Ny Tantara Miafina ao Ambadik’ilay Andininy Faha-40 — Laharana faha-19

Ny bokin’i Daniela sy ny Apokalypsy dia mifameno, izany hoe, rehefa atambatra izy ireo dia tonga amin’ny fahatanterahany.

Ny fanjakana ao amin’ny faminaniana ara-Baiboly no tokony ho ivon’ny fandinihan’ny mpianatra ny faminaniana, fa eo indrindra no anehoana indrindra ny tantara ivelany momba ny andro farany.

Ny tantara masina—na ireo “hetsika lehibe ho amin’ny fanavaozam-pivavahana” na ny “fisandratana sy firodanan’ny fanjakana”—dia raharaha iankinan’ny fiainana na ny fahafatesana ao amin’ny Tenin’Andriamanitra. Nosoratan’i Paoly ao amin’ny 2 Tesaloniana toko faharoa fa ireo izay tsy tia ny fahamarinana ka mandray fiheresana mahery avy eo dia mandray izany noho ny nisafidianany handà ny hafatra notondroin’i Paoly ao amin’io andalan-teny io. Asehon’io andalan-teny io ny fifandraisan’i Roma mpanompo sampy amin’i Roma papaly, izay tsy inona ihany koa fa ny fifandraisan’i Pergamosy amin’i Tyatira, ny fifandraisan’ny vy amin’ny tanimanga, ary ny fifandraisan’ilay dragona amin’ilay bibidia. Ny fisandratan’i Roma papaly, izay asehon’i Tyatira, sy ny firodanan’i Roma mpanompo sampy, izay asehon’i Pergamosy, dia fahamarinana halan’ireo izay mandray fiheresana mahery.

Tamin’ny tantaran’ny Millerita, ny hevitra nifandirana teo amin’ny Millerita sy ny Protestanta, izay tafiditra tao amin’ny tabilao pioniera 1843, dia mikasika izay hery ara-tantara naseho ho “mpandroba ny olonao” ao amin’ny andininy faha-14 amin’ny Daniela toko faha-11. Moa ve ny mpandroba dia ny fiakaran’i Roma jentilisa, araka ny nambaran’ny Millerita, sa ny fianjeran’ny Seleosida, araka ny nolazain’ny Protestanta?

Ny tantara ara-Baiboly no ilay fahitana izay nofaritan’i Solomona ho tena ilaina, rehefa nanambara izy fa raha tsy misy fahitana dia ringana ny vahoaka. Ny Millerita dia nahafantatra sy nanambara ny dimampolo amby zato taona aseho amin’ny hoe “dimy volana” ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy, andininy fahadimy sy fahafolo, saingy tsy nandinika lalina ny tantara aseho ao amin’ny toko fahasivin’ny Apokalypsy izy ireo. Marina ny namantaran’izy ireo ny dimy volana ao amin’ny andininy fahafolo, saingy toa nihevitra izy ireo fa, satria samy ahitana ny teny hoe “dimy volana” ny andininy fahadimy sy fahafolo, dia fanamafisana fotsiny ny faminaniana momba ny fampijaliana aseho ao amin’ireo andininy roa ireo izany. Azo porofoina mora foana ankehitriny fa ny “dimy volana” aseho ao amin’ny andininy fahadimy dia maneho dimampolo amby zato taona, izay nanomboka tamin’ny nahafatesan’i Mohammed tamin’ny taona 632 ary nifarana tamin’ny taona 782, tamin’ny nanalam-baraka an’i Irene, emperatrisan’ny Fanjakana Bizantina, na ny Fanjakana Romanina Tatsinanana.

Marina ny nataon’ireo mpisava lalana tamin’ny fampiharany ny andininy fahafolo, ka namaritany ny ady tao Nicomedia tamin’ny 27 Jolay 1299 ho fiandohan’ny fe-potoana dimampolo amby zato taona, izay nifarana tamin’ny fampietrena an’ilay Constantine farany nanjaka tao Constantinople tamin’ny 27 Jolay 1449. Araka ny fitsipika anampy fitsipika, ny fe-potoana dimampolo amby zato taona dia manondro ny finoana silamo maneran-tany, araka izay samy anehoan’ny loza voalohan’ny finoana silamo tany Arabia sy ny loza faharoan’ny finoana silamo tany Torkia azy. Ny finoana silamo izay nampietry ny emperora sy ny emperora vavy, izy roa miaraka, dia manondro ny finoana silamo maneran-tany mandresy fanjakana iray voaforon’ny vehivavy iray, asehon’i Irene, sy lehilahy iray, asehon’i Constantine farany.

Tao anatin’ireo dimampolo amby zato taona nifarana tamin’ny fampietrena an’i Irene, dia naka ny faritra na ny faritanin’ny Empira Bizantina ho eo ambany fifehezany ny Islama avy any Arabia, ka nampietry an’i Irene aoka izany hany ka voatery nandoa hetra nandritra ny telo taona izy, ankoatra ireo fitakiana an-keriny hafa. Rehefa nitranga ny fampietrena an’i Constantine farany, dia nanamarika ny fiandohan’ny fe-potoana efa-taona izany, izay nifarana tamin’ny fanaovana fahirano sy ny fahalavoan’ny renivohitr’i Roma Atsinanana. Tamin’ireo tranga roa ireo, dia ny Islama no nanao izany, dia ny Islama arabo raha ny tamin’i Irene ary ny Islama tiorka raha ny tamin’i Constantine farany. Amin’ny andro farany, ny Islama maneran-tany, izay asehon’ireo vavolombelona roa, izany hoe ny Islama arabo sy ny Islama tiorka voasoritsoritra ao amin’ny loza voalohany sy faharoa, dia haka ny faritany aloha, ary avy eo ny renivohitra. Ilay rafitra ara-politika amin’ny andro farany izay asehon’i Constantine an’i Roma Atsinanana dia manambady ara-tandindona an’ilay rafitra ara-pivavahana amin’ny andro farany izay asehon’i Irene an’i Roma Atsinanana. Mampiasa ny teny hoe rafitra ara-politika sy ara-pivavahana aho mba hilazana ny zava-misy fa ny tandindon’ny sarin’ny bibidia dia miseho voalohany any Etazonia ary avy eo maneran-tany. Ny sarin’ny bibidia dia ny fanambadiana ara-tandindona eo amin’i Constantine sy Irene, izay samy aetry noho ny fahalasanan’ny faritaniny sy ny renivohiny ho eo ambany fifehezan’ny Islama.

Ny fampifanandrifiana ireo tantara roa no ahafantarana ny fanambadian’izy ireo, ary ny fanambadian’i Constantia sy Licinius tamin’ny taona 313 no tandindon’izany, rehefa nampiharina ny Didin’i Milan, ary nifarana ny fiangonana ara-tandindon’i Smyrna ka nanomboka ny fiangonana ara-tandindon’i Pergamos. Ireo tondroin’i Paoly ho iharan’ny fahadisoan-kevitra mahery vaika dia mandà tsy hahita ny hafatra fampitandreman’i Paoly, izay ahitana ny filazana fa hisy fihemorana alohan’ny hisehoan’ilay lehilahin’ota. Ao anatin’ny tantaran’i Pergamos no isehoan’izany fihemorana izany, ary tamin’ny taona 538 no niseho ilay lehilahin’ota, rehefa nanomboka ny fiangonan’i Thyatira.

Ny tantaran’i Roma Atsinanana dia manome vavolombelona roa manamarina ilay fahamarinana ara-paminaniana izay aseho koa amin’ny fifandraisana ara-tandindona eo amin’i Roma Atsinanana sy i Roma Andrefana. Ao amin’izany fifandraisana izany, i Roma Andrefana no fiangonana ary i Roma Atsinanana no fanjakana. I Roma dia fitambaran’ny fiangonana sy ny fanjakana, araka ny asehon’ny vy sy ny tanimanga ao amin’ny Daniela toko faharoa.

Ny antony iray ahafahana mahita amin’ny fomba maharesy lahatra fa amin’ny andro farany dia hanafika fahefana iray aseho ho fitambaran’ny fiangonana sy ny fanjakana ny finoana silamo maneran-tany, ka haka ny faritaniny sy ny renivohiny, dia tohanan’ny vavolombelona roa hafa avy amin’ny tantara masina ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy. Nambabo ny faritanin’i Nicomedia i Osman tamin’ny 27 Jolay 1299, ary avy eo dia nambabo ny faritanin’i Nicaea izy roa taona tatỳ aoriana, tamin’ny 1301. Ny zanany lahy no nambabo ny tanàna renivohitr’i Nicaea tamin’ny 1331, ary io zanany lahy io ihany no nambabo ny tanàna renivohitr’i Nicomedia tamin’ny alalan’ny fahirano naharitra efa-taona izay nifarana tamin’ny 1337. Nampifandraisin’ireo mpisava lalana tamin’i Osman ny datin’ny 27 Jolay 1299, saingy tsy noheverin’izy ireo mihitsy ilay ady nanaraka, dia ny adin’i Nicaea, ho dingana faharoa ara-tantara teo amin’ny fanorenana ny Empira Ôtômana. Ny 27 Jolay 1299 no dingana voalohany tamin’ireo dingana maromaro hahatongavana amin’ny lalàna momba ny Alahady. Ireo dingana roa voalohany nataon’ny finoana silamo tiorka dia nanondro ny fiandohan’ny faminaniana iray izay nifarana tamin’ny 1449, avy eo nifarana indray tamin’ny 1840, avy eo nifarana indray tamin’ny 9/11, ary avy eo nifarana indray tamin’ny 31 Desambra 2023.

Ny voalohany tamin’ireo dingana roa ireo dia tsy nanamarika ny fiandohan’ny dimampolo amby zato taona ihany, fa nanamarika koa ny fiandohan’ny valo amby telopolo taona. Nanomboka tamin’ny fakàn’i Osman ny faritanin’i Nicomedia izany, ary nifarana valo amby telopolo taona tatỳ aoriana, rehefa azon’ny zanak’i Osman ny renivohitr’i Nicomedia tamin’ny fiafaran’ny fahirano naharitra efa-taona, tamin’ny 1337. Ny isa valo amby telopolo dia maneho ny “fitsanganana”, ary ny dingana voalohany, dia ny fakàn’i Osman ilay faritany, no nanamarika ny fitsanganan’ny fivavahana silamo tiorka. Ao amin’io dingana voalohany naharitra valo amby telopolo taona io, dia fahirano “naharitra efa-taona” no manamarika ny fiafarany. Amin’ny dingana farany amin’ireo dimampolo amby zato taona, dia mihatra ny fanetrena, ary efa-taona aorian’izany, amin’ny 1453, dia azo ny renivohitr’i Roma Atsinanana.

Na ny Tiorka Otomana tamin’ny 1453 no resahina, na ny zanakalahin’i Osman izay naka an’i Nicomedia tamin’ny 1337 sy an’i Nicaea tamin’ny 1331, tamin’ireo tranga telo ireo dia samy efa renivohitr’i Roma Atsinanana tamin’ny fotoana iray teo amin’ny tantara ireo tanàna renivohitra ireo. Ireo zotra telo ireo dia samy manondro ny fakana an’i Roma Atsinanana. Ny tsirairay amin’ireo zotra telo ireo dia manondro ny nakan’ny finoana silamo ny faritanin’i Roma Atsinanana aloha, ary avy eo ny renivohiny. Ny anaran’ireo renivohitra telo ireo dia mitovy amin’ny anaran’ilay faritany. Samy manana olona manokana teo amin’ny tantara ho alfa sy omega ireo zotra telo ireo. Sady manondro fifandraisana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana amin’ny alalan’ny nanetren’ny finoana silamo ny emperora sy ny emperora vavy ilay fanetrena ara-paminaniana, no mampifamatotra ny zotran’izy ireo amin’i Roma Andrefana, izay naetrin’i Constantine Lehibe koa rehefa nifidy an’i Constantinople fa tsy ny tanànan’i Roma izy tamin’ny 330. Nihatra tamin’i Roma Andrefana ny fanetrena farany tamin’ny 476, niaraka tamin’ny emperora farany, ary nanomboka teo dia nitotongana haingana hatrany izy.

I Rôma Andrefana, raha jerena ny fifandraisany amin’i Rôma Atsinanana, dia ny fiangonana; ny atsinanana kosa dia ny fanjakana. Fampietrena teo am-piandohana tamin’ny 330, avy eo fampietrena tamin’ny 476, dia tamin’ny 782, ary mbola indray tamin’ny 1449. Tsipika iray maneho fampietrena, izay manomboka amin’ny fizarana fanjakana iray, arahin’ny fampietrena tamin’ny 476 noho ny fahaverezan’ny emperora, ka very koa araka izany ny empira, ary mbola arahin’ny fampietrena nentin’ny finoana silamo tamin’ny faritanin’ny atsinanana aloha tamin’ny 782, ary avy eo tamin’ny renivohitry ny atsinanana tamin’ny 1453.

Ny Islama ao amin’ny faminanian’ny Baiboly dia mampiseho mazava ny firafitry ny Roma atsinanana sy andrefana samy roa, ary ny fahazavana vokarin’ny Islama ankehitriny dia mifanaraka amin’ilay fahazavana fototra momba ny Islama izay nananan’ireo mpisava lalana Millerita, nefa mihoatra lavitra izany. Ny fotoam-pitsapana izay nanomboka tamin’ny 2024 tamin’ilay hoe: “ny mpandroba amin’ny vahoakanao izay hampitoetra ny fahitana” no alfa-n’ilay vanim-potoam-pitsapana, ary ankehitriny, eo amin’ny faran’ilay vanim-potoam-pitsapana, ny fahazavana avy amin’ny lohahevitra momba ny Islama ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy dia manampy vavolombelona momba ny Roma andrefana sy atsinanana izay tsy mbola nodinihina velively raha tsy amin’izao andro farany ankehitriny izao.

Ireo zotram-paminaniana momba ny Silamo aseho ao amin’ny toko fahasivy ka hatramin’ny faha-iraika ambin’ny folo dia mampifandray ireo zotran’ny tantara hita ao amin’ny andininy fahafolo ka hatramin’ny fahenina ambin’ny folo ao amin’ny toko faha-iraika ambin’ny folo amin’ny Daniela, amin’ny alalan’ireo fijoroana ho vavolombelona atolony izay mifandray amin’ireo zotra efa dinihina ato amin’ireto lahatsoratra ireto. Kanefa ao anatin’ilay fanehoana ara-paminaniana ny fipoiran’ny Silamo no ahitana ny fipoiran’ny fihetsehan’ireo mpanaraka an’i Miller sy ny fihetsehan’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy. Fe-potoana roa samy efa-taona, tafapetraka mafy ao anatin’ireo faminaniana momba ny fotoana ao amin’ny toko fahasivy amin’ny Apokalypsy sady anisan’izany, no mijoro ho vavolombelona ny amin’ireo efa-taona nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844. Tamin’ny 1844 dia tsy nisy intsony ny fotoana ara-paminaniana, ka ireo toetra mampiavaka azy ara-paminaniana, fa tsy ny fotoana, no mamaritra ilay fe-potoana efa-taona ara-tandindona. Ny fe-potoana efa-taona voalohany dia manondro ny nahazoan’ny Silamo an’i Nicomedia, renivohitr’i Roma Atsinanana teo aloha, tamin’ny 1337, valo amby telopolo taona taorian’ny nahazoan-drainy an’ilay faritany. Ny efa-taona faharoa dia manondro ny fampietrena ireo mpitondra ara-politika sy ara-pivavahana tao Roma Atsinanana tamin’ny 1449, izay nateraky ny Silamo, ary ny efa-taona fahatelo dia manondro ny fisehoan’ny herin’Andriamanitra tamim-boninahitra, rehefa nidina tamin’ny 11 Aogositra 1840 ilay anjely izay nanazava ny tany tamin’ny voninahiny.

Ny tantaran’ny anjely voalohany sy faharoa tamin’ny andron’ny Millerita dia mifanaraka amin’ny tantaran’ny anjely fahatelo mandritra ny fanisiana tombo-kase amin’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy. Izany asa fanisiana tombo-kase farany izany dia ny famafana ny ota; izany no fampiraisana ny maha-Andriamanitra amin’ny maha-olombelona, ary mitranga mandritra ny ady ateraky ny Islama izany.

Ny fahatanterahana lavorary ny faminaniana rehetra dia any amin’ny andro farany, koa ity andalan-teny ity dia manondro ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efa-polo arivo. Ny faminaniana momba ny Silamo ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy no manome ny fanalahidy ara-tantara hitondrana miaraka ny fanoharana feno indrindra momba ilay hery izay manamafy ny fahitana, ao anatin’ilay tantara izay nifarana tamin’ny 11 Aogositra 1840, rehefa noferana ny Silamo. Hatramin’izay fotoana izay dia niitatra ho ao amin’ny toko fahafolo sy ny tantaran’ny anjely voalohany sy faharoa ny fijoroana ho vavolombelona ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy. Ary avy eo ao amin’ny toko fahiraika ambin’ny folo dia tonga tampoka amin’ny lalàn’ny Alahady ny loza fahatelo, izay fotoana anombohan’ny antso mafy ataon’ny anjely fahatelo. Ny toko fahasivy no fanalahidin’ny Silamo amin’ny fandrindrana ny fiakarana sy ny fianjeran’ny fanjakana araka izay aseho ao amin’i Daniela sy ny Apokalypsy. Ny toko fahafolo sy fahiraika ambin’ny folo dia manondro ny fanandraman’ireo virijiny hendry iray hetsy sy efatra amby efa-polo arivo. Ny toko fahasivy dia manondro ny tandindona izay manamafy ny fahitana ivelany, ary ny toko fahafolo sy fahiraika ambin’ny folo kosa dia manondro ny fahitana anatiny mifandray amin’ny fanarahana ny Zanak’ondry ho ao amin’ny Toerana Masina Indrindra.

Ny toko fahafolon’ny Apokalypsy dia manomboka amin’i Kristy, ilay anjely mahery izay midina mitondra boky kely misokatra. Tamin’ny 11 Aogositra 1840 no nahatanterahan’izany fisehoan-javatra izany, tamin’ny fiafaran’ilay faminaniana ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy izay manondro iraika amby sivifolo sy telonjato taona sy dimy ambin’ny folo andro. Ny Apokalypsy toko fahafolo dia mamaritra ny fizotran’ny tantara nanomboka teo ka hatramin’ny fotoana nanjary nangidy tao an-kibon’i Jaona ilay hafatra, tamin’ny 22 Oktobra 1844. Ireo efa-taona nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844 dia manomboka amin’ny fahatongavan’ny anjely voalohany ary mifarana amin’ny fahatongavan’ny anjely fahatelo. Ireo efa-taona nanaraka ny fahatanterahana tamin’ny 11 Aogositra 1840 ireo dia efa naseho ara-tandindona tamin’ireo efa-taona nanomboka tamin’ny 27 Jolay 1449 ka hatramin’ny 1453, teo am-piandohan’ilay fe-potoana iraika amby sivifolo sy telonjato taona sy dimy ambin’ny folo andro. Ireo vanim-potoana roa samy naharitra efa-taona ireo dia mifanandrify amin’ireo efa-taona nanaovana fahirano an’i Nicomedia, nanomboka tamin’ny 1333 ka hatramin’ny 1337. Ara-tandindona, intelo no resin’ny finoana silamo i Roma Atsinanana. Ny voalohany dia tamin’ny fahirano an’i Nicaea tamin’ny 1331, avy eo tamin’ny fahirano an’i Nicomedia naharitra efa-taona tamin’ny 1337, ary farany tamin’ny fahirano an’i Constantinople tamin’ny 1453.

Nozarain’i Diocletian ho atsinanana sy andrefana ara-dalàna i Roma tamin’ny taona 293, ary nozarain’i Constantine ho atsinanana sy andrefana ara-paminaniana i Roma tamin’ny taona 330. Tamin’ny taona 395, rehefa maty ny emperora Theodosius I, dia nozaraina tamin’ny fomba ofisialy sy maharitra ny empira, satria navelany ho lovan’ireo zanany roa lahy ny tapany atsinanana sy ny tapany andrefana. Nizara ho atsinanana sy andrefana ny Fiangonana Katolika tamin’ny taona 1054, tamin’ilay “fisarahana lehibe.” Niandalana ny fisarahana, tahaka ny faharavana nanaraka izany koa. Mbola mitoetra mandraka andro ankehitriny izany fisarahana izany. Tao anatin’ny dimampolo taona taorian’io daty io, dia nanomboka ny ady kroazada naharitra roanjato taona teo ho eo hanoherana ny finoana silamo ny fiangonana tandrefana tao Roma. Lavo i Roma Andrefana rehefa namoy ny emperorany farany tamin’ny taona 476. Lavo i Roma Atsinanana tamin’ny taona 1453. Lavo i Roma papaly tamin’ny taona 1798. Nizara ho atsinanana sy andrefana i Roma mpanompo sampy tamin’ny taona 293, 330 ary 395. Nizara ho atsinanana sy andrefana i Roma papaly tamin’ny taona 1054. Ambaran’i Anabavy White fa isan’ireo teboka fototra ianteherana amin’ny fandalinana ny Tenin’Andriamanitra ny fitsanganana sy ny fahalavoan’ny fanjakana.

Ireo fanjakana izay avoitran’ny toko fahasivy amin’ny Apokalypsy eo amin’ny fahazavan’ny tantara dia manamafy ny tohan-kevitra fa i Rôma no mampiorina ny fahitana. Ny fifandraisana ara-paminaniana misy eo amin’ny Silamo sy ireo efatra arivo sy efatra alina sy iray hetsy dia porofo fa ny hafatry ny antso mamatonalina, izay naseho an’ohatra tamin’ny nidiran’i Kristy tao Jerosalema nitaingina boriky, dia asehon’ny faminaniana momba ny fe-potoana izay nanomboka tamin’ny fotoan’ny loza voalohany, nitohy tao amin’ny tapany faharoa amin’ilay faminaniana nandritra ny loza faharoa, ary tonga tamin’ny fahatanterahany tao anatin’ilay vanim-potoana ara-tantara naharitra efa-taona izay nanombohan’ny fihetsehan’ny Millerita mifandraika amin’ny anjely voalohany sy faharoa tamin’ny fahatanterahan’io faminaniana io indrindra. Ilay faminaniana dia nanomboka tamin’ny tandindon’ny “taona valo amby telopolo sy roa” (1299 sy 1301), izay nanamarika ny fisandratan’ny Silamo, ary nifarana tamin’ny tandindon’ny “taona valo amby telopolo sy roa” (1838 sy 1840), izay nanamarika ny fisandratan’ny Millerita.

Tamin’ny 1844, teo amin’ny fiafaran’ilay fe-potoana efa-taonan’ireo mpanaraka an’i Miller, izay efa naseho an’ohatra tamin’ny fahirano nanomboka tamin’ny 1333 ka hatramin’ny 1337 sy ny vanim-potoana nanomboka tamin’ny 1449 ka hatramin’ny fahirano tamin’ny 1453, dia tsy tokony hampiharina intsony ny fotoana ara-paminaniana. Ny fanandratana ny fanevan’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy dia mifandray mivantana amin’ilay faminaniana izay anandratana ny finoana silamo.

Ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy dia maneho amin’ny fomba tonga lafatra ny toetran’i Kristy, ary i Kristy, ankoatra ireo fanoharana hafa ilazana Azy, dia “ilay voaloboka tsara indrindra.” Voalaza ao amin’ny Genesisy 16:12 fa lehilahy “dia” i Isimaela.

Ny teny nadika hoe “dia” dia manondro ny ampondradia arabo. Ireo solontenan’i Kristy amin’ny andro farany dia mitaingina ny hafatry ny ampondradia arabo, dia ilay ampondra nitaingenan’i Kristy tamin’ny nidirany tao Jerosalema, ilay ampondra izay niteny ihany nony farany rehefa nokapohin’i Balama fanintelony. Ireo iraka nanambara ilay hafatra izay nanome hery ny hafatry ny anjely voalohany tamin’ny 1840 dia tsy nahita faminaniana iray mahafaoka dimampolo amby zato taona, izay mifandraika amin’izany sady manan-danja, tao anatin’ilay tantara ara-paminaniana nisy indrindra ilay hafatra nanome hery ny fihetsehana. Tsy hitan’izy ireo tao amin’io faminaniana ara-potoana io ihany ireo fe-potoana roa samy efa-taona izay naneho an’ohatra ny tantara nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844. Ny Liona avy amin’ny firenen’i Joda dia mampiharihary ankehitriny, avy amin’ireo “lalana fahiny”, fahazavana izay tsy mbola hita hatramin’izay, ary izany dia fahazavana mifanaraka amin’ilay fahazavana efa nampihariharina nanomboka tamin’ny 31 Desambra 2023. Manafoana ny fisalasalana rehetra momba ny hoe ny silamo ve no mamely an’i Nashville izany. Manazava ny tandindon’i Roma ilay fahazavana, ka manjary fanambarana omega ho an’ilay adihevitra alfa tamin’ny 2024 momba ireo mpandroba ny firenenao, ary io koa no tandindona omega amin’ilay adihevitra momba io tandindona io indrindra tao amin’ny tantaran’ireo mpanaraka an’i Miller. Mampahafantatra izany fa ny silamo ao amin’ireo faminaniana ara-potoana ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy no hafatra ivelany mandritra ny tantara anatiny amin’ny fotoana fanisiana tombo-kase an’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy. Efa elaela no nampianarinay izany zava-misy izany, saingy azo aseho ankehitriny eo amin’ny tsipika iray izay manomboka ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy ary mifarana ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo izany. Ilay fe-potoana fahatelo naharitra efa-taona mifandray amin’ny faminaniana ara-potoana momba ny silamo, izay tanteraka nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844, dia maneho an’ohatra ny fotoana fanisiana tombo-kase an’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy. Amin’ny alalan’ilay horohorontany lehibe ao amin’ny Apokalypsy toko fahiraika ambin’ny folo no anandratana ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy ho faneva.

Ao amin’ny Ezekiela toko fahafito amby telopolo, ny fananganana ny vahoakan’Andriamanitra ho tafika dia mizotra amin’ny dingana roa, izay efa naseho ara-tandindona tamin’ny famoronana an’i Adama. Voalohany, novolavolaina avy tamin’ny tanimanga i Adama; avy eo dia nitsoka tao aminy ny fofonaina mahavelona i Kristy. Ao amin’ny Ezekiela, ny faminaniana voalohany no mamolavola ireo vatana maty, nefa mbola maty ihany izy ireo. Avy eo dia tsofina eo amin’ireo vatana ireo ny rivotra efatra, ka mitsangana ho tafika mahery izy ireo. Ny isa valo amby telopolo sy efapolo dia maneho ireo dingana roa ireo.

Hanohy ireo zavatra ireo isika ao amin’ny lahatsoratra manaraka.