ny famitahany, raha toa ka hajaina ny fampitandremana sy ny fananarana ary ny torohevitrin’ny Fanahin’Andriamanitra.” Selected Messages, boky 1, 48.
Eo am-panakatonana izao, rehefa milaza i Rahavavy White fa tsy misy tokony hatahorantsika momba ny ho avy afa-tsy ny hanadinoantsika ny fitarihan’ny Tompo, dia lazaiko fa ilay fitarihan’ny Tompo resahiny dia ny tantara hatramin’ny Fotoan’ny Fiandrasana ka hatramin’ny varavarana mihidy—dia ilay tantara asehon’ny voambolana hoe, Ny Antso Amin’ny Mamatonalina. Tsy misy tokony hatahorantsika momba ny ho avy afa-tsy ny hanadinoantsika ny fomba nitarihan’ny Tompo antsika tao amin’ny fanandraman’ny Antso Amin’ny Mamatonalina, ary koa ny fampianarana mifandray amin’izany fitarihana izany. Ny fampianarana izay namokatra izany fanandramana izany dia ireo faminanianam-potoana telo, izay manomboka amin’ireo daty nomen’ny Anjely Gabriela an’i William Miller. Tsy misy tokony hatahorantsika momba ny ho avy afa-tsy ny hanadinoantsika ireo fampianarana ireo, anisan’izany ny 2520, izay namokatra ny fanandraman’ny Antso Amin’ny Mamatonalina raha nitarihan’ny Tompo ny Millerita namakivaky ny tampon’ny Filazantsara Mandrakizay.
Zavatra iray no azo antoka: ireo Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito izay mijoro eo ambanin’ny fanevan’i Satana dia hiala voalohany amin’ny finoany ny amin’ireo fampitandremana sy fananarana voarakitra ao amin’ny Testimonin’ny Fanahin’Andriamanitra.
Raha lavinao ny Fanorenana, dia lavinao ny Fanahin’ny Faminaniana. Raha lavinao ny Fanahin’ny Faminaniana, dia lavinao ny Fanorenana. Miara-mandeha izy ireo. Izay tsy misy ny Fanahin’ny Faminaniana, dia tsy misy fahitana.
Antso ho amin’ny fanokanana bebe kokoa sy fanompoana masina kokoa no atao, ary mbola hotohizina hatao. Ny sasany izay miloa-bava ankehitriny hilaza ny soso-kevitr’i Satana dia ho tonga saina. Misy ireo mitana toerana lehibe iankinana fitokisana izay tsy mahatakatra ny fahamarinana ho an’izao andro izao. Tsy maintsy omena azy ireo ny hafatra. Raha mandray izany izy, dia horaisin’i Kristy izy, ary hataony mpiara-miasa aminy. Fa raha mandà tsy hihaino ny hafatra izy, dia hijoro eo ambanin’ny faneva maintin’ny Andrianan’ny Haizina.
Voairaka aho hilaza fa ny fahamarinana sarobidy ho an’izao andro izao dia misokatra mazava hatrany bebe kokoa ao an-tsain’ny olombelona. Amin’ny heviny manokana dia tokony hihinana ny nofon’i Kristy sy hisotro ny rany ny lehilahy sy ny vehivavy. Hisy fitomboan’ny fahatakarana, satria ny fahamarinana dia mahazaka fanitarana tsy an-kijanona. Ilay Mpamorona masina ny fahamarinana dia hiditra amin’ny firaisana akaiky kokoa sy mbola akaiky kokoa amin’ireo izay manohy hahalala Azy. Rehefa mandray ny teniny ho mofon’ny lanitra ny olon’Andriamanitra, dia hahafantatra izy fa ny fivoahany dia voaomana tahaka ny maraina. Handray hery ara-panahy izy, tahaka ny andraisan’ny tena hery ara-batana rehefa hohanina ny sakafo.
Tsy takatsika akory na dia amin’ny ampahany aza ny drafitry ny Tompo tamin’ny nitondrany ny zanak’Israely hiala tamin’ny fanandevozana tany Egypta sy nitarany azy ireo namakivaky ny efitra ho any Kanana.
“Rehefa angonintsika ny taratra avy amin’Andriamanitra izay mamirapiratra avy amin’ny filazantsara, dia hanana fahatakarana mazava kokoa momba ny fitondrana jiosy isika, ary hankasitraka lalindalina kokoa ny fahamarinana lehibe ao aminy. Tsy mbola feno ny fikarohantsika ny fahamarinana. Taratra vitsivitsy monja no voaangontsika. Izay tsy mpianatra isan’andro ny Teny dia tsy hahavaha ny olana momba ny fitondrana jiosy. Tsy hahatakatra ny fahamarinana ampianarin’ny fanompoam-pivavahana tao amin’ny tempoly izy. Voasakana ny asan’Andriamanitra noho ny fahatakarana araka izao tontolo izao ny drafiny lehibe. Ny fiainana ho avy no hampiharihary ny hevitry ny lalàna izay nomen’i Kristy ny olony, raha voasarona tao amin’ny andry rahona Izy.” Spalding and Magan, 305, 306.
Ireo Advantista izay mandray ny mariky ny bibidia ka mijoro eo ambanin’ny fanevan’i Satana, dia mandà aloha ny Fanahin’ny faminaniana.
Misy vondrona roa ao amin’ity andalan-teny ity: ireo izay manohy mba hahalala ny Tompo, mbola mihinana ny nofony sy misotro ny ràny, ary mbola mandalina ny Tenin’Andriamanitra, ary ireo izay tsy manao izany. Tsy mbola vita ny fivelaran’ny fahamarinana; hanana zavatra holazaina momba ny fanompoam-pivavahana ao amin’ny Fitoerana Masina izy ireo, izay mbola tsy voalaza. Hanasongadina ny fiovan’ny fitantanan’andro tamin’ny andron’i Kristy izy ireo, izay tandindon’ny fiovana tamin’ny andron’ny Millerita, ka manondro mialoha ny fitantanan’andro izay hiovan’i Kristy hiala amin’ny Fitsarana ny Maty ho amin’ny Fitsarana ny Velona. Hanana zavatra holazaina momba ny Fitoerana Masina koa izy ireo sy ny amin’ny fomba amarikan’ny Tompo ny fihetsiny amin’ireo fiovan’ny fitantanan’andro ireo amin’ny alalan’ny fandatsahany ny Fanahiny.
Teny notsongaina vitsivitsy indray, ary saika vita isika.
Ireo Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito izay mandà ny Antsoantso amin’ny Misasakalina dia miala amin’ny lalana, ka mandà ny fitarihan’ny Tompo sy ireo fampianarana ara-pampianarana izay niteraka ny tantaran’ny Antsoantso amin’ny Misasakalina. Izany no tokony hatahorantsika—ny handà ireo fampianarana ireo sy ny tsy hahatakatra izany fanandramana izany. Amin’ny fanaovana izany dia mandà ny Fanahin’ny Faminaniana isika.
Apetak’i White dia mametraka ny tombo-kase fankatoavany eo amin’ny 2520. Hasehontsika ny fomba ametrahany ny tombo-kase fankatoavany eo amin’ireo fahamarinana hafa ao amin’ny Sarintanin’ny 1843.
Amin’ny faran’izao tontolo izao, rehefa tonga amin’ny fara tampony eo amin’ny tantarantsika izany rehetra izany ao amin’ny Filazantsara Mandrakizay, ny Advantisma dia hiatrika ilay fizotry ny fitsapana misy dingana telo izay efa nanehoana mialoha, araka ny hita tamin’ny fanandraman’i William Miller.
Nanao fahadisoana telo i William Miller: (1) Nolaviny ny Antso amin’ny Misasakalina ka nianjera niala tamin’ilay lalana ho any amin’izao tontolo ratsy etsy ambany. (2) Niantehitra tamin’ny herin’olombelona izy taorian’izany, dia i Joshua Himes. (3) Nolaviny ny Sabata.
Nipoitra ny fanontaniana iray: “Nolaviny va ny Sabata sa ny Toerana Masina?” Ny fampianarana izay niova avy tamin’ny fitoerana masina teto an-tany ho amin’ny Toerana Masina any an-danitra tamin’izany vanim-potoana izany dia mety tsy mbola takatr’i Miller tamin’ny fahafenoany. Rehefa notarihina hiditra tao amin’ny Efitra Masina Indrindra i Ellen White, dia hitany tao anatin’ny fiaran’ny fanekena ny Didy Folo, ary nisy famirapiratana masina nanodidina ny Didin’ny Sabata.
Ny zavatra nolavin’i Miller dia ny Lalàn’Andriamanitra—ny Sabata. Koa nolavin’i Miller ny Antso Mamatonalina, dia niankina tamin’ny nofo izy, ary avy eo dia nandray ny mariky ny bibidia. Averina indray izany amin’ny faran’izao tontolo izao.
Témoignages, volume 5, page 211 : « Ici nous voyons que l’Église — le sanctuaire du Seigneur — fut la première à ressentir le coup de la colère de Dieu. Les anciens, ceux à qui Dieu avait accordé une grande lumière et qui s’étaient tenus comme gardiens des intérêts spirituels du peuple, avaient trahi leur mandat. »
Izy dia manazava ny amin’i Ezekiela 8 sy 9, dia ny fanisiana tombo-kase. Hoy Rahavavy White fa ny fanisiana tombo-kase ao amin’i Ezekiela 9 dia mitovy amin’ny fanisiana tombo-kase ao amin’ny Apokalypsy 7. Miresaka ny vanim-potoanan’ny fanisiana tombo-kase ny 144,000 izy. Lazainy fa ireo izay tokony ho mpiambina dia efa namadika ny fitokisana napetraka taminy.
“Efa nandray izao toerana izao izy ireo fa tsy ilaintsika ny mitady fahagagana sy ny fanehoana miavaka ny herin’Andriamanitra tahaka ny tamin’ny andro fahiny. Niova ny fotoana.” Ny hadisoana voalohany nataon’izy ireo dia ny nanohitra ny Antsoantso tamin’ny misasakalina, tamin’ny filazana hoe: “Izay nitranga tao amin’ity tantaran’ny Antsoantso tamin’ny misasakalina ity dia tsy averina intsony.”
Mivily hiala amin’ny lalana izy ireo.
Ireo teny ireo dia manamafy ny tsy finoany, ary hoy izy ireo: Tsy hanao ny tsara ny Tompo, ary tsy hanao ny ratsy koa Izy. Be famindrampo loatra Izy ka tsy hamangy ny olony amin’ny fitsarana. Koa ny hoe: “Fiadanana sy filaminana” no antso avo ataon’ny olona izay tsy hanandratra intsony ny feony tahaka ny trompetra mba haneho amin’ny olon’Andriamanitra ny fahadisoany sy amin’ny taranak’i Jakoba ny fahotany. Ireo amboa moana izay tsy nety nivovo ireo no mahatsapa ny famalian’Andriamanitra marina noho Izy voahelingelina. Ny lehilahy, ny zatovovavy, ary ny zaza madinika dia samy levona avokoa miaraka. Testimonies, volume 5, 211.
I Jeremia, raha nilaza momba ny tsy fahombiazan’i William Miller fanindroany, dia nanao hoe: “Izao no lazain’i Jehovah: Ho voaozona anie ny olona izay matoky ny olona, ka manao ny nofo ho sandriny, ary ny fony miala amin’i Jehovah.” Jeremia 17:5. Raha matoky olona ianao, dia miala amin’i Jehovah ny fonao.
Ny fandavana voalohany amin’ny farany dia ny Antso amin’ny Misasakalina, famerenana ny fanehoana ny herin’Andriamanitra. Ny faharoa dia ny fiankinana amin’ny nofo. Ny fahatelo dia ny Lalàn’ny Alahady.
Misy sokajy roa ihany. Ny antoko tsirairay dia voamarika mazava tsara, na amin’ny tombokasen’Andriamanitra velona, na amin’ny mariky ny bibidia na ny sariny. Ny zanakalahy sy zanakavavy rehetra avy amin’i Adama dia mifidy na Kristy na Barabasy ho lohany. Ary izay rehetra mametraka ny tenany eo anilan’ny tsy mahatoky dia mijoro eo ambanin’ny saina maintin’i Satana, ary heverina ho mandà sy manevateva an’i Kristy. Izy ireo dia heverina ho manombo amin’ny hazo fijaliana an-tsitrapo ny Tompon’ny fiainana sy ny voninahitra. Review and Herald, 30 Janoary 1900.
Zavatra iray no azo antoka: ireo Advantista mitandrina ny andro fahafito izay mijoro eo ambanin’ny sainan’i Satana dia hahafoy aloha ny fitokisany amin’ny Fanahin’ny Faminaniana.
Ny Advantisma dia mamerina ilay fizotry ny fitsapana misy dingana telo izay tsy nahombiazan’i William Miller. Kanefa ny anjely dia miandry ny hanangana an’i Miller sy hitondra azy hody any amin’ny Mpamonjy azy. Fa ho an’ireo Advantista izay handray ny mariky ny bibidia, tsy ireo anjely ireo no miandry azy.
Imbetsaka aho no naseho fa ny zavatra niainan’ny vahoakan’Andriamanitra tamin’ny lasa dia tsy tokony hoheverina ho zava-misy maty. Tsy tokony hitondra ny firaketana momba ireo fanandramana ireo tahaka ny itondrantsika ny alimanaka tamin’ny taon-dasa isika. Tokony hotanana ao an-tsaina izany firaketana izany, fa hamerina ny tenany ny tantara. Publishing Ministry, 175.
Nahoana no ilaintsika hahatsiaro ny Antso tamin’ny Mamatonalina? Satria haverina indray ny tantara. Ao anatin’ity tantara ity, ny hafatra izay hiteraka ny fihovitrovitra dia ny 2520 sy ny 2300; izany no handroaka ny olona hiala ao amin’ny fiangonana noho izany.
Nefa haverina tokoa ve ity tantara ity, dia ny Antso Amin’ny Misasakalina, sa tantara fotsiny ihany? Mariho ity teny nindramina manaraka ity:
Misy izao tontolo izao mandry ao amin’ny faharatsiana, ao amin’ny fitaka sy ny fahadisoan-kevitra, ao amin’ny aloky ny fahafatesana indrindra—matory, matory. Iza no mahatsapa fijalian’ny fanahy mba hanaitra azy ireo? Feo inona no mahatratra azy? Nentina ho amin’ny hoavy ny saiko, rehefa homena ny famantarana. “Indro, avy ny Mpampakatra; mivoaha ianareo hitsena azy.” Kanefa ny sasany dia ho tara amin’ny fahazoana ny diloilo hamenoana indray ny jirony, ary tara loatra vao ho hitany fa ny toetra, izay asehon’ny diloilo, dia tsy azo afindra. Review and Herald, February 11, 1896.
Ny tantaran’ny Antso Amin’ny Misasakalina dia averina indray amin’ny antsipiriany rehetra.
Fantatr’i Ellen White fa faminaniana ara-potoana manan-kery ny 2520, ary nampiasain’ny Tompo izany mba hampisy ny fotoana niandrasana, dia ilay fahadisoam-panantenana izay namorona ilay fanandramana nanomana ny lehilahy sy ny vehivavy hiroso amim-pinoana miaraka amin’i Kristy ho ao amin’ny Efitra Masina Indrindra.
Mbola tsy niezaka nanaporofo ny 2520 avy ao amin’ny Baiboly isika. Ao amin’ity fandalinana ny Tabilaon-droa ao amin’i Habakoka ity, dia tianay aloha hazava tsara fa i Ellen White dia manohana ireo fotopampianarana ireo izay lavin’ny Advantisma ankehitriny; avy eo vao hiroso amin’ny fandalinana ara-Baiboly isika.