Naka avy tamin’ny andalan-teny iray ao amin’ny Testimonies aho, izay manolotra lafiny samihafa amin’ny fahamarinana mifandray amin’ny fanandraman’i Ezekiela sy Isaia ary Jaona tao anatin’ny fitoerana masina. Nitodika Jaona mba hahita ilay feo tao aoriany ao amin’ny Apokalypsy toko voalohany.
Tao amin’ny Fanahy aho tamin’ny andron’ny Tompo, ary nahare feo mahery tao ivohoko, toy ny an’ny trompetra, nanao hoe: Izaho no Alfa sy Omega, ny voalohany sy ny farany; ary, Izay hitanao dia soraty ao amin’ny boky, ka alefaso any amin’ny fiangonana fito izay any Azia; dia any Efesosy, sy Smyrna, sy Pergamosy, sy Tyatira, sy Sardisy, sy Filadelfia, ary Laodikia. Dia nitodika aho hizaha ilay feo izay niteny tamiko. Ary rehefa nitodika aho, dia nahita fanaovan-jiro volamena fito. Apokalypsy 1:10–12.
Avy tany amin’ny nosin’i Patmo ka hatrany amin’ny fitoerana masina any an-danitra, izay ahitan’i Jaona ny fahitan’i Kristy izay ampahafantarin-dRahavavy White antsika, dia io ihany no fahitana hitan’i Daniela tao amin’ny toko fahafolo amin’ny bokiny.
“Tamin’izany andro izany dia nitomany nandritra ny herinandro telo feno aho, dia Daniela. Tsy nihinana mofo matsiro aho, ary tsy nisy hena na divay niditra tao am-bavako, sady tsy nanosotra menaka ny tenako mihitsy aho.... Dia nanopy ny masoko aho ka nijery, ary, indro, nisy lehilahy anankiray nitafy lamba rongony, ary ny valahany nisikina volamena tsara avy any Uphaza. Ny tenany koa dia tahaka ny berila, ary ny tavany tahaka ny fisehon’ny helatra, ary ny masony tahaka ny fanilo afo, ary ny sandriny sy ny tongony tahaka ny famirapiratan’ny varahina voakosoka, ary ny feon’ny teniny tahaka ny feon’ny vahoaka betsaka” (Daniela 10:2–6).
“Ity famaritana ity dia mitovy amin’ilay nomen’i Jaona raha naseho taminy tao amin’ny Nosin’i Patmo Kristy. Tsy iza latsaka noho ny Zanak’Andriamanitra no niseho tamin’i Daniela. Tonga miaraka amin’ny iraka avy any an-danitra iray hafa ny Tompontsika hampianatra an’i Daniela izay hitranga amin’ny andro farany.” Sanctified Life, 49.
Ny andininy sivy voalohany dia manondro ny fomba ampanesorana ny tombo-kasen’ny Fanambaran’i Jesosy Kristy mialoha indrindra ny hifaranan’ny fotoam-pitsaran’andraman’ny olombelona. Ny fanambarana dia nomen’Andriamanitra an’i Jesosy, izay nanolotra izany tamin’i Gabriela, izay nanolotra izany tamin’i Jaona miaraka amin’ny iraka ho an’i Jaona mba handefa ny hafatra any amin’ny fiangonana fito. Isaia dia nandray ny iraka nataony hanao toy izany koa tao amin’ny toko fahenina, ary Ezekiela dia nandray izany didy izany ihany koa tao amin’ny toko faharoa sy fahatelo. Jaona dia gadra raha nandray ny iraka nataony, i Ezekiela sy Daniela dia babo tany Babylona, ary Isaia kosa niaina tao anatin’ny tantaran’i Ahaza, mpanjaka ratsin’ny Joda.
“Nisy kodiarana tao anatin’ny kodiarana tamin’ny fandaminana saro-pantarina tokoa, hany ka tamin’ny fijery voalohany dia toy ny feno fifanjevoana avokoa izany teo imason’i Ezekiela. Kanefa rehefa nihetsika izy ireo, dia tamin’ny fahitsiana mahatalanjona sy tamin’ny firindrana tanteraka. Zava-manana aina any an-danitra no nanosika ireo kodiarana ireo, ary, ambonin’izany rehetra izany, teo ambonin’ny seza fiandrianana safira be voninahitra, dia ilay Mandrakizay; ary manodidina ny seza fiandrianana ny avana manodidina, tandindon’ny fahasoavana sy ny fitiavana. Resy lahatry ny voninahitra mahatahotra niseho teo anoloany, dia niankohoka tamin’ny tavany Ezekiela, rehefa nisy feo nandidy azy hitsangana sy hihaino ny tenin’i Jehovah. Dia nomena azy ny hafatra fampitandremana ho an’ny Isiraely.” Testimonies, 751.
Ary reko ny feon’ny Tompo nanao hoe: Iza no hirahiko, ary iza no handeha ho antsika? Dia hoy izaho: Intỳ aho; iraho aho. Isaia 6:8.
“Ity fahitana ity dia nomena an’i Ezekiela tamin’ny fotoana izay feno fiheverana manjombona sy fambara ratsy ny sainy. Hitany fa lao ny tanin’ny razany...”
Toy izany koa, raha efa hasehon’Andriamanitra amin’i Jaona malala ny tantaran’ny fiangonana ho an’ny andro ho avy, dia nomeny toky azy ny amin’ny fahalianana sy ny fikarakaràn’ny Mpamonjy ny olony tamin’ny fanambarana taminy an’“Ilay mitovy amin’ny Zanak’olona,” mandehandeha eo afovoan’ny fanaovan-jiro, izay naneho an-tsary ireo fiangonana fito. …
“Ireo lesona ireo dia ho tombontsoantsika. Mila mampiorina ny finoantsika amin’Andriamanitra isika, fa eo anoloantsika indrindra dia misy fotoana izay hitsapa ny fanahin’ny olona. …”
“Mitsangana eo am-baravaran’ny fisehoan-javatra lehibe sy manetriketrika isika. Tanteraka haingana ny faminaniana. Eo am-baravarana ny Tompo. Tsy ho ela dia hisokatra eo anoloantsika ny vanim-potoana iray mahafaoka ny sain’ny velona rehetra. Hovelomina indray ny fifandirana tamin’ny lasa; hisy fifandirana vaovao hipoitra. Ny toe-javatra haseho eto amin’izao tontolontsika izao dia mbola tsy nofinofy akory aza. Miasa amin’ny alalan’ny fitaovan’olombelona Satana. Ireo izay miezaka hanova ny Lalàm-panorenana sy hahazo lalàna manery ny fitandremana ny Alahady dia zara raha mahatsapa izay ho vokany. Eo ambonintsika indrindra izao ny krizy.”
“Kanefa ny mpanompon’Andriamanitra dia tsy tokony hitoky amin’ny tenany amin’izao fotoan-tsarotra lehibe izao. Ao amin’ny fahitana nomena an’i Isaia sy Ezekiela ary Jaona no ahitantsika ny fifamatorana akaiky misy eo amin’ny lanitra sy ny zava-mitranga etỳ ambonin’ny tany, ary ny halehiben’ny fiahian’Andriamanitra ireo izay mahatoky Aminy. Tsy misy izao tontolo izao tsy manana Mpanapaka. Eo an-tanan’ny Tompo ny fandaharan’ny zavatra ho avy. Ny Voninahitrin’ny lanitra no mitana eo ambany fiandraiketany ny anjaran’ny firenena, ary koa ny raharahan’ny fiangonany. …”
“Tamin’ny fahitan’i Ezekiela dia teo ambanin’ny elatry ny kerobima ny tanan’Andriamanitra. Izany dia mba hampianatra ny mpanompony fa hery avy amin’Andriamanitra no manome azy ireo fahombiazana. Hiara-miasa aminy Izy, raha manaisotra ny heloka izy ka tonga madio am-po sy amin’ny fiainana.”
“Ny hazavana mamirapiratra izay mandeha eo amin’ireo zava-manana aina amin’ny hafainganam-pandehan’ny tselatra dia maneho ny hafainganam-pandeha izay handrosoan’ity asa ity amin’ny farany ho amin’ny fahatanterahany. …”
“Ry rahalahy, tsy izao no fotoana hitomaniana sy hamoizam-po, tsy izao no fotoana hanolorana tena ho amin’ny fisalasalana sy ny tsi-finoana. Kristy dia tsy Mpamonjy ao amin’ny fasana vao nataon’i Josefa intsony ankehitriny, izay nakatona tamin’ny vato lehibe sy nohasiana tombo-kasen’ny Romana; manana Mpamonjy nitsangana tamin’ny maty isika. Izy no Mpanjaka, Jehovah, Tompon’ny maro; mipetraka eo anelanelan’ny kerobima Izy; ary eo afovoan’ny ady sy ny fisavoritahan’ny firenena dia mbola miaro ny olony Izy. Ilay manjaka any an-danitra no Mpamonjy antsika. Izy no mametra ny fitsapana rehetra. Izy no manara-maso ny afon’ny lafaoro izay tsy maintsy hitsapa ny fanahy rehetra. Rehefa horavana ny fiarovana mafy ananan’ny mpanjaka, rehefa hantsatry ny zana-tsipìkan’ny fahatezeran’Andriamanitra ny fon’ny fahavalony, ny olony kosa dia ho voaaro ao an-tànany.” Testimonies, boky faha-5, 752–754.
Ny vavolombelona efatra ao amin’ny Baiboly dia manamafy fa ny hafatry ny Fanambaran’i Jesosy Kristy dia omena an’ireo olona izay asehon’ireo zavatra niainan’ireto mpaminany ireto ao amin’ny fitoerana masina ho tandindona. Rehefa miditra ao amin’ny fitoerana masina any an-danitra isika no omena ny hafatra izay notendrena antsika hotorina. Ny “afo ao amin’ny lafaoro” izay mizaha toetra ny “fanahy rehetra” dia ilay lafaoron’i Malakia toko fahatelo.
Fa iza no mahazaka ny andro fihaviany? ary iza no haharitra raha hiseho Izy? fa tahaka ny afon’ny mpanadio metaly Izy, ary tahaka ny savonin’ny mpanasa lamba; Ary hipetraka toy ny mpanadio sy mpanefy volafotsy Izy; ary hodioviny ny zanakalahin’i Levy, sady hodioviny tahaka ny volamena sy ny volafotsy izy, mba hahafahany manatitra fanatitra amin’ny fahamarinana ho an’i Jehovah. Ary amin’izany ny fanatitr’i Joda sy Jerosalema dia hahafaly an’i Jehovah tahaka ny tamin’ny andro fahiny sy tahaka ny tamin’ny taona taloha. Malakia 3:2–4.
Ny mpanadio volafotsy dia mahafantatra fa naharitra tao amin’ny lafaoro araka izay tokony ho izy ny volafotsy, rehefa madio loatra izany ka mampitaratra ny tavan’ilay mpanadio. Io zava-misy momba ny fomba nanadiovana ny volafotsy fahiny io dia mifanaraka amin’ilay matoanteny mampiseho antony hoe “marah” izay hitan’i Daniela tao amin’ny toko fahafolo. Amin’izao andro farany izao dia mitarika ny olony hiditra ao amin’ny fitoerana masina ny Tompo mba hizaha toetra sy hanadio ary hanaisotra ny fahalotoana amin’ireo kandidà ho isan’ny faneva an’ny iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina. Amin’izao fe-potoana izao, “Hiasa miaraka amin’” antsika Izy, “raha” isika “manaisotra ny heloka ka tonga madio am-po sy amin’ny fiainana.” Ny sasany, tahaka ny ao amin’i Daniela toko fahafolo, dia mandositra izany fanandramana izany; fa ireo kosa, tandindonin’i Daniela, izay mahita tokoa ilay fahitana fitaratra lehibe momba ny fanambaran’i Jesosy Kristy dia, araka ny anehoan’i Isaia azy, hikasihin’ny vainafo avy eo amin’ny alitara ny molony, ary hodiovina sy homanina hitondra hafatra ho an’ny fiangonana nihemotra amin’ny finoana, ary avy eo ho an’izao tontolo izao.
Ny hafatra dia atolotra ho an’ireo fanahy mahatoky ao amin’ny fitoerana masina. Ny Levitikosy telo amby roapolo, rehefa ampifanarahana amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, dia natao haneho ny fiaran’ny fanekena ao amin’ny Efitra Indrindra Masina. Amin’ny finoana, ny firafitry ny hafatry ny toko dia manondro marika telo ao anatin’ny tantara masina izay anatanterahana ny fitsapana lafaoro. Lalina araka an’Andriamanitra—ny firafitra ara-paminaniana ao amin’ny toko telo amby roapolo dia mamela ny mpianatry ny faminaniana hametraka an’i Ezekiela ao amin’ny andininy voalohany amin’ny toko voalohany.
Ary izao no niseho tamin’ny taona fahatelopolo, tamin’ny volana fahefatra, tamin’ny andro fahadimin’ny volana, raha teo amin’ny babo teny amoron’ny ony Kebara aho, dia nisokatra ny lanitra, ary nahita fahitan’Andriamanitra aho. Tamin’ny andro fahadimin’ny volana, izay taona fahadimin’ny namaboana an’i Jekonia mpanjaka. Ezekiela 1:1, 2.
Amin’ny maha-mpisorona azy nandritra ny fotoana fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efa-polo sy efatra arivo, i Ezekiela dia eo amin’ny taona fahatelopolo amin’ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, dimy taona mialoha ny fahatelo amin’ireo fahirano telo nataon’i Nebokadnezara tamin’i Jerosalema tamin’ny 587 talohan’i Kristy. Ny taona fahatelopolo ao amin’ilay andininy dia telo-polo taona taorian’ny fifohazana lehibe indrindra teo amin’ny tantaran’ny Testamenta Taloha, ary tamin’ny andro fahadimin’ny taona fahadimy izany, ka mametraka ny isa dimy eo amin’ny fijoroana vavolombelon’i Ezekiela. Ao amin’ireo andininy roa fanokafana dia hitantsika fa ny telopolo dia voatondro indray mandeha ary ny isa dimy dia voatonona intelo. Ao amin’ny firafitry ny Levitikosy telo amby roa-polo, mifanaraka amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, ny fitsapana faharoa asehon’ny telopolo dia tonga hatrany amin’ny fetin’ny trompetra, avy eo dimy andro mankany amin’ny fiakaran’i Kristy, avy eo dimy andro mankany amin’ny andron’ny fanavotana, avy eo dimy andro mankany amin’ilay mariky ny lalana izay maneho sady ny orana aloha (Pentekosta) no ny orana farany (Trano-lay). Ny firafitra dia maneho ny telopolo, arahin’ny dingana telo misy dimy. I Ezekiela dia ao amin’ny tempoly ary ny firafitry ny Levitikosy telo amby roa-polo no ny Fiara.
Ny tantara dia manamarina fa i Ezekiela tamin’izany fotoana izany dia dimy taona mialoha ny fahirano ara-tandindona iray izay mifarana amin’ny fanoharana ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela, araka ny asehon’ny fandravana an’i Jerosalema. Ny isa “dimy” dia singa fototra ao amin’ny rafitry ny Levitikosy telo amby roapolo, tahaka izany koa ny isa telopolo.
Efa naseho tao amin’ireo lahatsoratra ireo fa rehefa ampifanarahana amin’ireo andininy roa amby roa-polo farany amin’ilay toko ireo andininy roa amby roa-polo voalohany, ary avy eo ampifanarahana amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta miaraka ireo andalana roa misy andininy roa amby roa-polo ireo, dia aseho mazava tsara ny fizotran’ny fitsapana misy dingana telo, izay afo fandrendrehan’i Malakia. Ny dingana voalohany sy fahatelo amin’ireo dingana telo ireo dia samy manana alfa sy omega, izay ahitana andiana mari-pamantarana efatra maneho dingana iray.
Ny Paska, arahin’ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira, arahin’ny fanatitry ny voaloham-bokatra amin’ny vary hordea, avy eo “dimy” andro mandra-pahatapitry ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira. Ireo mariky ny lalana efatra ireo no mandrafitra ny fitsapana voalohany, ary i Jesosy mandrakariva maneho ny farany amin’ny alalan’ny fiandohana, ary ny fitsapana fahatelo koa dia voaforon’ny mariky ny lalana efatra. Ny fetin’ny trompetra, avy eo ny fiakaran’i Kristy any an-danitra arahin’ny Andro Fanavotana, ary avy eo dimy andro tatỳ aoriana ny fahatongavan’ny Pentekosta sy ny Tabernakely. Ny Pentekosta dia tandindon’ny ranonorana aloha, ary ny Tabernakely dia tandindon’ny ranonorana aoriana. Ao amin’ny môdelin’ny Levitikosy toko faha-roa amby roapolo dia mifanaraka ny Pentekosta sy ny Tabernakely.
Koa mifalia àry ianareo, ry zanak’i Ziona, ary miravoravoa ao amin’i Jehovah Andriamanitrareo; fa nomeny anareo araka ny antonony ny ranonorana aloha, ary hampidininy ho anareo ny ranonorana, dia ny ranonorana aloha sy ny ranonorana aoriana, amin’ny volana voalohany. Joela 2:23.
Ny fizahan-toetra sy fanadiovana farany dia nanomboka tamin’ny 31 Desambra 2023. Ny fitsapana voalohany dia ilay fitsapana fototra, izay nasehon’ny tandindona ao amin’ny fifandirana momba ireo “jiolahin’ny vahoakanao”, izay nampisaraka ny vondrona izay efa nozahana toetra teo aloha tamin’ny fahadisoam-panantenana tamin’ny 18 Jolay 2020.
“Ao amin’ny tantara sy ny faminaniana, ny Tenin’Andriamanitra dia mampiseho ny fifanoherana maharitra ela teo amin’ny fahamarinana sy ny fahadisoana. Mbola mitohy izany fifanoherana izany ankehitriny. Izay zavatra efa nisy dia mbola haverina indray. Hovelomina indray ireo ady hevitra fahiny, ary hipoitra tsy tapaka ireo teoria vaovao. Nefa ny vahoakan’Andriamanitra, izay tamin’ny finoany sy ny fanatanterahany ny faminaniana no nandray anjara tamin’ny fanambarana ny hafatry ny anjely voalohany sy faharoa ary fahatelo, dia mahalala izay ijoroany. Manana fanandramana izay sarobidy kokoa noho ny volamena voadio izy ireo. Tokony hiorina mafy tahaka ny vatolampy izy, ka hitana mafy ny fiandohan’ny fahatokisany mandra-pahatonga amin’ny farany.” Manuscript Releases, boky 1, 47.
Ao amin’ny Levitikosy toko faha-roa amby roapolo, ny fizahan-toetra voalohany dia aseho amin’ny alalan’ny fitambarana ara-paminaniana misy telo, arahina dimy andro tatỳ aoriana amin’ny fiafaran’ny mofo tsy misy masirasira. Ny Paska no andro voalohany, ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira no andro faharoa, ary ny fanatitra voaloham-bokatra no andro fahatelo. Dimy andro tatỳ aoriana dia nifarana ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira. Ny firafitra ara-paminaniana an’ilay voalohany amin’ireo fizahan-toetra telo dia aseho koa ao amin’ny fizahan-toetra fahatelo sy farany. Ao amin’io mariky ny lalana fahatelo io, izay voaforon’ny mariky ny lalana telo arahina iray, ny fetin’ny trompetra no andro voalohany, ary ny fiakaran’i Kristy any an-danitra dia dimy andro tatỳ aoriana, avy eo ny andron’ny fanavotana dia manaraka dimy andro tatỳ aoriana, ary avy eo, dimy andro tatỳ aoriana, samy manamarika ny lalàna alahady ho avy tsy ho ela na ny Pentekosta na ny fetin’ny Tabernakely, izay aseho ao amin’ny bokin’i Ezekiela ho ny fandravana an’i Jerosalema.
Eo anelanelan’ny fiafaran’ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira sy ny fetin’ny trompetra dia misy telopolo andro, izay tsy vitan’ny hoe maneho tandindon’ny mpisorona ihany, fa maneho koa ny fitsapana faharoa amin’ireo fitsapana telo aseho ao anatin’ilay fanoharana avy amin’Andriamanitra.
Ny batisan’i Kristy dia mampiseho ireo mari‑dalana telo amin’ny Paska sy ny Mofo tsy misy masirasira ary ny Voaloham‑bokatra, satria ireo mari‑dalana telo ireo dia maneho ny fahafatesan’i Kristy sy ny fandevenana Azy ary ny fitsanganany amin’ny maty. Ireo dingana telo ireo dia arahina dimy andro mankany amin’ny dingana fahefatra, izay asehon’ny fiafaran’ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira. Ny batisa dia maneho ireo dingana telo ireo ao anatin’ny fotoana fohy iray, tamin’ny nanaovan’i Jaona batisa ny Mesiany. Ny fety amin’ny lohataona dia manasaraka ireo dingana telo ireo amin’ny andro iray avy, ary ny fety amin’ny fararano kosa dia manasaraka ireo dingana telo ireo amin’ny dimy andro.
Rehefa ampiharintsika ny fitsapana voalohany momba ireo fanasana amin’ny lohataona ho fitambaran’ny mari-pamantarana telo izay arahina mari-pamantarana iray dimy andro aty aoriana; ary avy eo ampiharintsika ireo fanasana amin’ny fararano ho mari-pamantarana telo izay arahina dimy andro aty aoriana amin’ny mari-pamantarana iray, dia miorina ny rafitra ara-paminaniana iray izay ahitana mari-pamantarana alpha misy telo arahin’ny dimy andro, izay arahina telopolo andro avy eo, ary ny fitsapana fahatelo momba ireo fanasana amin’ny fararano ho mari-pamantarana misy telo arahin’ny dimy andro—ny rafitra dia maneho ny fitsapana voalohany ho mandrakotra fitambaran’ny dimy andro, arahin’ny fitsapana faharoa misy telopolo andro izay mahatratra hatramin’ilay mari-pamantarana fahatelo misy dimy andro. Dimy miampy telopolo, miampy dimy dia efapolo (5 + 30 + 5 = 40).
Ny batisan’i Kristy dia narahin’ny efapolo andro avy hatrany, izay nifarana tamin’ny fitsapana telo. Betsaka lavitra no azo fantarina ao amin’ny firafitry ny Levitikosy telo amby roapolo rehefa atambatra amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, nefa amin’ny ambaratonga hafa kosa io toko io dia maneho ny Fiara ao amin’ny Efitra Masina Indrindra.
Ny andro firavoravoana amin’ny lohataona sy amin’ny fararano ao amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo dia apetraka eo afovoan’ny Sabata roa. Ireo Sabata roa ireo dia maneho ireo kerobima roa manarona; ary ireo marika eny an-dalana amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, izay mifanaraka amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo, dia maneho ny Fiara sy ireo kerobima roa manarona. Ezekiela dia entina ao amin’ny fitoerana masina ao amin’ny toko voalohany, ary rehefa entina ao izy, dia apetraka dimy andro mialoha ny fahirano izay mitarika ho amin’ny fandravana an’i Jerosalema, ka manondro ara-tandindona ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela. Ny lalàn’ny Alahady dia asehon’ny Pentekosta sy ny Tabernakely ao amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo. Ezekiela dia ao amin’ny taona fahatelopolo, ary ny telopolo dia fe-potoan’ny fizahan-toetra faharoa amin’ireo fizahan-toetra telo izay mandrafitra ny afon’ny lafaoro ao amin’ny Malakia toko fahatelo. Ny fizahan-toetra faharoa dia asehon’ny telopolo andro, tahaka ny maha-ao amin’ny taona fahatelopolo an’i Ezekiela amin’ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, izay nanomboka tamin’ny Paska Lehiben’i Josia, araka ny iantsoan’ny mpahay tantara azy. Ezekiela dia dimy taona mialoha ny fahirano izay naharitra valo ambin’ny folo volana, ary ao amin’ny tempoly izy, izay afovoan’ireo fizahan-toetra telo farany izay manadio sy manaisotra ny loto amin’ny sisa.
Tamin’ny 592 tal. J.K., i Ezekiela dia natao moana tamin’ny fomba mihoatra ny voajanahary, ary tsy niteny afa-tsy rehefa nosokafan’Andriamanitra ny vavany. Nitohy izany toe-javatra izany mandra-pahatongan’ny fianjeran’i Jerosalema tamin’ny 585 tal. J.K. Nataon’Andriamanitra niteny izy rehefa nanomboka ny fahirano, tamin’ny andro nahafatesan’“izay irin’ny” “maso”-ny, nefa tsy navela hiteny malalaka izy raha tsy efa lavo i Jerosalema, ilay “irin’ny” “mason’i” Isiraely. Ny fianjeran’i Jerosalema dia maneho ny lalàna alahady izay ho avy tsy ho ela, ary eo no isehoan’ilay rain’i Jaona Mpanao-batisa, mpisorona avy amin’ny andiany fahavalo, izay natao moana fony izy nanompo tao amin’ny tempoly, dia ilay toerana izay nanaovana an’i Ezekiela ho moana koa nandritra ny sivy volana teo ho eo. Tamin’ny andro fahavalo taorian’ny nahaterahan’i Jaona, raha noforana i Jaona, vao navela hiteny izy. Mpaminany roa natao moana fony tao amin’ny fitoerana masina. Ny mpaminany fahatelo izay natao moana raha nijery an’i Kristy tao amin’ny fitoerana masina dia i Daniela. Ao amin’ny toko fahafolo, i Daniela dia ao amin’ny fitoerana masina, ary raha vao voakitika fanindroany tamin’ny in-telo izy dia natao moana. Teo amin’ny teboka afovoany no nanaovana an’i Daniela ho moana.
Ary rehefa niteny tamiko izany teny izany izy, dia nitodika tamin’ny tany ny tavako, ka moana aho. Ary, indro, nisy anankiray tahaka ny endriky ny zanak’olombelona nikasika ny molotro; dia novohako ny vavako ka niteny aho, ary hoy aho tamin’izay nitsangana teo anatrehako: Tompoko ô, ny fahitako ity fahitana ity no nahatonga ny alaheloko hiverina amiko, ka tsy nisy hery tavela tamiko. Daniela 10:15, 16.
Fitenenana
Ny tandindon’ny hoe “miteny” dia voamarika eo amin’ilay lalàn’ny Alahady izay ho avy tsy ho ela, rehefa miteny tahaka ny dragona i Etazonia; miteny ny borikin’i Balama; ary miteny ny fahitan’i Habakoka ka tsy mandainga. Ireo mpaminany moana telo izay natao moana raha tao amin’ny fitoerana masina dia miteny amin’ny fandravana an’i Jerosalema. Ary amin’i Zakaria, dia miteny izy mba hanamarihana fa marina ny anarana vaovaon’ny zanany, ka izany no manondro mialoha ny Filadelfiana izay omena anarana vaovao.
Izay maharesy no hataoko andry ao amin’ny tempolin’Andriamanitro, ary tsy hivoaka intsony izy; ary hosoratako eo aminy ny anaran’Andriamanitro, sy ny anaran’ny tanànan’Andriamanitro, dia Jerosalema vaovao, izay midina avy any an-danitra avy amin’Andriamanitro; ary hosoratako eo aminy ny anarako vaovao. Apokalypsy 3:12.
Nomena takelaka i Zakaria hanoratany ny anaram-pianakaviana vaovaon’i Jaona.
Ary non tamin’ny andro fahavalo, dia tonga hamora ny zaza izy; ary Zakaria no niantsoany azy, araka ny anaran-drainy. Fa ny reniny namaly ka nanao hoe: Tsia; fa Jaona no hatao anarany. Ary hoy ireo taminy: Tsy misy na dia iray aza amin’ny havanao antsoina amin’izany anarana izany. Ary nanao famantarana tamin-drainy izy ireo mba hahafantarany izay tiany hiantsoana azy. Ary nangataka takela-panoratana izy ka nanoratra hoe: Jaona no anarany. Dia talanjona avokoa izy rehetra. Ary niaraka tamin’izay dia nisokatra ny vavany, ary nivaha ny lelany, ka niteny izy sady nidera an’Andriamanitra. Lioka 1:59–64.
Ny anarana vaovaon’i Jaona dia mifanaraka amin’ny fiangonan’i Filadelfia, ary ny anarana Zakaria kosa mifanaraka amin’i Laodikia, araka izay asehon’ny tsy finoan’i Zakaria ny hafatry ny anjely fahatelo. Ny mpaminany rehetra dia miresaka ny andro farany, ary ny andro farany dia ny tantaran’ny anjely fahatelo. Koa ilay anjely nitondra ny hafatra dia tsy maintsy ilay anjely fahatelo. Nandà tsy hahatakatra i Zakaria fa handalo ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodikeana ny Tompo. Mbola misy zavatra betsaka azo lazaina momba ny famerenana amin’ny laoniny ny feo ao amin’ireo mpaminany ireo, nefa mbola hanohy hiroso mankany amin’ny fahatakarana ny tsipika faminanian’i Josia isika.
Ny Kodia-n’i Josia
Efa noresahintsika ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo izay nanomboka tamin’ny Paskan’i Josia tamin’ny 622 tal. J.K., kanefa ny tsipik’i Josia dia manomboka ela mialoha ny 622 tal. J.K. Ny fikomian’ny Isiraely izay nampiakatra an’i Saoly teo amin’ny seza fiandrianana ho mpanjaka voalohan’ny Isiraely dia nanamarika ny efapolo taona izay hanjakan’i Saoly mpanjaka, narahin’ny efapolo taona izay hanjakan’i Davida mpanjaka, narahin’ny efapolo taona izay hanjakan’i Solomona. Ny fandavan’izy ireo an’Andriamanitra, izay tena nanafintohina an’i Samoela mpaminany, dia niseho tamin’ny 1097 tal. J.K., ary manomboka eo ny tsipika ara-paminaniana momba ny fikomiana, izay nifarana teo amin’ny hazo fijaliana, rehefa nilaza ny Jiosy fa tsy nanana mpanjaka afa-tsy Kaisara izy ireo.
Fa niantso mafy izy hoe: Esory Izy, esory Izy, hombo amin’ny hazofijaliana Izy. Hoy Pilato taminy: Hahombo ny Mpanjakanareo amin’ny hazofijaliana va aho? Ny lohan’ny mpisorona namaly hoe: Tsy manana mpanjaka afa-tsy Kaisara izahay. Jaona 19:15.
Tamin’ny 1097, mpanjaka telo no samy hanjaka mandritra ny efa-polo taona avy, mandra-pahafatiny Solomona tamin’ny 977 talohan’i Kristy, izay tamin’izany no nizaran’ny fanjakana ho avaratra sy atsimo.
Ary rehefa afaka izany dia nangataka mpanjaka izy ireo; ary nomen’Andriamanitra azy Saoly, zanak’i Kisy, lehilahy avy amin’ny firenen’i Benjamina, naharitra efapolo taona. Asan’ny Apostoly 13:21.
Telo-polo taona Davida fony izy nanomboka nanjaka, ary efa-polo taona no nanjakany. Tany Hebrona no nanjakany tamin’ny Joda fito taona sy enim-bolana; ary tany Jerosalema no nanjakany telo amby telo-polo taona tamin’ny Isiraely rehetra sy ny Joda. 2 Samoela 2:4, 5.
Ny fanjakan’i Solomona dia nanomboka tamin’ny 1017 tal. J.K.; ny fanorenana ny Tempoly dia napetraka tamin’ny taona fahefatr’i Solomona (1013 tal. J.K.). Naharitra fito taona ny fanorenana (1 Mpanjaka 6:37–38), ary vita tamin’ny volana fahavalo tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folon’i Solomona ny Tempoly. Ny fitokanana ara-pomba ofisialy dia natao tamin’ny volana fahafito (volana Etanima), nandritra ny Fetin’ny Tabernakely (1 Mpanjaka 8; 2 Tantara 5–7), tamin’ny 1006 tal. J.K. Ny mpanjaka, ny Tempoly ary ny firenena dia samy aseho ao amin’ny tantara amin’ny vanim-potoana efajato sy sivifolo taona, izay manamarika mazava tsara vanim-potoana ara-paminaniana mifandraika manokana na amin’ny mpanjaka, na amin’ny Tempoly, na amin’ny firenena.
I Daniela dia natao sesitany tamin’ny 607 tal. J.K., na dia ny ankamaroan’ireo mpandinika fotoana ara-Baiboly aza no mamantatra ny 605 tal. J.K. Tsy maintsy mifanaraka amin’ny fijoroana ho vavolombelon’ny faminaniana ny firaketana ara-tantara, ary ny tandindona ao amin’ireo zava-nitranga voamarika ara-tantara eo amin’ny tsipiky ny tantara izay manomboka amin’ny faniriana hanana mpanjaka tamin’ny 1097 tal. J.K. dia mitaky, araka ny fijoroana ho vavolombelona ara-paminaniana maro, fa ny 607 tal. J.K. no fampiharana marina, fa tsy ny 605 tal. J.K. Ny 607 tal. J.K. no manamarika ny fiafaran’ny efajato sy sivifolo taona eo amin’ny tsipiky ny mpanjaka, kanefa izy koa no fiandohan’ny iray amin’ireo fanehoana fototra telo an’ireo fitopolo taona izay miseho eo amin’io tsipika io. Ny 607 tal. J.K. no manamarika ny fiafaran’ny fitopolo taona izay nanomboka tamin’ny fahababoana an’i Manase tamin’ny 677 tal. J.K. Ny fanehoana voalohany ny tandindon’ny efajato sy sivifolo taona (izay manana vavolombelona telo eo amin’ny tsipika), dia mifarana eo amin’izay ifaranan’ny iray amin’ireo vavolombelona telo momba ny fitopolo taona sady anombohan’ny vavolombelona hafa iray momba ny fitopolo taona. Ny rafitra ara-matematika dia mijoro ho vavolombelona manohana ny 607 tal. J.K., na dia eo aza ny hevitra milaza fa natao sesitany tamin’ny 605 tal. J.K. i Daniela.
Ao anatin’ilay tsipika izay mirakitra fe-potoana 490 taona mifandray amin’ireo mpanjaka hatramin’ny 1097 tal. J.K. ka hatramin’ny 607 tal. J.K., dia misy koa 490 taona manomboka amin’ny fitokanana ny Tempolin’i Solomona ka hatramin’ny fitokanana ny Tempoly taorian’ny fahababoana nataon’i Zerobabela tamin’ny 515 tal. J.K. Io 490 taona io dia ahitana 420 taona manomboka amin’ny fitokanan’i Solomona tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folony, ampiana ireo 70 taona nahafoana ny Tempoly nandritra ny fahababoana, ka mitotaly 490 taona. Tonga 59 taona tatỳ aoriana ny didy fahatelon’i Artaksersesy, tamin’ny 457 tal. J.K., ary izany no manamarika ny fiandohan’ny 490 taona izay “voatendry” (notapahina, Daniela 9:24) ho an’ny olon’Andriamanitra, ka nifarana tamin’ny taona 34 tamin’ny fitoraham-bato an’i Stefana. Mazava ho azy fa mbola maro koa ireo vavolombelona ara-potoana lalina hafa ao amin’ilay tsipika ara-paminaniana izay manomboka amin’ny fihemorana fototra, dia ny fandavana an’Andriamanitra sy ny Fanahin’ny Faminaniana, tamin’ny 1097 tal. J.K., ary mifarana rehefa nahita an’i Kristy nitsangana teo ankavanan’Andriamanitra i Stefana. Ao anatin’izao fanambarana izao no ahitantsika ny kodia ara-paminanian’i Josia.
Lazaiko hoe “fivadiham-pinoana fototra”, satria ny fiandohan’ilay tsipika no manondro ny fotoana nandavan’i Isiraely an’Andriamanitra ho Mpanjaka, noho ny faniriany hanana mpanjaka araka izao tontolo izao, ka izany no nanamarika ny fanorenana ny fitondram-panjakan’olombelona tao amin’Isiraely. Soratako koa izany noho ny amin’ny kodiaran’i Josia, izay midika hoe “fanorenan’Andriamanitra”, fa tandindon’ny fanorenana sy ny fivadiham-pinoana fototry ny vahoakan’Andriamanitra izy.
Rehefa maty Solomona ka nizara ho avaratra sy atsimo ireo foko roa ambin’ny folo, ny fanokanan’i Jeroboama ilay rafitra sandoka amin’ny fanompoam-pivavahana dia nohamafisin’ny fananarana nataon’ilay mpaminany tsy nankatò, ary tao anatin’izany fananarana izany no nisy ny faminaniana momba ny mpanjaka ho avy iray, atao hoe Josia. Tamin’ilay fihemorana fototra tamin’ny finoana nataon’i Jeroboama sy ireo foko folo tany avaratra, dia efa nambara mialoha ny faminaniana momba an’i Josia sy ny fifohazany izay marihin’ny Paska Lehibe tamin’ny 622 tal. J.K. Izany fifohazana izany dia nateraky ny fahitana ireo asa soratr’i Mosesy sy ny fanambarana fitsarana hihatra amin’ny vahoakan’Andriamanitra noho ny fihemorany tsy an-kijanona. Rehefa novakina tamin’i Josia mpanjaka ireo teny tao amin’ny asa soratr’i Mosesy, dia niteraka ny fifohazana lehibe indrindra teo amin’ny tantaran’ny Testamenta Taloha izany. Ny faminaniana momba ny zaza iray ho teraka amin’ny andro ho avy ka hatao hoe Josia dia nahitana koa ny fanamelohana ara-paminaniana ny fihemorana fototra tamin’ny finoana izay nataon’ilay mpaminany tsy nankatò tamin’i Jeroboama mpanjaka.
Ny ozon’i Mosesy, araka ny iantsoan’i Daniela azy, dia ilay “impito” ao amin’ny Levitikosy faha-enina amby roapolo, ary izany no lasa fahitana fototra nanorenan’i William Miller, izay tandindon’ireo fahamarinana fototry ny Advantisma. Ny fanomezam-pahefana ny hafatr’i Miller tamin’ny 11 Aogositra 1840 dia nateraky ny asan’i “Josiah” Litch tamin’ny 1838 sy 1840. Tamin’ny 1863 dia nafoy ireo fanorenana ireo, ary ilay “impito” dia tonga tandindon’ny tsy fahamarinana fototry ny Millerita Filadelfiana ihany, sady tandindon’ny fikomian’ny Millerisma Laodikiana hanohitra ireo fanorenana koa. Ny tantaran’ireo Millerita tamin’ny anjely voalohany sy faharoa dia mitondra ny tandindon’i “Josiah,” izay haverina amin’ny antsipiriany indrindra ao amin’ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra amby efatra alina. Ny kodiaran’i Josiah dia miverina hatrany amin’ny famosavian’i Saoly mpanjaka, ary avy eo mitohy hatramin’ny fandroahana ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodikiana amin’ny lalàn’ny Alahady. Ny kodiaran’i Josiah ao amin’i Ezekiela dia eo am-panokafana tombo-kase ankehitriny ho fara tampon’ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efatra alina.
Hohazavaina amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.