Misy andinin-teny miisa ‘telo ambin’ny folo’ momba ny daty ao amin’ny bokin’i Ezekiela; enina no miresaka an’i Jerosalema, enina no miresaka an’i Egypta, ary iray an’i Tyro. Ireo andinin-teny rehetra ireo dia apetraka ao anatin’ny tontolon’ny fikomiana, izay asehon’ny isa ‘telo ambin’ny folo’ ho tandindona. Tamin’ny taona taorian’ny nahafatesan’ny vadin’i Ezekiela noho ny lalan-dra tapaka, izay nanamarika ny fiandohan’ny fahirano fahatelo, dia nandidiana an’i Ezekiela hiteny hanohitra an’i Egypta, ka nilaza fa ho lao mandritra ny efa-polo taona izany.

Ary hataoko lao ny tany Egypta eo afovoan’ny tany lao, ary ny tanànany eo amin’ny tanàna rava dia ho lao mandritra ny efa-polo taona; ary haeliko any amin’ny firenena ny Egyptiana, sady haparitako any amin’ny tany samy hafa izy. Kanefa izao no lazain’i Jehovah Tompo: Amin’ny faran’ny efa-polo taona dia hangoniko ny Egyptiana hiala amin’ny firenena izay nielezany; ary haveriko ny fahababoan’i Egypta ka hampodiko ho any amin’ny tany Patrosa, dia any amin’ny tanin’ny fonenany; ary ho fanjakana iva any izy. Ezekiela 29:12–14.

Nanomboka tamin’ny 587 talohan’i Kristy ny fahirano, rehefa nodidiana hiteny i Ezekiela. Ao amin’ny andininy ‘fito ambin’ny folo’, ny taona 571 talohan’i Kristy no voatondro ho fotoana nilazana fa homena an’i Babylona i Ejipta ho tambin’ny asa vitany. Ireo mpandinika ny fanisan-taona ao amin’ny Baiboly dia mihevitra fa ny fe-potoana nanomboka tamin’ny 567 talohan’i Kristy ka hatramin’ny 527 talohan’i Kristy no ilay efapolo taona voalaza ao amin’ireo andininy ireo; ary manomboka amin’ilay hafatra voalohany momba ny fitsarana nambara tamin’ny 587 talohan’i Kristy ka hatramin’ilay fanambarana ao amin’ny andininy fahafito ambin’ny folo, tamin’ny 571 talohan’i Kristy, fa efa natolotry ny Tompo teo an-tanan’i Nebokadnezara i Ejipta, dia mahita fe-potoana ‘fito ambin’ny folo taona’ isika.

Ny tafik’i Nebokadnezara dia niady tamin’i Tyro tamin’ny fampielezan-kevitra lava sy sarotra (naharitra teo amin’ny 13 taona teo ho eo ny fahirano, eo amin’ny 586–573 tal. J.K.). Niasa mafy indrindra ny miaramila (sola ny loha rehetra ary voakiky ka niboridana ny soroka rehetra noho ny fitondrana entana), nefa tsy nahazo karama na babo manan-danja avy tamin’i Tyro mihitsy izy ireo. Noho izany asa tsy nitondra tombombarotra izany, dia tapa-kevitra Andriamanitra hanome an’i Egypta ho an’i Nebokadnezara ho tambin-karama (“karama”) noho ny asa nataon’ny tafiny namely an’i Tyro.

Ary amin’izany trano izany ihany no mitoera, ka mihinàna sy misotroa izay omen’izy ireo; fa ny mpiasa dia mendrika ny karamany. Aza mifindrafindra trano. Lioka 10:7.

Koa azon’i Nebokadnezara aloha i Tyro, ary taorian’ilay fahirano naharitra telo ambin’ny folo taona dia nomena azy i Egypta. Talohan’ny nahazoany an’i Tyro dia efa azony i Jerosalema tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy; avy eo dia nataony fahirano nandritra ny telo ambin’ny folo taona i Tyro, ary taorian’izay dia azony i Egypta. Azo tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy i Jerosalema, ary nanomboka tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy ny fahirano an’i Tyro ka nitohy hatramin’ny taona 573 talohan’i Kristy. Ny isa telo ambin’ny folo dia mifandray amin’i Etazonia.

Mampahafantatra antsika i Rahavavy White fa i Jerosalema ao amin’ny bokin’i Ezekiela dia maneho ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito ao Laodikia, ary Nebokadnezara, mpanjakan’ny avaratra, dia maneho ny fahefan’ny papa amin’ny andro farany. Ao amin’ilay fanoharana ara-tantara ao amin’ny toko fahasivy amby roapolo, ireo mpandroba ny firenenao amin’ny andro farany, izay maneho an’i Roma papaly, dia mandresy fahefana telo ao amin’ilay toko. Voalohany dia alainy i Jerosalema, avy eo i Tyro, ary farany i Egypta.

Ny fitsarana dia manomboka amin’ny ankohonan’Andriamanitra, ary ny tandroky ny protestantisma any Etazonia no resena voalohany, mialoha ny lalàna momba ny Alahady. Ny tandroky ny protestantisma nivadi-pinoana any Etazonia dia mahafaoka ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito laodikianina, izay maneho ilay vahoaka “teo aloha” tao anatin’ny fanekena, izay dinganina tahaka ny nandinganana an’Isiraely fahiny tamin’ny taona 34 sy ny Protestanta tamin’ny taona 1844. Ny nandinganana ireo vahoakan’Andriamanitra teo aloha izay tao anatin’ny fanekena, tamin’ny taona 34 sy 1844, dia aseho ao amin’ny tantara ara-paminanian’ilay faminaniana momba ny telonjato sy roa arivo taona ao amin’ny Daniela 8:14. Ny fitsarana dia manomboka amin’ny ankohonan’Andriamanitra, ary ny tandroky ny protestantisma dia tsaraina mialoha ny tandroky ny repoblikanisma.

Fa tonga ny fotoana izay tsy maintsy hanombohan’ny fitsarana amin’ny tranon’Andriamanitra; ary raha amintsika no anombohany aloha, hanao ahoana re ny hiafaran’izay tsy manaiky ny filazantsaran’Andriamanitra? 1 Petera 4:17.

Ny firesahana voalohany momba ny fitsarana an’i Egypta dia hita ao amin’ny andininy voalohany amin’ny toko fahasivy amby roapolo, ary ny daty farany voalaza mifandray amin’i Egypta ao amin’i Ezekiela dia ao amin’ny andininy “fito ambin’ny folo” amin’io toko io ihany. Io toko io dia manondro fa i Roma maoderina dia mandresy voalohany ny tandroky ny Protestanta ary avy eo i Tyro, izay maneho ny tandroky ny Repoblikanisma, izay ho resena amin’ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela. Rehefa resin’i Nebokadnezara amin’ny fotoanan’ny lalàn’ny Alahady i Tyro (Etazonia), dia atolotra eo an-tanany koa i Egypta. Amin’izay fotoana izay no sitrana ny ratra mahafatin’ny fahefam-papa. Tsy vitan’ny hoe sitrana amin’izany fotoana izany ny ratra mahafatin’ny fahefam-papa, fa ampahafantarin’i Ezekiela antsika koa fa izany dia mitranga mandritra ny vanim-potoanan’ny ranonorana farany.

Amin’izany andro izany no hampaniriko ny tandrokan’ny taranak’Isiraely, ary homeko anao ny fanokafana ny vava eo afovoan’izy ireo; dia ho fantany fa Izaho no Jehovah. Ezekiela 29:21.

Jakoba sy Isiraely

I Isaia dia manambara fa i Israely dia mamony, mamelana, ary mameno ny tany rehetra amin’ny voa. Ny ranonorana no mitondra ny dingana telo, dia ny famony, ny famelana ary ny famoaham-boa; ary araka an’i Isaia, ny ranonorana farany dia tonga rehefa voasakana ny “rivotra mahery.” Manampy izany izy amin’ny filazana fa, mandritra ny vanim-potoanan’ny famony sy ny famelana ary ny famoaham-boa, dia hodiovina ny fahotan’i Jakoba; ary ny teny hebreo nadika hoe “hodiovina” dia midika hoe voavela heloka tamin’ny fanavotana.

Amin’ny fepetra no hitsaranao azy, raha maniry izy; ny rivotra masiaka avy aminy dia sakanany amin’ny andro isehoan’ny rivotra avy any atsinanana. Koa amin’izany no hanadiovana ny helok’i Jakoba; ary izao no vokatra rehetra amin’ny fanesorana ny fahotany: raha ataony ho tahaka ny vato tsaoka torotoro ny vato rehetra amin’ny alitara, dia tsy haharitra intsony ny ala masina sy ny sarin-javatra voasokitra. Isaia 27:8, 9

Rehefa voatana ny rivotra efatry ny fifandirana (ny rivotrany mahery), dia manomboka ny fanisiana tombo-kase an’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy, ary amin’ny farany dia sarahina ny hendry sy ny ratsy fanahy ao amin’ny Advantisma; izany rehetra izany dia tanterahina amin’ny “andro itsokan’ny rivotra avy any atsinanana.” Ny fotoan’ny fanisiana tombo-kase dia nanomboka tamin’ny famafazana tamin’ny 9/11, ary mifarana amin’ny fandrotsahana feno amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady, ka amin’izay dia feno voa ny tany. Ny fotoan’ny fanisiana tombo-kase dia fotoana anaovana fanadiovana sy fanesorana ny loto miandalana, mifanaraka amin’ny Malakia toko fahatelo. Kanefa, ao anatin’ilay fe-potoana fito ambin’ny folo taona asehon’ny daty fanombohana sy fiafarana ao amin’ny Ezekiela toko fahasivy amby roapolo, dia tanteraka ny fandresena ny fanjakana fahenina ao amin’ny faminanian’ny Baiboly, araka ny asehon’i Jerosalema, izay tandindon’ny tandroky ny Protestantisma—ny fiangonana—sy Tiro, izay tandindon’ny tandroky ny Repoblikanisma—ny fanjakana. Raha vao tapitra ilay fahirano naharitra telo ambin’ny folo taona natao tamin’i Tiro, dia tanteraka ny fandresena ny fanjakana fahafito misy mpanjaka folo, izay asehon’i Egypta. Ireo fandresena telo an’i Jerosalema sy Tiro ary Egypta dia mitranga rehefa mitsiry “ny tandroky ny taranak’Isiraely” ary omena fahafahana hiloa-bava.

Samy mifarana amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady ny fahamoan’i Ezekiela mpisorona sy ny an’i Zakaria mpisorona, rehefa samy miteny i Etazonia sy ny borikin’i Balama. Omen’ny Tompo ny taranak’Isiraely ny “fisokafan’ny vava” amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady. Efa voaisotra amin’izay ny fahotan’i Jakoba, ary ovaina ho taranak’Isiraely ny anarany. Ny hafatra torin’izy ireo dia asehon’ilay vavolombelona fahatelo momba ny fahamoana ara-paminaniana, izay asehon’i Daniela, izay omena amin’izay ny hafatra ao amin’ny Daniela toko fahiraika ambin’ny folo; io koa no fahitan’i Habakoka, izay ‘miteny ka tsy mandainga’ amin’izay. Mifanaraka amin’ny fitoriana ny antso mafin’ny anjely fahatelo i Ezekiela sy Zakaria ary Daniela, toy izany koa i Jeremia ao amin’ny toko fahadimy ambin’ny folo, izay ampanantenaina fa ho vavan’Andriamanitra izy raha tafarina avy amin’ny fahadisoam-panantenana voalohany.

Nahoana ny fanaintainako no maharitra mandrakariva, ary ny feriko no tsy azo sitranina, ka mandà tsy ho sitrana? Ho tahaka ny mpandainga amiko va Hianao, sy ho tahaka ny rano izay ritra? Koa izao no lazain’i Jehovah: Raha miverina ianao, dia hampodiako indray, ka hijoro eo anatrehako ianao; ary raha avahanao ny zava-tsarobidy amin’ny zava-poana, dia ho tahaka ny vavako ianao; aoka izy ireo no hiverina aminao, fa ianao kosa aza miverina aminy. Jeremia 15:18, 19.

Jesosy dia maneho ny farany amin’ny alalan’ny fiandohana, ary tamin’ny 9/11 ny famafazana dia nampamokatra tsiry, ka nanomboka nitombo ny zavamanirin’i Jakoba; ary amin’ny farany, rehefa voadio ny helok’i Jakoba, dia hiteny ny tranon’ny Isiraely. Ny fitsiriana tamin’ny 9/11 izay notanterahin’ny orana dia manondro fitsiriana iray amin’ny faran’ny fotoan’ny fanombohana tombo-kase, rehefa mitsiry ny “tandroka” an’ny tranon’ny Isiraely, eo amin’ilay toerana indrindra izay andresen’i Nebokadnezara ny tandroky ny Protestantisma mpivadi-pinoana sy ny Repoblikanisma.

Amin’izany fotoana izany, ny tandroka sandokan’ny fivavahana protestanta dia ampifanoherina amin’ny tandroka marin’ny fivavahana protestanta, izay aseho an’ohatra amin’ny tehin’i Arona izay nitsimoka, ka niavaka tamin’ireo tehina hafa an’ny fokon’Israely. Ireo daty roa ao amin’ny toko fahasivy amby roapolo amin’ny bokin’i Ezekiela dia manondro ny tantaran’ny fanandratana ny fanevan’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy amin’ny fotoan’ilay lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela.

Ny fizotry ny fitsimohana sy ny famoahana voninkazo ary ny famenoana ny tany amin’ny voa dia nanomboka tamin’ny famafazana ny ranonorana farany tamin’ny 9/11, tahaka ny nanombohan’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta tamin’ny nitsofan’i Kristy tete vitsivitsy tamin’ny mpianany, izay nitarika ho amin’ny Pentekosta, rehefa nitranga ny fandrotsahana feno. Ny fitsimohana tamin’ny 9/11, teo am-piandohan’ny fanadiovana an’i Jakoba (ilay mpamingana), izay fotoana fanisiana tombo-kase, dia tandindon’ny fitsimohan’ny taranak’Isiraely (ilay mpandresy) amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady. Ny fitsimohana amin’ny farany dia manamarika ny fanavahana ny vahoakan’ny fanekena teo aloha amin’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy, tahaka ny nanavahan’ny firotsahan’ny afo teo an-tendrombohitra Karmela an’i Elia mpaminany tamin’ireo mpaminanin’i Bala. Izany fanavahana izany dia asehon’ny antokon’olona iray izay menatra, araka ny faminaniana, noho ny hafatra sandoka momba ny fiadanana sy ny filaminana, fa ny antokon’olona iray kosa dia faly, araka ny faminaniana, ary tsy ho menatra na oviana na oviana izy ireo.

Ny Daty Enina an’i Egypta

Manondro daty efatra hafa mifandray amin’i Ejipta i Ezekiela, ka ny roa amin’ireo daty ireo dia manamarika ny taona fahiraika ambin’ny folo, ary ny roa hafa kosa manamarika ny taona faharoa ambin’ny folo tamin’ny fahababoana.

Ny Fahirano tamin’ny Taona Fahiraika ambin’ny Folo

Ary tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, tamin’ny volana voalohany, tamin’ny andro fahafito amin’ny volana, dia tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, efa notorotoroiko ny sandrin’i Farao, mpanjakan’i Egypta; ary, indro, tsy hofehezina mba ho sitrana izany, na hofonosina fehy mba hamehezana azy, mba hampahery azy hihazona ny sabatra. Ezekiela 30:20, 21

Ary izao no niseho tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, tamin’ny volana fahatelo, tamin’ny andro voalohany amin’ny volana, fa tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, mitenena amin’i Farao, mpanjakan’i Egypta, sy amin’ny vahoakany betsaka hoe: Iza no itovianao amin’ny fahalehibiazanao? Ezekiela 31:1, 2.

Amin’ny taona fahiraika ambin’ny folo amin’ny fahababoana, ao amin’ny toko fahatelopolo, dia tapahina ny sandrin’i Ejipta sy ny an’i Farao, ary ampahatanjahina ny sandrin’i Babylona. Amin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, ao amin’ny toko fahiraika amby telopolo, dia aseho ny fianjeran’i Ejipta sy ny fiantraikan’izany eo amin’izao tontolo izao.

Ny Taona Faharoa ambin’ny folo sy ny Fianjeran’i Jerosalema

Anga dezy roa ao amin’ny taona faharoa ambin’ny folo dia hita ao amin’ny Ezekiela roa amby telopolo.

Ary tamin’ny taona faharoa ambin’ny folo, tamin’ny volana faharoa ambin’ny folo, tamin’ny andro voalohan’ny volana, dia tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, manaova hira fisaonana ny amin’i Farao, mpanjakan’i Egypta, ka lazao aminy hoe: Tahaka ny liona tanora eo amin’ny firenena ianao, nefa tahaka ny trozona any an-dranomasina kosa ianao; ary nivoaka tamin’ny reniranoo ianao ka nampisavorovoro ny rano tamin’ny tongotrao ary nandoto ny reniranony. Izao no lazain’i Jehovah Tompo: Koa hafahako eo amboninao ny haratoko miaraka amin’ny fiangonan’ny vahoaka maro; ary hampakarin’izy ireo ao amin’ny haratoko ianao. Ezekiela 32:1–3.

Ary tamin’ny taona faharoa ambin’ny folo, tamin’ny andro fahadimy ambin’ny folo amin’ny volana, dia tonga tamiko ny tenin’i Jehovah nanao hoe: Ry zanak’olona, midradradradrà noho ny hamaroan’i Egypta, ka ario midina izy mbamin’ny zanakavavin’ny firenena malaza ho any amin’ny faran’ny tany ambany, miaraka amin’izay midina any an-davaka. Ezekiela 32:17, 18.

Farao sy ny Vahoakany Marobe

Ao amin’ny faminaniana momba an’i Egypta ao amin’ny toko fahatelopolo amby iray, dia milaza izao ireo andininy farany:

Nampihorohoro ny firenena Aho tamin’ny feon’ny fahalavoany, raha nampidiniko ho any amin’ny helo izy mbamin’izay midina any an-davaka; ary ny hazo rehetra tao Edena, ny voafidy sy tsara indrindra tao Libanona, dia izay rehetra misotro rano, no hampiononina any amin’ny faritra ambanin’ny tany. Izy koa niara-nidina taminy ho any amin’ny helo, ho any amin’ireo voavono tamin’ny sabatra; ary ireo izay sandriny, izay nonina teo ambanin’ny aloky ny tenany teo afovoan’ny jentilisa. Iza moa no tahaka anao amin’izany voninahitra sy fahalehibeazana izany eo amin’ny hazo tao Edena? Kanefa hampidinina miaraka amin’ny hazo tao Edena ho any amin’ny faritra ambanin’ny tany ianao; handry eo afovoan’ny tsy mifora miaraka amin’ireo voavono tamin’ny sabatra ianao. Ity no Farao sy ny hamaroany rehetra, hoy Jehovah Tompo. Ezekiela 31:16–18.

Ao amin’ny fanambarana momba an’i Ejipta ao amin’ny toko faharoa amby telopolo, ny andininy farany dia mamerina sy mamelabelatra ny voalaza ao amin’ny toko voalohany amby telopolo, ary mirakitra teny famaranana mifanandrify amin’ny ao amin’io toko io koa.

Fa ny fampitahorako no napetrako teo amin’ny tanin’ny velona; ary izy dia hapetraka eo afovoan’ny tsy voafora miaraka amin’izay voavono tamin’ny sabatra, dia Farao mbamin’ny vahoakany rehetra, hoy Jehovah Tompo. Ezekiela 32:32.

Ny Fito Ambin’ny Folo Taona ao amin’ny Toko Fahasivy amby Roapolo

Ny daty hita ao anatin’ilay fe-potoana fito ambin’ny folo taona aseho ao amin’ny toko fahasivy amby roapolo dia manondro an’i Nebokadnezara handresy an’i Egypta sy fe-potoana efapolo taona haharavan’i Egypta. Ny isa efapolo dia maneho ny efitra, tandindon’ireo arivo taona izay haharavan’ny tany.

Ary nijery ny tany aho, ka, indro, dia foana sy lao izy; ary ny lanitra, ka tsy nanana mazava. Nijery ny tendrombohitra aho, ka, indro, nihorohoro izy, ary ny havoana rehetra nihetsiketsika. Nijery aho, ka, indro, tsy nisy olona, ary ny voro-manidina rehetra teny amin’ny lanitra dia efa nandositra. Nijery aho, ka, indro, ny tany lonaka dia efitra, ary ny tanàna rehetra tao aminy dia rava teo anatrehan’i Jehovah sy noho ny firehetan’ny fahatezerany. Fa izao no nolazain’i Jehovah: Ho lao ny tany rehetra; kanefa tsy hanao fandringanana tanteraka Aho. Jeremia 4:23–27.

Eo amin’ny fiafaran’ireo efapolo taona nitoeran’i Egypta ho lao voalaza ao amin’ny Ezekiela toko fahasivy amby roapolo no anehoana ny fitsanganana farany amin’ny maty ho an’ny ratsy fanahy sy ny fandringanana azy ireo amin’ny farany.

Tahotra sy ny lavaka ary ny fandrika no mihatra aminao, ry mponina etỳ an-tany. Ary izao no hiseho: izay mandositra ny feon’ny tahotra dia ho latsaka ao an-davaka; ary izay miakatra avy ao afovoan’ny lavaka dia ho tratran’ny fandrika; fa misokatra ny varavarankely any amin’ny avo, ary mihorohoro ny fanorenan’ny tany. Torotoro tanteraka ny tany, rava tanteraka ny tany, mihozongozona indrindra ny tany. Hivembena ivỳ sy erỳ tahaka ny mamo ny tany, ary hafindra tahaka ny trano bongo; ary ny fahadisoany dia ho mavesatra eo aminy; ka ho lavo izy, ary tsy hitsangana intsony. Ary amin’izany andro izany dia hovalin’ny Tompo ny antokon’ireo any amin’ny avo izay any amin’ny avo, sy ny mpanjakan’ny tany etỳ ambonin’ny tany. Ary hangonina izy ireo, tahaka ny famoriana ny mpifatotra ao an-davaka, ary hihibohana ao an-tranomaizina izy, ary rehefa afaka andro maro dia hotsidihina izy. Isaia 24:17–22.

Ny hafatr’i Ezekiela izay atambatr’ireo daty enina mifandray amin’i Egypta dia manondro ny fandringanana farany an’ilay fahefan’ny dragona eto an-tany, fandringanana izay manomboka amin’ny lalàna momba ny Alahady efa antomotra ary mitohy hatrany amin’ny fandringanana farany an’ireo Egyptiana ratsy fanahy amin’ny fiafaran’ny arivo taona.

Ao amin’ny fijoroana ho vavolombelon’ny faminaniana, ny bibidia sy ny mpaminany sandoka dia tonga amin’ny farany ao amin’ny farihy afo, izay maneho ny Fiavian’i Kristy fanindroany; fa ny fandringanana amin’ny farihy afo mahazo ny herin’ilay dragona kosa dia amin’ny faran’ny arivo taona.

Ary nalaina ilay bibidia, ary niaraka taminy ilay mpaminany sandoka izay nanao fahagagana teo anatrehany, ka tamin’izany no namitahany izay efa nandray ny mariky ny bibidia sy izay niankohoka teo anoloan’ny sariny. Ireo roa ireo dia natsipy velona tao amin’ny farihy afo mirehitra amin’ny solifara. Ary ny sisa dia novonoina tamin’ny sabatr’Ilay nitaingina ny soavaly, dia ilay sabatra izay nivoaka avy tamin’ny vavany; ary ny vorona rehetra dia voky tamin’ny nofony. Apokalypsy 19:20, 21.

Ny bibidia sy ny mpaminany sandoka dia miafara ara-paminaniana amin’ny fiverenan’i Kristy fanindroany, fa ny dragona kosa miatrika ny anjarany arivo taona aty aoriana amin’ny fiverenan’i Kristy fanintelony.

Ary nahita anjely nidina avy tany an-danitra aho, nitana ny fanalahidin’ny lavaka tsy hita noanoa sy rojo lehibe teny an-tànany. Dia nosamboriny ilay dragona, dia ilay menarana ela, izay devoly sy Satana, ka nofatorany arivo taona; ary natsipiny tao amin’ny lavaka tsy hita noanoa izy, dia nohidiany tao sy nasiany tombo-kase, mba tsy hamitahany ny firenena intsony mandra-pahatapitry ny arivo taona; ary rehefa afaka izany, dia tsy maintsy hovahana vetivety izy. Apokalypsy 20:1–3.

Ny Taona Fahiraika Ambin’ny Folo sy Faharoa Ambin’ny Folo

Ny fe-potoana ‘fito ambin’ny folo’ taona asehon’ireo daty roa ao amin’ny Ezekiela toko fahasivy amby roapolo dia nanomboka tamin’ny taona fahafolo tamin’ny fahababoana ary nifarana tamin’ny taona fahafito amby roapolo. Ny hafatra ao amin’ny toko fahatelopolo sy fahiraika amby telopolo dia nomena tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, ary ireo daty roa voalaza ao amin’ny toko faharoa amby telopolo dia nomena tamin’ny taona faharoa ambin’ny folo tamin’ny fahababoana. Ilay fe-potoana fito ambin’ny folo taona izay nanomboka tamin’ny taona fahafolo, teo ho eo amin’ny fiandohan’ny fanaovana fahirano an’i Jerosalema, dia narahin’ireo hafatra roa momba an’i Egypta tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, izay voalaza ao amin’ny toko fahatelopolo sy fahiraika amby telopolo. Raha atambatra, ireo hafatra roa tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo dia maneho hafatra iray mialoha kelin’ny lalàna momba ny Alahady. Ireo hafatra roa hafa momba an’i Egypta tamin’ny taona faharoa ambin’ny folo kosa dia tonga tamin’ny fotoana nandravana an’i Jerosalema tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy, na fotoana fohy taorian’izany.

Ny hafatra momba ny fiavian’i Kristy dia torina ho anisan’ny hafatry ny Hiaka amin’ny Misasakalina, izay miova ho hafatry ny hiaka mafy amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady. Hafatra roa momba an’i Egypta no torina alohan’ny lalàna momba ny Alahady, ary hafatra roa momba an’i Egypta no torina amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady na fotoana fohy aorian’izany. Ny fampitomboana ho avo roa heny ireo hafatra omena ao anatin’ny taona iray ihany, mandritra ny fahirano izay miafara amin’ny fandravana an’i Jerosalema, sy ireo hafatra roa hafa amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady, dia tandindon’ny hafatry ny anjely faharoa, izay ahitana mandrakariva fampitomboana ho avo roa heny.

Ny hafatra faharoa dia arahina mandrakariva amin’ny hafatra fahatelo.

“Amin’ny penina sy ny feo no tokony hanambarantsika mafy ny filazana, amin’ny fanehoana ny filaharany sy ny fampiharana ireo faminaniana izay mitondra antsika ho amin’ny hafatry ny anjely fahatelo. Tsy hisy ny fahatelo raha tsy eo ny voalohany sy ny faharoa. Ireo hafatra ireo no tokony homena antsika ho an’izao tontolo izao amin’ny alalan’ny boky sy soratra avoaka, ary amin’ny lahateny, ka aseho eo amin’ny tsipiky ny tantara ara-paminaniana ireo zavatra efa nisy sy ireo zavatra mbola ho avy.” Selected Messages, boky 2, 104, 105.

Amin’ny hafatra fahatelo no mikatona ny varavaran’ny fotoam-pahasoavana. Mifarana ho an’i Etazonia ny fotoam-pahasoavana rehefa avoaka ny lalàna momba ny Alahady, ary mifarana ho an’izao tontolo izao ny fotoam-pahasoavana rehefa mitsangana i Mikaela. Ireo varavarana roa mihidy ireo dia samy maneho hafatra fahatelo izay ialohavan’ny hafatra faharoa mandrakariva, ary io hafatra faharoa io dia hafatra roa sosona mandrakariva.

Ny fanomezana hery ny anjely faharoa dia tanteraka rehefa mikambana aminy ny hafatry ny Antso Mamatonalina. Ny hafatra roa nambara tamin’ny taranak’olombelona, araka izay asehon’ny fanambaran’i Ezekiela momba an’i Egypta ao amin’ny toko faha-30 sy faha-31, dia manondro ny fotoana ikambanan’ny hafatry ny Antso Mamatonalina amin’ny anjely faharoa, ary ireo hafatra roa ao amin’ny toko faha-32 kosa dia manondro ny fanomezana hery ny anjely fahatelo ao amin’ny antso mafy.

Ny kodiaran’i Ezekiela, izay maneho ny fifamatorana be pitsiny eo amin’ireo zava-mitranga eo amin’ny olombelona, dia manondro ny fampitandremana farany ho an’ny taranak’olombelona, dia ny fampitandreman’ny anjely fahatelo, ary ny anjely fahatelo dia voaforon’ny fampitandreman’ny anjely voalohany sy faharoa. Ny Antso Mamatonalina alohan’ny lalàna momba ny Alahady sy ny antso mafy aorian’ny lalàna momba ny Alahady dia asehon’ireo daty efatr’i Ezekiela izay tafiditra ao anatin’ireo taona ‘fito ambin’ny folo’ eo anelanelan’ny daty alfa sy omega ao amin’ny toko fahasivy amby roapolo, izay mifanandrify amin’ny tantara miafina ao amin’ny Daniela toko fahiraika ambin’ny folo andininy fahefapolo, araka izay aseho ao amin’ny andininy fahiraika ambin’ny folo ka hatramin’ny fahenina ambin’ny folo ao amin’io toko io ihany.

Ao amin’ny toko fahafolon’i Daniela, dia natao moana i Daniela, tahaka an’i Ezekiela. Ny fahamoanan’i Daniela dia nentina teo afovoan’ny fikasihana telo; ny fikasihana voalohany sy fahatelo dia avy tamin’ilay anjely Gabriela, ary ny fikasihana teo afovoany dia ny fikasihan’i Kristy. I Daniela, tahaka an’i Petera teo anelanelan’i Kaisaria-Filipo sy ny hazo fijaliana, dia eo afovoany. Teo afovoany i Petera dia nahita an’i Kristy nomem-boninahitra, tahaka izay nataon’i Daniela tao amin’ny toko fahafolo. Ny afovoan’ireo anjely telo dia ny hafatra faharoa, izay fitambaran’ny hafatra roa.

Andro faha-5 amin’ny Volana faha-4 & 1844

Ao amin’ny Ezekiela toko voalohany, andininy voalohany sy faharoa, dia eo amin’ny andro fahadimy amin’ny volana fahefatra i Ezekiela, ary mifanandrify amin’ny antenatenan’ny hetsiky ny volana fahafito tamin’ny 1844 izany. Eo antenatenan’ny 19 Aprily sy ny 22 Oktobra 1844 i Ezekiela, tahaka an’i Samuel Snow, ilay mpitondra ny hafatry ny Hiaka Mamatonalina tamin’ny 1844, fony izy naneho ny fahatakarany mazava voalohany momba ilay hafatra tany Boston, 93 andro taorian’ny 19 Aprily ary 93 andro talohan’ny nikatonan’ny varavarana tamin’ny 22 Oktobra 1844. Tany Boston i Samuel Snow tamin’ny 21 Jolay 1844, teo antenatenan’ny hetsiky ny volana fahafito, nefa tsy fantany fa, ara-paminaniana, dia niara-nijoro tamin’i Petera teo amin’ny Tendrombohitry ny Fiovan-tarehy izy, sy tamin’i Ezekiela tamin’ny taona fahatelopolo tamin’ny tsingerin’ny Jobily fahafito ambin’ny folo, ary tamin’i Daniela tamin’ny fikasihana azy fanindroany nandritra ilay fahitana amin’ny fitaratra ao amin’ny toko fahafolo.

Tiro

Alohan’ny hiverenantsika amin’ny fanamarihana ny daty momba ireo firesahana enina nataon’i Ezekiela momba an’i Jerosalema, dia tokony ho fantatsika aloha ilay daty iray izay nambara hamelezana an’i Tyro.

Ary tamin’ny taona fahiraika ambin’ny folo, tamin’ny andro voalohan’ny volana, dia tonga tamiko ny tenin’i Jehovah hoe: Ry zanak’olona, satria Tyro efa nanao tamin’i Jerosalema hoe: Endrey! Rava izy, dia ilay vavahadin’ny firenena; nitodika tatỳ amiko izy; ho feno aho, satria efa lao izy; koa izao no lazain’i Jehovah Tompo: Indro, Izaho manohitra anao, ry Tyro, ary hampiakatra firenena maro hamely anao Aho, tahaka ny fampisandratry ny ranomasina ny onjany. Ary horavany ny mandan’i Tyro ka haongany ny tilikambony; hofaohako tsy ho eo aminy koa ny vovony, ka hataoko tahaka ny tampon’ny vatolampy izy. Ho fitoerana fanamainana harato eo afovoan’ny ranomasina izy; fa Izaho no nilaza izany, hoy Jehovah Tompo; ary ho babo ho an’ny firenena izy. Ary hovonoina amin’ny sabatra ny zanany-vavy any an-tsaha; dia ho fantany fa Izaho no Jehovah. Fa izao no lazain’i Jehovah Tompo: Indro, hoentiko hamely an’i Tyro Nebokadrezara, mpanjakan’i Babylona, mpanjakan’ny mpanjaka, avy any avaratra, mbamin’ny soavaly sy ny kalesy ary ny mpitaingin-tsoavaly sy ny antokon-tafika ary ny vahoaka betsaka.

Hovonoiny amin’ny sabatra any an-tsaha ny zanakao-vavy; ary hanao manda fiarovana hanohitra anao izy, sady hanangona tovon-tany hanohitra anao, ary hampiakatra ny ampinga hiady aminao. Ary hampiorina milina fiadiana hanohitra ny mandanao izy, ary amin’ny famaky no handravany ny tilikambonao. Noho ny hamaroan’ny soavaliny dia hosaronan’ny vovony ianao; hihorohoro ny mandanao noho ny fikotrokotroky ny mpitaingin-tsoavaly sy ny kodia ary ny kalesy, raha miditra amin’ny vavahadinao izy, tahaka ny idiran’ny olona ao an-tanàna efa misy banga voarodana. Amin’ny kitron-tsoavaliny no hanitsakitsahany ny lalanao rehetra; hovonoiny amin’ny sabatra ny olonao, ary hidina hatramin’ny tany ireo toby fiarovanao mafy. Ary horobainy ny harenanao, ary ho azony ho babo ny varotrao; ary horavany ny mandanao, sady horingany ny tranonao mahafinaritra; ary ny vatonao sy ny hazonao ary ny vovokao dia hataony ao afovoan’ny rano. Ary hatsahatro ny fikotrokotroky ny hiranao; ary tsy ho re intsony ny feon’ny harfanao. Ary hataoko tahaka ny tampon’ny vatolampy ianao; ho toerana fampielezana harato ianao; tsy haorina intsony ianao; fa Izaho Jehovah no nilaza izany, hoy Jehovah Tompo.

Izao no lazain’ny Tompo Andriamanitra amin’i Tyro: Tsy hangovitra va ny nosy amin’ny feon’ny fahalavoanao, raha mitaraina ny voaratra, raha misy famonoana eo afovoanao? Ary amin’izany dia hidina avy amin’ny seza fiandrianany ny andrianan’ny ranomasina rehetra, ka hanala ny akanjony lava sy hanesorany ny fitafiany voaravaka amboradara; hitafy horohoro izy, hipetraka amin’ny tany, hangovitra mandrakariva, ary ho talanjona noho ny aminao. Ary hanao hira fisaonana ny aminao izy ka hanao aminao hoe: Endrey, rava ianao, ilay nonenan’ny mpandeha an-dranomasina, ilay tanàna malaza, izay nahery teo amin’ny ranomasina, dia izy sy ny mponiny, izay nampihorohoro izay rehetra monina ao aminy! Ankehitriny dia hangovitra amin’ny andro hahalavoanao ny nosy; eny, ny nosy izay any amin’ny ranomasina dia ho very hevitra noho ny fialanao. Fa izao no lazain’ny Tompo Andriamanitra: Raha hataoko tanàna lao ianao, tahaka ireo tanàna tsy misy mponina; raha hampiakatra ny lalina hanarona anao Aho, ka hosaronan’ny rano be ianao; raha hampidiniko miaraka amin’izay midina any an-davaka ianao, miaraka amin’ny vahoaka fahiny, ka hapetrako any amin’ny faritra ambany amin’ny tany, any amin’ireo tany efa lao hatramin’ny taloha, miaraka amin’izay midina any an-davaka, mba tsy honenana intsony ianao; ary hapetrako eo amin’ny tanin’ny velona ny voninahitra; hataoko zava-mahatahotra ianao, ka tsy ho intsony; na dia hotadiavina aza ianao, dia tsy ho hita mandrakizay intsony, hoy ny Tompo Andriamanitra. Ezekiela 26:1–21.

Ny hafatry Tyro dia nambara tamin’ny taona nandravana an’i Jerosalema, ary maneho ny fianjeran’ny fanjakana fahenina ao amin’ny faminanian’ny Baiboly izany amin’ilay lalàn’ny Alahady izay ho avy tsy ho ela. Amin’ny lalàn’ny Alahady, i Etazonia (Tyro) dia mifaly ara-paminaniana satria efa naharesy an’i Jerosalema izy, izay ambaran’i Rahavavy White fa ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodiseana, izay antsoin’i Ezekiela hoe “vavahadin’ny firenena.” Tyro dia manambara fa i Jerosalema “dia” vavahadin’ny firenena, amin’ny filaza manondro ny lasa. Ny “vavahady” dia fiangonana ara-paminaniana.

Ary raiki-tahotra izy ka nanao hoe: Endrey, mahatahotra ity fitoerana ity! Tsy hafa akory izao fa tranon’Andriamanitra, ary izao no vavahadin’ny lanitra. Dia nifoha maraina koa Jakoba, ka nalainy ilay vato izay nataony ondana, dia naoriny ho tsangam-bato, ary nasiany menaka ny tampony. Ary ny anaran’izany fitoerana izany dia nataony hoe Betela; kanefa Lozy no anaran’izany tanàna izany tany aloha. Genesisy 28:17–19.

Ny teny hoe “Betela” dia midika hoe tranon’Andriamanitra, ary mifaly i Tyro satria vitany ny nanery ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito laodikeana hanaiky ny fampiharana an-tery ny fivavahana amin’ny masoandro. Na eo aza anefa ny firavoravoana vokatry ny fiheveran-dison’ireo mampihatra an-tery ny fivavahana amin’ny masoandro, dia manambara amin’ny alalan’i Ezekiela Andriamanitra hoe: “Hamely anao Aho, ry Tyro, ary hampiakatra firenena maro hamely anao Aho, toy ny fampiakaran’ny ranomasina ny onjany. Ary handrava ny mandan’i Tyro izy ireo ka handrodana ny tilikambony.”

Ny “mandan’i Tyrus” dia maneho ny fiarovan’i Tyrus. Ny “manda” dia tandindon’ny Didy Folo.

“Eto dia ilazan’ny mpaminany eto ny vahoaka iray izay, amin’ny andro ahitana fialana amin’ny fahamarinana sy ny hitsiny amin’ny ankapobeny, no mitady hamerina amin’ny laoniny ireo foto-kevitra izay fototry ny fanjakan’Andriamanitra. Izy ireo no mpanamboatra ny banga izay natao tamin’ny lalàn’Andriamanitra—dia ilay manda napetrany manodidina ireo voafidiny ho fiarovana azy, ary ny fankatoavana ny didiny momba ny rariny sy ny fahamarinana ary ny fahadiovana no tokony ho fiarovana maharitra ho azy ireo.” Prophets and Kings, 677.

Ny lalàn’Andriamanitra dia manda fiarovana, fa ny manda amin’ny endriny milaza maro kosa dia maneho ireo foto-kevitra roa izay ‘niaro’ sy niteraka ny fanambinana sy ny fahombiazan’i Tyro, izay tandindon’ilay tandroka Repoblikanan’i Etazonia.

“‘Ary nanana tandroka roa tahaka ny zanak’ondry izy.’ Ny tandroka tahaka ny an’ny zanak’ondry dia manambara fahatanorana, tsy fanan-tsiny, ary fahalemem-panahy, ka maneho amin’ny fomba mety tsara ny toetran’i Etazonia, raha naseho tamin’ny mpaminany ho ‘miakatra’ tamin’ny taona 1798. Anisan’ireo mpitsoa-ponenana kristiana izay nandositra voalohany nankany Amerika ka nitady fialofana tamin’ny fampahoriana nataon’ny mpanjaka sy ny tsy fandeferan’ny mpisorona, dia maro no tapa-kevitra hanorina fitondram-panjakana eo ambonin’ny fototra malalaky ny fahafahana ara-panjakana sy ara-pivavahana. Ny heviny dia nahita toerana tao amin’ny Fanambarana ny Fahaleovantena, izay manambara ilay fahamarinana lehibe fa ‘ny olona rehetra dia noforonina mitovy’ ary nomena ny zo tsy azo alaina aminy ho amin’ny ‘fiainana, fahafahana, ary fikatsahana ny fahasambarana.’ Ary ny Lalàm-panorenana dia miantoka ho an’ny vahoaka ny zon’ny fitondran-tena ny tenany, amin’ny fametrahana fa ireo solontena voafidin’ny safidim-bahoaka no hamolavola sy hampihatra ny lalàna. Nomena koa ny fahafahan’ny finoana ara-pivavahana, ka navela ny olona rehetra hivavaka amin’Andriamanitra araka ny baikon’ny fieritreretany. Ny repoblikanisma sy ny protestantisma no tonga foto-kevitra iorenan’ny firenena. Ireo foto-kevitra ireo no tsiambaratelon’ny heriny sy ny fandrosoany. Ireo ampahorina sy voahitsakitsaka manerana ny tany kristiana dia nitodika tamin’ity tany ity tamim-pahalianana sy fanantenana. An-tapitrisany no nitady ny morontsirany, ary Etazonia dia nisandratra ho amin’ny toerana iray eo amin’ireo firenena mahery indrindra ambonin’ny tany. …

Ny tandroka tahaka ny an’ny zanak’ondry sy ny feon’ny dragona ao amin’ilay tandindona dia manondro fifanoherana mahery vaika eo amin’ny fanambarana am-bava sy ny fampiharana ataon’ilay firenena aseho amin’izany. Ny “fitenenan” ilay firenena dia ny asan’ny manampahefana mpanao lalàna sy mpitsara ao aminy. Amin’ny alalan’izany asa izany no handavany amin’ny zava-misy ireo foto-kevitra malalaka sy milamina izay nambarany ho fototry ny politikany. Ny faminaniana milaza fa hiteny “tahaka ny dragona” izy ary hampihatra “ny fahefana rehetra an’ilay bibidia voalohany” dia manambara mazava mialoha ny fivoaran’ny toe-panahin’ny tsy fandeferana sy ny fanenjehana izay nasehon’ireo firenena asehon’ny dragona sy ilay bibidia tahaka ny leoparda. Ary ny fanambarana fa ilay bibidia manana tandroka roa dia “mahatonga ny tany sy izay monina eo aminy hiankohoka amin’ny bibidia voalohany” dia maneho fa ny fahefan’ity firenena ity dia hampiharina amin’ny fanerena fitandremana sasantsasany izay ho asa fanomezam-boninahitra ny fahefana papaly.

“Ang ganoong pagkilos ay tuwirang salungat sa mga simulain ng pamahalaang ito, sa diwa ng malalayang institusyon nito, sa tuwiran at taimtim na pagpapahayag ng Declaration of Independence, at sa Konstitusyon. May karunungang hinangad ng mga nagtatag ng bansa na maglagay ng pananggalang laban sa paggamit ng sekular na kapangyarihan ng iglesya, kalakip ang di-maiiwasang bunga nito—ang di-pagpaparaya at pag-uusig. Itinatadhana ng Konstitusyon na ‘ang Kongreso ay hindi gagawa ng anumang batas hinggil sa pagtatatag ng relihiyon, o nagbabawal sa malayang pagsasagawa nito,’ at na ‘walang pagsusulit na panrelihiyon kailanman ang hihingin bilang kuwalipikasyon sa anumang katungkulan o pampublikong pagtitiwala sa ilalim ng Estados Unidos.’ Sa hayagang paglabag lamang sa mga pananggalang na ito sa kalayaan ng bansa maaaring ipatupad ng kapangyarihang sibil ang anumang pangingilin na panrelihiyon. Ngunit ang di-pagkakatugma ng gayong pagkilos ay hindi hihigit kaysa sa inilalarawan sa simbolo. Ito ang halimaw na may mga sungay na gaya ng sa kordero—sa pagpapanggap ay dalisay, maamo, at hindi nakapipinsala—ngunit nagsasalita na gaya ng dragon.” The Great Controversy, 441, 442.

Ang pundasyon ng Estados Unidos ay kinakatawan ng Deklarasyon ng Kalayaan at ng Saligang-Batas, na kumakatawan ayon sa pagkakasunod sa Protestantismo at Republikanismo. Ang “mga pader” ng pagtatanggol at kasaganaan ay ang Republikanismo at Protestantismo, at sa batas ng Linggo ay ibinabagsak ang mga simulain ng kapuwa ng Deklarasyon ng Kalayaan at ng Saligang-Batas, sapagkat si Nabucodonosor ay “magtatayo ng mga makinang pandigma laban sa iyong mga pader, at sa pamamagitan ng kaniyang mga palakol ay ibabagsak niya ang iyong mga tore.”

Amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady dia ravana avokoa ny “tilikambo” rehetra, ary ny tilikambo dia tandindon’ny fiangonana iray izay ny ezaka ataon’ny olona hamonjena ny tenany no maneho ny foto-pisainana iorenany. Momba an’i Nimroda, ilay mpikomy lehibe, sy ny tilikambony, dia ampahafantarina antsika ao amin’ny Mpaminany sy Mpanjaka hoe: “Rehefa vita tapany ilay tilikambo, dia natao fonenan’ireo mpanorina azy ny ampahany iray taminy; ny efitra hafa kosa, izay nasiana fanaka sy ravaka mirenty, dia natokana ho an’ireo sampiny. Nifaly noho ny fahombiazany ny vahoaka, nidera ireo andriamanitra volafotsy sy volamena, ary nitsangana hanohitra ny Mpanapaka ny lanitra sy ny tany.” Amin’ny fotoan’ny lalàna momba ny Alahady dia mifaly i Tyro fa efa naongana i Jerosalema, nefa ny fivadiham-pinoan’ny firenena dia arahin’ny faharavan’ny firenena, ary amin’izay dia handrava ny manda sy ny tilikambon’i Etazonia ny mpanjakan’ny avaratra.

Ao amin’ny lahatsoratra manaraka no hanombohantsika handinika ireo daty enina momba an’i Jerosalema ao amin’i Ezekiela.