Daniel toko fahairaika ambin’ny folo andininy fahaenina ambin’ny folo sy andininy faha-roa amby roa-polo dia samy mifanaraka amin’ny lalàna Alahady izay ho avy tsy ho ela. Ny fahatanterahan’ny andininy faha-folo tamin’ny 1989 dia nitarika ho amin’ny Ady Okrainiana tamin’ny 2014, araka ny asehon’ny fahatanterahan’ny adin’i Raphia ao amin’ny andininy fahairaika ambin’ny folo tamin’ny 217 talohan’i Kristy. Ny andininy fahairaika ambin’ny folo ka hatramin’ny andininy fahaenina ambin’ny folo dia ny andininy fahairaika ambin’ny folo ka hatramin’ny andininy faha-roa amby roa-polo ihany koa; koa, ny tantara miafina ao amin’ny andininy fahaefapolo, araka ny aseho ao amin’ny andininy fahairaika ambin’ny folo ka hatramin’ny fahaenina ambin’ny folo, dia aseho ihany koa ho toy ny tantaran’ny andininy fahairaika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo. Ny tantara miafina ao amin’ny andininy fahaefapolo dia aseho amin’ny andininy fahairaika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo.
Toko iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny roa amby roapolo
Io tantara miafina izany dia aseho koa ao amin’ny toko iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny roa amby roapolo ao amin’ny Genesisy, Matio, Apokalypsy ary The Desire of Ages. Ireo vavolombelona efatra amin’ireo toko “iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny roa amby roapolo” ireo dia mifanaraka amin’ilay tantara miafina, satria ilay tantara miafina dia ireo andininy iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny roa amby roapolo ao amin’ny Daniela iraika ambin’ny folo. Ny ivon’ireo vavolombelona efatra dia mamantatra mandrakariva ny famantarana ny fanekena, manomboka amin’ny faneken’ny fahafatesana izay asehon’i Nimroda ao amin’ny toko iraika ambin’ny folo ao amin’ny Genesisy ary miafara amin’ilay vehivavy janga avy any Roma ao amin’ny toko fahafito ambin’ny folo ao amin’ny Apokalypsy.
Fito ambin’ny folo
Ankoatra an’i Matio, ireo vavolombelona efatra dia samy manondro ny toko fahafito ambin’ny folo ho ivon’ilay vanim-potoana asehony. Ny isa fito ambin’ny folo dia hita intelo koa ao amin’ireo faminaniana telo maharitra roanjato sy dimampolo taona izay nanomboka tamin’ny 457 talohan’i Kristy, 64 ary 1776. Ny roa amin’ireo tsipika ireo, (ny voalohany sy ny farany) dia samy manondro ivontoerana iray rehefa nifarana tamin’ny 207 talohan’i Kristy ny tsipika voalohany tamin’ny 457 talohan’i Kristy ary hifarana amin’ny 2026 ny tsipika farany tamin’ny 1776. Ny 207 talohan’i Kristy dia teo anelanelan’ny adin’i Raphia sy Panium, ary ny 2026 dia fe-potoana afovoan’ny filoha farany ao Etazonia.
Tao anatin’ireo tsipika telo misy roanjato sy dimampolo taona, dia nanjaka nandritra ny fito ambin’ny folo taona i Ptolemaiosy. Misy fito ambin’ny folo taona eo anelanelan’ny 313 sy 330 eo amin’ny tsipik’i Nérona, ary nisy fito ambin’ny folo taona teo anelanelan’ny adin’i Raphia tamin’ny 217 talohan’i K. sy ny adin’i Panium tamin’ny 200 talohan’i K. Ny telo amin’ireo vavolombelona efatra ao amin’ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo dia manamarika ny antsasany marina eo afovoany ho toko faha-fito ambin’ny folo. Koa izany, ny tantara miafina ao amin’ny andininy faha-efapolo dia aseho ao amin’ny andininy faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo ao amin’io toko io ihany, ary ny vavolombelona efatra ao amin’ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo dia mifanaraka amin’ireo andininy ireo indrindra. Ny fahatanterahan’ny faminaniana tsirairay amin’ireo faminaniana telo misy 250 taona dia mifanaraka amin’io tantara io ihany. Asongadina ho mariky ny dia ny eo afovoany, ary indrindra dia fantarina ho tandindon’ny fanekena sy ny tombo-kasen’ny olon’Andriamanitra izany.
Daniela Roa Ambin’ny Folo
Ny andininy faha-7, faha-11 ary faha-12 ao amin’ny Daniela toko faha-12 dia manondro ny vanim-potoana farany amin’ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo. Ny andininy faha-7 dia manondro ny 31 Desambra 2023, ary ny andininy faha-12 dia manondro ny 18 Jolay 2020. Ny fanaparitahana voalazan’ny andininy faha-7 izay nifarana tamin’ny 31 Desambra 2023, ka efa nanomboka tamin’ny 18 Jolay 2020, dia naseho tao amin’ny alfa sy omega-n’ireo andininy telo momba ny fotoam-paminaniana izay hita ao amin’ny Daniela 12. Ny andininy afovoany amin’ny 1.290 taona dia manondro ny tantara manomboka amin’ny 1989 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady izay ho avy tsy ho ela ho 30, ary avy eo 1.260 ka hatramin’ny fifaranan’ny fotoam-pitsarana ho an’ny olombelona. Ireo telopolo taona dia maneho ny taonan’ny fisoronana an’ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo, ary ny 1260 taona kosa dia manohitra ny tandindona amin’ireo roa amby efapolo volana ara-panoharana ao amin’ny Apokalypsy 13.
Ang tambalang hula ng 30 na sinundan ng isang libo dalawang daan at animnapung taon ay isang sagisag ng tambalang hula ng tipan nina Abraham at Pablo na 400 at 430 taon. Ang gitnang bahagi ng tatlong talata ng panahon sa Daniel dose ay kumakatawan sa paghihimagsik ng ikalabintatlong titik, habang binibigyang-diin din ang tipan at ang pagtatatak sa isang daan at apatnapu’t apat na libo. Ang tatlong talata ay umaayon din sa nakatagong kasaysayan, at nagdaragdag ng isa pang saksi sa pagbibigay-diin na ang gitnang bahagi ay isang sagisag ng tipan.
Lohataona sy Fararano
Miaraka amin’ireo tsipika rehetra ireo dia tsy maintsy ampidirintsika ireo vavolombelona telo momba ireo andro firavoravoana amin’ny lohataona sy amin’ny fararano voarakitra ao amin’ny Levitikosy toko faha-roa amby roapolo, ampifanarahana sy atambatra amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta ao amin’ny tantaran’ny hazo fijaliana. Eo dia ny toko dia faha-roa amby roapolo, izay tandindon’ny asan’i Kristy amin’ny fanavotana noho ny ota. Io toko io dia ahitana andininy efatra amby efapolo, izay maneho ara-tandindona ny 22 Oktobra 1844. Ny 22 Oktobra dia misolo tena andro 22 ao amin’ny volana Oktobra, manomboka amin’ny andro voalohany ka mifarana amin’ny andro faharoa amby roapolo, ka amin’izany dia mitondra ny fanamarinana maha-izy azy avy amin’ny abidy hebreo. Ary satria Oktobra no volana fahafolo, rehefa ampitomboina amin’ny andro faha-roa amby roapolo izany dia mitovy amin’ny 220.
Ao amin’ny kalandrie hebreo, ny andro fahafolon’ny volana fahafito no Andro Fanavotana, ary impolo ny fito dia fitopolo, tandindon’ny fotoana fisedrana. Ny roa arivo sy telon-jato taona dia nifarana tamin’ny 1844 rehefa tonga ny anjely fahatelo, araka ny nanehoan’ny didy fahatelo, izay nanomboka ilay fe-potoana. Nisy fito-polo herinandro voatendry ho fotoana fisedrana, izay nomena an’i Isiraely ara-bakiteny fahiny tany am-piandohan’ny 2,300 andro, ary tamin’ny fiafaran’ireo andro ireo, ny fotoana fisedrana ho an’i Isiraely ara-panahy maoderina dia nasehon’ny andro fahafolon’ny volana fahafito, izay mitovy amin’ny fitopolo. Ny 22 Oktobra 1844 dia tandindon’ny lalàna alahady izay ho avy tsy ho ela, ary eo no ifaranan’ny fitopolo taona ara-tandindona amin’ny fotoana fisedrana ho an’ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, tahaka izay nitranga tamin’ny Jiosy rehefa notoraham-bato Stefana.
1844 dia maneho vanim-potoana iray izay nahatongavan’ny anjely roa, ny faharoa tamin’ny fahadisoam-panantenana voalohany ary ny fahatelo tamin’ilay fahadisoam-panantenana lehibe. Ny “44” dia maneho hafatra indroa, araka ny asehon’ny andininy faha-efatra amby efapolo ao amin’ny Daniela iraika ambin’ny folo momba ny vaovao avy any atsinanana sy avy any avaratra. Ny Levitikosy telo amby roapolo dia ahitana andininy efatra amby efapolo izay mizara ny andro firavoravoana masina ho lohataona sy fararano. Ireo andininy efatra amby efapolo ireo dia maneho hafatra indroa. Ireo vanim-potoana roa ireo dia samy asehon’ny andininy roa amby roapolo avy, ka samy maneho ny litera roa amby roapolon’ny kalandrie hebreo na ny firavoravoana amin’ny lohataona na ny amin’ny fararano. Rehefa atambatra ireo vavolombelona roa misy andininy roa amby roapolo ireo miaraka amin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta dia mamoaka rafitra misy dingana telo izy ireo.
Ny dingana voalohany dia mariky ny lalana misy ampahany telo arahin’ny dimy andro, tahaka ny mariky ny lalana farany amin’ireo mariky ny lalana telo. Ny mariky ny lalana eo afovoany dia ny telopolo andro nanaovan’i Kristy fampianarana mivantana tamin’ireo izay hosorana ho mpisorona hanompo ao amin’ny fiangonana mpandresy. Ny Levitikosy telo amby roapolo dia mifandrindra amin’ny tantara miafina ao amin’ny andininy faha-efapolo.
Teboka Afovoany
Ny tapany afovoan’ny andalana manomboka amin’ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny toko faha-roa amby roa-polo ao amin’ny Genesisy dia ny toko faha-fito ambin’ny folo, izay nanorenana ny dingana faharoa amin’ilay fanekena telo sosona tamin’i Abrahama sy ny famantarana ny famorana. Ny ivon’ireo andininy rehetra hita ao amin’ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faha-roa amby roa-polo dia ny Genesisy 17:22:
Fa ny fanekeko dia haoriko amin’i Isaka, izay haterak’i Saraha ho anao amin’izao fotoana voatondro izao amin’ny taona ho avy. Ary nitsahatra tsy niresaka taminy Izy, dia niakatra niala tamin’i Abrahama Andriamanitra. Genesisy 17:22.
Andriamanitra dia nanomboka niteny tamin’i Abrahama tao amin’ny andininy voalohany, ary namarana ny resany tao amin’ny andininy faharoa amby roapolo; koa ny fifampiresahana manontolo momba ny faneken’ny famorana dia napetraka tao anatin’ny tontolon-kevitra ara-paminaniana ananan’ireo litera roa amby roapolon’ny abidy hebreo, raha ny lohahevitr’ireo andininy roa amby roapolo kosa dia ny fombam-pamorana izay tsy maintsy tanterahina amin’ny andro fahavalo. Ny ivony, na ny afovoany, amin’io andalan-teny ao amin’ny Genesisy io dia ny fifandraisan’Andriamanitra amin’ny fanekena ataony amin’ny iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo, araka ny asehon’ny faneken’i Abrahama momba ny famorana. Ny afovoan’ny tsipiky ny toko ao amin’ny Genesisy, manomboka amin’ny toko fahiraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faharoa amby roapolo, dia ny toko fahafito ambin’ny folo, ary ny afovoany tanteraka amin’io toko io dia ny andininy faha-roa amby roapolo, izay itsaharan’Andriamanitra amin’ny resaka nataony tamin’i Abrahama momba ny fanekena, ka mametraka izany afovoany izany ao anatin’ny tontolon-kevitry ny abidy hebreo misy litera roa amby roapolo. Ny afovoan’ireo andininy roa amby roapolo ireo dia, mazava ho azy, ny andininy faha-iraika ambin’ny folo.
Ary hoforanareo ny hoditry ny loham-balanao; ary izany no ho famantarana ny fanekena amiko sy aminareo. Genesisy 17:11.
Ny teboka afovoan’ireo andalan-teny efatra ao amin’ny toko fahiraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faharoa amby roapolo ao amin’ny Baiboly dia ahitana andininy telo mba hahatanteraka ny hevitry ny teboka afovoany.
Izao no fanekeko ataoko, izay hotandremanareo, dia ny fanekeko eo amiko sy ianareo ary ny taranakao mandimby anao: hoforana ny zazalahy rehetra eo aminareo. Ary hoforanareo ny nofon’ny hoditry ny filahianareo; ary izany no ho famantarana ny fanekeko eo amiko sy ianareo. Ary izay zazalahy valo andro eo aminareo dia hoforana, dia ny zazalahy rehetra amin’ny taranakareo, na izay teraka ao an-trano, na izay novidina tamin’ny vola avy tamin’izay vahiny ka tsy isan’ny taranakao. Genesisy 17:10–12.
Ny marika dia famantarana iray, izay maneho faneva. Momba ny faneva ilay andalan-teny, dia ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo izany. Ny zazalahy dia tokony hoforana amin’ny andro fahavalo, tahaka ny fanekena tamin’i Noa izay niaraka tamin’ireo fanahy valo tao anatin’ny sambofiara, ka ampiasaina amin’izany ny isa valo mba hampifamatotra ny fanekena tamin’i Noa amin’ny fanekena tamin’i Abrahama. Tokony ho Filadelfiana izy ireo, fa izy ireo no hoforana, izay faritan’i Paoly ho tandindon’ny fanomboana ny nofo amin’ny hazo fijaliana. Rehefa voahombo miaraka amin’i Kristy ny nofo, dia mitoetra ao anatiny ny maha-Andriamanitra an’i Kristy, ary izany fitambarana izany no faneva; fa araka ny ambaran-dRahavavy White hoe: “Rehefa tafaverina tanteraka ao amin’ny zanany ny toetran’i Kristy, dia hiverina haka azy ireo Izy.”
“Ny toetra maha-olombelona dia simba tanteraka, ary voaheloka ara-drariny eo anatrehan’Andriamanitra masina. Nefa efa nisy fanavotana voaomana ho an’ilay mpanota mibebaka, ka amin’ny finoana ny fanavotana nataon’ny Zanak’Andriamanitra Lahitokana dia mahazo famelan-keloka amin’ny ota izy, mahita fanamarinana, mandray fananganana ho anisan’ny fianakaviana any an-danitra, ary tonga mpandova ny fanjakan’Andriamanitra. Ny fanovàna ny toetra dia tanterahin’ny asan’ny Fanahy Masina, izay miasa eo amin’ny olombelona, ka mametraka ao anatiny, araka ny faniriany sy ny fanekena omeny mba hanaovana izany, toetra vaovao. Averina ao amin’ny fanahy ny endrik’Andriamanitra, ary isan’andro izy dia ampahatanjahina sy havaozin’ny fahasoavana, ka ampahafahana haneho amin’ny fomba lavorary kokoa hatrany ny toetran’i Kristy amin’ny fahamarinana sy ny fahamasinana marina.
“Ny diloilo izay tena ilain’ireo izay aseho ho virijiny adala dia tsy zavatra apetaka etỳ ivelany. Mila ampidiriny ao amin’ny fitoeran-masin’ny fanahy ny fahamarinana, mba hanadiovany sy hanadiovany bebe kokoa ary hanamasinany izany. Tsy teoria no ilainy; fa ny fampianarana masina ao amin’ny Baiboly, izay tsy foto-pampianarana tsy azo antoka sy mifampisaraka, fa fahamarinana velona, izay mahakasika ny tombontsoa mandrakizay ka mifantoka amin’i Kristy. Ao aminy no misy ny rafitra feno momba ny fahamarinana avy amin’Andriamanitra. Ny famonjena ny fanahy amin’ny alalan’ny finoana an’i Kristy no fototra sy andrin’ny fahamarinana. Ireo izay mampihatra finoana marina an’i Kristy dia mampiseho izany amin’ny fahamasinan’ny toetra amam-panahy sy amin’ny fankatoavana ny lalàn’Andriamanitra. Tsapany fa ny fahamarinana araka izay ao amin’i Jesosy dia mahatratra ny lanitra ary mandrakotra ny mandrakizay. Takany fa ny toetran’ny Kristiana dia tokony haneho ny toetran’i Kristy sady ho feno fahasoavana sy fahamarinana. Ho azy ireo no ampitaina ny diloilon’ny fahasoavana, izay mitahiry hazavana tsy mety maty. Ny Fanahy Masina ao am-pon’ny mino no mahatonga azy ho tanteraka ao amin’i Kristy. Tsy porofo mazava velively fa lehilahy na vehivavy iray dia Kristiana, satria maneho fihetseham-po lalina izy rehefa ao anatin’ny toe-javatra mampientanentana. Izay mitovy amin’i Kristy dia manana singa lalina sy raikitra ary maharitra ao amin’ny fanahiny, nefa kosa mahatsapa ny fahalemeny ihany, ka tsy voafitaka na voatariky ny devoly ka hampahatoky tena azy. Manana fahalalana ny tenin’Andriamanitra izy, ary mahalala fa tsy voaaro izy raha tsy mametraka ny tanany ao an-tanan’i Jesosy Kristy sy mitazona mafy Azy.”
Ny toetra dia asehon’ny krizy. Rehefa nambaran’ilay feo mafana fo tamin’ny misasakalina hoe: “Indro, avy ny mpampakatra; mivoaha hifanena aminy,” dia nifoha tamin’ny torimasony ireo virijina natory, ary hita izay efa niomana ho amin’izany toe-javatra izany. Samy tratra tampoka izy roa tonta, nefa ny anankiray efa voaomana hiatrika ny hamehana, ary ny anankiray kosa hita fa tsy nanana fiomanana. Ny toetra dia asehon’ny toe-javatra. Ny hamehana no mampiseho ny tena kalitaon’ny toetra. Loza tampoka iray tsy nampoizina, fahafatesan’olona akaiky, na krizy, aretina tsy ampoizina na fahoriana, zavatra iray mampifanehatra ny fanahy amin’ny fahafatesana, no hampiseho ny tena ao anaty maha-izy ny toetra. Haseho mazava na misy tokoa na tsia ny finoana marina amin’ny teny fikasan’ny Tenin’Andriamanitra. Haseho mazava na tohanan’ny fahasoavana na tsia ny fanahy, na misy solika ao amin’ny fanaka miaraka amin’ny jiro.
“Ny fotoan-tsarotra dia manjo ny olona rehetra. Ahoana no fitondrantenantsika eo ambanin’ny fizahan-toetra sy fanaporofoan’Andriamanitra? Moa ve maty ny fanalantsika? sa mbola ataontsika mirehitra ihany izy? Vonona amin’ny hamehana rehetra va isika noho ny fifandraisantsika Aminy, Izay feno fahasoavana sy fahamarinana? Tsy nahay nampita ny toetrany tamin’ireo virijina adala dimy ireo virijina hendry dimy. Ny toetra dia tsy maintsy volavolaintsika amin’ny maha-olona tsirairay antsika. Tsy azo afindra amin’olon-kafa izany, na dia vonona hanao izany sorona izany aza izay manana azy. Betsaka ny azontsika atao ho an’ny hafa raha mbola mitoetra ny famindram-po. Azontsika aseho ny toetran’i Kristy. Azontsika omena fampitandremana mahatoky ireo mirenireny. Azontsika anarina sy rebukena, amin’ny fahari-po rehetra sy ny fampianarana, ka ampidirina ao am-po ny fampianaran’ny Soratra Masina. Azontsika omena fiaraha-miory avy amin’ny fo. Azontsika iarahantsika mivavaka sy ivavahana ny hafa. Amin’ny fiainana amim-pitandremana sy amin’ny fitandremana fifampiresahana masina dia azontsika aseho amin’ny ohatra izay tokony ho kristiana; nefa tsy misy olona afaka manome amin’ny hafa ny bikan-toetrany manokana. Aoka hodinihintsika tsara izao zava-misy izao fa hovonjena isika, tsy amin’ny maha-vondrona, fa amin’ny maha-olona tsirairay. Hotsaraina araka ny toetra noforonintsika isika. Mampidi-doza ny tsy firaharahiana ny fanomanana ny fanahy ho amin’ny mandrakizay sy ny fanemorana ny fampihavanana amin’Andriamanitra mandra-pahatongan’ny fandriana fahafatesana. Amin’ny raharaha isan’andro eo amin’ny fiainana sy amin’ny toe-panahy asehontsika no amaritantsika ny anjarantsika mandrakizay. Izay mahatoky amin’ny kely indrindra dia mahatoky koa amin’ny lehibe. Raha nataontsika modelintsika i Kristy, raha nandeha sy niasa tahaka ny efa nomeny antsika ohatra tamin’ny fiainany Izy, dia ho afaka hiatrika ireo zava-mahagaga manetriketrika izay ho tonga amintsika eo amin’ny fiainantsika isika, ka hiteny amin’ny fontsika hoe: ‘Tsy ny sitrapoko anie, fa ny Anao no hatao.’”
“Ao anatin’izao andron’ny fizahan-toetra izao, dia izao no fotoana iainantsika, ka tokony handinika amim-pitoniana ny fepetran’ny famonjena isika, ary hiaina araka ny fepetra voatondro ao amin’ny tenin’Andriamanitra. Tokony hanabe sy hampiofana ny tenantsika isika, isan’ora sy isan’andro, amin’ny alalan’ny famaizana feno fitandremana, mba hanatanteraka ny adidy rehetra. Tokony hahafantatra an’Andriamanitra sy Jesosy Kristy izay nirahiny isika. Amin’ny fisedrana rehetra dia tombontsoantsika ny miantehitra Aminy, Izay efa nilaza hoe: ‘Aoka izy hihazona ny heriko, mba hihavanany amiko; ary hihavana amiko tokoa izy.’ Milaza ny Tompo fa mazoto kokoa Izy hanome antsika ny Fanahy Masina noho ny fahavononan’ny ray aman-dreny hanome mofo ny zanany. Koa aoka hanana ny menaky ny fahasoavana ao anatin’ny fanakantsika miaraka amin’ny jirontsika isika, mba tsy ho isan’ireo aseho ho virijina adala, izay tsy mba vonona hivoaka hitsena ny mpampakatra.” Review and Herald, 17 Septambra 1895.
Ny sainan’ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo, izay voatondro mialoha tamin’ny famorana nataon’i Abrahama sy ireo fanahy valo tao ambonin’ny sambofiara, dia ireo virjiny hendry ao amin’ny fanoharana, izay maneho amin’ny fahatanterahana ny toetran’i Kristy ao amin’ilay krizy ho avy tsy ho ela. Mendrika tanteraka noho izany raha namarana ilay andalan-teny tamin’ny fanononana an’i Isaia i Ranabavy White, fa andalana iray izay manondro mivantana ny fotoanan’ny fanombohan-kase an’ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo izany.
Amin’izany andro izany dia mihirà ho azy hoe: Tanimbary voaloboka mamoa divay mena. Izaho Jehovah no miambina azy; handena azy isan-kamim-potoana Aho; fandrao misy hanimba azy, dia hiambina azy andro aman’alina Aho. Tsy misy fahavinirana ato amiko; iza no hametraka tsilo sy roy hiady amiko amin’ny ady? Handeha hamaky azy ireny Aho, eny, hodorako miaraka izy ireny. Na aoka izy hihazona ny heriko, mba hihavanany amiko; ary hihavana amiko tokoa izy. Izy no hampamaka izay taranak’i Jakoba; Israely hamony sy hamoa tsimoka ary hameno ny vohon’izao tontolo izao amin’ny vokatra. Moa Izy namely azy tahaka ny namelezany ireo namely azy va? sa novonoina araka ny famonoana ireo izay novonoiny va izy? Araka ny fatra no iadianao aminy, raha mampitsiry izy; atsahany ny rivotra mahery amin’ny andron’ny rivotra avy any atsinanana. Koa amin’izany no hanadiovana ny helok’i Jakoba; ary izao no vokatra rehetra hanalana ny fahotany: rehefa ataony toy ny vato sokay potipotika ny vato rehetra amin’ny alitara, dia tsy hitsangana intsony ny Aseraha sy ny sarin-javatra voasokitra. Kanefa ny tanàna mimanda dia ho lao, ary ny fonenana ho avela sy hafoy tahaka ny efitra; ao no hihinanan’ny zanak’omby, ary ao no handriany sy handevonany ny sampany. Raha vao malazo ny rantsany, dia hotapahina izany; avy ny vehivavy ka mandrehitra afo aminy; fa firenena tsy manan-tsaina izy; koa Izay nanao azy tsy hamindra fo aminy, ary Izay namorona azy tsy haneho fitia azy. Isaia 27:2–11.
Ny “andron’ny rivotra avy any atsinanana,” izay anadiovana ny helok’i Jakoba, ary anangonana sy andoroana ny sokajin’olona hafa izay “tsy manam-pahazavan-tsaina,” dia ny fotoanan’ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo. Amin’izany vanim-potoana izany, izay maniry hihavana amin’i Kristy dia afaka manao izany; kanefa haingana ny fivoarana farany.
Ny mpisorona dia tokony ho telopolo taona rehefa manomboka manao fanompoana, ary ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy dia fanjakan’ny mpisoron’i Petera, izay manavao ny fanekena amin’Andriamanitra amin’ny andro farany.
Hianareo koa, tahaka ny vato velona, dia aorina ho trano ara-panahy, ho fisoronana masina, mba hanolotra fanatitra ara-panahy, ankasitrahan’Andriamanitra amin’ny alalan’i Jesosy Kristy. 1 Petera 1:5
Ny mpisorona dia nomanina hanompo mandritra ny fanosorana naharitra valo andro; koa ny isa valo dia tandindon’ny fisoronana voahosotra izay ao anatin’ny fiara.
Tehin’i Arona
Ny fisoronana voahosotra amin’ny maha-mpisorona an’ireo iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina dia aseho ao anatin’ny fiaran’ny fanekena amin’ny alalan’ny tehin’i Arona izay naniry. Rehefa naniry ny tehin’i Arona dia naneho fanavahana teo amin’i Arona sy ireo tehina hafa an’ny fokon’i Isiraely izay tsy naniry izany. Ao amin’ny Soratra Masina dia ny ranonorana no mampaniry ny zavamaniry.
Ny mpaminany rehetra dia miresaka ny amin’ny andro farany; koa ny tehin’i Arona momba ny fisoronana dia maneho ny fanosorana ny iray hetsy sy efatra amby efatra arivo ao anatin’ny toe-javatra iray mifanaraka amin’i Elia teo Karmela sy ny Millerita tamin’ny 1844. Izy io dia manondro ny fotoana izay isehoan’ny fanavahana mazava eo amin’ny hafatra marina sy ny hafatra sandoka momba ny ranonorana farany. Izany fanavahana izany dia ataon’i Joela rehefa amaritany fa ny “divay vaovao” dia tapahina tsy ho anjaran’ny antokon’olona iray. Ny antokon’olona izay tapahina tsy ho eo am-bavany ny divay vaovao dia ireo mpimamo ao Efraima voalazan’i Isaia. Izy ireo koa no ireo izay niampanga ny mpianatra ho mamo tamin’ny Pentekosta, ary izy ireo no mpikomy tamin’ny 1888, izay nanaraka ny razany, izay mpikomy tamin’ny 1863. Ireo tsipika faminaniana rehetra ireo dia mifanaraka amin’ilay tsipika izay ambaran-dRahavavy White fa mitranga rehefa tsapan’izao tontolo izao fa efa nahafantatra momba ny afomanga lehibe tao Nashville nandritra ny eo amin’ny dimy amby roapolo amby zato taona eo ho eo ny Advantisma nefa tsy nilaza na inona na inona.
8, Valopolo sy 81
Ny isa telopolo sy ny isa valo dia tandindon’ny fisoronana an’ireo iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina, izay fanevan’ny andro farany, sady maneho ny fitambaran’ny maha-Andriamanitra sy ny maha-olombelona. Ny isa valo dia ampahafolon’ny isa valopolo, izay isan’ireo mpisorona valopolo mahery fo izay, niaraka tamin’ny mpisoronabe, nanohitra an’i Ozia mpanjaka, izay nanandrana hanatitra ditin-kazo manitra tao amin’ny fitoerana masina. Ny isa iraika amby valopolo dia maneho ny maha-Andriamanitra tafaray amin’ny maha-olombelona eo amin’ny tontolon-kevitry ny fisoronan’ny fiangonana mpandresy. Ny tantaran’ny fikomian’i Ozia dia mampifandray izany fisoronana iraika amby valopolo izany amin’ilay tena krizy izay mifanaraka amin’ny fikomian’i Ptolemaiosy, taorian’ny adin’i Rafia. Ny mpaminany rehetra dia manondro ny andro farany, koa ny fisoronan’ny maha-Andriamanitra tafaray amin’ny maha-olombelona, izay fisoronan’ny fiangonana mpandresy voaforon’ny mpisorona olombelona valopolo sy Mpisoronabe iray Andriamanitra, dia voatondro ao amin’ny tantara izay nanomboka tamin’ny taona 2014 rehefa natomboka ny Ady Okrainiana.
Ny toko afovoan’ny andalana misy toko roa ambin’ny folo ao amin’ny Genesisy dia ny toko fahafito ambin’ny folo. Ny andininy afovoan’ilay andalana misy toko roa ambin’ny folo dia ny andininy faharoa amby roa-polo. Ny andininy faharoa amby roa-polo dia manamarika fiafarana mazava tsara amin’ny resaka nifanaovan’Andriamanitra sy Abrahama izay nanomboka teo amin’ny andininy voalohany, ka izany no anondroana ny andininy faharoa amby roa-polo ho fiafaran’ny tsipika ara-paminaniana iray izay mitondra ny mari-pamantarana an’ireo litera roa amby roa-polo amin’ny abidy hebreo. Ny andininy afovoan’ilay andalana misy andininy roa amby roa-polo dia ny andininy fahiraika ambin’ny folo, izay indray no afovoan’ireo andininy telo manondro ny fanevan’ny iray hetsy efatra amby efatra alina. Koa ny andininy fahiraika ambin’ny folo dia afovoan’andininy telo miavaka, ary ny andininy fahiraika ambin’ny folo no mampita ny fahamarinana fototra tsy amin’ireo andininy roa amby roa-polo ihany, fa amin’ireo andininy telo izay misy azy ao anatin’izy ireo koa, ka izany no anondroana ny andininy fahiraika ambin’ny folo sy faharoa amby roa-polo ho fiandohana sy fiafaran’ny hevi-dehibe. Noho izany, ny andininy fahiraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faharoa amby roa-polo ao amin’ny toko fahafito ambin’ny folo no foto-kevitra lehibe ao amin’ny toko fahiraika ambin’ny folo ka hatramin’ny faharoa amby roa-polo.
Ny afovoan’ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny toko faha-roa amby roapolo ao amin’ny bokin’i Matio dia ny toko fahenina ambin’ny folo.
Dia nandidy mafy ny mpianany mba tsy hilaza amin’olona fa Izy no Jesosy Kristy. Matio 16:20.
Tahaka ny amin’ny teboka afovoan’ny Genesisy, ny andininy faha-roapolo dia manamarika ny fiafaran’ny resaka iray manokana izay nanomboka tao amin’ny andininy faha-telo ambin’ny folo, rehefa tonga tao Kaisaria Filipy Kristy sy ny mpianatra.
Ary rehefa tonga tany amin’ny faritanin’i Kaisaria Filipy Jesosy, dia nanontany ny mpianany hoe: Iza moa no lazain’ny olona fa Izaho, Zanak’olona? Ary hoy ireo: Ny sasany manao hoe Jaona Mpanao Batisa Hianao; ny sasany Elia; ary ny sasany Jeremia, na anankiray amin’ny mpaminany. Hoy Izy taminy: Fa ianareo kosa, manao Ahy ho iza? Ary Simona Petera namaly ka nanao hoe: Hianao no Kristy, Zanak’Andriamanitra velona. Ary Jesosy namaly ka nanao taminy hoe: Sambatra ianao, ry Simona Bar-jona; fa tsy nofo aman-dra no nanambara izany taminao, fa ny Raiko Izay any an-danitra. Ary Izaho kosa milaza aminao koa fa ianao no Petera, ary eo ambonin’ity vatolampy ity no haoriko ny fiangonako; ary ny vavahadin’ny helo tsy haharesy azy. Ary homeko anao ny fanalahidin’ny fanjakan’ny lanitra; ary na inona na inona fehezinao etỳ ambonin’ny tany dia ho voafehy any an-danitra; ary na inona na inona vahanao etỳ ambonin’ny tany dia ho voavaha any an-danitra. Ary tamin’izay dia noraràny mafy ny mpianany mba tsy hilaza amin’olona na amin’iza na amin’iza fa Izy no Jesosy Kristy. Matio 16:13–20.
Raphia sy Panium
Tsy vitan’ny hoe maneho resaka sy lohahevitra miavaka ny andalan-teny afovoan’i Matio, fa tahaka ny fifanarahan’ny tandindona ara-panekena ao amin’ny fijoroana vavolombelon’ny Genesisy amin’ny adin’i Raphia, dia tao Kaisaria Filipy, izay Panium, no nisehoan’ny resak’i Matio. Panium ao amin’ny andininy faha-dimy ambin’ny folo ao amin’ny Daniela toko faha-iraika ambin’ny folo no teboka afovoan’ny tsipika toko roa ambin’ny folo ao amin’i Matio, ary Raphia ao amin’ny andininy faha-iraika ambin’ny folo ao amin’ny Daniela toko faha-iraika ambin’ny folo no teboka afovoan’ny tsipika toko roa ambin’ny folo ao amin’ny Genesisy.
Ny taona 250 izay nanomboka tamin’ny 457 tal. J.K. dia nifarana tamin’ny 207 tal. J.K., dia eo afovoan’i Rafia ao amin’ny andininy faha-iraika ambin’ny folo sy Paniona ao amin’ny andininy faha-dimy ambin’ny folo, izay ihaonan’ny famantarana ny famoràna nataon’i Abrahama sy ny fieken’i Petera ny Mesia. Ao amin’ny firafitry ny bokin’i Matio, Petera dia mijoro ho vavolombelona momba ny fanekeny an’i Kristy, Zanak’Andriamanitra, tamin’ny batisany.
Simona dia midika hoe “izay mandre,” ary Barjona dia midika hoe “zanaky ny voromailala.” Simona dia ilay anankiray izay nandre ny hafatry ny batisan’i Kristy, tamin’ny nidinan’ny Fanahy Masina tamin’ny endriky ny voromailala. Ny batisan’i Kristy dia tandindon’ny 11 Aogositra 1840, rehefa nidina ilay anjely mahery ao amin’ny Apokalypsy folo. Io anjely io ihany koa no nidina tamin’ny 9/11. Petera dia misolo tena ireo izay mahafantatra ny 9/11 ho hafatra fitsapana ho an’ny taranak’ireo iray hetsy sy efatra amby efapolo arivo.
Petera dia maneho ireo izay mampiasa ny fomba fiasa andalana manaraka andalana. Izy no “zanaky” ny voromailala, koa amin’ny maha-zanaka azy dia maneho ara-tandindona ny taranaka farany izy. Petera dia tandindon’ny taranaka farany, ary amin’ny alalan’ny fanisana ara-tandindona ny anarany dia maneho ny efatra alina amby iray hetsy sy efatra arivo izy. Petera dia maneho ny taranaka farany izay mandre ny hafatry ny fampaherezana rehefa miseho ao amin’ny andalana ara-paminaniana i Kristy. Petera dia nahafantatra ny hafatra mifandray amin’ny batisan’i Kristy, ary noho izany dia afaka namantatra an’i Jesosy ho Ilay voahosotra i Petera, izay Mesia amin’ny teny Hebreo ary Kristy amin’ny teny Grika. Petera dia maneho ireo izay mahatakatra fa ilay anjelin’ny Apokalypsy valo ambin’ny folo izay nidina tamin’ny 9/11 dia efa nidina koa tamin’ny 11 Aogositra 1840. Petera dia maneho ireo izay mahatakatra ny 9/11 ho toy ny marika eo amin’ny làlana izay tsy miorina afa-tsy amin’ny fijoroana vavolombelon’ny andalana roa na telo.
Ny fanekem-pinoan’i Petera dia izao: ny 9/11 no manamarika ny fahatongavan’ny loza fahatelo, izay hafatry ny fitsapana ho an’ny taranaka farany. Io fanekem-pinoana io no toerana iovan’ny anarana. Abrahama dia ao Rafia ary Petera dia ao Panium, mialoha indrindra ny hazo fijaliana. Eo anelanelan’i Panium sy ny hazo fijaliana dia handeha hitsidika ny Tendrombohitry ny Fiovan-tarehy Petera. Ao Panium no iovan’i Simona ho Petera, raha nanambara ny fanekem-pinoany momba ny hafatry ny fitsapana ho an’ny taranany izy. Ho an’ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo dia ny finoana silamo amin’ilay loza fahatelo, izay tonga teo amin’ny tantara ara-paminaniana tamin’ny 9/11, no hafatry ny fitsapana.
Ny fiandohan’ny fitsapana ny Advantisma dia nanomboka tamin’ny 9/11, ary amin’ny faran’ny fitsapana ny Advantisma dia ny hafatry ny Silamo momba ny loza fahatelo no manondro ny fotoana sy ny toerana anovana ny anaran’i Simona. Ny hafatra izay takatr’i Petera amin’ny farany, izay nanehoana tandindona tamin’ny hafatry ny 9/11 tany am-piandohana, dia ny hafatra voahitsy momba ireo baolina afo tao Nashville. Any no ahatongavan’ny fetin’ny trompetra miaraka amin’ny fiakaran’ny faneva sy ny varavarana mihidy amin’ny Andron’ny Fanavotana.
Hohazavaina ao amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.