Ao amin’ny pejy 81 ao amin’ny Early Writings (ary ny “81” dia tandindon’ny Mpisoronabe iray avy amin’Andriamanitra sy mpisorona valopolo), dia voarakitra ao ny nofy faharoan’i William Miller. Tahaka an’i Nebokadnezara, William Miller dia nanana nofy roa. Ny nofy faharoan’i Nebokadnezara ao amin’ny Daniela toko fahaefatra dia apetraka ao anatin’ny tontolon-kevitry ny “impito” an’i Mosesy ao amin’ny Levitikosy 26. Nampiasa ny Daniela toko fahaefatra i Miller mba hanehoana ny “impito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo rehefa nampianatra ny 2,520 izy, na dia nantsoiny hoe ny “impito” aza izany. Tsy tsapan’i Miller fa izy dia efa voatondro mialoha tamin’ny alalan’i Nebokadnezara, nefa ny 2,520 andron’i Nebokadnezara ao amin’ny toko fahaefatra dia asehon’ny teny hoe “aelezo” sy ny zava-misy fa miseho ‘impito’ izany, talohan’ny nahatongavan’ilay lehilahy nitondra borosy fanadiovana tao amin’ny nofin’i Miller.
I Miller dia antsoin’i Rahavavy White hoe “Father Miller,” nefa tsy amin’ny fomba jentilisa tahaka ny ataon’ny Katolika, fa amin’ny fomba patriarkaly, mitovy amin’i Abrahama rainay. Marika i Miller; lehilahin’ny fanekena izy, maneho ny rojon’ny tandindona ara-Baiboly manaraka ny lalana mankany amin’ny fanekena farany miaraka amin’ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo. Mampahafantatra antsika i Joela fa amin’ny andro farany dia hanonofy nofy ny anti-panahy, ary i William Miller no ilay anti-panahin’ny tantarantsika, ary koa ilay mpamboly izay nahatanteraka ny faminanian’i William Tyndale izay milaza hoe: “Raha avelan’Andriamanitra ho velona aho, raha tsy ela loatra, dia hataoko izay hahafantaran’ny zazalahy manosika fangady bebe kokoa ny Soratra Masina noho ianao.”
“Naniraka ny anjeliny Andriamanitra mba hiasa eo amin’ny fon’ny tantsaha iray izay tsy nino ny Baiboly, mba hitarika azy handinika ny faminaniana. Nitsidika imbetsaka an’io voafidy io ny anjelin’Andriamanitra, mba hitari-dalana ny sainy sy hanokatra amin’ny fahalalany ireo faminaniana izay efa maizina hatrany tamin’ny vahoakan’Andriamanitra. Nomena azy ny fiandohan’ny rojon’ny fahamarinana, ary notarihina izy hikaroka rohy manaraka rohy, mandra-pijeriny tamin’ny fahagagana sy ny fankasitrahana ny Tenin’Andriamanitra. Hitan’izy tao ny rojo feno lavorary misy ny fahamarinana. Io Teny izay noheveriny ho tsy avy amin’ny tsindrimandrin’Andriamanitra io dia nisokatra teo anoloan’ny fijeriny tamin’ny hatsarany sy ny voninahiny. Hitany fa misy ampahany iray amin’ny Soratra Masina manazava ampahany hafa, ary rehefa nisy andalan-teny iray tsy takatry ny sainy, dia hitany tao amin’ny ampahany hafa amin’ny Teny izay nanazava izany. Nohajainy tamin’ny fifaliana sy tamin’ny fanajana lalina indrindra ary ny tahotra masina ny Tenin’Andriamanitra masina.” Early Writings, 230.
I Miller no mpamboly ilay nahatanteraka ny faminanian’i Tyndale, ary ny famoahany voalohany ny fahalalana ara-paminaniana izay nangoniny avy tamin’ny famahana tombo-kase an’i Daniela 8:14 dia tamin’ny 1831, roan-jato sy roapolo taona taorian’ny famoahana ny King James Version an’ny Baiboly. John Wycliff, William Tyndale ary ny famoahana ny King James Bible tamin’ny 1611 dia maneho teboka famantarana telo izay manomboka ilay faminaniana roan-jato sy roapolo taona, izay mifarana rehefa ilay zazalahy mpitariangadin’i Tyndale no hanokatra ny Tenin’Andriamanitra ho amin’ny hafatry ny anjely voalohany, izay tsy maintsy harahin’ny anjely roa hafa. Tonga tamin’ny 1798 io anjely voalohany io ary ny fahatelo tamin’ny 1844. Wycliff, Tyndale ary King James dia mifandray amin’ilay mpamboly izay hanatanteraka ny faminanian’i Tyndale, ary izay haneho an’ohatra ny tantaran’ireo anjely telo hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844.
Ny zavatra hitan’i William Miller tamin’ny alpha dia ny taona 2 520 ao amin’ny Levitikosy 26, ary ny zavatra hitany tamin’ny omega dia ny taona 2 300 ao amin’ny Daniela 8:14. Ny fanaparitahana 2 520 an’i Joda dia nanomboka tamin’ny 677 talohan’i Kristy ary nifarana tamin’ny 1844. Ny taona 2 300 ao amin’ny Daniela 8:14 dia nifarana tamin’ny 1844. Samy nifarana niaraka tamin’ny 1844 izy roa tonta, ary ny teboka fanombohan’ny zavatra hitan’i William Miller tamin’ny alpha sy omega dia nisaraka roan-jato sy roapolo taona. “Roan-jato sy roapolo” dia tandindon’i William Miller, eo amin’ny vavolombelona roa. Ny zavatra hitan’i Miller tamin’ny alpha sy omega dia asehon’ny 1798 sy 1844. Ny fanaparitahana 2 520 tamin’ny fanjakana avaratra dia nifarana tamin’ny 1798, ary enina amby efapolo taona tatỳ aoriana, tamin’ny 1844, dia nifarana ny taona 2 300.
Ny 2 520 taona izay nifarana tamin’ny 1798 dia manamarika io daty io, ary ny 2 520 taona nanohitra an’i Joda, izay nifarana tamin’ny 1844, dia mamokatra fe-potoana roan-jato sy roapolo taona. Midika izany fa ny 2 520 nanohitra an’Isiraely dia mamokatra ny fe-potoana ara-paminaniana enina amby efapolo taona, ary ny 2 520 nanohitra an’i Joda dia mamokatra ny fe-potoana ara-paminaniana roan-jato sy roapolo taona. Ny alpha amin’izany fe-potoana izany dia 677 tal. J.K. ary ny omega dia 457 tal. J.K., izay midika fa ny alpha amin’ny fe-potoana enina amby efapolo taona sy amin’ny fe-potoana roan-jato sy roapolo taona dia asehon’ny 2 520, ary ny omega amin’ireo tsipika roa ireo dia ny 2 300. Ireo “fanaparitahana” roa misy 2 520 taona dia manome vavolombelona roa momba ny fe-potoana iray izay manomboka amin’ny 2 520 ary mifarana amin’ny 2 300. Samy mamaritra ny zavatra hitan’i William Miller momba ny alpha sy omega ireo tsipika roa ireo.
“Ny Nofin’i William Miller”
“Nanonofy aho fa Andriamanitra, tamin’ny tanana tsy hita maso, dia nandefa tamiko vata kely voaravaka tamin’ny fomba mahatalanjona, tokony ho folo santimetatra ny halavany ary enina santimetatra ny refin’ny lafiny, vita tamin’ny hazo ebena sy perla nampidirina tamim-pahakingana lehibe. Nisy fanalahidy nifatotra tamin’io vata io. Noraisiko niaraka tamin’izay ny fanalahidy ka nosokafako ny vata; ary indro, tamin’ny hagagako sy fahatairako, hitako fa feno karazan-javatra sarobidy isan-karazany sy samy hafa habe izy: firavaka, diamondra, vato soa, ary vola madinika volamena sy volafotsy isan-karazany ny refiny sy ny sandany, voalamina tsara tarehy tao amin’ny toerany avy ao anatin’ilay vata; ary raha voalamina toy izany izy, dia namirapiratra tamin’ny hazavana sy voninahitra izay ny masoandro ihany no mitovy aminy.
“Nihevitra aho fa tsy adidiko ny hankafy irery izao fahitana mahagaga izao, na dia feno hafaliana indrindra aza ny foko noho ny famirapiratany sy ny hatsaran-tarehiny ary ny hasarobidiny. Koa napetrako teo ambonin’ny latabatra afovoany tao amin’ny efitranoko izany, ary nampandre aho fa izay rehetra maniry dia mahazo manatona hijery ilay zavatra be voninahitra sy mamirapiratra indrindra izay efa hitan’ny olona teto amin’ity fiainana ity.
“Nanomboka niditra ny olona, vitsy tamin’ny voalohany, nefa nitombo ka tonga ho vahoaka maro. Raha vao nijery tao anatin’ilay vata fitahirizana izy ireo tamin’ny voalohany, dia gaga sady niantsoantso tamin’ny hafaliana. Fa rehefa nihamaro ny mpijery, dia samy nanomboka nikitika sy nanelingelina ireo firavaka rehetra, ka namoaka azy avy tao anatin’ilay vata fitahirizana sy nanaparitaka azy teny ambony latabatra.
“Nanomboka nieritreritra aho fa hitaky ny vata sy ireo firavaka eo an-tanako indray ny tompony; ary raha avelako hiparitaka ireny, dia tsy ho azoko haverina amin’ny toerany tao anatin’ny vata intsony izy tahaka ny teo aloha; ary tsapako fa tsy ho zakako velively ny hiatrika izany fiampangana izany, satria ho goavana indrindra izany. Dia nanomboka niangavy ny olona aho mba tsy hikasika izany, na hanala izany hiala ao amin’ny vata; nefa arakaraka ny niangaviako no vao mainka nanaparitahany azy; ary ankehitriny dia toa naparitany eran’ny efitrano rehetra izany, teo amin’ny gorodona sy teo ambonin’ny fanaka rehetra tao amin’ny efitrano.”
“Dia hitako avy eo fa teo amin’ireo firavaka sarobidy sy vola madinika tena izy izay efa naeliny, dia nabaribariny tamin’ny habetsahana tsy tambo isaina koa ny firavaka sandoka sy vola madinika hosoka. Tezitra mafy indrindra aho noho ny fitondran-tenany ambany sy ny tsy fankasitrahany, ka nananatra sy nitsikera azy ireo aho noho izany; nefa arakaraka ny nananarako azy no vao mainka nanaparitahany ny firavaka sandoka sy ny vola madinika hosoka teny amin’ny tena izy.”
“Dia dia nalahelo mafy tao amin’ny fanahiko ara-nofo aho ka nanomboka nampiasa hery ara-batana handroahana azy ireo hivoaka ny efitra; kanefa raha mbola nandroraaka ny iray aho, dia nisy telo hafa niditra ka nampiditra loto sy poti-kazo sy fasika ary karazan-javatra fako rehetra, mandra-pandrafiny ny tena vatosoa sy diamondra ary vola madinika rehetra, ka tsy hita maso intsony ireny rehetra ireny. Nopotipotehiny koa ny vata firaviravako ary naeliny teny amin’ireo fako izany. Nihevitra aho fa tsy nisy olona niraharaha ny alaheloko na ny fahatezerako. Kivy tanteraka sy toran-kery ny foko, dia nipetraka aho ka nitomany.”
«Raha nitomany sy nisaona noho ny fahaverezako lehibe sy ny andraikitra hiatrehako aho, dia nahatsiaro an’Andriamanitra ka nivavaka tamim-pahazotoana mba handefasany fanampiana ho ahy.»
“Avy hatrany dia nisokatra ny varavarana, ary nisy lehilahy iray niditra tao amin’ny efitra, ka rehefa izany dia nivoaka avokoa ny olona rehetra tao; ary izy, nitana borosy famafana vovoka teny an-tanany, dia nanokatra ny varavarankely, ka nanomboka namafa ny loto sy ny fako hiala tao amin’ny efitra.
“Nitaraina taminy aho mba hihafahany, fa nisy vatosoa sarobidy niparitaka teny amin’ny korontam-bato.
Hoy izy tamiko mba “tsy hatahotra”, fa Izy no “hikarakara azy ireo”.
« Avy eo, raha mbola nofafazany ny vovoka sy ny fako, ny vatosoa sandoka sy ny vola madinika hosoka dia niara-nisondrotra ka nivoaka tamin’ny varavarankely tahaka ny rahona, ary nentin’ny rivotra niala teo. Tao anatin’izany tabataba sy fihazakazahana izany dia nakimpiko vetivety ny masoko; nony nosokafako indray ireo, dia efa levona avokoa ny fako rehetra. Ny vatosoa sarobidy, ny diamondra, ny vola madinika volamena sy volafotsy, dia niparitaka be nanerana ny efitra manontolo. »
“Dia lalu meletakkan di atas meja sebuah peti, yang jauh lebih besar dan lebih indah daripada yang terdahulu, lalu mengumpulkan permata-permata, berlian-berlian, dan koin-koin itu dengan segenggam-segenggam, serta mencampakkannya ke dalam peti itu, hingga tidak satu pun yang tertinggal, meskipun beberapa dari berlian itu tidak lebih besar daripada ujung sebuah peniti.”
“Izy teo dia niantso ahy mba ‘ho avy hijery.’”
“Nijery tao anatin’ilay vata aho, kanjo voabahan’ny famirapiratan’izay hitako ny masoko. Namirapiratra impolo heny noho ny voninahiny teo aloha izy ireo. Nihevitra aho fa nohosoran’ny tongotr’ireo olona ratsy fanahy izay nanaparitaka sy nanitsakitsaka azy tao amin’ny vovoka tao anaty fasika izy ireo. Voalamina tamin’ny filaharana mahafinaritra tao anatin’ilay vata izy, samy teo amin’ny toerany avy, tsy nisy soritra hita akory ny ezaka nataon’ilay lehilahy izay nanipy azy tao. Niantso mafy aho noho ny hafaliako indrindra, ary izany antso izany no namoha ahy.” Early Writings, 81–83.
Manomboka eo amin’ny pejy “81,” sary tandindon’ny mpisorona, ilay nofy dia manondro ny tantaran’ny asan’ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodiseana amin’ny fandravana ireo fahamarinana fototra izay nangonin’ny Maha-Andriamanitra tamin’ny alalan’ny maha-olombelona an’i William Miller. Mifarana izany tantara izany rehefa “niantso mafy tamin’ny hafaliana indrindra” i Miller ary ilay antso no “namoha” azy. Ny tantara aseho ao amin’ilay nofy dia mifarana amin’ny antso mafy ataon’ny anjely fahatelo, izay fara tampon’ny Antso Amin’ny Mamatonalina. Ny fitantarana ara-tantara ao amin’ny nofin’i Miller dia maneho ihany koa ireo mari-dalana ao amin’ny tantaran’ny Millerita, ka noho izany dia maneho koa ny tantara mifanandrify amin’ny hetsiky ny efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy. Zava-dehibe toy izany koa ny hoe ny fanehoana ara-tantara ao amin’ilay nofy dia ahitana fractal ara-paminaniana momba ilay tantara izay nanomboka niverina tamin’ny 2023.
Ny firavaka sarobidin’ny fahamarinana izay nekena tao amin’ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina dia napetraka tao amin’ny firaketana ampahibemaso tamin’ny taona 2004, ary avy eo indray tamin’ny taona 2012, raha ny fanolorana ny Tabilao-n’i Habakoka no nanangona vondrona iray izay voatendry hiparitaka. Napetraka teo ambonin’ny latabatra ireo fahamarinana ireo tamin’ny taona 2004, tamin’ilay fanolorana voalohany ireo fahamarinana izay efa novahana tamin’ny tombo-kase tamin’ny taona 1989. “Vitsy” no nandinika ilay hafatra tamin’izany, nefa tamin’ny taona 2012, ilay andiana fanolorana 95 mitondra ny lohateny hoe Tabilao-n’i Habakoka dia nahasarika vahoaka betsaka, satria “nanomboka niditra ny olona, tamin’ny voalohany vitsy isa, nefa nitombo ho vahoaka maro.”
Nanomboka tamin’ny taona 2012 ka hatramin’ny 18 Jolay 2020 dia noparitahana tsikelikely sy norakofana fako ireo fahamarinana ireo. Tamin’ny 18 Jolay 2020, dia noparitahana nandritra ny fe-potoana telo andro sy tapany ireo mpanohana ny hafatry ny Tabilao nosoratan’i Habakoka.
Ary rehefa vitany ny fanambaràny, ilay bibidia izay miakatra avy ao amin’ny lavaka tsy hita noanoa dia hiady aminy, ka handresy azy sy hamono azy. Ary ny fatiny dia hivalandrandra eny an-dalamben’ilay tanàna lehibe, izay antsoina ara-panahy hoe Sodoma sy Egypta, dia ilay toerana nanomboana ny Tompontsika koa. Ary ny sasany amin’ny vahoaka sy ny fokom-pirenena sy ny samy hafa fiteny ary ny firenena dia hibanjina ny fatiny mandritra ny hateloana sy tapany, ka tsy hamela ny fatiny hapetraka ao am-pasana. Ary izay mitoetra ambonin’ny tany dia hifaly noho ny aminy sy hiravoravo, ary hifanolotra fanomezana; satria ireo mpaminany roa ireo dia nampijaly izay nitoetra ambonin’ny tany. Apokalypsy 11:7–10.
Tamin’ny Sabata, 30 Desambra 2023, dia nanatevin-daharana fivoriana Zoom ny Future for America ho amin’ny fivoriam-bahoaka voalohany nataony hatramin’ny 18 Jolay 2020. Ny 30 Desambra 2023 dia 1 260 andro aorian’ny 18 Jolay 2020, na “telo andro sy tapany.” Raha mbola maty teny an-dalambe i Elia sy Mosesy, dia “mifaly” kosa ny sokajy iray hafa. Efa niverina tamin’ny famoahana ny hafatra ara-paminaniana ny Future for America tamin’ny Jolay 2023, satria ny hafatra izay tokony handeha amin’ny tany manontolo tamin’izany fotoana izany dia, araka ny filàn’ny faminaniana, tsy maintsy hivoaka avy any an-“efitra.” Telo andro sy tapany, na 1 260 andro, dia efitra.
Ary ny vehivavy nandositra nankany an-efitra, izay nananany toerana voaomana avy tamin’Andriamanitra, mba hovelomina any mandritra ny arivo amby roanjato sy enim-polo andro. Apokalypsy 12:6.
Ny “efitra” dia “arivo sy roanjato ary enim-polo andro,” izany hoe 1 260 andro, izay koa “telo andro sy sasany,” ary aseho ao amin’ny Apokalypsy 12:6, ary ny “126” dia ampahafolon’ny 1 260. Iray amin’ireo fahamarinana mahagaga izay novahana tamin’izany fotoana izany ny filàna fibebahana ho fahatanterahan’ny vavaky ny “impito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo.
Ny andro 1,260 dia tandindon’ny andro 2,520 ihany koa. Ny “fotoana fito” namely ny fanjakana avaratra dia nanomboka tamin’ny 723 TK ary nifarana tamin’ny 1798. Ny tapany afovoany dia 538, ka nahatonga 1,260 taona izay nanitsakitsahan’ny fanompoan-tsampy ny fitoerana masina sy ny maro, narahin’ny 1,260 taona izay nanitsakitsahan’ny fahefan’ny papa ny fitoerana masina sy ny maro. Mifanaraka amin’ny andro 1,260 hatramin’ny batisan’i Kristy ka hatramin’ny hazo fijaliana io rafitra ara-paminaniana io, izay arahina andro ara-paminaniana 1,260 mandra-pahatongan’ny taona 34 taor. J.K., rehefa tonga tany amin’ny jentilisa ny filazantsara. Koa noho izany, araka ny fijoroan’ny vavolombelona roa, ny 1,260 dia ampahany amin’ny andro 2,520, na ny “fotoana fito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo an’i Mosesy.
Ny feon’ilay any an-efitra, nandritra ny fe-potoana nanomboka tamin’ny Sabata 18 Jolay 2020 ka hatramin’ny Sabata 30 Desambra 2023, dia nanomboka nitaraina tamin’ny Jolay 2023; ary rehefa nifarana tamin’ny Sabata 30 Desambra 2023 ny fe-potoana “any an-efitra”, dia tonga ny fitsanganan’i Mosesy sy Elia. Ny hafatry ny feo dia nanondro fa ny tsangambaton-dalana momba ireo fahadisoam-panantenana voalohany mifanandrify ao amin’ny hetsika fanavaozana rehetra no manazava ny faminaniana diso tamin’ny 18 Jolay 2020, ao anatin’ny tontolon’ny fanoharana momba ireo virijina folo. Niantso ny lehilahy sy ny vehivavy ho amin’ilay fibebahana asehon’ny vavaka ao amin’ny Levitikosy toko faha-enina amby roapolo izany. Ny nofin’i Miller dia maneho indrindra izany fibebahana izany rehefa nanoratra izy hoe: “Raha mbola nitomany sy nisaona noho ny fahaverezako lehibe sy ny andraikitra niantsorohako aho, dia nahatsiaro an’Andriamanitra, ary nivavaka mafy mba handefasany fanampiana ho ahy.”
Avia ka Jereo
Ny nofin’i Miller dia voazarazara amin’ny alalan’ny fanehoana roa amin’ny hoe “avia ka jereo.” Tamin’ny voalohany, i Miller no nanasa ny olona hoe “avia ka jereo,” ary tamin’ny fanindroany kosa dia ilay “lehilahy mitondra borosy famafana vovoka” no nanasa an’i Miller ho avy ka hijery. Ny hoe “avia ka jereo” dia tandindona ara-paminaniana izay manondro fahamarinana ara-paminaniana iray izay nesorina tombo-kase. Ny tombo-kase efatra voalohany dia samy ahitana ny didy hoe “avia ka jereo.”
Ary hitako, raha novahan’ny Zanak’ondry ny iray tamin’ireo tombo-kase, dia reko, tahaka ny fikotrokotroky ny kotrokorana, ny iray tamin’ireo zava-manana aina efatra nanao hoe: Avia ka jereo. … Ary raha novahany ny tombo-kase faharoa, dia reko ny zava-manana aina faharoa nanao hoe: Avia ka jereo. … Ary raha novahany ny tombo-kase fahatelo, dia reko ny zava-manana aina fahatelo nanao hoe: Avia ka jereo. … Ary raha novahany ny tombo-kase fahefatra, dia reko ny feon’ilay zava-manana aina fahefatra nanao hoe: Avia ka jereo. Apokalypsy 6:1, 3, 5, 7.
Ny hoe “avia ka jereo” eo am-piandohan’ny nofin’i Miller no alfa, ary ilay hoe “avia ka jereo” eo am-pamaranana no omega. Ny nofy dia manondro fa ny fanokafana ny tombo-kase eo am-piandohan’ny nofy dia vatosoa izay, rehefa “nalahatra, dia namerina taratra fahazavana sy voninahitra tsy misy mitovy afa-tsy amin’ny masoandro.” Rehefa nanasa an’i Miller i Kristy mba “ho avy ka hijery” ny omega, dia hoy i Miller: “gaga sy jamban’ny fahitana ny masoko. Namirapiratra avo folo heny noho ny voninahiny teo aloha izy ireo.” Ny fahazavan’ny alfa dia tahaka ny masoandro, ary ny fahazavan’ny omega dia avo folo heny noho ny masoandro.
Miparitaka
Ang pagdadalamhati at pagsisisi ni Miller ay kinakatawan sa katapusan ng panahong nagsimula sa unang “halika at tingnan mo,” at sa huling “halika at tingnan mo.” Sa panahong nagsisimula sa pagbubukas ni Miller ng isang mensahe sa mga tao at pagkatapos ay nagtatapos sa pagbubukas ni Cristo ng isang mensahe kay Miller, ang salitang “ikalat” ay kinakatawang “pitong ulit.” Gagamitin muli ni Miller ang salitang iyon, ngunit sa pagitan ng una at huling pagbubukas, ang “ikalat” ay ipinahahayag na “pitong ulit.” Tinutukoy ng Biblia ang paghatol ng “pitong ulit” sa salitang “ikalat.”
Ary haeliko any amin’ny jentilisa ianareo, ary hamoaka sabatra hanaraka anareo Aho; ka ho lao ny taninareo, ary ho rava ny tanànanareo. Levitikosy 26:33.
Ny fahamarinana voalohany indrindra hitan’i Miller dia ny “impito” ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo, ary ao amin’ny nofiny, ny vanim-potoana eo anelanelan’ny namoahana ny hafatr’i Miller sy ny namoahana ny hafatr’i Kristy—izay tokony hosaronan’ny fako sy ny vola sandoka avy amin’ireo teolojian’ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodiseana—dia ny fahamarinana fototra rehetra asehon’ny asan’i William Miller. Izany fandavana ny fahamarinana fototra izany dia aseho ho fiparitahana impito ao anatin’ny tantara eo anelanelan’ny alfa sy omega. Ny “impito” dia tandindon’ny asan’i William Miller, izay kosa no fototry ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito; ary ao anatin’izany fototra izany, ny 2 300 andro ao amin’ny Daniela 8:14 no andry afovoany indrindra. Ny tondroin’izany dia izao: ny 2 520 taona fiparitahana, izay no fahitana voalohany, na alfa, hitan’i William Miller, dia manamarika ny fiandohan’ny vanim-potoana iray izay nifarana tamin’ny fahitana omega hitan’i William Miller, dia ny 2 300 andro.
Rehefa nanilikilika ny “fotoana fito” tamin’ny taona 1863 ny Advantisma Mitandrina ny Andro Fahafito Laodikeana, dia nanilikilika ny fahitana voalohan’i William Miller izy ireo, izay fahitany alfa sady fahitana fototra nanorenany. Ny faran’ny fahitan’i Miller dia ny 2 300 andro, izay fahitany omega sady fahitana vato fehizoro namaranany. Ny “fotoana fito” izay nifarana tamin’ny 1798 no nanamarika ny 2 520, ary ny 2 300 andro kosa dia voamarika tamin’ny 1844.
Lehilahy mpamafa-pofona no manangona indray ny firavaka sarobidy rehefa avy niparitaka impito ireo. Ary avy eo ny vata fitahirizana dia lehibe kokoa sy tsara tarehy kokoa ary mamirapiratra avo folo heny noho ny masoandro. Ny folo dia tandindon’ny fitsapana, ary noho izany ireo firavaka ireo dia mamirapiratra eo amin’ny fitsapana mihoatra noho ny andron’ny masoandro; ka ny nofin’i Miller dia manomboka amin’ny 1798 ary mifarana amin’ny antso mafy ataon’ny anjely fahatelo eo amin’ny lalàn’ny Alahady.
Ny tantaran’ny Millerites nanomboka tamin’ny 1798 ka hatramin’ny 1863 dia tantara koa manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny lalàna Alahady izay ho avy tsy ho ela. Ny tantara aseho ao amin’ny nofin’i William Miller, izay miseho eo anelanelan’ny filazan’i Miller hoe “come and see” sy ny filazan’ilay lehilahy mitondra borosy fanosehana vovoka hoe “come and see,” dia sady vanim-potoana 1798 ka hatramin’ny 1863, no vanim-potoana 1798 ka hatramin’ny lalàna Alahady koa. Ny tsipika mifarana amin’ny 1863 dia fractal ara-paminaniana an’ilay tsipika izay manomboka amin’ny 1798 ka mifarana amin’ny lalàna Alahady. Samy aseho ao amin’ny nofin’i Miller ireo tsipika roa ireo.
Ny varavarana mihidy tamin’ny 22 Oktobra 1844 dia tandindon’ny varavarana mihidy amin’ny lalàn’ny Alahady. Ny faminaniana momba ireo taona 2 300, izay tanteraka tamin’ny 1844, dia tandindon’ny lalàn’ny Alahady.
“Ny fihavian’i Kristy amin’ny maha-Mpisoronabentsika Azy ao amin’ny fitoerana masina indrindra, ho amin’ny fanadiovana ny fitoerana masina, izay aseho ao amin’ny Daniela 8:14; ny fihavian’ny Zanak’olona ho eo amin’ilay Fahagola tamin’ny andro, araka izay aseho ao amin’ny Daniela 7:13; ary ny fihavian’ny Tompo ho ao amin’ny tempoliny, izay nambaran’i Malakia mialoha, dia samy filazana io zava-mitranga iray ihany io avokoa; ary izany koa no asehon’ny fihavian’ny mpampakatra ho amin’ny fampakaram-bady, izay nofaritan’i Kristy ao amin’ny fanoharana ny amin’ny virijina folo, ao amin’ny Matio 25.” The Great Controversy, 426.
Andalana
Ny omega amin’ireo zavatra hitan’i Miller dia ny faminaniana momba ny 2,300 taona; koa samy asehon’ny 2,300 taona na ny 1844 na ny lalàna Alahady. Midika izany fa ny 2,520 no alpha ary ny 2,300 no omega amin’ireo tsipika roa tonta; ny tsipika iray mifarana amin’ny 1863, ary ny tsipika iray hafa mifarana amin’ny lalàna Alahady. Amin’ireo tsipika roa ireo, ny faminaniana 2,520 no alpha, sady vato fanorenana. Ny fractal manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny 1863 ao amin’ny tantara fototra niorenan’ny Millerita dia mifandrindra koa amin’ny fractal iray hafa ao amin’ny tantaran’ny omega, vato fehizoro, an’ny efatra arivo amby efa-polo sy iray hetsy.
Tamin’ny 9/11 dia niantso ny olony Andriamanitra hiverina amin’ireo lalan-drazana fahiny ao amin’i Jeremia, izay fototra, sady ireo fototra ireo kosa dia asehon’ilay iraka mpitondra hafatra momba ny tantara fototra, izay aseho indray amin’ny alalan’ny fahitana alfa fototra nataony momba ny “impito.” Ny “impito” no tandindon’ny fototry ny iray hetsy sy efatra arivo amby efa-polo sy efatra arivo, ary tamin’ny 9/11 dia nanomboka ny fanisiana tombo-kase an’io antokon’olona io tamin’ny alalan’ny hafatra fitsapana momba ireo fototra, izay asehon’ilay fahamarinana fototra voalohany indrindra an’i William Miller sy ny Advantisma. Tamin’ny 9/11 no nanombohan’ny fotoana fanisiana tombo-kase, ary amin’ilay lalàna Alahady ho avy tsy ho ela no hifaranan’ny fotoana fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra arivo amby efa-polo sy efatra arivo.
Io tantara io dia fractal iray izay manomboka amin’ny 2,520 ary mifarana amin’ny 2,300, ary noho izany dia io tantara io no tsipika fahatelo amin’ny tantara ara-paminaniana aseho ao amin’ny nofin’i William Miller. Ny 2,520 dia tanteraka tamin’ny 1798 ary ny 2,300 tamin’ny 1844. Ny asa asehon’ireo tsipika roa ireo dia ny asan’i Kristy amin’ny fampiraisana ny maha-Andriamanitra Azy amin’ny maha-olombelona antsika. Izany no asan’ny fanovana ny mpanota ho olomasina, fampodiana ny natiora ambony eo amin’ny seza fiandrianana sahaza azy mba hanapaka ny natiora ambany. Noho izany antony izany, ny vatan’olombelona dia mila 2,520 andro mba hanavaozana tanteraka ny sela rehetra ao amin’ny vatana, ary io vatana io ihany dia miorina amin’ny kromôzôma lahy 23 mitambatra amin’ny kromôzôma vavy 23. Rehefa atambatra dia mamokatra tempoly velona izy ireo, izay aseho amin’ny isa hoe “46,” izay fe-potoana manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844, dia ilay fe-potoan’ny nofin’i William Miller manomboka amin’ny 2,520 tamin’ny 1798 ka hatramin’ny 2,300 tamin’ny 1844.
Ny nofin’i William Miller dia ahitana fractal hafa iray manan-danja koa. Manomboka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady dia fractal-n’ny 1798 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady izany, tahaka ny 1798 ka hatramin’ny 1863. Ny 2023 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady dia fractal-n’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady, ary izany no tantara tondroin’ny tsipika rehetra ao amin’ny nofin’i Miller ho omega-n’izy rehetra. Ity no vanim-potoana izay anandratana avo folo heny noho ny masoandro ireo fahamarinana tany am-boalohany.
Ireo Karazan-Jipoa Roa
Tamin’ny taona 1840, ny teny hoe “bustle” (amin’ny maha-anarana azy) dia matetika nidika asa feno hafanam-po, fahasarotana, na tabataba—matetika miaraka amin’ny hevitry ny fikorontanan-javatra, fientanentanana, fahamaikana, na fanelingelenana. Izy io dia nanondro fihetsiketsehana mavitrika, tabataba na korontana, na fandehanan-draharaha be, na teo amin’ny vahoaka marobe, na tao an-tokantrano, na teny an-tsena, na nandritra ny tranga iray manokana. Koa ny “bustle” ao amin’ny nofin’i Miller dia manondro ilay firohotan’ny asa sy ny hetsika eo noho eo, ny fientanentanana, na ny raharaham-pahamaikana mitranga amin’io fotoana io indrindra—dia ilay fikorontanana na tabataba mandalo ananan’ny toe-javatra na ny fotoana ankehitriny.
Hoy i Miller hoe: “Ary tamin’izany, raha nanadio sy namafa ny vovoka sy ny fako izy, dia niara-nisondrotra sy nivoaka teo am-baravarankely tahaka ny rahona avokoa ireo vatosoa sandoka sy vola hosoka, ary nentin’ny rivotra niala. Tao anatin’izany tabataba izany dia nakimpiko vetivety ny masoko; nony nosokafako izy ireo, dia efa levona avokoa ny fako rehetra.”
Ny “fikorontanana” dia manamarika teboka roa ao amin’ny nofin’i Miller: voalohany, rehefa aparitaky ny vahoaka ny firavaka, ary avy eo rehefa manokatra ny varavarankely ilay lehilahy mitondra borosy fanadiovana ka manomboka mamafa hamoaka ny firavaka sandoka. Ny fikorontanana voalohany sy alfa dia ny fanakonana ny firavaka, ary ny fikorontanana faharoa sy omega dia ny famerenana amin’ny laoniny ny firavaka. Nandritra ilay fikorontanana dia nikimpy ny mason’i Miller. Napetraka hitsahatra i Miller tamin’ny taona 1849, dia tamin’izay indrindra no naninjiran’i Kristy ny tanany fanindroany mba hanangona ny sisa amin’ny olony. Avy eo dia nikimpy ny mason’i Miller, ary tamin’ny 1850 dia napetraka indray teo ambony latabatra ny fahamarinany, ho fahatanterahan’ny didin’i Habakoka hanoratra ny fahitana sy hanambara izany mazava. Nandritra io vanim-potoanan’ny fikorontanana io dia nikimpy ny mason’i Miller, ary rehefa mifoha izy dia efa eo am-pamerenana amin’ny laoniny ny firavaka.
Ny tabataba faharoa ao amin’ny nofiny dia miseho rehefa atsangana indray, diovina amin’ny loto ary voadio ilay fanevan’ny efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy, dia ilay faneva izay ambaran’i Zakaria ho toy ny vatosoa eo amin’ny satroboninahitra.
Ary hovonjeny amin’izany andro izany izy ireo ny TOMPO Andriamaniny tahaka ny andian’ondrin’ny olony; fa ho tahaka ny vato amin’ny satro-boninahitra izy, asandratra ho famantarana eo amin’ny taniny. Fa endrey ny halehiben’ny hatsaram-pony, ary endrey ny halehiben’ny hakantony! Ny vary no hampifaly ny zatovo, ary ny divay vaovao ny zatovovavy. Mangataha amin’ny TOMPO ny ranonorana amin’ny fotoan’ny ranonorana farany; dia ny TOMPO no hanao rahona mamirapiratra ka hanome azy ranonorana mirotsaka, dia ahitra any an-tsaha ho an’ny olona rehetra. Fa ny sampy dia niteny zava-poana, ary ny mpisikidy efa nahita lainga sady nilaza nofy sandoka; fampiononana foana no ataony; koa dia lasa izy tahaka ny ondry andiany, sady ory, satria tsy nisy mpiandry. Nirehitra tamin’ny fahatezerana tamin’ny mpiandry ny fahatezerako, ary ny osilahy no nasiako famaizana; fa Jehovah, Tompon’ny maro, efa namangy ny andian’ondriny, dia ny taranak’i Joda, ka nanao azy ho tahaka ny soavaliny tsara tarehy amin’ny ady. Zakaria 9:16–10:3.
Ny “andian’ondrin’ny olony” dia sady faneva no vato (firavaka) eo amin’ny satro-boninahitra. Ny andian’ondrin’ny olony dia fantatra mandritra ny ranonorana farany, fa ny baiko dia ny hangataka ny ranonorana farany amin’ny fotoanan’ny ranonorana farany. Ny andiany dia ampitahaina amin’ilay “andiany” izay nandeha tamin’ny lalany ihany, fa tsy tamin’ny lalan’ny lalana fahiny araka an’i Jeremia. Amin’ny fotoanan’ny ranonorana farany, ireo firavaka izay andian’ondriny dia ho soavaliny tsara tarehy amin’ny ady. Izany “soavaly tsara tarehy” izany dia ny fiangonana mpandresy, aseho ao amin’ilay ampakarina kristiana voalohany, sary asehon’i Petera izay, tahaka ny soavaly fotsy tamin’ny vanim-potoanan’ny tombo-kase voalohany, dia nivoaka naharesy sady mba handresy.
Ary hitako, raha nosokafan’ny Zanak’ondry ny iray tamin’ireo tombo-kase, dia nahare aho, toy ny feon-kotrokorana, ny anankiray tamin’ireo zava-manan’aina efatra nanao hoe: Avia ka jereo. Ary hitako, indro, nisy soavaly fotsy; ary izay nitaingina azy nitana tsipìka; ary nomena satroboninahitra izy; dia nivoaka izy nandresy sady mbola handresy. Apokalypsy 6:1, 2.
Koa i Petera, araka izany, no tandindon’ny fiangonana kristiana voalohany tamin’ny andron’ny apostoly nandritra ny firotsahan’ny ranonorana tamin’ny Pentekosta, ary tandindon’ny fiangonana kristiana farany mandritra ny ranonorana farany, izay efa naseho mialoha tamin’ny alalan’ny firotsahana tamin’ny Pentekosta.
Ary hitako ny lanitra voasokatra, ary indro, nisy soavaly fotsy; ary Ilay nitaingina azy dia natao hoe Mahatoky sy Marina, ary amin’ny fahamarinana no itsarany sy iadiany. Ary ny masony dia tahaka ny lelafo mirehitra, ary teo an-dohany nisy satroboninahitra maro; ary nanana anarana voasoratra Izy, izay tsy nisy olona nahalala, afa-tsy ny Tenany ihany. Ary Izy nitafy akanjo voatsoboka tamin’ny rà; ary ny anarany dia atao hoe Ny Tenin’Andriamanitra. Ary ny miaramila izay tany an-danitra dia nanaraka Azy tamin’ny soavaly fotsy, nitafy rongony fotsy madinika, fotsy sady madio. Apokalypsy 19:11–14.
Ny soavaly fotsy dia maneho ny tafik’i Kristy izay hatsangana amin’ny maty ao amin’ny Ezekiela 37, ary izy ireo no fiangonana mpandresy, ary vato amin’ny satroboninahitra izy ireo, fa Kristy manangana ny fanjakan’ny voninahiny amin’ny andron’ny ranonorana farany. Amin’ny maha-solontenan’ny fanjakany azy, ny iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina dia firavaka eo amin’ny satroboninahitra izay tandindon’ny fanjakana raisiny amin’ny famaranana ny 2,300 andro, izay samy ny 22 Oktobra 1844 ary mbola ho toy izany indray amin’ny lalàn’ny Alahady. Izany fanjakan’ny soavaly fotsy izany dia atsangana mandritra ny ranonorana farany, rehefa misokatra ny varavaran’ny lanitra, fa Jaona nahita ny soavaly fotsy rehefa nisokatra ny lanitra.
Tamin’ny tabataban’ny alfa tamin’ny 1849, dia nanakimpy ny masony tamin’ny fahafatesana i Miller, vetivety foana. I Miller no Elia, ary maty tamin’ny 18 Jolay 2020 i Elia, ary nandry teny an-dalambe nandritra ny 1.260 andro izy mandra-pahatongany tamin’ny tabataban’ny omega, ary avy eo dia natsangana. Ny fifohazany dia voamarika ho tonga amin’ny fotoana anokafan’ilay lehilahy mpamafa vovoka ny varavarankelin’ny lanitra mba hamafana ny fako. Atsangana ny tafiky ny soavaly fotsy rehefa voasokatra ny varavarankelin’ny lanitra, ary rehefa mitranga izany dia fantatra ny fisarahan’ny marina sy ny sandoka. Io fisarahana io koa dia aseho ao amin’ny bokin’i Malakia.
Ento avokoa ny ampahafolon-karena rehetra ho ao amin’ny trano firaketana, mba hisy hanina ao an-tranoko; ary izahao toetra Aho ankehitriny amin’izany, hoy Jehovah, Tompon’ny maro, raha tsy hovohako ho anareo ny varavaran’ny lanitra ka haidiko ho aminareo ny fitahiana, mandra-pahalevona ny fitoeran-toerana handraisana azy. Malakia 3:10.
Ny fanahin’ny mpaminany dia manaiky ny mpaminany; ary i Jaona ao amin’ny Apokalypsy, ny nofin’i Miller, ary i Malakia dia manome vavolombelona telo momba ny fotoana amohazana ny varavaran’ny lanitra. Ao amin’ny nofin’i Miller dia amin’ny omega-n’ilay antso hoe: “avia ka jereo” izany. Ny fikorontanana tao amin’ny alpha dia tamin’ny nanombohan’ny fanaparitahana, ary ny omega kosa dia amin’ny anombohan’ny fanangonana.
Alohan’ny handrosoantsika lavidavitra kokoa ao amin’ny nofin’i Miller dia tiantsika hampidirina eto ny fanamarihan’i James White momba io nofy io. James White dia manondro fa ny firavaka tena izy dia ny tena olon’Andriamanitra, ary ny firavaka sandoka kosa dia ny ratsy fanahy. Izaho kosa dia manondro ny firavaka ho fahamarinana mifanohitra amin’ny fahadisoana. Ny firavaka sy ny firavaka sandoka dia samy ny hafatra sy ny mpitondra hafatra, ampifanoherina amin’ny fahadisoana sy ny mpitondra hafatra sandoka.
“NY NOFIN’I RAHALAHY MILLER Nanonofy aho fa nahita vata tsara voaforitra tahaka ny asa tanana manan-tsaina aho, izay voarakotra hazo ebony sy voaravaka vato soa. Nisy olon-kendry nijoro teo akaikiny ka nilaza tamiko hoe: ‘Sokafy ity vata ity, ary jereo izay ao anatiny.’ Nankatò aho ka, rehefa nosokafako, dia nahita fa feno zavatra sarobidy sy firavaka isan-karazany izy. Nisy karazam-bolamena sy volafotsy rehetra tao, voarindra tamim-pahendrena, ary voasoratra hoe: “Voaozona anie izay maniratsira na manala ny iray amin’ireo zavatra ireo.” Nijery an’ireo zavatra sarobidy ireo aho ka gaga sy talanjona noho ny hatsarany sy ny famirapiratany. Nihevitra aho fa tsy mbola nahita zavatra tsara tarehy tahaka izany mihitsy taloha. Dia nilaza ilay olon-kendry hoe: ‘Raiso izy rehetra, ary ampahafantaro amin’izao tontolo izao.’ Dia nalaiko izy rehetra, ka nivoaka aho. Raha vantany vao tonga teo an-kalamanjana aho, dia nisy olona avy amin’ny karazana rehetra nanodidina ahy, mba hibanjina ireo harena. Rehefa nijery azy ireo aho, dia hitako fa nihena ny famirapiratany sy ny voninahiny. Notapahiko ny lamba nanarona azy ireo, ka namela ny vovoka hanarona azy. Teo am-panao izany aho, dia nisy naneso sy nitsikera ahy, ary nisy koa nanampy ahy hitondra azy ireo; nefa ny ankamaroany dia nanao tsinontsinona azy ireo, sy niezaka hanapaka ny tapa-bolamena sy ny firavaka ary hanaparitaka azy ireo eny anivon’ny vovoka. Taitra ny saiko noho izany, ka niantso mafy aho tamin’ilay olon-kendry mba hanampy ahy. Dia niverina teo amiko izy, ary hoy izy tamiko: ‘Miverena, ka arotsaho ao anaty vata ireo firavaka; avy eo akatony, ary hidio. Dia raiso ny menaka sy ny lamba, ka fafao ny vovoka amin’ireo firavaka, ary sokafy ny vata, dia atolory amin’izao tontolo izao indray.’ Nanao izany aho, ary rehefa nataoko izany, dia namirapiratra toy ny kintana sy nitombo avo roa heny ny voninahiny. Rehefa nentin’izy ireo nanodidina ny tanàna ireo harena, dia maro ny olona nisy fiantraikany lalina tamin’izany, ka niara-nidera sy nanome voninahitra an’Andriamanitra. Ny hafa kosa dia nanao tsinontsinona azy ireo, ka nitohy ny fanaratsiany. Dia hoy indray ilay olon-kendry: ‘Ianao dia natao haneho amin’izao tontolo izao ireo zavatra sarobidy ireo. Raha mbola mitoetra amin’ny fahitsiana sy mahatoky ianao, dia miaraka aminao hatrany ny fitahiana; fa raha miala amin’ny fahitsiana ianao, na miahy bebe kokoa ny fankatoavan’ny olona noho ny fanekena ny Tompo, dia ho very ianao.’ Avy eo dia hitako fa nisy olona maro niezaka nanampy ahy hitondra ny vata sy hanampy hitahiry sy hiaro ireo firavaka ao anatiny; nefa tsy afaka nahita azy ireo izy. Dia hoy ilay olon-kendry: ‘Tsy afaka mahita ireo harena ireo izy ireo, mandra-pahavonon’ny masony hijery azy amin-kafaliana. Ny sasany hanambara fa mandainga ianao, fa izy ireo dia tsy maintsy mahita amin’ny masony manokana. Ny hafa kosa hiteny aminao mba tsy hatahotra, ary hampahery anao izy ireo rehefa tsinontsinoavin’ny ratsy fanahy ianao, sy rehefa tenenin’izy ireo fa ny harena dia tsy tena izy. Tsy maintsy mitoetra mahatoky ianao, satria efa antomotra ny fotoana izay hanokafana ny vata, mba hahafahan’ny rehetra mahita ireo zavatra sarobidy.’ Dia hitako tao amin’ny nofiko fa nentin’ilay olon-kendry nankeny amin’ny fitoerana iray ilay vata, ka nisy fanalahidy tsy hita lany natsofony tao amin’ny hidiny, ary nanokafany azy; ary indro, nisy efitra maro feno zavatra sarobidy kokoa noho izay hitako teo aloha. Izany no nofin’i Rahalahy Miller.”
“Ity nofy manaraka ity dia navoaka tao amin’ny Advent Herald, roa taona mahery lasa izay. Tamin’izany dia hitako fa nanamarika mazava ny zavatra niainanay taloha momba ny fiavian’i Kristy fanindroany izany, ary nomen’Andriamanitra io nofy io ho tombontsoan’ny ondry aman’osy miely patrana.”
“Anisan’ny famantarana ny fanatonana akaiky ny andro lehibe sy mahatahotra an’i Jehovah ny nofiny napetrak’Andriamanitra. Jereo Joela 2:28–31; Asan’ny Apostoly 2:17–20. Mety ho avy amin’ny fomba telo ny nofy; voalohany, ‘avy amin’ny hamaroan’ny raharaha.’ Jereo Mpitoriteny 5:3. Faharoa, ireo izay eo ambanin’ny fanahin-dratsy maloto sy ny fitaka ataon’i Satana dia mety hanonofy noho ny heriny miasa aminy. Jereo Deoteronomia 8:1–5; Jeremia 23:25–28; 27:9; 29:8; Zakaria 10:2; Joda 8. Ary fahatelo, Andriamanitra dia nampianatra mandrakariva, ary mbola mampianatra ny olony koa amin’ny ambaratonga samihafa amin’ny alalan’ny nofy, izay tonga amin’ny asan’ny anjely sy ny Fanahy Masina. Ireo izay mijoro ao amin’ny fahazavana mazavan’ny fahamarinana dia hahalala rehefa omen’Andriamanitra nofy izy; ary ny toy izany dia tsy ho voafitaka na ho voatarika hivily lalana amin’ny nofy sandoka.”
“‘Ary hoy Izy nanao hoe: Henoy ankehitriny ny teniko; raha misy mpaminany eo aminareo, Izaho Jehovah dia hampahafantatra ny tenako aminy amin’ny fahitana, ary hiresaka aminy amin’ny nofy.’ Nomery 12:6. Hoy Jakoba: ‘Ny anjelin’i Jehovah dia niteny tamiko tamin’ny nofy.’ Genesisy 31:2. ‘Ary Andriamanitra nankeo amin’i Labana Syriana tamin’ny nofy tamin’ny alina.’ Genesisy 31:24. Vakio ny nofin’i Josefa, [Genesisy 37:5–9,] ary avy eo ny tantara mahaliana ny amin’ny fahatanterahany tany Egypta. ‘Tany Gibeona Jehovah dia niseho tamin’i Solomona tamin’ny nofy tamin’ny alina.’ 1 Mpanjaka 3:55. Ny sary lehibe sady manan-danja ao amin’ny toko faharoa ao amin’i Daniela dia nomena tamin’ny nofy, ary toy izany koa ireo bibidia efatra, sns., ao amin’ny toko fahafito. Rehefa nitady handringana ny Mpamonjy mbola zaza i Heroda, dia nampitandremana tamin’ny nofy i Josefa mba handositra ho any Egypta. Matio 2:13.”
“‘Ary izao no hiseho amin’ny ANDRO FARANY, hoy Andriamanitra: handatsaka ny Fanahiko amin’ny nofo rehetra Aho; ary ny zanakalahinareo sy ny zanakavavinareo haminany, ary ny zatovonareo hahita fahitana, ary ny anti-panahinareo hanonofy nofy.’ Asan’ny Apostoly 2:17.
“Ny fanomezam-pahasoavan’ny faminaniana, amin’ny alalan’ny nofy sy ny fahitana, dia eto no vokatry ny Fanahy Masina, ary amin’ny andro farany dia haseho amin’ny ampy mba ho marika. Anisan’ny fanomezam-pahasoavan’ny fiangonan’ny filazantsara izany.
“‘Ary Izy nanome ny sasany ho apostoly; ary ny sasany ho MPAMINANY; ary ny sasany ho evanjelista; ary ny sasany ho mpitandrina sy mpampianatra; Ho fanatanterahana ny olomasina, ho amin’ny asan’ny fanompoana, ho amin’ny fampandrosoana ny tenan’i Kristy.’ Efesiana 4:11, 12.
“‘Ary Andriamanitra dia nanendry ny sasany tao amin’ny fiangonana, voalohany apostoly, faharoa MPAMINANY,’ sns. 1 Korintiana 12:28. ‘Aza hamavoina ny FAMINANIANA.’ 1 Tesaloniana 5:20. Jereo koa Asan’ny Apostoly 13:1; 21:9; Romana 7:6; 1 Korintiana 14:1, 24, 39. Ny mpaminany na ny faminaniana dia ho fanorenana ny fiangonan’i Kristy; ary tsy misy porofo azo avoaka avy amin’ny tenin’Andriamanitra fa tokony hifarana ireny alohan’ny hifaranan’ny evanjelista sy ny mpitandrina ary ny mpampianatra. Fa hoy ny mpanohitra: ‘Efa be loatra ny fahitana sy ny nofy sandoka ka tsy azoko itokisana izay zavatra tahaka izany.’ Marina fa manana ny sandokany Satana. Efa nanana mpaminany sandoka mandrakariva izy, ary azo antoka fa tokony hanantena izany isika ankehitriny amin’ity ora farany maha-azy amin’ny famitahana sy ny fandresena ity. Izay mandà ny fanambarana manokana toy izany noho ny fisian’ny sandoka, dia afaka, araka izany ihany, mandroso kely kokoa ka mandà fa Andriamanitra dia mba efa naneho ny tenany tamin’ny olona tamin’ny alalan’ny nofy na fahitana, satria efa nisy mandrakariva ny sandoka.”
“Ny nofy sy ny fahitana no fitaovana izay nanehoan’Andriamanitra ny tenany tamin’ny olombelona. Tamin’ny alalan’io fitaovana io no nitenenany tamin’ny mpaminany; napetrany ho anisan’ny fanomezan’ny fiangonan’ny filazantsara ny fanomezam-pahasoavan’ny faminaniana, ary noasokajiny miaraka amin’ireo famantarana hafa amin’ny ‘ANDRO FARANY’ ny nofy sy ny fahitana. Amena.
“Ny tanjoko tamin’ireo fanamarihana etsy ambony dia ny hanaisotra ny fanoherana amin’ny fomba mifanaraka amin’ny Soratra Masina, ary hanomana ny sain’ny mpamaky ho amin’izay manaraka.
«WM. MILLER,
“Low Hampton, N. Y. 3 Desambra 1847.” James White, Ny Nofin’i Rahalahy Miller, 1–6.
“1. Ang ‘kabaong’ ay kumakatawan sa mga dakilang katotohanan ng Biblia na may kaugnayan sa ikalawang pagparito ng ating Panginoong Jesucristo, na ibinigay kay Kapatid na Miller upang ipahayag sa sanlibutan.
“2. Ny ‘fanalahidy niraikitra’ dia ny fomba nandikany ny Teny faminaniana—fampitahana Soratra Masina amin’ny Soratra Masina—ny Baiboly no mpandika ny tenany. Tamin’io fanalahidy io no nanokafan’i Rahalahy Miller ny ‘vata’, na ilay fahamarinana lehibe momba ny fiavian’i Kristy ho an’izao tontolo izao.
“3. Ny ‘firavaka, diamondra, sy ny sisa’ amin’ny ‘karazany rehetra sy habe rehetra’ izay ‘voalamina tsara tarehy ao amin’ny toerany avy ao anatin’ilay vata firavaka’ dia misolo tena ny zanak’Andriamanitra, [Malakia 3:17,] avy amin’ny fiangonana rehetra, ary avy amin’ny saiky sokajy sy toe-piainana rehetra eo amin’ny fiainana, izay nandray ny finoana ny amin’ny fiavian’i Kristy, ary hita fa nijoro tamim-pahasahiana teo amin’ny toerana samihafa nisy azy avy, ho amin’ny raharaha masina momba ny fahamarinana. Raha nandroso tao anatin’izany filaminana izany izy ireo, samy nikarakara ny adidiny avy, ary nandeha tamim-panetrentena teo anatrehan’Andriamanitra, dia ‘namirapiratra tamin’ny fahazavana sy ny voninahitra’ ho an’izao tontolo izao izy ireo, ka ny fiangonana tamin’ny andron’ny apostoly ihany no nahatratra izany. Ny hafatra, [Apokalypsy 14:6,7,] dia niely, toy ny hoe, teo ambonin’ny elatry ny rivotra, ary ny fanasana hoe, ‘Avia, fa efa vonona ankehitriny ny zavatra rehetra,’ [Lioka 14:17.] dia niely tany rehetra tamin-kery sy tamin’ny vokany.”
“4. ‘Nanomboka tonga ny vahoaka, tamin’ny voalohany dia vitsy isa izy ireo, nefa nitombo ho vahoaka marobe.’ Fony notorina voalohany ny foto-pampianarana momba ny fiavian’i Kristy, tamin’ny alalan-dRahalahy Miller sy olom-bitsy hafa dia kely ihany ny vokany, ary tena vitsy no nohafohaziny; fa hatramin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844, na aiza na aiza nitoriana izany, dia nifoha sy taitra ny fiaraha-monina manontolo.
“5. Raha vao nanomboka nitory ny filazantsara mandrakizay ilay anjely manidina [Apokalypsy 14:6–7], hoe: ‘Matahora an’Andriamanitra, ka omeo voninahitra Izy; fa tonga ny andro fitsarany,’ dia maro no nihoby tamim-pifaliana teo anoloan’ny fiavian’i Jesosy sy ny fanarenana ny zavatra rehetra, nefa tatỳ aoriana dia nanohitra sy naneso ary nanaraby ny fahamarinana izay vao tsy ela akory no nameno azy tamin’ny fifaliana. Nampikorontana sy nampiely ny firavaka izy ireo. Izany no mitondra antsika ho amin’ny fararano tamin’ny 1844, izay nanombohan’ny fotoana fanaparitahana.”
“Tsarovy izao: ireo izay fahiny ‘nihoby tamim-pifaliana’ no nampikorontana sy nampiely patrana ny firavaka. Ary tsy nisy nahavita nampiparitaka ny andian’ondry sy nampivily azy tamin’ny làlana hatramin’ny 1844 tahaka ireo izay fahiny nitory ny fahamarinana sy nifaly tamin’izany; nefa tatỳ aoriana dia nandà ny asan’Andriamanitra sy ny fahatanterahan’ny faminaniana tao amin’ny fanandramantsika momba ny fiavian’i Kristy taloha.”
“6. Ireo ‘firavaka sandoka sy vola sandoka’ izay nafafy teny anivon’ny tena izy, dia maneho mazava tsara ireo niova fo sandoka, na ‘zanaka vahiny,’ [Hosea 5:7] hatramin’ny nikatonan’ny varavarana tamin’ny 1844.
“7. Ny ‘vovoka sy poti-javatra, fasika sy karazan-javatra maloto rehetra,’ dia maneho ireo fahadisoana samihafa sy maro izay nampidirina teo anivon’ireo mino ny fiavian’i Kristy fanindroany hatramin’ny fararano tamin’ny 1844. Eto aho dia hanamarika vitsivitsy amin’izany.
“1. Ny toerana noraisin’ny sasany tamin’ireo ‘mpiandry’ tamim-pireharehana, avy hatrany taorian’ny nanambaràna ny antso amin’ny misasakalina, dia ny hoe ny hery masina sy mampiempo lalina avy amin’ny Fanahy Masina, izay nanatrika ny hetsiky ny volana fahafito, dia fitaomana mesmerika ihany. I George Storrs dia isan’ireo voalohany nandray izany toerana izany. Jereo ny asa sorany tamin’ny tapany faramparan’ny taona 1844, tao amin’ny Midnight-Cry, izay navoaka tamin’izany tao an-tanànan’i New York. J. V. Himes, tamin’ny Fihaonambe tao Albany tamin’ny lohataonan’ny taona 1845, dia nilaza fa ny hetsiky ny volana fahafito dia namokatra mesmerisma lalina fito tongotra. Izany dia notantarain’ny olona iray tamiko izay teo, ka nandre ilay teny. Ny hafa izay nandray anjara mavitrika tamin’ny antso amin’ny volana fahafito dia efa nilaza tatỳ aoriana fa asan’ny Devoly izany hetsika izany. Ny fanondroana ny asan’i Kristy sy ny Fanahy Masina ho an’ny Devoly dia fitenenan-dratsy tamin’ny andron’ny Mpamonjy antsika, ary fitenenan-dratsy koa ankehitriny. 2. Ireo fanandramana maro momba ny fotoana voafaritra. Hatramin’ny nifaranan’ny 2300 andro tamin’ny taona 1844, dia efa nisy fotoana maro samihafa voatendrin’ny olona isan-karazany ho amin’ny fiafaran’izany. Tamin’ny fanaovana izany dia nesoriny ny ‘tsangambato famantarana,’ ka nampiely haizina sy fisalasalana teo ambonin’ny hetsika adventista manontolo. 3. Ny spiritisma miaraka amin’ny nofinofy sy ny fihoaram-pefy rehetra ao aminy. Io hafetsen’ny Devoly io, izay nahatanteraka asa mahatsiravina mahafaty, dia aseho amin’ny fomba tena mifanaraka tsara amin’ny hoe ‘potipoti-kazo,’ sy ‘karazan-javatra maloto isan-karazany.’ Maro tamin’ireo izay nisotro ny poizin’ny spiritisma no niaiky ny fahamarinan’ny fanandramantsika adventista taloha, ary noho izany zava-misy izany dia maro no noterena hino fa ny spiritisma no vokatry ny finoana fa Andriamanitra no nitantana ireo hetsika adventista lehibe tamin’ny 1843 sy 1844. I Petera, raha niresaka momba ireo izay ‘hampiditra fampianaran-diso mahavery, ary handà ny Tompo izay nividy azy aza,’ dia milaza hoe: ‘NOHO IREO NO HILAZANA RATSY NY LALAN’NY FAHAMARINANA.’ 4. S. S. Snow izay nilaza tena ho ‘Elia mpaminany.’ Io lehilahy io, tamin’ny fandehany hafahafa sy masiaka, dia nandray anjara koa tamin’ity asan’ny fahafatesana ity, ary ny làlany dia nanana fironana hampahazo tsiny ny toerana marina tokony hisy ireo masina miandry, tao an-tsain’ny fanahy marina maro.”
“Amin’ity lisitry ny fahadisoana ity dia mbola azoko ampiana maro koa, tahaka ny ‘arivo taona’ ao amin’ny Apokalypsy 20:4, 7, ho any amin’ny lasa, ny 144,000 ao amin’ny Apokalypsy 7:4; 14:1, ireo izay ‘nitsangana ka nivoaka avy tao am-pasana’ taorian’ny nitsanganan’i Kristy tamin’ny maty, ny foto-pampianarana tsy miasa, ny foto-pampianarana momba ny fandringanana ny zaza madinika, sns. sns. Ireo fahadisoana ireo dia naely tamin-kafanam-po fatratra, ary noterena tamin’ny andiany niandry, ka tamin’ny fotoana nananan-dRahalahy Miller ilay nofy dia ‘nafenina tsy ho hita’ ireo tena firavaka sarobidy, ary azo nampiharina ireo tenin’ny mpaminany—‘Ary ny fitsarana dia navily nankany aoriana, ary ny rariny mijanona lavitra,’ sns. sns. Jereo Isaia 56:14.”
“Tamin’izany fotoana izany dia tsy nisy gazety adventista iray akory teto amin’ny tany izay nanohana ny asan’ny fahamarinana ankehitriny. Ny ‘Day-Dawn’ no farany niaro ny toerana marina nisy ny andiany kely; nefa izany dia maty volana maromaro talohan’ny nanomezan’ny Tompo io nofy io an’i Rahalahy Miller; ary tamin’ny tolona farany teo am-pahafatesany dia nanondro ny olo-masina sasatra sy misento ho amin’ny 1877, izay mbola telopolo taona tatỳ aoriana, ho fotoana hahazoany ny fanafahana farany. Indrisy! indrisy! Tsy mahagaga raha i Rahalahy Miller, tao amin’ny nofiny, dia ‘nipetraka ka nitomany’ noho izao toe-javatra mampalahelo izao.”
«8. Ny vata, dia maneho ny fahamarinan’ny fiavian’i Kristy izay nambaran-dRahalahy Miller tamin’izao tontolo izao, araka izay voasoritra ao amin’ny fanoharana ny amin’ny virijina folo. Matio 25:1–11. Voalohany ny fotoana, 1843, faharoa, ny fotoana niandrasana, fahatelo ny fitarainan’ny misasakalina, tamin’ny volana fahafito, 1844, ary fahefatra, ny varavarana mihidy. Tsy hisy izay namaky ny taratasy momba ny Fiaviana Fanindroany hatramin’ny 1843 handà fa Rahalahy Miller dia nanohana ireo teboka efatra lehibe ireo eo amin’ny tantaran’ny fiaviana. Io rafitra mirindra amin’ny fahamarinana na ‘vata’ io dia norovitina ho potipoti-javatra ka naely tany anivon’ny fako, nataon’ireo izay nandà ny fanandramany manokana, ary nandà ireo fahamarinana ireo indrindra izay notoriny tamin-kerim-po tamin’izao tontolo izao, niaraka tamin-dRahalahy Miller.»
“9. Ilay lehilahy mitondra ny ‘borosy fanalana loto’ dia maneho ny mazava madio amin’ny fahamarinana ankehitriny, araka ny nasehon’ny hafatry ny anjely fahatelo, [Apokalypsy 14:9–12,] izay ankehitriny manadio ny sisa amin’ny fahadisoana. Ny asan’ny fahamarinana ankehitriny dia nanomboka nifoha indray tamin’ny lohataonan’ny taona 1848, ary hatramin’izany fotoana izany ka mandraka ankehitriny dia nisondrotra sy nitombo hery. Efa nihetsika ny ‘borosy fanalana loto,’ ary ny fahadisoana dia efa niala teo anoloan’ny mazava madio avy amin’ny fahamarinana, ary ny sasany amin’ireo vato soa sarobidy, izay vao fotoana fohy izay dia mbola rakotry ny haizina sy ny fahadisoana ka nafenina tsy ho hita, dia mijoro ankehitriny ao amin’ny mazava madio amin’ny fahamarinana ankehitriny.
“Ity asa fampivoahana ny firavaka sarobidy sy fanadiovana hiala amin’ny fahadisoana ity dia mitombo haingana, ary voatendry handroso amin-kery mitombo mandrakariva, mandra-pikarohana tanteraka ny olona masina rehetra sy handraisany ny tombokasen’Andriamanitra velona. Ampitahao amin’ny toko fahefatra amby telopolo ao amin’i Ezekiela izany, dia ho hitanareo fa efa nampanantena Andriamanitra ny hanangona ny ondriny izay efa niparitaka tamin’izao andro maizina sy mandrahona izao, hatramin’ny taona 1844. Alohan’ny hihavian’i Jesosy dia hangonina ho amin’ny ‘firaisan’ny finoana’ ilay ‘ondry vitsy.’ Ankehitriny Jesosy dia manadio ‘ho an’ny tenany firenena voatokana, mazoto amin’ny asa tsara,’ ary rehefa tonga Izy dia hahita ny ‘fiangonany tsy misy pentina, na fiketrona, na zavatra toy izany.’ ‘Eo an-tànany ny fikopany, ary hodioviny tsara ny famoloany, dia hangoniny ao an-tsompitra ny variny, sns.’ Matio 3:12.”
“10. Ilay faharoa, dia ilay ‘vata lehibe lavitra sady tsara tarehy kokoa noho ilay teo aloha’ izay nanangonana ireo ‘firavaka’, ‘diamanta’ ary vola madinika niparitaka, dia maneho ilay sahan’ny fahamarinana velona ankehitriny izay midadasika, izay hanangonana ilay andian’ondry efa niparitaka, dia ny 144,000 mihitsy, samy manana ny tombo-kasen’Andriamanitra velona izy rehetra. Tsy hisy na dia iray aza amin’ireo diamanta sarobidy havela ao amin’ny maizina. Na dia misy aza ny sasany tsy lehibe noho ny tendron’ny fanjaitra, dia tsy ho odian-tsy hita izy ireny ka havela any ivelany amin’izao andro izao izay anangonan’Andriamanitra ny firavany. [Malakia 3:16–18] Mahay mandefa ny anjeliny Izy ka mampandeha azy ireo haingana, tahaka ny namoahany an’i Lota hiala tao Sodoma. ‘Asa fohy no hataon’ny Tompo eto ambonin’ny tany.’ ‘Hataony fohy izany amin’ny fahamarinana.’ Jereo Romana 9:28.” James White, Fanamarihana ambany pejy momba ny Nofin’i Rahalahy Miller.