Naka avy tamin’ny andalan-teny iray ao amin’ny Testimonies aho, izay manolotra lafiny samihafa amin’ny fahamarinana mifandray amin’ny fanandraman’i Ezekiela sy Isaia ary Jaona tao anatin’ny fitoerana masina. Nitodika Jaona mba hahita ilay feo tao aoriany ao amin’ny Apokalypsy toko voalohany.
Tao amin’ny Fanahy aho tamin’ny andron’ny Tompo, ary nahare feo mahery tao ivohoko, toy ny an’ny trompetra, nanao hoe: Izaho no Alfa sy Omega, ny voalohany sy ny farany; ary, Izay hitanao dia soraty ao amin’ny boky, ka alefaso any amin’ny fiangonana fito izay any Azia; dia any Efesosy, sy Smyrna, sy Pergamosy, sy Tyatira, sy Sardisy, sy Filadelfia, ary Laodikia. Dia nitodika aho hizaha ilay feo izay niteny tamiko. Ary rehefa nitodika aho, dia nahita fanaovan-jiro volamena fito. Apokalypsy 1:10–12.
Avy tany amin’ny nosin’i Patmo ka hatrany amin’ny fitoerana masina any an-danitra, izay ahitan’i Jaona ny fahitan’i Kristy izay ampahafantarin-dRahavavy White antsika, dia io ihany no fahitana hitan’i Daniela tao amin’ny toko fahafolo amin’ny bokiny.
“Tamin’izany andro izany dia nitomany nandritra ny herinandro telo feno aho, dia Daniela. Tsy nihinana mofo matsiro aho, ary tsy nisy hena na divay niditra tao am-bavako, sady tsy nanosotra menaka ny tenako mihitsy aho.... Dia nanopy ny masoko aho ka nijery, ary, indro, nisy lehilahy anankiray nitafy lamba rongony, ary ny valahany nisikina volamena tsara avy any Uphaza. Ny tenany koa dia tahaka ny berila, ary ny tavany tahaka ny fisehon’ny helatra, ary ny masony tahaka ny fanilo afo, ary ny sandriny sy ny tongony tahaka ny famirapiratan’ny varahina voakosoka, ary ny feon’ny teniny tahaka ny feon’ny vahoaka betsaka” (Daniela 10:2–6).
“Ity famaritana ity dia mitovy amin’ilay nomen’i Jaona raha naseho taminy tao amin’ny Nosin’i Patmo Kristy. Tsy iza latsaka noho ny Zanak’Andriamanitra no niseho tamin’i Daniela. Tonga miaraka amin’ny iraka avy any an-danitra iray hafa ny Tompontsika hampianatra an’i Daniela izay hitranga amin’ny andro farany.” Sanctified Life, 49.
Ny andininy sivy voalohany dia mampiseho ny fomba amahana ny tombokasen’ny Fanambaran’i Jesosy Kristy mialoha kelin’ny fiafaran’ny fotoam-pahasoavana ho an’ny olombelona. Nomen’Andriamanitra an’i Jesosy izany fanambarana izany, ary i Jesosy nanome izany an’i Gabriela, izay nanome izany an’i Jaona sady naniraka azy hampita ilay hafatra ho an’ireo fiangonana fito. Ao amin’ny toko fahenina no nandraisan’i Isaia ny fanirahana azy hanao izany koa, ary ao amin’ny toko faharoa sy fahatelo no nandraisan’i Ezekiela izany baiko izany ihany. Gadra i Jaona rehefa mandray ny fanirahana azy; babo any Babylona i Ezekiela sy i Daniela, ary i Isaia kosa dia miaina amin’ny andron’i Ahaza, ilay mpanjaka ratsy fanahin’i Joda.
“Nisy kodiarana tao anatin’ny kodiarana tamin’ny fandaminana saro-pantarina tokoa, hany ka tamin’ny fijery voalohany dia toy ny feno fifanjevoana avokoa izany teo imason’i Ezekiela. Kanefa rehefa nihetsika izy ireo, dia tamin’ny fahitsiana mahatalanjona sy tamin’ny firindrana tanteraka. Zava-manana aina any an-danitra no nanosika ireo kodiarana ireo, ary, ambonin’izany rehetra izany, teo ambonin’ny seza fiandrianana safira be voninahitra, dia ilay Mandrakizay; ary manodidina ny seza fiandrianana ny avana manodidina, tandindon’ny fahasoavana sy ny fitiavana. Resy lahatry ny voninahitra mahatahotra niseho teo anoloany, dia niankohoka tamin’ny tavany Ezekiela, rehefa nisy feo nandidy azy hitsangana sy hihaino ny tenin’i Jehovah. Dia nomena azy ny hafatra fampitandremana ho an’ny Isiraely.” Testimonies, 751.
Ary reko ny feon’ny Tompo nanao hoe: Iza no hirahiko, ary iza no handeha ho antsika? Dia hoy izaho: Intỳ aho; iraho aho. Isaia 6:8.
“Ity fahitana ity dia nomena an’i Ezekiela tamin’ny fotoana izay feno fiheverana manjombona sy fambara ratsy ny sainy. Hitany fa lao ny tanin’ny razany...”
Toy izany koa, raha efa hasehon’Andriamanitra amin’i Jaona malala ny tantaran’ny fiangonana ho an’ny andro ho avy, dia nomeny toky azy ny amin’ny fahalianana sy ny fikarakaràn’ny Mpamonjy ny olony tamin’ny fanambarana taminy an’“Ilay mitovy amin’ny Zanak’olona,” mandehandeha eo afovoan’ny fanaovan-jiro, izay naneho an-tsary ireo fiangonana fito. …
“Ireo lesona ireo dia ho tombontsoantsika. Mila mampiorina ny finoantsika amin’Andriamanitra isika, fa eo anoloantsika indrindra dia misy fotoana izay hitsapa ny fanahin’ny olona. …”
“Mitsangana eo am-baravaran’ny fisehoan-javatra lehibe sy manetriketrika isika. Tanteraka haingana ny faminaniana. Eo am-baravarana ny Tompo. Tsy ho ela dia hisokatra eo anoloantsika ny vanim-potoana iray mahafaoka ny sain’ny velona rehetra. Hovelomina indray ny fifandirana tamin’ny lasa; hisy fifandirana vaovao hipoitra. Ny toe-javatra haseho eto amin’izao tontolontsika izao dia mbola tsy nofinofy akory aza. Miasa amin’ny alalan’ny fitaovan’olombelona Satana. Ireo izay miezaka hanova ny Lalàm-panorenana sy hahazo lalàna manery ny fitandremana ny Alahady dia zara raha mahatsapa izay ho vokany. Eo ambonintsika indrindra izao ny krizy.”
“Kanefa ny mpanompon’Andriamanitra dia tsy tokony hitoky amin’ny tenany amin’izao fotoan-tsarotra lehibe izao. Ao amin’ny fahitana nomena an’i Isaia sy Ezekiela ary Jaona no ahitantsika ny fifamatorana akaiky misy eo amin’ny lanitra sy ny zava-mitranga etỳ ambonin’ny tany, ary ny halehiben’ny fiahian’Andriamanitra ireo izay mahatoky Aminy. Tsy misy izao tontolo izao tsy manana Mpanapaka. Eo an-tanan’ny Tompo ny fandaharan’ny zavatra ho avy. Ny Voninahitrin’ny lanitra no mitana eo ambany fiandraiketany ny anjaran’ny firenena, ary koa ny raharahan’ny fiangonany. …”
“Tamin’ny fahitan’i Ezekiela dia teo ambanin’ny elatry ny kerobima ny tanan’Andriamanitra. Izany dia mba hampianatra ny mpanompony fa hery avy amin’Andriamanitra no manome azy ireo fahombiazana. Hiara-miasa aminy Izy, raha manaisotra ny heloka izy ka tonga madio am-po sy amin’ny fiainana.”
“Ny hazavana mamirapiratra izay mandeha eo amin’ireo zava-manana aina amin’ny hafainganam-pandehan’ny tselatra dia maneho ny hafainganam-pandeha izay handrosoan’ity asa ity amin’ny farany ho amin’ny fahatanterahany. …”
“Ry rahalahy, tsy izao no fotoana hitomaniana sy hamoizam-po, tsy izao no fotoana hanolorana tena ho amin’ny fisalasalana sy ny tsi-finoana. Kristy dia tsy Mpamonjy ao amin’ny fasana vao nataon’i Josefa intsony ankehitriny, izay nakatona tamin’ny vato lehibe sy nohasiana tombo-kasen’ny Romana; manana Mpamonjy nitsangana tamin’ny maty isika. Izy no Mpanjaka, Jehovah, Tompon’ny maro; mipetraka eo anelanelan’ny kerobima Izy; ary eo afovoan’ny ady sy ny fisavoritahan’ny firenena dia mbola miaro ny olony Izy. Ilay manjaka any an-danitra no Mpamonjy antsika. Izy no mametra ny fitsapana rehetra. Izy no manara-maso ny afon’ny lafaoro izay tsy maintsy hitsapa ny fanahy rehetra. Rehefa horavana ny fiarovana mafy ananan’ny mpanjaka, rehefa hantsatry ny zana-tsipìkan’ny fahatezeran’Andriamanitra ny fon’ny fahavalony, ny olony kosa dia ho voaaro ao an-tànany.” Testimonies, boky faha-5, 752–754.
Vavolombelona efatra ao amin’ny Baiboly no manamarina fa ny hafatry ny Fanambaran’i Jesosy Kristy dia omena an’ireo olona aseho ara-tandindona amin’ny alalan’ny zavatra niainan’ireo mpaminany ireo tao amin’ny fitoerana masina. Rehefa miditra ao amin’ny fitoerana masina any an-danitra isika vao omena antsika ny hafatra izay efa nanendrena antsika hitory azy. Ny “afon’ny lafaoro” izay mizaha toetra ny “fanahy tsirairay” dia ilay lafaoro ao amin’ny Malakia toko fahatelo.
Fa iza no mahazaka ny andro fihaviany? ary iza no haharitra raha hiseho Izy? fa tahaka ny afon’ny mpanadio metaly Izy, ary tahaka ny savonin’ny mpanasa lamba; Ary hipetraka toy ny mpanadio sy mpanefy volafotsy Izy; ary hodioviny ny zanakalahin’i Levy, sady hodioviny tahaka ny volamena sy ny volafotsy izy, mba hahafahany manatitra fanatitra amin’ny fahamarinana ho an’i Jehovah. Ary amin’izany ny fanatitr’i Joda sy Jerosalema dia hahafaly an’i Jehovah tahaka ny tamin’ny andro fahiny sy tahaka ny tamin’ny taona taloha. Malakia 3:2–4.
Fantatry ny mpanadio volafotsy fa efa nitoetra tao anaty lafaoro nandritra ny fotoana sahaza azy ny volafotsy rehefa madio dia madio ka ahitana taratry ny tavan’ilay mpanadio. Izany zava-misy momba ny fomba nanadiovana volafotsy fahiny izany dia mifanaraka amin’ilay matoanteny amin’ny endrika mampanao hoe “marah” izay hitan’i Daniela ao amin’ny toko fahafolo. Amin’izao andro farany izao, dia mitarika ny olony hiditra ao amin’ny fitoerana masina ny Tompo mba hizaha toetra ireo kandidà ho anisan’ny fanevan’ny efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy, hanadio azy ireo ary hanesotra ny loto ao aminy. Amin’io vanim-potoana io, “Izy dia hiara-miasa” amintsika “raha” isika “manary ny heloka ka tonga madio am-po sy eo amin’ny fiainana.” Ny sasany, tahaka ireo ao amin’ny Daniela toko fahafolo, dia mandositra izany fanandramana izany; fa ireo izay soloan’i Daniela tena ara-tandindona kosa, ka mahita tokoa ilay fahitana lehibe amin’ny fitaratra momba ny fanambaran’i Jesosy Kristy, dia hokasihina amin’ny vainafo avy eo amin’ny alitara ny molony, araka ny asehon’i Isaia, ary hodiovina sy homanina izy ireo mba hampita hafatra amin’ny fiangonana nivadi-pinoana aloha, ary amin’izao tontolo izao avy eo.
Atolotra an’ireo fanahy mahatoky ao amin’ny fitoerana masina ny hafatra. Ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo, rehefa ampifanarahina amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, dia natao ho taratry ny Fiaran’ny fanekena ao amin’ny Fitoerana Masina Indrindra. Amin’ny finoana, ny firafitry ny hafatra ao amin’ilay toko dia manondro mari-dalana telo ao anatin’ny tantara masina izay anatanterahana ny fitsapana ao amin’ny memy. Mifono fahalalinana avy amin’Andriamanitra—ny firafitra ara-paminanian’ny toko fahatelo amby roapolo dia ahafahan’ny mpandalina ny faminaniana mamantatra ny toerana misy an’i Ezekiela ao amin’ny andininy voalohany amin’ny toko voalohany.
Ary izao no niseho tamin’ny taona fahatelopolo, tamin’ny volana fahefatra, tamin’ny andro fahadimin’ny volana, raha teo amin’ny babo teny amoron’ny ony Kebara aho, dia nisokatra ny lanitra, ary nahita fahitan’Andriamanitra aho. Tamin’ny andro fahadimin’ny volana, izay taona fahadimin’ny namaboana an’i Jekonia mpanjaka. Ezekiela 1:1, 2.
Amin’ny maha-mpisorona azy nandritra ny fotoana fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efa-polo sy efatra arivo, i Ezekiela dia eo amin’ny taona fahatelopolo amin’ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, dimy taona mialoha ny fahatelo amin’ireo fahirano telo nataon’i Nebokadnezara tamin’i Jerosalema tamin’ny 587 talohan’i Kristy. Ny taona fahatelopolo ao amin’ilay andininy dia telo-polo taona taorian’ny fifohazana lehibe indrindra teo amin’ny tantaran’ny Testamenta Taloha, ary tamin’ny andro fahadimin’ny taona fahadimy izany, ka mametraka ny isa dimy eo amin’ny fijoroana vavolombelon’i Ezekiela. Ao amin’ireo andininy roa fanokafana dia hitantsika fa ny telopolo dia voatondro indray mandeha ary ny isa dimy dia voatonona intelo. Ao amin’ny firafitry ny Levitikosy telo amby roa-polo, mifanaraka amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, ny fitsapana faharoa asehon’ny telopolo dia tonga hatrany amin’ny fetin’ny trompetra, avy eo dimy andro mankany amin’ny fiakaran’i Kristy, avy eo dimy andro mankany amin’ny andron’ny fanavotana, avy eo dimy andro mankany amin’ilay mariky ny lalana izay maneho sady ny orana aloha (Pentekosta) no ny orana farany (Trano-lay). Ny firafitra dia maneho ny telopolo, arahin’ny dingana telo misy dimy. I Ezekiela dia ao amin’ny tempoly ary ny firafitry ny Levitikosy telo amby roa-polo no ny Fiara.
Ny tantara dia manamarina fa i Ezekiela tamin’izany fotoana izany dia dimy taona mialoha ny fahirano ara-tandindona iray izay mifarana amin’ny fanoharana ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela, araka ny asehon’ny fandravana an’i Jerosalema. Ny isa “dimy” dia singa fototra ao amin’ny rafitry ny Levitikosy telo amby roapolo, tahaka izany koa ny isa telopolo.
Efa naseho tao amin’ireto lahatsoratra ireto fa rehefa ampifanandrifina amin’ireo andininy roa amby roapolo farany ireo andininy roa amby roapolo voalohany amin’ilay toko, ary avy eo iarahana ampifanandrifina amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta ireo andalana roa samy misy andininy roa amby roapolo ireo, dia aseho mazava tsara ny fizotry ny fizahan-toetra misy dingana telo, izay afon’ny memy voalaza ao amin’i Malakia. Ireo dingana telo ireo dia manana alfa sy omega eo amin’ny dingana voalohany sy fahatelo, izay voaforon’ny andiana mari-dalana efatra maneho dingana iray.
Ny Paska, arahin’ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira, arahin’ny fanatitry ny voaloham-bokatra amin’ny vary hordea, avy eo “dimy” andro mandra-pahatapitry ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira. Ireo mariky ny lalana efatra ireo no mandrafitra ny fitsapana voalohany, ary i Jesosy mandrakariva maneho ny farany amin’ny alalan’ny fiandohana, ary ny fitsapana fahatelo koa dia voaforon’ny mariky ny lalana efatra. Ny fetin’ny trompetra, avy eo ny fiakaran’i Kristy any an-danitra arahin’ny Andro Fanavotana, ary avy eo dimy andro tatỳ aoriana ny fahatongavan’ny Pentekosta sy ny Tabernakely. Ny Pentekosta dia tandindon’ny ranonorana aloha, ary ny Tabernakely dia tandindon’ny ranonorana aoriana. Ao amin’ny môdelin’ny Levitikosy toko faha-roa amby roapolo dia mifanaraka ny Pentekosta sy ny Tabernakely.
Koa mifalia àry ianareo, ry zanak’i Ziona, ary miravoravoa ao amin’i Jehovah Andriamanitrareo; fa nomeny anareo araka ny antonony ny ranonorana aloha, ary hampidininy ho anareo ny ranonorana, dia ny ranonorana aloha sy ny ranonorana aoriana, amin’ny volana voalohany. Joela 2:23.
Ny fizahan-toetra sy fanadiovana farany dia nanomboka tamin’ny 31 Desambra 2023. Ny fitsapana voalohany dia ilay fitsapana fototra, izay nasehon’ny tandindona ao amin’ny fifandirana momba ireo “jiolahin’ny vahoakanao”, izay nampisaraka ny vondrona izay efa nozahana toetra teo aloha tamin’ny fahadisoam-panantenana tamin’ny 18 Jolay 2020.
“Ao amin’ny tantara sy ny faminaniana, ny Tenin’Andriamanitra dia mampiseho ny fifanoherana maharitra ela teo amin’ny fahamarinana sy ny fahadisoana. Mbola mitohy izany fifanoherana izany ankehitriny. Izay zavatra efa nisy dia mbola haverina indray. Hovelomina indray ireo ady hevitra fahiny, ary hipoitra tsy tapaka ireo teoria vaovao. Nefa ny vahoakan’Andriamanitra, izay tamin’ny finoany sy ny fanatanterahany ny faminaniana no nandray anjara tamin’ny fanambarana ny hafatry ny anjely voalohany sy faharoa ary fahatelo, dia mahalala izay ijoroany. Manana fanandramana izay sarobidy kokoa noho ny volamena voadio izy ireo. Tokony hiorina mafy tahaka ny vatolampy izy, ka hitana mafy ny fiandohan’ny fahatokisany mandra-pahatonga amin’ny farany.” Manuscript Releases, boky 1, 47.
Ao amin’ny Levitikosy toko faha-roa amby roapolo, ny fizahan-toetra voalohany dia aseho amin’ny alalan’ny fitambarana ara-paminaniana misy telo, arahina dimy andro tatỳ aoriana amin’ny fiafaran’ny mofo tsy misy masirasira. Ny Paska no andro voalohany, ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira no andro faharoa, ary ny fanatitra voaloham-bokatra no andro fahatelo. Dimy andro tatỳ aoriana dia nifarana ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira. Ny firafitra ara-paminaniana an’ilay voalohany amin’ireo fizahan-toetra telo dia aseho koa ao amin’ny fizahan-toetra fahatelo sy farany. Ao amin’io mariky ny lalana fahatelo io, izay voaforon’ny mariky ny lalana telo arahina iray, ny fetin’ny trompetra no andro voalohany, ary ny fiakaran’i Kristy any an-danitra dia dimy andro tatỳ aoriana, avy eo ny andron’ny fanavotana dia manaraka dimy andro tatỳ aoriana, ary avy eo, dimy andro tatỳ aoriana, samy manamarika ny lalàna alahady ho avy tsy ho ela na ny Pentekosta na ny fetin’ny Tabernakely, izay aseho ao amin’ny bokin’i Ezekiela ho ny fandravana an’i Jerosalema.
Eo anelanelan’ny fiafaran’ny fetin’ny mofo tsy misy masirasira sy ny fetin’ny trompetra dia misy telopolo andro izay tsy maneho tandindon’ny mpisorona fotsiny, fa maneho koa ny fizahan-toetra faharoa amin’ireo fizahan-toetra telo aseho ao anatin’ilay fanoharana avy amin’Andriamanitra.
Ny batisan’i Kristy dia maneho ireo mari-dalana telo, dia ny Paska, ny mofo tsy misy masirasira ary ny voaloham-bokatra, satria ireo mari-dalana telo ireo dia maneho ny fahafatesan’i Kristy, ny fandevenana Azy ary ny fitsanganany tamin’ny maty. Aorian’ireo dingana telo ireo dia misy elanelana dimy andro vao tonga amin’ny dingana fahefatra, izay asehon’ny fiafaran’ny andro firavoravoana fihinanana ny mofo tsy misy masirasira. Ny batisa dia mampiseho ireo dingana telo ireo ao anatin’ny fotoana fohy monja, tamin’ny nanaovan’i Jaona batisa ny Mesiany. Ny andro firavoravoana amin’ny lohataona dia mampisaraka ireo dingana telo ireo amin’ny elanelana iray andro avy, ary ny andro firavoravoana amin’ny fararano kosa dia mampisaraka ireo dingana telo ireo amin’ny elanelana dimy andro.
Rehefa ampiharintsika ny fitsapana voalohany amin’ireo andro firavoravoana amin’ny lohataona ho fitambaran’ny tsangambato telo izay arahin’ny tsangambato iray dimy andro aorian’izany, ary avy eo ampiharintsika ireo andro firavoravoana amin’ny fararano ho tsangambato telo izay arahin’ny tsangambato iray dimy andro aorian’izany, dia voapetraka ny firafitra ara-paminaniana iray izay ahitana tsangambato alfa ahitana telo arahin’ny dimy andro, izay arahin’ny telopolo andro avy eo, ary ny fitsapana fahatelo amin’ireo andro firavoravoana amin’ny fararano amin’ny endriky ny tsangambato ahitana telo arahin’ny dimy andro—io firafitra io dia maneho fa mahafaoka dimy andro amin’ny fitambarany ny fitsapana voalohany, arahin’ny fitsapana faharoa maharitra telopolo andro izay mipaka hatrany amin’ny tsangambato fahatelo maharitra dimy andro. Dimy miampy telopolo miampy dimy dia efapolo (5 + 30 + 5 = 40).
Ny batisan’i Kristy dia narahin’ny fe-potoana efapolo andro avy hatrany, izay nifarana tamin’ny fizahan-toetra telo. Mbola betsaka lavitra noho izany no azo fantarina ao amin’ny firafitry ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo rehefa ampifandraisina amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta izany, saingy amin’ny ambaratonga hafa kosa io toko io dia maneho ny Fiara ao amin’ny Fitoerana Masina Indrindra.
Ny andro firavoravoana amin’ny lohataona sy amin’ny fararano ao amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo dia apetraka eo afovoan’ny Sabata roa. Ireo Sabata roa ireo dia maneho ireo kerobima roa manarona; ary ireo marika eny an-dalana amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, izay mifanaraka amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo, dia maneho ny Fiara sy ireo kerobima roa manarona. Ezekiela dia entina ao amin’ny fitoerana masina ao amin’ny toko voalohany, ary rehefa entina ao izy, dia apetraka dimy andro mialoha ny fahirano izay mitarika ho amin’ny fandravana an’i Jerosalema, ka manondro ara-tandindona ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela. Ny lalàn’ny Alahady dia asehon’ny Pentekosta sy ny Tabernakely ao amin’ny Levitikosy toko fahatelo amby roapolo. Ezekiela dia ao amin’ny taona fahatelopolo, ary ny telopolo dia fe-potoan’ny fizahan-toetra faharoa amin’ireo fizahan-toetra telo izay mandrafitra ny afon’ny lafaoro ao amin’ny Malakia toko fahatelo. Ny fizahan-toetra faharoa dia asehon’ny telopolo andro, tahaka ny maha-ao amin’ny taona fahatelopolo an’i Ezekiela amin’ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, izay nanomboka tamin’ny Paska Lehiben’i Josia, araka ny iantsoan’ny mpahay tantara azy. Ezekiela dia dimy taona mialoha ny fahirano izay naharitra valo ambin’ny folo volana, ary ao amin’ny tempoly izy, izay afovoan’ireo fizahan-toetra telo farany izay manadio sy manaisotra ny loto amin’ny sisa.
Tamin’ny taona 592 talohan’i Kristy, dia natao “moana” tamin’ny fomba mihoatra ny voajanahary i Ezekiela, ka tsy niteny afa-tsy rehefa nosokafan’Andriamanitra ny vavany. Nitohy izany toe-javatra izany mandra-pahalavoan’i Jerosalema tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy. Nampiteny azy Andriamanitra tamin’ny nanombohan’ny fahirano, tamin’ilay andro nahafatesan’ny “zava-irin’ny” “masony”, saingy tsy navela hiteny malalaka izy raha tsy efa lavo i Jerosalema, ilay “zava-irin’ny” “mason’Isiraely”. Ny fahalavoan’i Jerosalema dia maneho ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela, ary eo no nanaovana ny rain’i Jaona Mpanao-batisa, mpisorona tao amin’ny antoko fahavalo, ho moana fony nanompo tao amin’ny tempoly, izay toerana nanaovana an’i Ezekiela ho moana koa nandritra ny sivy volana teo ho eo. Tamin’ny andro fahavalo taorian’ny nahaterahan’i Jaona, tamin’ny fotoana namorana an’i Jaona, no navela hiteny izy. Mpaminany roa natao moana fony tao amin’ny fitoerana masina. Ny mpaminany fahatelo natao moana teo am-pibanjinana an’i Kristy tao amin’ny fitoerana masina dia i Daniela. Ao amin’ny toko fahafolo, dia ao amin’ny fitoerana masina i Daniela, ary eo indrindra amin’ilay fikasihana faharoa amin’ireo fikasihana telo no anaovana azy ho moana. Eo amin’ny teboka afovoany no anaovana an’i Daniela ho moana.
Ary rehefa niteny tamiko izany teny izany izy, dia nitodika tamin’ny tany ny tavako, ka moana aho. Ary, indro, nisy anankiray tahaka ny endriky ny zanak’olombelona nikasika ny molotro; dia novohako ny vavako ka niteny aho, ary hoy aho tamin’izay nitsangana teo anatrehako: Tompoko ô, ny fahitako ity fahitana ity no nahatonga ny alaheloko hiverina amiko, ka tsy nisy hery tavela tamiko. Daniela 10:15, 16.
Fitenenana
Ny hevitra ara-tandindon’ny hoe “miteny” dia miseho amin’ilay lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela, rehefa miteny tahaka ny dragona i Etazonia, miteny ny borikivavin’i Balama, ary miteny ny fahitan’i Habakoka ka tsy mandainga. Ireo mpaminany moana telo, izay atao moana mandritra ny fotoana maha-ao amin’ny fitoerana masina azy, dia miteny amin’ny fotoana handravana an’i Jerosalema. Raha ny amin’i Zakaria kosa, dia miteny izy mba hanamafisana fa marina ny anarana vaovao nomena ny zanany lahy, ka amin’izany dia tandindon’ireo Filadelfiana izay omena anarana vaovao izy.
Izay maharesy no hataoko andry ao amin’ny tempolin’Andriamanitro, ary tsy hivoaka intsony izy; ary hosoratako eo aminy ny anaran’Andriamanitro, sy ny anaran’ny tanànan’Andriamanitro, dia Jerosalema vaovao, izay midina avy any an-danitra avy amin’Andriamanitro; ary hosoratako eo aminy ny anarako vaovao. Apokalypsy 3:12.
Nomena takela-panoratana i Zakaria mba hanoratany ny anarana vaovaon’i Jaona.
Ary non tamin’ny andro fahavalo, dia tonga hamora ny zaza izy; ary Zakaria no niantsoany azy, araka ny anaran-drainy. Fa ny reniny namaly ka nanao hoe: Tsia; fa Jaona no hatao anarany. Ary hoy ireo taminy: Tsy misy na dia iray aza amin’ny havanao antsoina amin’izany anarana izany. Ary nanao famantarana tamin-drainy izy ireo mba hahafantarany izay tiany hiantsoana azy. Ary nangataka takela-panoratana izy ka nanoratra hoe: Jaona no anarany. Dia talanjona avokoa izy rehetra. Ary niaraka tamin’izay dia nisokatra ny vavany, ary nivaha ny lelany, ka niteny izy sady nidera an’Andriamanitra. Lioka 1:59–64.
Ny anarana vaovaon’i Jaona dia mifanaraka amin’ny fiangonan’i Filadelfia, ary ny anarana Zakaria kosa mifanaraka amin’i Laodikia, araka izay asehon’ny tsy finoan’i Zakaria ny hafatry ny anjely fahatelo. Ny mpaminany rehetra dia miresaka ny andro farany, ary ny andro farany dia ny tantaran’ny anjely fahatelo. Koa ilay anjely nitondra ny hafatra dia tsy maintsy ilay anjely fahatelo. Nandà tsy hahatakatra i Zakaria fa handalo ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodikeana ny Tompo. Mbola misy zavatra betsaka azo lazaina momba ny famerenana amin’ny laoniny ny feo ao amin’ireo mpaminany ireo, nefa mbola hanohy hiroso mankany amin’ny fahatakarana ny tsipika faminanian’i Josia isika.
Ny Kodia-n’i Josia
Efa nodinihintsika ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, izay nanomboka tamin’ny Paskan’i Josia tamin’ny taona 622 talohan’i Kristy, saingy ny lalam-paminanian’i Josia dia manomboka ela be talohan’ny taona 622 talohan’i Kristy. Ny fikomian’ny Isiraely, izay nampiakatra an’i Saoly teo amin’ny seza fiandrianana ho mpanjaka voalohan’ny Isiraely, no nanamarika ny fiandohan’ny efapolo taona hanjakan’i Saoly mpanjaka, narahin’ny efapolo taona hanjakan’i Davida mpanjaka, ary narahin’ny efapolo taona hanjakan’i Solomona. Ny fandavana an’Andriamanitra, izay nanafintohina mafy an’i Samoela mpaminany, dia nitranga tamin’ny taona 1097 talohan’i Kristy, ary izany no manomboka lalam-paminaniana iray momba ny fikomiana, izay nifarana teo amin’ny hazo fijaliana rehefa nanambara ny Jiosy fa tsy nanana mpanjaka afa-tsy i Kaisara izy ireo.
Fa niantso mafy izy hoe: Esory Izy, esory Izy, hombo amin’ny hazofijaliana Izy. Hoy Pilato taminy: Hahombo ny Mpanjakanareo amin’ny hazofijaliana va aho? Ny lohan’ny mpisorona namaly hoe: Tsy manana mpanjaka afa-tsy Kaisara izahay. Jaona 19:15.
Tamin’ny 1097, mpanjaka telo no samy hanjaka mandritra ny efa-polo taona avy, mandra-pahafatiny Solomona tamin’ny 977 talohan’i Kristy, izay tamin’izany no nizaran’ny fanjakana ho avaratra sy atsimo.
Ary rehefa afaka izany dia nangataka mpanjaka izy ireo; ary nomen’Andriamanitra azy Saoly, zanak’i Kisy, lehilahy avy amin’ny firenen’i Benjamina, naharitra efapolo taona. Asan’ny Apostoly 13:21.
Telo-polo taona Davida fony izy nanomboka nanjaka, ary efa-polo taona no nanjakany. Tany Hebrona no nanjakany tamin’ny Joda fito taona sy enim-bolana; ary tany Jerosalema no nanjakany telo amby telo-polo taona tamin’ny Isiraely rehetra sy ny Joda. 2 Samoela 2:4, 5.
Ny fanjakan’i Solomona dia nanomboka tamin’ny 1017 tal. J.K.; ny fanorenana ny Tempoly dia napetraka tamin’ny taona fahefatr’i Solomona (1013 tal. J.K.). Naharitra fito taona ny fanorenana (1 Mpanjaka 6:37–38), ary vita tamin’ny volana fahavalo tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folon’i Solomona ny Tempoly. Ny fitokanana ara-pomba ofisialy dia natao tamin’ny volana fahafito (volana Etanima), nandritra ny Fetin’ny Tabernakely (1 Mpanjaka 8; 2 Tantara 5–7), tamin’ny 1006 tal. J.K. Ny mpanjaka, ny Tempoly ary ny firenena dia samy aseho ao amin’ny tantara amin’ny vanim-potoana efajato sy sivifolo taona, izay manamarika mazava tsara vanim-potoana ara-paminaniana mifandraika manokana na amin’ny mpanjaka, na amin’ny Tempoly, na amin’ny firenena.
Nentina ho babo i Daniela tamin’ny taona 607 t.K., na dia ny taona 605 t.K. aza no tondroin’ny ankamaroan’ny mpahay fanisan-taona ara-Baiboly. Tsy maintsy mifanaraka amin’ny fijoroana ho vavolombelon’ny faminaniana ny firaketana ara-tantara, ary ny hevitra ara-tandindon’ireo zava-nitranga voamarika ara-tantara eo amin’ny tsipiky ny tantara izay manomboka amin’ny faniriana hanana mpanjaka tamin’ny taona 1097 t.K. dia mitaky, araka ny fijoroan’ny vavolombelona ara-paminaniana maromaro, ny hanekena fa ny taona 607 t.K. no fampiharana marina, fa tsy ny taona 605 t.K. Ny taona 607 t.K. no manamarika ny fiafaran’ny sivifolo sy efajato taona eo amin’ny tsipiky ny tantaran’ireo mpanjaka, nefa io koa no fiandohan’ny iray amin’ireo fanehoana fototra telo ny fitopolo taona miseho eo amin’io tsipika io. Ny taona 607 t.K. no manamarika ny fiafaran’ny fitopolo taona izay nanomboka tamin’ny fahababoan’i Manase tamin’ny taona 677 t.K. Ny fanehoana voalohany an’ilay tandindon’ny sivifolo sy efajato taona (izay manana vavolombelona telo eo amin’io tsipika io) dia mifarana eo amin’izay ifaranan’ny iray amin’ireo vavolombelona telo momba ny fitopolo taona sady iandohan’ny vavolombelona iray hafa momba ny fitopolo taona. Ny rafitra matematika dia mijoro ho vavolombelona manamarina ny taona 607 t.K., na eo aza ny fiheverana fa tamin’ny taona 605 t.K. no nentina ho babo i Daniela.
Ao anatin’ilay tsipika ahitana ny fe-potoana 490 taona mifandraika amin’ireo mpanjaka, nanomboka tamin’ny 1097 tal. J.K. ka hatramin’ny 607 tal. J.K., dia misy koa fe-potoana 490 taona manomboka amin’ny fitokanana ny Tempolin’i Solomona ka hatramin’ny fitokanan’i Zerobabela ny Tempoly taorian’ny fahababoana tamin’ny 515 tal. J.K. Ireo 490 taona ireo dia ahitana 420 taona nanomboka tamin’ny fitokanana nataon’i Solomona tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo nanjakany, miampy ny 70 taona nitoeran’ny Tempoly ho lao nandritra ny fahababoana, ka mitotaly 490 taona. Nivoaka 59 taona tatỳ aoriana, tamin’ny 457 tal. J.K., ny didy fahatelon’i Artaksersesy, ary manamarika ny fiandohan’ny 490 taona izay “voatendry” (notapahina, Daniela 9:24) ho an’ny vahoakan’Andriamanitra, izay nifarana tamin’ny taona 34, tamin’ny nitoraham-bato an’i Stefana. Mazava ho azy fa misy fijoroana ho vavolombelona maro hafa lalina hevitra momba ny filaharan’ny fotoana ao amin’ilay tsipika ara-paminaniana izay manomboka amin’ny fihemorana fototra, dia ny fandavana an’Andriamanitra sy ny Fanahin’ny Faminaniana tamin’ny 1097 tal. J.K., ary mifarana amin’ny fotoana nahitan’i Stefana an’i Kristy nitsangana teo ankavanan’Andriamanitra. Ao anatin’io fijoroana ho vavolombelona io no ahitantsika ny kodiarana ara-paminanian’i Josia.
Mampiasa ny teny hoe “fivadiham-pinoana fototra” aho, satria ny fiandohan’ilay tsipika dia manondro ny fotoana nandavan’ny Isiraely an’Andriamanitra tsy ho Mpanjakany, noho ny faniriany hanana mpanjaka araka izao tontolo izao, ka izany no nanamarika ny fanorenana ny fitondram-panjakan’olombelona teo amin’ny Isiraely. Manoratra izany koa aho satria ny kodiaran’i Josia, izay midika hoe “fanorenan’Andriamanitra”, dia sady tandindon’ny fanorenan’ny vahoakan’Andriamanitra no tandindon’ny fivadiham-pinoana fototra teo aminy.
Rehefa maty i Solomona ka nizara ho avaratra sy atsimo ireo foko roa ambin’ny folo, dia nananatra mafy an’i Jeroboama noho ny fitokanany ilay rafitra sandoka momba ny fanompoam-pivavahana ilay mpaminany tsy nankatò, ary tao anatin’izany fananarany mafy izany no nisy ny faminaniana momba ny mpanjaka iray ho avy antsoina hoe Josia. Tamin’ilay fivadiham-pinoana fototra nataon’i Jeroboama sy ireo foko folo tany avaratra, dia efa nambara mialoha tamin’ny faminaniana ny momba an’i Josia sy ny fifohazam-panahy nentiny, izay voamariky ny Paska Lehibe tamin’ny taona 622 talohan’i Kristy. Ny fahitana ireo soratr’i Mosesy sy ny fanambarana ny didim-pitsarana hihatra amin’ny vahoakan’Andriamanitra noho ny fivadiham-pinoany tsy an-kijanona no nahatonga izany fifohazam-panahy izany. Rehefa novakina teo anatrehan’i Josia mpanjaka ireo teny tao amin’ny soratr’i Mosesy, dia niteraka ny fifohazam-panahy lehibe indrindra teo amin’ny tantaran’ny Testamenta Taloha izany. Tao anatin’ilay faminaniana momba ny zaza iray ho teraka amin’ny hoavy ka hatao hoe Josia dia voarakitra koa ny fanamelohana ara-paminaniana an’ilay fivadiham-pinoana fototra, izay nambaran’ilay mpaminany tsy nankatò namely an’i Jeroboama mpanjaka.
Ny ozon’i Mosesy, araka ny iantsoan’i Daniela azy, dia ilay “impito” ao amin’ny Levitikosy toko fahenina amby roapolo, ary izany no nanjary ilay zava-baovao fototra hitan’i William Miller, izay tandindon’ireo fahamarinana fototry ny Advantisma. Ny fanomezana hery ny hafatr’i Miller tamin’ny 11 Aogositra 1840 dia vokatry ny asan’i “Josiah” Litch tamin’ny taona 1838 sy 1840. Tamin’ny taona 1863 dia nailika ireo fototra ireo, ary ny “impito” dia nanjary tsy tandindon’ireo fahamarinana fototry ny Millerita filadelfiana ihany, fa tandindon’ny fikomian’ny Millerisma laodikiana tamin’ireo fototra koa. Ny tantaran’ireo Millerita mifandray amin’ny anjely voalohany sy faharoa dia mirakitra ny tandindon’i “Josiah”, izay hiverina hitranga amin’ny antsipiriany rehetra ao amin’ny tantaran’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy. Ny kodiaran’i Josiah dia miitatra mihemotra hatrany amin’ny famosavian’i Saoly mpanjaka, ary avy eo mitohy hatrany amin’ny handoavana ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito laodikiana amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady. Eo am-panesorana ny tombo-kase amin’ny kodiaran’i Josiah ao amin’i Ezekiela izao, ka izany no fara tampon’ny fanisiana tombo-kase an’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy.
Hohazavaina amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.