Ny Tendrombohitry ny Fiovan-tarehy, ho an’i Petera, dia nitranga teo anelanelan’i Panium sy ny hazo fijaliana; ary amin’ny lafiny iray hafa, i Petera dia eo anelanelan’ny batisan’i Kristy tamin’ny fiandohan’ny asany sy ny fotoana taorian’ny fidirana tamim-boninahitra teo amin’ny fiafaran’ny asany. Ireo mari-dalana telo ireo—ny batisa, ny tendrombohitra, ary ny famaranana ny fidirana tamim-boninahitra—dia voamariky ny fotoana telo nitenenan’ilay Ray any an-danitra. Ny fanintelony, ao amin’ny Jaona 12, dia tamin’ny fotoana nitadiavan’ny Grika an’i Jesosy. Ny batisa dia 9/11; ny tendrombohitra dia ao amin’ny tantaran’i Panium ka hatramin’ny lalàna alahady ao amin’ny andininy faha-enina ambin’ny folo. Ho an’i Petera dia Panium aloha, avy eo ny tendrombohitra ka hatramin’ny famaranana ny fidirana tamim-boninahitra, izay taloha kelin’ny hanomezam-boninahitra fanindroany an’i Kristy.
Ankehitriny ny fanahiko dia mivonto alahelo; ary inona no holazaiko? Raiko ô, vonjeo amin’izao ora izao aho; nefa izao no nahatongavako amin’izao ora izao. Raiko ô, omeo voninahitra ny anaranao. Dia nisy feo avy tany an-danitra nanao hoe: Efa nomeko voninahitra izy, ary mbola homeko voninahitra indray. Ary ny vahoaka izay nitsangana teo ka nandre dia nanao hoe: Kotroka izany; fa ny sasany kosa nanao hoe: Anjely no niteny taminy. Jesosy namaly ka nanao hoe: Tsy noho ny amiko no nahatongavan’izao feo izao, fa noho ny aminareo. Ankehitriny no fitsarana izao tontolo izao; ankehitriny no handroahana ny mpanapaka izao tontolo izao hivoaka. Ary Izaho, raha hasandratra hiala amin’ny tany, dia hitaona ny olona rehetra hanatona Ahy. Izany no nolazainy, manambara ny amin’izay fahafatesana hahafatesany. Jaona 12:27–33.
Ny tsipika izay voafaritr’i Levitikosy faha-telo amby roapolo sy ny vanim-potoanan’ny Pentekosta dia manana marika fanombohana misy dingana telo arahina dimy andro, ary marika famaranana manana toetra mitovy tanteraka. Eo anelanelan’ireo marika ireo, ny telopolo andro dia maneho ny fe-potoanan’ny mpisorona, izay mifarana amin’ny fetin’ny trompetra. Ny fetin’ny trompetra, ny fiakaran’i Kristy taorian’ny efapolo andro nampianarany mifanatrika tamin’ny mpianany taorian’ny fitsanganany tamin’ny maty, ary ny andron’ny fanavotana no maneho ireo dingana telo amin’ny famaranan’ilay tsipika ao amin’i Levitikosy faha-telo amby roapolo. Ireo dingana telo ireo dia arahina dimy andro mankany amin’ny Pentekosta sy ny fetin’ny Tabernakely. Ny fanintelony nitenenan’ny Ray any an-danitra dia fotoana fohy talohan’ny nitadiavan’ny Grika, izay maneho ireo izay nantsoina hivoaka avy any Babylona amin’ny lalàn’ny Alahady, hihaino an’i Jesosy. Fotoana fohy talohan’ny lalàn’ny Alahady no amaritan’i Jesosy ny fanandratana ny faneva teo amin’ny hazo fijaliana. Nohazavain’ny voninahiny ny tany tamin’ny 9/11 ary hohazavainy indray amin’ny lalàn’ny Alahady.
Sesarea Filipy, izay Paniona, no ora fahatelo; ary Sesarea Maritima no ora fahasivy amin’ny hazo fijaliana, rehefa ampanenoina ny antso hivoahana avy any Babylona. Talohan’ny hazo fijaliana, raha mbola ao amin’ny tantara ara-paminaniana momba an’i Paniona, i Petera dia eo an-tendrombohitra, nefa mbola talohan’ny fiafaran’ny fidirana amim-boninahitra. Paniona dia mitohy mandra-pahatongan’ny hazo fijalian’ny andininy fahenina ambin’ny folo. I Petera ao Paniona dia eo alohan’ny tantara misy dingana telo amin’ny fetin’ny trompetra, ny fiakarana, ary ny fanavotana ao amin’ny Levitikosy telo amby roapolo. I Petera dia ao anatin’ny telo-polo andro amin’ny fampianarana manokana ho an’ny mpisorona.
Simona dia tonga Petera ao Panium, ary manana dingana iray eo amin’ny tendrombohitra alohan’ny fidirana amim-boninahitra izy. Ny fidirana amim-boninahitra dia maneho ny fanoharana ny amin’ireo virijina folo. Dimy ihany no miditra ao amin’ny fanambadiana, ary ny dimy andro eo anelanelan’ilay mari-pamantarana telo sosona sy ny Pentekosta no fiandohan’ny fidirana amim-boninahitra. Manomboka amin’ny fetin’ny trompetra izany, nefa io mari-pamantarana io dia ahitana fitambaran’ny mari-pamantarana telo. Amin’ny maha-mari-pamantarana tokana azy dia mampifandray ny fanafihana an’i Nashville amin’ny fetin’ny trompetra ireo. Ny hafatry ny Antso Amin’ny Misasakalina dia vao avy nohamafisina, ary ny filaharan’ireo virijina hendry dimy dia manomboka ny fizotry ny raharaha izay mitondra ho amin’ny fahafatesana sy ny fandevenana ary ny fitsanganan’ny hazo fijaliana, izay ny lalàna alahady.
I Petera dia tao Panium, raha nanitsy ny faminaniana momba ireo baolina afo tao Nashville izy, ary talohan’ny hanenoan’ny fetin’ny trompetra amin’ny fahatanterahan’izany faminaniana izany. Araka ny filàna ara-paminaniana dia tsy maintsy niakatra tany an-tendrombohitra aloha izy, satria ny tendrombohitra no talohan’ny fidirana tamim-pandresena. Talohan’ny niakaran’i Abrahama tany an-tendrombohitra dia novana ny anarany, ary novana tao Panium ny anaran’i Petera, talohan’ny niakarany tany an-tendrombohitra. Ny tendrombohitra no fitsapan’i Petera alohan’ny hahatanterahan’ny faminaniana momba ireo baolina afo tao Nashville. Ny fahatanterahana no fitsapana fahatelo sady fitsapana famantarana, izay anehoana ny toetra ho fifaliana na henatra.
Ny tsipika 457 talohan’i Kristy dia mifarana eo anelanelan’i Raphia sy Panium; ny fanekena ao amin’ny toko fahafito ambin’ny folo ao amin’ny Genesisy dia mifandrindra amin’i Raphia, ary ny fanekena ao amin’ny toko fahenina ambin’ny folo ao amin’ny Matio dia mifandrindra amin’i Panium. Avy eo Panium, Petera dia miakatra ho any an-tendrombohitra, tahaka an’i Abrahama nankany amin’ny fanatitra an’i Isaka. Ny tendrombohitra eo amin’ny tsipik’i Petera dia mifandrindra amin’ny tendrombohitra tamin’ny andron’i Abrahama.
Ny lalam-panondroan’i Abrahama dia naharitra telo andro. Tamin’ilay fidirana tamim-boninahitra, mpianatra roa no nirahina haka boriky hitondra an’i Kristy, ary eo amin’ny tsipik’i Abrahama, ny diany naharitra telo andro dia manomboka amin’ny nifidianany mpanompo roa sy boriky iray hitondra ny kitay ho amin’ny fanatitra an’i Isaka. Ny dian’i Petera naharitra valo na enina andro ho any an-tendrombohitra dia telo andro ho an’i Abrahama. Petera tao Panium dia mialoha ny tendrombohitra ary mialoha ny famahana ny boriky izay manomboka ny fidirana ao Jerosalema, dia ilay toerana izay nanombohan’ny telo andron’i Abrahama. Tamin’ilay fidirana tamim-boninahitra dia nijanona teo ambonin’ny Tendrombohitra Oliva Kristy ka nitomany an’i Jerosalema, ka izany no nanamarika ny famaranana ny fifandraisan’ny fanekena teo amin’Andriamanitra sy ny Isiraely ara-bakiteny fahiny. Ny tendrombohitr’i Petera dia mialoha ny fidirana tamim-boninahitra; ny tendrombohitr’i Kristy dia mandritra ny fidirana tamim-boninahitra; ary ny tendrombohitr’i Abrahama dia eo amin’ny famaranana ny fidirana.
Ny taona 2026 no fifidianana antenantenany izay ankalazan’ny fanjakana fahenina ao amin’ny faminanian’ny Baiboly ny taonany faha-roanjato sy dimampolo amin’ny fanapahany be voninahitra. Izany fankalazana izany, amin’ny maha-teboka afovoany ara-paminaniana azy, dia mifandrindra amin’i Antiokosy Lehibe tamin’ny taona 207 tal. J.K., dia ilay teboka afovoany eo anelanelan’i Rafia sy Paniona izay manamarika ny fiafaran’ireo roanjato sy dimampolo taona hatramin’ny 457 tal. J.K.
Raha dinihintsika ireo tsipika efatra izay ahitana ny toko faha-iraika ambin’ny folo ka hatramin’ny toko faha-roa amby roapolo izay efa voaseho hatreto, (angamba misy ohatra hafa koa) dia raisintsika ankehitriny ireo toko ireo ao amin’ny The Desire of Ages. Ny toko faha-iraika ambin’ny folo dia Ny Batisa, ary ny toko faha-roa amby roapolo dia Ny Fampidirana am-ponja sy ny Fahafatesan’i Jaona. Jaona no eo am-piandohana sy eo amin’ny fiafarana, ary ny toko faha-fito ambin’ny folo, izay toko afovoany, dia i Nikodemosy.
“I Nikodemosy dia tonga teo amin’ny Tompo nihevitra fa hiditra amin’ny adihevitra Aminy, nefa Jesosy nampiharihary ny foto-kevitra fototra iorenan’ny fahamarinana. Hoy Izy tamin’i Nikodemosy: Tsy fahalalana ara-teôria no tena ilainao, fa fahateraham-baovao ara-panahy. Tsy ny hahafa-po ny fahaliananao no ilainao, fa ny hanana fo vaovao. Tsy maintsy mandray fiainam-baovao avy any ambony ianao, vao hahatakatra ny zavatra any an-danitra. Mandra-pahatongan’izany fiovana izany, izay mahatonga ny zavatra rehetra ho vaovao, dia tsy hitondra soa mahavonjy ho anao ny hiadian-kevitra Amiko momba ny fahefako na ny iraka nampanaovina Ahy.”
I Nikodemos dia efa nandre ny fitorian’i Jaona Mpanao-batisa momba ny fibebahana sy ny batisa, ary nampitodika ny olona ho amin’Ilay hanao batisa amin’ny Fanahy Masina. Izy tenany dia nahatsapa fa nisy tsy fahampian’ny ara-panahy teo amin’ny Jiosy, ka amin’ny ambaratonga lehibe dia nofehezin’ny fireharehana ara-pivavahana sy ny fanirian-daza araka izao tontolo izao izy ireo. Nanantena toe-javatra tsaratsara kokoa izy amin’ny fihavian’ny Mesia. Nefa ny hafatra manadihady ny fo nentin’ilay Mpanao-batisa dia tsy nahatonga tao aminy faharesen-dahatra ny amin’ny ota. Fariseo hentitra izy, ary nirehareha tamin’ny asa tsara nataony. Nohajaina fatratra izy noho ny hatsaram-panahiny sy ny fahalalaham-panomezany amin’ny fanohanana ny fanompoam-pivavahana tao amin’ny tempoly, ary nihevitra ny tenany ho azo antoka eo amin’ny fankasitrahan’Andriamanitra izy. Taitra izy tamin’ny eritreritra momba ny fanjakana iray madio loatra ka tsy ho azony jerena amin’ny toe-piainany ankehitriny.” Ilay Fitiavan’Andriamanitra, 171.
Ang tunga-tunga sa The Desire of Ages makita diha sa linya ni Nicodemus, nga nagrepresentar sa katapusang tawag ngadto sa Adventismo diha sa linya sa pagpatik sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo. Siya nagrepresentar sa usa ka pundok nga nakadungog sa mensahe sa mag-uuna ni Cristo, apan wala makaila sa ilang kahimtang nga Laodiceano.
“Tamin’ny resaka nataony tamin’i Nikodemosy dia nasehon’i Jesosy ny drafitry ny famonjena sy ny iraka nanirahana Azy ho amin’izao tontolo izao. Tsy nisy tamin’ireo lahateny nataony tatỳ aoriana izay nanazavany tamin’ny fahafenoana tahaka izany, tsikelikely, ny asa tsy maintsy tanterahina ao am-pon’izay rehetra handova ny fanjakan’ny lanitra. Tany am-piandohan’ny asa fanompoany indrindra dia nambarany tamin’ny mpikambana iray tao amin’ny Synedriona ny fahamarinana, dia tamin’ilay saina tena vonona handray indrindra, ary tamin’ny mpampianatra voatendry ho an’ny vahoaka. Nefa tsy nandray tsara ny mazava ireo mpitarika ny Isiraely. Nafenin’i Nikodemosy tao am-pony ny fahamarinana, ary nandritra ny telo taona dia vitsy ny vokatra hita miharihary.” Ilay Fitiavan’ny Vanim-potoana Rehetra, 176.
Ny hafatr’i Jaona sy ny batisan’i Kristy dia naneho ny hafatry ny anjely voalohany momba ny fahatahorana an’Andriamanitra. Ny hafatr’i Jaona dia ny hafatra ho an’i Laodikia momba ny fanamarinana amin’ny finoana, ary io hafatra io dia nomen-kery tamin’ny batisan’i Kristy, tahaka ihany koa ny hafatr’i Jones sy Waggoner izay hafatra ho an’i Laodikia tamin’ny 1888. Ny batisan’i Kristy sy ny 1888 dia tandindon’ny fahatongavan’ny hafatra ho an’i Laodikia tamin’ny 9/11, izay mifarana eo afovoany manelanelana an’i Raphia sy Panium.
Nikodemosy dia midika hoe “fandresen’ny vahoaka,” ary ny fanamarinana amin’ny finoana no hafatra fanisiana tombo-kase izay tonga niaraka tamin’ny hafatr’i Jaona, nohamafisina tamin’ny batisa ary nofaritan’ny fihaonan’i Nikodemosy tamin’i Kristy tamin’ny misasakalina. Ny toko faharoa amby roapolo dia manoritsoritra ny fahafatesan’i Jaona izay niteraka, teo amin’ny mpianany, ny fanekena ilay faneva izay hasandratra ka hisarika ny olona rehetra ho eo Aminy. Ny batisa dia sady 9/11 no 18 Jolay 2020 hatramin’ny 31 Desambra 2023, satria ny batisa dia maneho ny fahafatesana (2020), ny fandevenana (telo andro sy tapany), ary ny fitsanganana amin’ny maty (31 Desambra 2023). Avy eo dia ny fihaonana tamin’ny misasakalina, izay anehoana ny fandresen’ny vahoaka ho toy ny fahateraham-baovao, avy amin’ny fahajamban’i Laodikia ho amin’ny fahitana roapolo-roapolon’ny Filadelfiana. Ary avy eo ny asan’i Kristy dia aseho ho fanandratana ny faneva.
Ho an’i Abrahama, ny asan’i Kristy ao amin’ny tsipik’i Jaona dia mifanaraka amin’ny fanaterana an’i Isaka ho sorona. Ho an’i Petera, ny tsipika dia mifarana ao Kaisaria amoron-dranomasina, dia Kaisaria Maritima, tamin’ny ora fahasivy, izay iantsoan’ny hazo fijaliana ny olona rehetra ho amin’ny fandresen’ny fanamarinana amin’ny finoana, izay hafatry ny anjely fahatelo. Ny hafatry ny anjely fahatelo dia ny hafatry ny loza fahatelo amin’ny finoana silamo izay tonga tamin’ny 9/11 tao amin’ny fihaonan’i Balama voalohany tamin’ny ampondran’ny finoana silamo, avy eo nisy fitomboan-droa tamin’ny famelezana ny tany be voninahitra ara-bakiteny tamin’ny 7 Oktobra 2023, ary avy eo ny famelezana faharoa tao Nashville raha nitarika ny ampondran’ny finoana silamo namakivaky ny tanimboaloboky ny tany be voninahitra ara-bakiteny fahiny sy ara-panahy ankehitriny i Balama. Ny famelezana fahatelo dia ny horohorontanin’ny lalàn’ny Alahady ho avy tsy ho ela. Eo no anolorana an’i Isaka, eo no nandrenesan’ny mpianatr’i Jaona, tandindon’ny vahoaka betsaka izay omena ny akanjo fotsin’ny maritiora, sy nahitany ny asan’ny faneva. Ny teboka afovoan’ny Genesisy sy Matio ary The Desire of Ages dia manondro ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra arivo sy ny fiantsoana ny Jentilisa.
Ang paglalahad ni Cristo kay Nicodemo ay ang gawa ng hangin, bagaman ang paggawa nito ay hindi nakikita.
“Mbola very hevitra ihany Nikodemosy, ka nampiasain’i Jesosy ny rivotra hanazavana ny tiany holazaina hoe: ‘Ny rivotra mitsoka any amin’izay tiany, ary renao ny feony, nefa tsy fantatrao izay niaviany na izay alehany; dia toy izany ny amin’izay rehetra ateraky ny Fanahy.’”
“Rivotra dia re eny amin’ny sampan-kazon’ny hazo, mampihetsiketsika ny raviny sy ny voniny; nefa tsy hita maso izy, ary tsy misy olona mahalala izay nihaviany na izay alehany. Toy izany koa ny asan’ny Fanahy Masina eo amin’ny fo. Tsy azo hazavaina mihoatra noho ny fihetsiky ny rivotra izany. Mety tsy ho hain’ny olona ny milaza ny fotoana na ny toerana marina, na ny manaraka ny toe-javatra rehetra ao amin’ny fizotry ny fiovam-po; nefa tsy manaporofo izany fa tsy niova fo izy. Amin’ny alalan’ny asa iray tsy hita maso tahaka ny rivotra no iasan’i Kristy mandrakariva eo amin’ny fo. Tsikelikely, angamba tsy tsapan’izay mandray akory, dia misy fahatsapana aorina izay mitarika ny fanahy hanatona an’i Kristy. Mety horaisina izany amin’ny alalan’ny fisaintsainana Azy, amin’ny famakiana ny Soratra Masina, na amin’ny fihainoana ny teny avy amin’ny mpitory velona. Tampoka teo, rehefa tonga miaraka amin’ny antso mivantana kokoa ny Fanahy, dia manolotra ny tenany amin-kafaliana ho an’i Jesosy ny fanahy. Betsaka no miantso izany hoe fiovam-po tampoka; nefa vokatry ny fitaoman’ny Fanahin’Andriamanitra naharitra ela izany,—fomba amim-paharetana sy lava niasana.”
“Na dia tsy hita maso aza ny rivotra, dia miteraka vokatra izay hita sy tsapa izy. Toy izany koa, ny asan’ny Fanahy eo amin’ny fanahy dia haneho ny tenany amin’ny asa rehetra ataon’izay efa nahatsapa ny heriny mahavonjy. Rehefa mandray ny fo ho eo ambany fahefany ny Fanahin’Andriamanitra, dia ovàny ny fiainana. Esorina ny eritreritra feno ota, ilaozana ny asa ratsy; ny fitiavana sy ny fanetren-tena ary ny fiadanana no mandimby ny fahatezerana sy ny fialonana ary ny fifandirana. Ny fifaliana no mandimby ny alahelo, ary ny endrika dia taratry ny fahazavan’ny lanitra. Tsy misy olona mahita ny tanana manala ny enta-mavesatra, na mahita ny fahazavana midina avy any amin’ny kianja any ambony. Tonga ny fitahiana rehefa ny fanahy, amin’ny finoana, manolotra ny tenany amin’Andriamanitra. Amin’izay dia io hery izay tsy hitan’ny mason’olombelona io no mamorona olom-baovao araka ny endrik’Andriamanitra.” Ilay Fitiavan’i Jesosy, 172, 173.
Tamin’ny 9/11 no nanomboka nifafy ny ranonorana farany. Tamin’ny 9/11 no tonga ny Islamo, izay aseho ho “rivotra avy any atsinanana” ao amin’ny faminanian’ny Baiboly, raha nanomboka ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina. Ny ranonorana farany, izay hafatra aseho ho “menaka volamena” midina avy amin’ireo fantsona volamena roa ao amin’i Zakaria, no nanomboka ny fiantsoana ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodiseana ho amin’ny fibebahana. Ny rivotry ny Fanahy Masina no nanomboka ny asany tamin’ny fampianarana ny zavatra rehetra izay voasoratra, sy tamin’ny fampiasana ny hafatry ny lalana fahiny ao amin’i Jeremia mba hiteny amin’ny fon’ireo Laodiseana jamba. Ny asan’ny Fanahy Masina, araka ny naseho tamin’i Nikodemosy, rehefa hazavaina amin’ny fomba feno kokoa, dia ilay “dingana misesy,” “asa ilaina hatao ao am-pon’izay rehetra handova ny fanjakan’ny lanitra.” Nampitahain’i Kristy tamin’ny asan’ny rivotra izany fizotran-javatra izany, ary mitranga mandritra ny vanim-potoanan’ny “rivotra avy any atsinanana” io fizotran-javatra io, izay tonga tamin’ny 9/11. Isaia dia miresaka io vanim-potoana io ihany koa amin’ny teny hoe rivotra mahery.
Amin’ny fatra, raha mitsiry izy, dia hifandahatra aminy Hianao; ny rivotra mafy avy aminy dia sakanany amin’ny andron’ny rivotra avy any atsinanana. Koa izany no hanadiovana ny helok’i Jakoba; ary izao no vokatra rehetra amin’ny fanesorana ny fahotany: raha ataony tahaka ny vato sokay voapotsitra ny vato rehetra amin’ny alitara, dia tsy haharitra intsony ny ala masina sy ny sarin-javatra voasokitra. Isaia 27:8, 9.
Ny mpaminany rehetra dia mifandrindra amin’ny tsirairay any amin’ny andro farany, ary ny “rivotra mahery” ao amin’i Isaia dia ilay rivotry ny ady ao amin’i Jaona izay tazonina tsy hiasa mandritra ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina. Ny rivotra mahery ao amin’i Isaia dia ilay rivotra avy any atsinanana izay “ajanona” ao amin’ny fijoroany ho vavolombelona, ary tazonina tsy hiasa ao amin’ny an’i Jaona. Ny rivotry ny ady ao amin’i Jaona dia tazonina raha mbola asiana tombo-kase ny olon’Andriamanitra, ary ny rivotra avy any atsinanana ao amin’i Isaia dia aseho ho ilay vanim-potoana izay “voadio” ny “helok’i Jakoba.” Ny teny hebreo nadika hoe “voadio” dia midika hoe nanaovana fanavotam-pahotana. Ny fanisiana tombo-kase ao amin’i Jaona dia iray ihany amin’ny ao amin’ny Ezekiela toko faha-sivy ary iray ihany amin’ny fanadiovana ny helok’i Jakoba. Ilay anjely izay mandeha mamaky an’i Jerosalema ka mametraka marika eo amin’izay misento sy mitaraina no ilay anjely miakatra avy any “atsinanana.”
Ary rehefa afaka izany zavatra izany dia hitako ny anjely efatra nitsangana teo amin’ny zoron-tany efatra, nihazona ny rivotra efatra amin’ny tany, mba tsy hisian’ny rivotra hitsoka amin’ny tany, na amin’ny ranomasina, na amin’ny hazo iray akory aza. Ary hitako ny anjely iray hafa niakatra avy any atsinanana, nanana ny tombo-kasen’Andriamanitra velona; ary niantso tamin’ny feo mahery ho amin’ireo anjely efatra izy, dia ireo izay nomena hanimba ny tany sy ny ranomasina, nanao hoe: Aza manimba ny tany, na ny ranomasina, na ny hazo, mandra-panisy tombo-kase antsika ny mpanompon’Andriamanitsika eo amin’ny handriny. Apokalypsy 7:1–3.
Ny anjely dia Kristy, ary niakatra Izy tamin’ny faran’ny efapolo andro nampianarany ny mpianatra mifanatrika tamin’ny vanim-potoanan’ny Pentekosta; ary miakatra Izy amin’ny fetin’ny trompetra ao amin’ny Levitikosy telo amby roapolo, amin’ny faran’ny telo-polo andro nampianarana mifanatrika tamin’ny mpisorona izay asehon’ny isa telo-polo.
Ny taona 2026 no fifidianana tapaky ny fe-potoana, ary ireo fifidianana ireo dia efa nohamarinina sahady ho mari-pamantarana ara-paminaniana. Raha tsy nangalarin’ny Demokraty ny fifidianana tamin’ny taona 2020, dia tsy ho tanterak’i Trump ny ankamantatry Roma. Ny ankamantatry Roma dia izao: izy no fahavalo, ary avy amin’ny fito ihany. Io ankamantatra io no manondro an’i Trump ho solontenan’ny sarin’ny bibidia, izay miseho hatrany ho fahavalo, nefa avy amin’ny fito ihany. Ao amin’ny Daniela 7, tandroka telo tamin’ireo tandroka folon’ny Roma jentilisa no tsy maintsy nesorina mba hahafahan’ilay tandroka kely miakatra. Teo, ny Roma papaly dia nipoitra ho fahavalo teo amin’ny tandroka fito hafa, nefa nivoaka avy tamin’ny Roma jentilisa izy, satria tsy maintsy avy amin’ny fito. Ao amin’ny Daniela 8, ny fanjakana Medo-Persiana dia nasehon’ny tandroka roa, avy eo i Gresy dia tandroka iray, izay rehefa tapaka dia namokatra tandroka efatra; koa talohan’ny hahatongavan’i Roma dia efa nisy tandroka fito, ary ilay tandroka kelin’i Roma no fahavalo. Misy vavolombelona hafa koa manamarina ny zava-misy fa i Roma dia miseho hatrany ho fahavalo ary avy amin’ny fito; kanefa ny tena teboka iorenan’ilay ankamantatra dia ny Apokalypsy toko faha-17.
Ary ity no saina izay manana fahendrena. Ny loha fito dia tendrombohitra fito izay itoeran’ilay vehivavy. Ary misy mpanjaka fito: ny dimy efa lavo, ny iray misy ankehitriny, ary ny iray hafa mbola tsy tonga; ary rehefa tonga izy dia tsy maintsy haharitra vetivety ihany. Ary ilay bibidia izay teo aloha, nefa tsy eo intsony, dia izy ihany no fahavalo, sady avy amin’ny fito, ary mankany amin’ny fandringanana. Apokalypsy 17:9–11.
Ny fifidianana nangalarina tamin’ny 2020 no nanondro ny fifidianana ho mari-pamantarana ara-paminaniana. Ny vavolombelona faharoa manaporofo izany dia hita amin’i Filoha Carter. Reagan no voalohany tamin’ireo filoha izay mitarika ho amin’i Trump, ilay fahavalo izay avy amin’ny fito, satria mamorona sarin’i Roma izy. Reagan no voalohany tamin’ilay andian-filoha valo hatramin’ny fotoanan’ny farany tamin’ny 1989. Ny 1989 dia tanteraka ao amin’ny Daniela toko fahairaika ambin’ny folo, andininy 1 ka hatramin’ny 4, ary maneho ny fijoroana vavolombelon’ilay filoha manankarena indrindra izany. Reagan dia nialoha lalana tamin’ilay Filoha ratsy indrindra teo amin’ny tantara hatramin’izay fotoana izay. Carter dia nandao ny toerany raha mbola tsy voavaha ny krizin’ny finoana silamo. Fito amby efapolo taona tatỳ aoriana, ary i Trump amin’izao fotoana izao no mamaha ilay olana navelan’i Carter, ilay Demokraty, ho an’i Reagan. Noho i Reagan, ilay voalohany sy alfa, dia Repoblikana izay tandindon’ny Repoblikana iray amin’ny famaranana sy omega, dia tsy maintsy handova krizy momba ny finoana silamo noforonin’ilay filoha Demokraty teo alohany koa i Trump, izay, araka ny filàna ara-paminaniana, dia tsy maintsy ho ilay filoha ratsy indrindra teo amin’ny tantara hatramin’izay fotoana izay. Obama, mazava ho azy, no nanatanteraka ireo toetra ara-paminaniana rehetra ireo, ary toy izany koa Biden. Mba hahafahan’i Reagan ho tandindon’ny farany, dia tsy maintsy ho tandindon’ny fahavalo ihany koa izy, fa tsy ny fahavalo ihany no sady ny fahenina koa. Tamin’ny fanaovana izany, dia tsy maintsy nifehy ny fifidianana ny Liona avy amin’ny firenen’i Joda mba hiantohana fifandimbiasam-pitondrana tsy nahomby izay nialoha an’i Trump tamin’ireo tranga roa tonta. Ny fifidianana dia mari-pamantarana ara-paminaniana, ary ny 2026 no fifidianana antenantenam-potoana ho an’ilay filoha izay fahavalo avy amin’ny fito.
Ny tsipika roanjato sy dimampolo taona an’i Etazonia dia nanomboka tamin’ny 1776 ary mifarana amin’ny 2026. Ny tsipika roanjato sy dimampolo taona nanomboka tamin’ny 457 talohan’i Kristy dia nifarana tamin’ny 207 talohan’i Kristy, eo anelanelan’ny andininy faha-iraika ambin’ny folo sy faha-dimy ambin’ny folo, dia ny adin’i Raphia sy Panium. Raphia dia mifanaraka ara-paminaniana amin’ny fanekena momba ny famorana ao amin’ny Genesisy 17, ary Panium dia mifanaraka ara-paminaniana amin’ny fanekena momba ny iray hetsy sy efatra arivo ao amin’ny Matio 16. Ny taona 2026 dia mifanaraka amin’ny 207 talohan’i Kristy, eo anelanelan’ny andininy faha-iraika ambin’ny folo sy faha-dimy ambin’ny folo—eo anelanelan’i Raphia sy Panium, izay eo anelanelan’ny fanekena voalohan’Andriamanitra tamin’ny vahoaka voafidy sy ny fanekena farany nataon’Andriamanitra tamin’ny vahoaka voafidy.
Ny tsipika roa-jato sy dimampolo taona izay mifarana eo amin’ny afovoan’ny taona 207 tal. JK sy 2026 dia mifanaraka amin’ilay tsipika roa-jato sy dimampolo taona momba ny fanenjehana izay nanomboka tamin’ny fotoana nandoroan’ny tanànan’i Roma tamin’ny taona 64. Hatreo no nanambarana tamin’ny mponin’i Jerosalema fampitandremana fito taona momba ny fandravana ho avy, tamin’ny alalan’ny lehilahy hafahafa iray. Rehefa tonga ny taona fitopolo ka rava i Jerosalema, dia niparitaka ny fiangonan’Andriamanitra ary niely ny filazantsara ho amin’izao tontolo rehetra izao. Tamin’io fotoana io ihany, raha mbola nitory ny hafatra pentekotista momba ny fitsanganana amin’ny maty ny fiangonan’i Efesosy, dia nanomboka ny fanenjehana asehon’ny fiangonan’i Smyrna, satria noho ny filàna ara-paminaniana dia tsy maintsy nihazakazaka niara-dalana nandritra ny fotoana iray ireo fiangonana roa ireo. Paoly dia mpitarika tao amin’ny fiangonana ara-paminaniana ao Efesosy, kanefa nosoratany ny tantara roa tonta.
Ny fanenjehana sy ny fahoriana izay nanjo ahy tany Antiokia, tany Ikonioma, tany Lystra; fanenjehana toy inona no niaretako; kanefa tamin’izany rehetra izany no namonjen’ny Tompo ahy. Eny tokoa, izay rehetra maniry ho velona araka ny toe-panahy araka an’Andriamanitra ao amin’i Kristy Jesosy dia hiharan’ny fanenjehana. 2 Timoty 3:11, 12.
A.T. Jones dia mamantatra ilay fe-potoana dimampolo amby roanjato taona izay manomboka amin’ny taona 64 ary mifarana amin’ny Didin’i Milan tamin’ny 313. Nandritra ireo taona ireo dia notanterahin’i Roma jentilisa ny fanenjehana ny olon’Andriamanitra, nefa ny hafatra ho an’ny fiangonana tany Smyrna dia nanondro folo andro, izay maneho ny fanenjehana mafy indrindra tamin’izany fe-potoana izany.
Aza matahotra na amin’inona na amin’inona amin’izay hiaretanao; indro, ny devoly hanipy ny sasany aminareo any an-tranomaizina mba hotsapaina ianareo; ary hanana fahoriana hafoloana ianareo. Aoka ho mahatoky hatramin’ny fahafatesana ianao, dia homeko anao ny satroboninahitry ny fiainana. Apokalypsy 2:10.
Io fotoana fanenjehana io izay asehon’ny Emperora Dioclétien io dia naharitra folo taona, nanomboka tamin’ny 303 ka nifarana tamin’ny 313, tamin’ny fotoana nanjakan’ny Emperora Constantin Lehibe, tahaka izay hitranga amin’ny lalàna alahady voalohany tamin’ny 321, ary tamin’ny fotoana nizàrany an’i Roma ho atsinanana sy andrefana tamin’ny 330. Ny taona 313 dia voamarika ara-paminaniana tamin’ilay fanambadiana diplaomatika tao Milan, rehefa nandamina ny fanambadian’i Flavia Julia Constantia, anabaviny iray tam-po amin-drainy, tamin’i Licinius, emperora izay nifehy ny faritra atsinanana (na ilay efa ho lasa atsinanana) amin’ny Fanjakana Romanina, ny Emperora Constantin (mpanapaka ny Andrefana). Nifarana ara-panoharana izany fanambadiana izany rehefa nozarain’i Constantin ho atsinanana sy andrefana ny fanjakana tamin’ny 330.
Ny fe-potoana 250 taona an’i Nero dia manomboka amin’ny fe-potoana fito taona izay samy atomboka sy faranana amin’ny fahirano iray, ka izany dia tandindon’ny faran’izao tontolo izao. Tamin’ny faran’io fe-potoana io dia nisy folo taona miavaka nisian’ny fanenjehana. Nanomboka tamin’ny andron’i Efesosy ilay fe-potoana, avy eo nandrakotra ny tantaran’i Smyrna mandra-pahatongan’ny fiangonan’i Constantin, dia ny fiangonan’ny fifanarahana, rehefa tonga ny fiangonan’i Pergamosa tamin’ny taona 313.
Ireo fito ambin’ny folo taona hatramin’ny 313 ka hatramin’ny 330 dia mahita ny tandrify azy ao amin’ny tantaran’i Raphia sy Panium, izay anasarahan’ny ady tamin’ny 217 tal. J.K. sy ny ady tamin’ny 200 tal. J.K. fito ambin’ny folo taona. Tamin’ny ady tao Raphia dia nandresy i Ptolemaiosy, nefa efa ho faty sy tsy eo intsony izy talohan’ny ady tao Panium. Kanefa nanjaka fito ambin’ny folo taona izy, hatramin’ny 221 tal. J.K. ka hatramin’ny 204 tal. J.K. Andalana telo misy 250 taona, mifamatotra amin’ny fito ambin’ny folo telo, no manery ny handinihana fa ny 313 dia mifanaraka amin’ny 2026.
313 dia fiovana miavaka niala tamin’ny fanenjehana ho amin’ny marimaritra iraisana, ka izany no mahatonga an’i 313 ho mariky ny fiovana manana toetra ara-paminaniana sasany izay nasehon’ny fiovana avy amin’i Smyrna ho amin’i Pergamos. Ny dingana voalohany dia nasehon’ny fanambadiana ara-diplomatika izay nifarana tamin’ny fisaraham-panambadiana fito ambin’ny folo taona tatỳ aoriana. Ny dingana faharoa dia ilay lalàna Alahady voalohany. Ny Tsindrimandry dia mampahafantatra antsika fa ny lalàna Alahady dia ialohavan’ny fizotran-javatra mandroso tsikelikely, dingana isan-dingana, izay ahitana lalàna Alahady mialoha ilay lalàna Alahady faritana ho fanerena anao hitandrina ny Alahady sady hanenjehana anao noho ny fitandremanao ny Sabatan’Andriamanitra amin’ny andro fahafito.
“Raha tian’ny mpamaky ho takany ireo fahefana hampiasaina ao amin’ilay fifanandrinana ho avy tsy ho ela, dia tsy maintsy arahin-tsoritra fotsiny ny tantaran’ireo fomba nampiasain’i Roma ho amin’io tanjona io tamin’ny andro lasa. Raha tiany ho fantatra ny fomba hitondran’ny papista sy ny Protestanta miray hina amin’izay mandà ny foto-pampianarany, dia aoka ho hitany ny toe-panahy nasehon’i Roma tamin’ny Sabata sy tamin’ireo mpiaro azy.
Ny didim-panjakana navoakan’ny mpanjaka, ny konsily jeneralin’ny fiangonana, ary ny fitsipika ara-piangonana notohanan’ny fahefana sivily no dingana nahazoan’ilay fety jentilisa ny toerana mendrika tao amin’ny tontolo kristiana. Ny fepetra ampahibemaso voalohany nampiharina hanerena ny fitandremana ny Alahady dia ny lalàna navoakan’i Constantin. (A.D. 321.) Io didy io dia nitaky ny mponina an-tanàn-dehibe hiala sasatra amin’ny “andro hajaina an’ny masoandro,” nefa namela ny mponina ambanivohitra hanohy ny asany amin’ny fambolena. Na dia didy jentilisa aza izany raha ny tena izy, dia nampiharin’ny amperora izany taorian’ny fanekeny anarana fotsiny ny Kristianisma.” The Great Controversy, 573, 574.
Ny Didin’i Milan tamin’ny taona 313 no ilay “didim-panjakana mpanjaka,” izay narahin’ny “filan-kevitra ankapobeny sy ny fitsipika ara-piangonana tohanan’ny fahefana sivily no dingana.” Dingana nifanesy ireo izay nitarika ho amin’ny lalàna Alahady voalohany tamin’ny taona 321. Iray amin’ireo dingana ireo ny “fitsipika ara-piangonana,” toy ny fitandremana ny Alahady, “tohanan’ny fahefana sivily.” Ny vanim-potoanan’ny 1888 dia manondro andiana lalàna Alahady izay natolotr’i Senatera Blair tao amin’ny Antenimieran-doholona nefa tsy nisy niafarany, kanefa tao anatin’io tantara io ihany dia nisy fanjakana maromaro nampandany lalàna Alahady noterena hampiharina tamin’ny alalan’ny fanjakana. Ireo vavolombelona roa ireo dia manondro ny taona 313 ho toy ny marika eo amin’ny làlana izay ahitana fa ny “didim-panjakana mpanjaka,” toy ny didy mpanatanteraka, no hanamarika fiovàna eo amin’ny tantaran’ilay bibidia avy amin’ny tany, izay voatendry hiteny tahaka ny dragona.
Rehefa miteny tahaka ny dragona i Etazonia dia miafara amin’ny maha-fanjakana fahenina ao amin’ny faminanian’ny Baiboly azy, ary manao izany amin’ny fitenenana ilay zavatra mitovy amin’izay nolazainy tany am-piandohan’ny fanjakany amin’ny maha-fanjakana fahenina azy. Tamin’ny 1798, Etazonia dia namoaka ny Alien and Sedition Acts, izay tandindon’ny lalàn’ny Alahady. Ny Alien and Sedition Acts tamin’ny 1798 no fahatelo amin’ireo dingana telo izay nanomboka tamin’ny 1776 tamin’ny Fanambarana ny Fahaleovantena, narahin’ny Lalàm-panorenana tamin’ny 1789. Ireo dingana telo ireo dia mifanaraka amin’ny 313, 321 ary 330.
1776, 1789 ary 1798 dia samy asa izay faritana ho fitenenana avokoa, satria ny tsindrimandry dia mampahafantatra antsika fa ny “fitenenan’ny firenena dia ny asan’ny manampahefana mpanao lalàna sy mpitsara ao aminy.” 313, 321 ary 330 dia samy marika ara-potoana mifandray amin’i Kôstantino Lehibe avokoa. Ny fiafaran’ny Isiraely ara-bakiteny fahiny, na ny fanjakana avaratra izany na ny fanjakana atsimo, dia aseho an’ohatra ho fisaraham-panambadiana, ary izany no asehon’ny 330. Fisaraham-panambadiana eo amin’ny atsinanana sy andrefana ao anatin’ny fanambadiana izay nanomboka fito ambin’ny folo taona talohan’izany, tamin’ny fanambadian’ny Didin’i Milan. Amin’ny lalàn’ny Alahady dia ho nameno ny kapoakany amin’ny fotoam-pitsapana ny Etazonia, ary hisaraka amin’Andriamanitra izy raha ny amin’ny tanjony ara-paminaniana, araka izay asehon’ny tany tondra-dronono sy tantely ho tandindon’ny Isiraely fahiny. Milaza ny Tsindrimandry fa ny fivadiham-pinoam-pirenena dia arahin’ny faharavam-pirenena. Izany no mitranga rehefa Andriamanitra misaraka amin’ilay tany be voninahitra, araka ny asehon’ny taona 330. Manomboka amin’ny fanambadiana tamin’ny 313 ka hatramin’ilay voalohany amin’ny andiana lalàn’ny Alahady mitombo hery tamin’ny 321 ka hatramin’ny fisaraham-panambadiana tamin’ny 330. Ny 1776 dia mifanaraka amin’ny 313, ary ny 1789 dia mifanaraka amin’ny 321, ary ny 1798 dia mifanaraka amin’ny 330.
330 koa dia fahatanterahan’ireo 360 taona hatramin’ny adin’i Actium tamin’ny 31 BC. Actium no sakana fahatelo natrehan’i Roma, ka izany no anehoany tandindona ny lalàna Alahady izay andresen’i Roma maoderina ny sakana faharoa sy fahatelo. Eo amin’ny mari-dàlana 330 dia miara-mitambatra ny adin’i Panium sy ny adin’i Actium. Ny adin’i Raphia tamin’ny 217 BC dia mifandrindra amin’ny ady Okrainiana tamin’ny 2014; avy eo, tamin’ny 2015, Trump dia nanomboka ny fampielezan-keviny voalohany ho filoham-pirenena; tamin’ny 2020 dia novonoina ireo tandroka roa an’ilay bibidia avy amin’ny tany; tamin’ny 2023 dia samy natsangana tamin’ny maty indray izy roa ireo. Tamin’ny 2024 dia nanomboka ny fitsapana ny fanorenana, ary tamin’ny 2025 dia voamariky ny fanokanana nifanaovan’izy ireo avy ny firaisana ara-paminaniana teo amin’ny filoha fahavalo sy ny namany papaly.
Hotohizintsika ao amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.