Ao amin’ilay andalan-teny nalaina tao amin’ny Tenivavolombelona, boky fahadimy, izay efa nodinihintsika nandritra ireo lahatsoratra vitsivitsy farany, dia ampahafantarina antsika ny fahitana ny tempoly nomena an’i Ezekiela sy Isaia ary Jaona:
“Ireo lesona ireo dia ho tombontsoantsika. Mila mampiorina ny finoantsika amin’Andriamanitra isika, fa eo anoloantsika indrindra izao ny andro iray izay hizaha toetra ny fanahin’ny olona. Kristy, teo ambonin’ny Tendrombohitra Oliva, dia namerina ny fitsarana mahatahotra izay hialoha ny fiaviany fanindroany hoe: ‘Hahare ady sy siosion-dresaka ny amin’ny ady ianareo.’ ‘Hisy firenena hitsangana hanohitra firenena, ary fanjakana hanohitra fanjakana; ary hisy mosary sy areti-mandringana ary horohoron-tany any amin’ny tany samihafa. Izany rehetra izany no fiandohan’ny fahoriana.’ Na dia nahazo fahatanterahana ampahany aza ireo faminaniana ireo tamin’ny fandravana an’i Jerosalema, dia mihatra mivantana kokoa amin’ny andro farany izy ireo.”
Ny Fahasivin’ny Av
Ny Tisha B’Av, izay midika hoe “ny fahasivin’ny volana Av” amin’ny teny hebreo, dia andro ahatsiarovan’ny Jiosy ny nandravan’ny Babylonianina ny Tempoly Voalohany tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy sy ny nandravan’i Titus ny Tempoly Faharoa tamin’ny taona 70. Samy nitranga tamin’ny daty iray ihany ireo fandravana roa ireo—dia ny andro fahasivin’ny volana Av amin’ny kalandrie hebreo (izay mazàna mifanandrify amin’ny volana Jolay na Aogositra amin’ny kalandrie gregoriana). Rehefa mampifandraika ny fandravana an’i Jerosalema amin’ilay “fotoana izay hitsapana ny fanahin’ny olona” amin’ny andro farany i Rahavavy White, dia manondro fandravana roa izay samy mampiseho an’ohatra ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela izy.
Ny andininy faha-16 ao amin’ny Daniela toko faha-11 dia maneho izany lalàn’ny Alahady izany, ary mifanaraka amin’ny andininy faha-41. Ao amin’ny bokin’i Ezekiela, ny fandravana an’i Jerosalema dia ampiasaina hanehoana ny fanasarahana ny virijina hendry amin’ny virijina adala amin’ny fotoanan’ny lalàn’ny Alahady. Babo tany Babylona i Ezekiela rehefa nentina tamin’ny fomba mahagaga nankany Jerosalema mba hijery izany fanasarahana izany indrindra ao amin’ny toko faha-8 ka hatramin’ny faha-11.
Ary tonga tamin’ny taona fahenina izany, tamin’ny volana fahenina, tamin’ny andro fahadimy tamin’ny volana, raha nipetraka tao an-tranoko aho, ary ny loholon’ny Joda nipetraka teo anatrehako, dia nilatsaka teo amboniko teo ny tànan’i Jehovah Tompo. Dia nijery aho, ka indro, nisy endrika tahaka ny fisehon’ny afo: hatramin’ny fisehon’ny valahany midina dia afo; ary hatramin’ny valahany miakatra dia tahaka ny fisehon’ny famirapiratana, tahaka ny lokon’ny ambra. Ary natsotrany ny endriky ny tànana, ka noraisiny tamin’ny volon-dohako iray fitàna aho; ary ny fanahy nampakatra ahy teo anelanelan’ny tany sy ny lanitra ka nitondra ahy tamin’ny fahitan’Andriamanitra ho any Jerosalema, ho eo am-baravaran’ny vavahady anatiny izay mitodika any avaratra; teo no nisy ny fitoeran’ilay sarin’ny fialonana, izay mampahasaro-piaro. Ezekiela 8:1–3.
Ireo toko efatra manomboka amin’ny toko fahavalo ka hatramin’ny toko fahiraika ambin’ny folo dia manoritsoritra ny fanasarahana, ary i Rahavavy White, rehefa manazava ny Ezekiela toko fahasivy, dia tsy milaza fotsiny fa io ihany ilay fanisiana tombo-kase voalaza ao amin’ny Apokalypsy toko fahafito, fa milaza koa fa i Jerosalema dia maneho ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito laodikeana amin’ny andro farany.
“Ireo sokajin’olona izay tsy mahatsiaro alahelo noho ny fihemoran’ny fiainany ara-panahy, na tsy mitomany noho ny fahotan’ny hafa, dia hajanona tsy hahazo ny tombo-kasen’Andriamanitra. Ny Tompo dia maniraka ny irany, dia ireo lehilahy mitondra fitaovam-pamonoana eny an-tànany hoe: ‘Mankanesa manaraka azy mamaky ny tanàna, ka mamonoa: aoka tsy hiantra ny masonareo, ary aza mamindrà fo ianareo: vonoy tsy misy avotra na antitra na tanora, na zatovovavy, na zaza madinika, na vehivavy: fa aza manakaiky izay olona rehetra misy ny marika aminy; ary atomboy eo amin’ny fitoerako masina. Dia natombony tamin’ireo anti-panahy izay teo anoloan’ny trano izany.’”
“Eto no ahitantsika fa ny fiangonana—dia ny fitoeran-masin’ny Tompo—no voalohany niharan’ny kapoky ny fahatezeran’Andriamanitra. Ireo anti-panahy, dia ireo izay nomen’Andriamanitra fahazavana lehibe sy nijoro ho mpiambina ny tombontsoa ara-panahin’ny vahoaka, dia namadika ny fitokisana napetraka taminy. Naka ny toerana izy ireo fa tsy ilaintsika ny miandry fahagagana sy ny fisehoana miharihary amin’ny herin’Andriamanitra tahaka ny tamin’ny andro taloha. Niova ny andro. Ireo teny ireo no manamafy ny tsi-finoany, ka hoy izy: Ny Tompo tsy hanao ny tsara, ary tsy hanao ny ratsy koa Izy. Be famindram-po loatra Izy ka tsy hamangy ny vahoakany amin’ny fitsarana. Noho izany, “Fiadanana sy fandriampahalemana” no antso avo ataon’ny lehilahy izay tsy hanandratra ny feony intsony tahaka ny anjomara hampiseho amin’ny vahoakan’Andriamanitra ny fahadisoany sy amin’ny taranak’i Jakoba ny fahotany. Ireo alika moana izay tsy nety nivovo ireo no mahatsapa ny famaliana marina ataon’Andriamanitra voatafintohina. Lehilahy, zatovovavy ary zaza madinika dia samy levona miaraka avokoa.”
“Ny fahavetavetana izay nampisento sy nampitomany ny mahatoky dia izay ihany no azon’ny mason’olombelona voafetra fantarina; nefa lavitra noho izany, ny fahotana ratsy indrindra, dia ireo izay nampirehitra ny fahasaro-piaron’ilay Andriamanitra madio sy masina, no tsy naseho. Ilay Mpandinika lehibe ny fo dia mahalala ny fahotana rehetra atao amin’ny miafina ataon’ireo mpanao ratsy. Tonga mahatsiaro ho azo antoka ao amin’ny fitaka ataony ireo olona ireo ary, noho ny fahari-pony, dia manao hoe: tsy mahita ny Tompo; ary avy eo dia manao toy ny hoe efa nahafoy ny tany Izy. Fa Hitan’ilay Tompo ny fihatsarambelatsihiny, ary hasehony eo anatrehan’ny hafa ireo fahotana izay notandremany fatratra hafenina.”
“Tsy misy fahambonian-toerana, voninahitra, na fahendrena araka izao tontolo izao, na toerana eo amin’ny raharaha masina, izay hahasakana ny olona tsy hahafoy ny foto-kevitra marina rehefa avela ho eo ambanin’ny fitaky ny fony izy. Ireo izay noheverina ho mendrika sy marina dia hita fa lohandohan’ny fivadiham-pinoana sady tonga fanehoana ny tsy firaharahiana sy ny fanararaotana ny famindram-pon’Andriamanitra. Ny làlany ratsy dia tsy holeferiny intsony, ary amin’ny fahatezerany no hitondrany azy, tsy misy famindram-po.”
“Miaraka amin’ny fisalasalana no anesoran’ny Tompo ny fanatrehany amin’ireo izay efa notahina tamin’ny fahazavana lehibe sy izay efa nahatsapa ny herin’ny teny teo am-panompoana ny hafa. Izy ireo dia mpanompony mahatoky fahiny, nankasitrahana tamin’ny fanatrehany sy ny fitarihany; nefa niala taminy izy ireo ka nitarika ny hafa ho amin’ny fahadisoana, ary noho izany dia tafiditra eo ambanin’ny tsy fankasitrahan’Andriamanitra.” Testimonies, volume 5, 211, 212.
Ny bokin’i Ezekiela manontolo dia apetraka ao anatin’ny tontolon-kevitry ny fandravana an’i Jerosalema. Ao amin’ny fijoroana vavolombelon’i Ezekiela dia voamarika manokana ny fahirano nataon’i Nebokadnezara izay naharitra herintaona sy tapany, kanefa ny “fampiharana mivantana kokoa” ny fampitandreman’i Jesosy ao amin’ny Matio toko faha-efatra amby roapolo dia amin’ny andro farany. Ao amin’i Ezekiela dia hita ao amin’ny toko faha-efatra amby roapolo izany tsipika fahamarinana izany.
587 talohan’i Kristy
Ary tamin’ny taona fahasivy, tamin’ny volana fahafolo, tamin’ny andro fahafolon’ny volana, dia tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, soraty ho anao ny anaran’izao andro izao, dia ity andro ity mihitsy; fa ny mpanjakan’i Babylona dia namely an’i Jerosalema tamin’ity andro ity mihitsy. Ezekiela 24:1, 2.
Tamin’io daty io, izay voaorina koa amin’ny vavolombelona ara-Baiboly hafa, dia nanomboka ny fahirano naharitra valo ambin’ny folo volana. Ny tenin’i Jehovah izay tonga tamin’i Ezekiela tamin’izany daty izany dia nahitana ny fanoharana ny amin’ilay tanàna mpandatsa-dra, izay aseho amin’ny vilany mangotraka arahin’ny afo lehibe. Mazava fa io fanoharana io dia maneho ny fitsarana hihatra amin’i Jerosalema, ary ao amin’io toko io ihany dia arahin’ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela tampoka noho ny kapoka izany, ho famantarana fa efa nanomboka ny fahirano izay hitarika amin’ny fandravana ny fitoerana masina.
Ary tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, indro, esoriko aminao tampoka ny irin’ny masonao; nefa aza misaona ianao, na mitomany, ary aoka tsy hilatsaka ny ranomasonao. Misentoa mangina, aza manao fisaonana noho ny maty, fehezo eo amin’ny lohanao ny satro-boninahitrao, ary ataovy eo amin’ny tongotrao ny kapanao, ary aza manarona ny molotrao, ary aza mihinana ny mofon’ny olona. Dia niteny tamin’ny olona aho nony maraina; ary nony hariva dia maty ny vadiko; ary nony maraina koa dia nataoko araka izay nandidiana ahy. Ezekiela 24:15–18.
Dia nanontany an’i Ezekiela ny amin’ny hevitr’ilay fanoharana sy ny fahafatesan’ny vadiny ny vahoaka nanodidina azy.
Ary hoy ny olona tamiko: Tsy hambaranao aminay va izay hevitr’izany zavatra izany ho anay, no anaovanao izany? Dia namaly azy aho hoe: Tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Mitenena amin’ny taranak’Isiraely hoe: Izao no lazain’i Jehovah Tompo: Indro, hataoko ho voaloto ny fitoerako masina, dia ilay reharehan’ny herinareo sy irin’ny masonareo ary iantran’ny fanahinareo; ary ny zanakalahinareo sy ny zanakavavinareo izay nilaozanareo dia ho lavon’ny sabatra. Ezekiela 24:19–21.
Ny vadin’i Ezekiela sy ny fitoerana masina dia samy lazaina ho “ilay mahafinaritra ny masonao” ao amin’io andalan-teny io. Milaza ireo mpahay tantara momba ny Baiboly fa naharitra valo ambin’ny folo volana ilay fahirano, fa ireo fahirano nataon’i Cestius sy i Titus kosa dia naharitra efa-taona, nanomboka tamin’ny taona 66 ka hatramin’ny taona 70. Raha kajina marina ny fotoana nanomboka tamin’ny fahirano voalohany nataon’i Cestius ka hatramin’ny fandravana, dia telo taona sy tapany izany; nefa raha ampiharina kosa ny “fanisana mampiditra ny taona voalohany sy ny taona farany”, izay fomba fanisana fampiasa matetika indrindra ao amin’ny Baiboly, dia efa-taona izany. Ny fahafantarana fa samy manan-kery ireo fomba fanisana roa ireo dia ahafahantsika mahita fa ny fotoana nanomboka tamin’i Cestius ka hatramin’i Titus dia azo isaina ho telo taona sy tapany ary koa ho efa-taona.
Manana vavolombelona roa momba ny lalàna momba ny Alahady isika ao amin’ireo fandravana roa an’i Jerosalema, ary ny tsipiriany ao amin’ireo tantara roa ireo dia tokony hampiharina amin’ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela—amin’izay no handoan’ny Tompo an’i Laodikia hiala amin’ny vavany. Ny fiandohan’ny fahirano nataon’i Nebokadnezara dia voamariky ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela. Rehefa maty ravehivavy, dia nodidiana i Ezekiela mba tsy hisaona ampahibemaso, satria izy no famantarana ny fitondrana ny Jiosy ho babo.
Ny fiandohan’ilay fe-potoana efatra taona, hatramin’ny 66 ka hatramin’ny 70, dia voamariky ny famantarana ny fahavetavetana mahamongana, izay no famantarana ho an’ny Kristiana tao Jerosalema handositra.
Koa rehefa hitanareo àry ny fahavetavetana mahatonga fandravana, izay nampilazain’i Daniela mpaminany, mijoro eo amin’ny fitoerana masina, (izay mamaky, aoka hahafantatra:) dia aoka izay any Jodia handositra ho any an-tendrombohitra. Matio 24:15,16
Mifanandrify mazava tsara ireo fahirano roa ireo, ary samy ahitana “famantarana” eo am-piandohany izy roa. Rehefa nanazava ny dikan’ny fahafatesan’ny vadiny sy ny tsy nisaonany i Ezekiela, dia nanazava izy ary avy eo nanoratra hoe:
Ary Ezekiela dia famantarana ho anareo; araka izay rehetra nataony no hataonareo; ary rehefa tonga izany, dia ho fantatrareo fa Izaho no Jehovah Tompo. Ezekiela 24:24.
Ny famantaran’ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela dia fanondroana ny fandravana an’i Jerosalema sy ny tempoly izay ho avy tsy ho ela ary ny fahababoana any Babylona manaraka izany. Ny famantaran’ny fahavetavetana mampahafoana, izay nolazain’i Daniela, dia fampitandremana mba handosirana ny fandringanana, nefa samy manana famantarana eo am-piandohana ny fahirano roa tonta.
Hisy fahirano ara-paminaniana mialoha ilay lalàn’ny Alahady izay ho avy tsy ho ela, ary ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela no tandindona maneho fa efa nodinganina tanteraka ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito laodikiana, fa i Ezekiela kosa no tandindon’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy, ary izy no tandindon’ilay faneva atsangana eo am-piandohan’ny fahirano. I Ezekiela no fanevan’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy eo am-piandohan’ny fahiranon’i Babylona, ary ny famantarana ny fahavetavetan’ny fandravana eo am-piandohana dia ny “famantarana” an’i Roma. Ny famantarana iray dia mifandraika amin’ny fampitandremana anatiny, ary ny iray kosa amin’ny fampitandremana ivelany. Nisy tokoa ny fampitandremana ho an’ny Kristianina tamin’ny taona 66, saingy i Roma no famantarana ho fampitandremana. Ny vadin’i Ezekiela no famantarana tamin’ny nandravan’i Babylona an’i Jerosalema. I Roma dia ilay sokajin’olona mandray ny mariky ny bibidia, ary i Ezekiela kosa no famantarana an’ireo mandray ny tombokasen’Andriamanitra.
Vanim-potoana roa mifarana
Ny fahirano voalohany dia naharitra valo ambin’ny folo volana, ary ny fahirano faharoa dia naharitra efa-taona. Samy mahita ny fahatanterahany “mivantana kokoa” amin’ny andro farany ireo fahirano roa ireo, ary samy mifandray mivantana amin’ny faminanian’ny telonjato sy iraika amby sivifolo taona ary dimy ambin’ny folo andro, izay hita ao amin’ny Apokalypsy toko faha-sivy andininy faha-dimy ambin’ny folo.
passage unavailable
This passage is not yet available in .
Rehefa nifarana tamin’ny 11 Aogositra 1840 ilay faminaniana momba ny fotoana izay nanomboka tamin’ny 27 Jolay 1449, ireo efa-taona nisian’ny fihetsehan’ny anjely voalohany sy faharoa, nanomboka tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844, dia nifanandrify tamin’ilay fahirano naharitra efa-taona, nanomboka tamin’ny 1333 ka hatramin’ny 1337, ary koa tamin’ilay fe-potoana naharitra efa-taona, nanomboka tamin’ny 1449 ka hatramin’ny 1453. Ireo vavolombelona telo ireo, izay samy tafiditra mivantana ao anatin’ilay zotram-paminaniana iray ihany, dia maneho fe-potoana ara-panoharana maharitra efa-taona izay iverenan’ny fihetsehan’ny anjely voalohany sy faharoa tamin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844 ao anatin’ny tantaran’ny fihetsehan’ny anjely fahatelo. Ireo vavolombelona telo ireo dia tandindon’ny fahirano maharitra efa-taona eo amin’ny tantaran’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy. Io fe-potoana maharitra efa-taona io dia asehon’ireo fahirano an’i Jerosalema tamin’ny taona 66 sy 70 koa.
Ny nanombohan’i Cestius ilay fahirano naharitra efa-taona tamin’ny taona 66 sy ny namaranan’i Titus azy avy eo tamin’ny taona 70 dia manome tandindona alfa sy tandindona omega ho an’ny fe-potoana efa-taona. Io fe-potoana io ihany dia aseho koa amin’ny telo taona sy tapany, izay mifanandrify kosa amin’ireo taona ara-paminaniana telo sy tapany nanitsakitsahan’i Roma papaly ny fitoerana masina.
Fa ny kianja izay eo ivelan’ny tempoly dia avelao, ary aza refesina; fa nomena ny Jentilisa izany; ary ny tanàna masina dia hohitsakitsahiny roa amby efa-polo volana. Ary homeko hery ny vavolombeloko roa, ka haminany arivo sy roanjato ary enim-polo andro izy, mitafy lamba fisaonana. Apokalypsy 11: 2, 3.
Ary ho lavon’ny lelan-tsabatra izy, ary ho entina ho babo ho any amin’ny firenena rehetra; ary Jerosalema hohitsahin’ny Jentilisa mandra-pahatanteraky ny andron’ny Jentilisa. Lioka 21:24.
Tena ilaina ny manamarika fa samy ampiasaiko ny fanisana “mampiditra” sy ny fanisana “manilika” amin’ilay fe-potoana asehon’ireo tandindona manomboka amin’ny alfa an’i Cestius ka hatramin’ny omega an’i Titus. Izany dia mampiseho fa fomba roa fampiharana ny fotoana no aseho ao anatin’ny tantara iray ihany. Efa nodinihintsika io foto-kevitra ara-Baiboly io rehefa nandinika isika (tao amin’ny lahatsoratra maro talohan’ity) ny fotoana teo anelanelan’ny fitsidihan’i Jesosy an’i Kaisaria-Filipo (Panium) sy ny diany nankany amin’ny Tendrombohitry ny Fiovan-tarehy. Mpanoratra roa ao amin’ny Baiboly no mirakitra enina andro, ary iray kosa no mirakitra valo andro.
Ary rehefa afaka henemana, Jesosy nitondra an’i Petera sy Jakoba ary Jaona rahalahiny, ka nitondra azy ireo nitokana ho any an-tendrombohitra avo. Matio 17:1.
Ary rehefa afaka henemana, dia nitondra an’i Petera sy Jakoba ary Jaona niaraka taminy Jesosy, ka nitondra azy ireo niakatra irery tany an-tendrombohitra avo iray; ary niova tarehy teo anatrehany Izy. Marka 9:2.
Ary nony afaka valo andro teo ho eo taorian’izany teny izany, dia nitondra an’i Petera sy Jaona ary Jakoba Izy, ka niakatra tany an-tendrombohitra mba hivavaka. Lioka 9:28.
Ny fandravana an’i Jerosalema dia manana fampiharana “mivantana kokoa” amin’ny andro farany, ary io fandravana io dia vavolombelona roa asehon’i Babylona sy Roma. Ireo vavolombelona roa ireo dia mifanaraka, nefa manome toetra ara-paminaniana samihafa sy tena ilaina mba hampitomboana ny fahamarinana. Ny fahirano nataon’i Roma (66 hatramin’ny 70) dia naharitra efa-taona, izay maneho koa telo taona sy tapany. Ny telo taona sy tapany dia mifandray amin’ny fanitsakitsahana ny fitoerana masina sy ny miaramila, izay notanterahin’ny fanompoan-tsampy sy ny fahefana papaly samy izy. Ny fanitsakitsahana nataon’ny fahefana papaly dia naharitra telo taona sy tapany ara-tandindona, araka ny nasehon’ny telo taona sy tapany ara-bakiteny tamin’ny fahirano nataon’i Roma.
Izany fahirano naharitra efa-taona izany dia mifandray koa amin’ireo fe-potoana maharitra efa-taona mifamatotra amin’ilay tsipika ara-paminaniana izay manondro ny fanandratana ny Islamo, ary aorian’izany, ny fanandratana ny hetsiky ny anjely voalohany sy ny anjely faharoa, ary avy eo ny hetsiky ny anjely fahatelo. Ny vanim-potoana manomboka amin’i Cestius ka hatramin’i Titus dia mifanojo amin’ny kodiaran’i Roma papaly ary koa amin’ny kodiaran’ny Islamo. Ny kodiaran’i Roma sy ny fe-potoana telo taona sy tapany an’i Cestius sy i Titus dia mifanojo amin’ny telo taona sy tapany ara-tandindona an’i Roma papaly, ka manondro amin’izany ireo hery roa, dia i Roma mpanompo sampy sy i Roma papaly. Ny kodiaran’ny Islamo dia mifandray amin’io tantara io ihany, rehefa raisina ho naharitra efa-taona izany; saingy, tahaka ny amin’ny kodiaran’i Roma ao amin’io tantara io ihany, ny Islamo dia mifamatotra amin’ny hery faharoa izay eo ambany fifehezan’ny kodiaran’ny Islamo—dia ny Advantisma izany. Ny fe-potoana telo taona sy tapany dia maneho an’i Roma amin’ireo dingana roa isehoany, ary ny fe-potoana efa-taona kosa dia maneho ny Islamo sy ny Advantisma. Tsy azo sarahina ara-paminaniana i Roma mpanompo sampy sy i Roma papaly, ary tsy azo sarahina toy izany koa ny Islamo sy ny Advantisma.
Izany dia mitaky, araka ny faminaniana, ny hahitana fomba roa andraisana ny fotoana ao amin’ilay fanoharana momba ny fahirano naharitra valo ambin’ny folo volana, rehefa mandinika ny fahiranon’i Babylona isika. Ny fanehoana ny fotoana amin’ny endrika roa ao amin’ny fahirano nataon’i Roma dia mitaky, araka ny faminaniana, ny hanehoana ny fotoana amin’ny endrika roa ao amin’ny fahirano nataon’i Nebokadnezara. Ny fahirano nataon’i Nebokadnezara, izay naharitra valo ambin’ny folo volana, dia azo raisina koa ho tandindon’ny taona iray sy tapany. Ny valo ambin’ny folo volana dia taona iray sy tapany, ary ny iray sy tapany dia azo aseho hoe 1.5 taona. Ny fahirano nataon’i Nebokadnezara dia sady naharitra valo ambin’ny folo volana no naharitra iray faingo dimy (1.5) taona.
Ny valo ambin’ny folo volana dia manondro ilay fahefana izay hanitsakitsaka an’i Jerosalema, ary ny 1,5 taona kosa dia manondro ny fivavahana silamo. Ilay kodiarana fanisana ara-paminaniana izay manondro ny valo ambin’ny folo volana dia manondro an’i Babylona, ary ilay kodiarana fanisana ara-paminaniana hafa kosa dia manondro ny fivavahana silamo. Tsy mbola namelabelatra fanazavana momba ny fomba ahatongavantsika amin’ny fampiharana ny 1,5 taona mifandraika amin’ny fivavahana silamo isika, kanefa tokony homarihina fa ireo fanisana fotoana roa amin’ny fandravana nataon’i Roma dia mifandray amin’ilay kodiarana ara-paminanian’i Roma (na i Roma mpanompo sampy na i Roma papaly), ary ilay fanisana hafa kosa dia mifandray amin’ilay kodiarana ara-paminanian’ny fivavahana silamo. Hita amin’ny fandravana an’i Jerosalema, na ilay alfa na ilay omega, ireo toetra ireo.
Ny fahirano an’i Jerosalema naharitra efa-taona nataon’i Cestius sy Titus dia maneho ny fiafaran’ny tsipika ara-paminaniana iray izay nanomboka tamin’ny fe-potoana naharitra valo amby telopolo taona izay nifarana tamin’ny fahirano naharitra efa-taona maneho an’ohatra ny fanandratana ny finoana silamo, ary ny fe-potoana efa-taona farany ao amin’io tsipika io indrindra dia maneho ny fanandratana ny fanevan’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy.
Hotohizintsika ao amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.