Tao anatin’ilay “bustle,” izay ambaran’i James White ho fanaparitahana ireo Millerita taorian’ny 22 Oktobra 1844, dia nahita nofy i William Miller tamin’ny 1847, ary roa taona tatỳ aoriana dia nalevina izy.
“Raha mba nahita ny fahazavan’ny hafatra fahatelo i William Miller, dia zavatra maro izay toa maizina sy saro-pantarina taminy no ho voazava. Nefa nilaza fitiavana sy fahalianana lalina taminy ireo rahalahiny, ka nihevitra izy fa tsy azony sarahina tamin’izy ireo ny tenany. Niondrika ho amin’ny fahamarinana ny fony, nefa avy eo dia nijery ny rahalahiny izy; nanohitra izany ireo. Moa va azony nisarahana ireo izay nijoro nifanila taminy tamin’ny fitoriana ny fihavian’i Jesosy? Nihevitra izy fa tsy hitarika azy ho amin’ny fahadisoana velively ireo.”
“Navelan’Andriamanitra ho latsaka teo ambanin’ny fahefan’i Satana izy, dia ny fanapahan’ny fahafatesana, ary nafeniny tao am-pasana izy tsy ho hitan’ireo izay tsy an-kijanona nampiala azy hiala amin’ny fahamarinana. Diso i Mosesy raha teo am-pidirana ny Tany Nampanantenaina izy. Toy izany koa, hitako fa diso i William Miller raha efa hiroso tsy ho ela ho any Kanana any an-danitra, tamin’ny namelany ny herin’ny fitaomany hanohitra ny fahamarinana. Ny hafa no nitaona azy ho amin’izany; ny hafa no tsy maintsy hampamoahina noho izany. Kanefa ny anjely miambina ny vovoka sarobidin’ity mpanompon’Andriamanitra ity, ary hivoaka izy amin’ny feon’ny trompetra farany.”
“Fototra Mafy Orina”
“Nahita antokon’olona iray izay nitsangana voaaro tsara sy niorina mafy aho, ka tsy nanome vahana ireo izay te hampihovitrovitra ny finoana efa naorina ao amin’ny tena. Nitsinjo azy tamin’ny fankasitrahana Andriamanitra. Naseho tamiko ny dingana telo—ny hafatry ny anjely voalohany sy faharoa ary fahatelo. Hoy ilay anjely niaraka tamiko: ‘Loza ho an’izay hanetsika vato iray na hampihetsika tsimatry ny iray amin’ireo hafatra ireo. Zava-dehibe mahakasika ny aina ny fahatakarana marina ireo hafatra ireo. Miankina amin’ny fomba andraisana azy ny anjaran’ny fanahy.’ Nentina nidina namakivaky ireo hafatra ireo indray aho, ka hitako fa lafo indrindra ny nividianan’ny olon’Andriamanitra ny fanandramany. Tamin’ny alalan’ny fijaliana be sy ady mafy no nahazoana izany. Nitarika azy ireo tsikelikely Andriamanitra, mandra-pametrany azy teo ambonin’ny lampihazo mafy orina sady tsy azo hozongozonina. Nahita olona tsirairay nanatona io lampihazo io aho ka nandinika ny fanorenana. Ny sasany, tamin’ny fifaliana, dia niakatra teo aminy avy hatrany. Ny hafa kosa nanomboka nitady tsiny tamin’ny fanorenana. Naniry ny hanaovana fanatsarana izy ireo, ka amin’izay dia ho lavorary kokoa ny lampihazo ary ho sambatra lavitra ny olona. Ny sasany nidina niala teo amin’ny lampihazo mba handinika azy, ka nanambara fa diso no nametrahana azy. Kanefa hitako fa saiky ny rehetra dia niorina mafy teo ambonin’ny lampihazo, ary nananatra ireo izay nidina mba hampitsahatra ny fitarainany; fa Andriamanitra no Mpanao trano lehibe, ary niady taminy izy ireo. Notantarainy ny asa mahagagan’Andriamanitra, izay nitarika azy ho eo amin’ilay lampihazo mafy orina, ary niara-nanopy ny masony ho any an-danitra izy ireo ka tamin’ny feo mahery no nanome voninahitra an’Andriamanitra. Nisy fiantraikany tamin’ny sasany tamin’ireo izay nitaraina sy nandao ny lampihazo izany, ka izy ireo, tamin’ny fijery manetry tena, dia niakatra teo aminy indray.” Early Writings, 258.
Ny Asa Mahagagan’i Miller
Ny “asa mahagaga” nataon’i William Miller no nitarika ho amin’ilay “fanorenana mafy” izay ilay “sehatra mafy orina sady tsy azo hozongozonina.” Ny “fanorenana” an’ilay “sehatra tsy azo hozongozonina,” ary koa ny fanafihana tatỳ aoriana natao tamin’ilay “sehatra” sy ilay “fanorenana” izay niseho taorian’ny nahafatesan’i Miller tamin’ny 1849, dia voamarika ao amin’ny nofiny.
I William Miller dia tandindon’ny fototry ny Advantisma.
Izy koa no tandindon’ny tantara Millerita hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny 1863.
Izy koa dia tandindon’ny tantaran’ny Millerita hatramin’ny taona 1798 ka hatramin’ny 1844.
Izy koa dia tandindon’ny tantaran’ireo anjely telo manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady.
Izy no asehon’ireo enina amby efapolo taona hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844.
Izy dia aseho amin’ny isa “220,” raha ampitahaina amin’ny 2,520 sy ny 2,300.
Izy no asehon’ny “fotoana fito” — dia ilay 2 520.
Izy no asehon’ny 2 300.
Ny nofy roa izay hitan’i Miller dia nasongadin’ny nofy roa izay hitan’i Nebokadnezara ao amin’ny toko faharoa sy ny toko fahefatra ao amin’i Daniela.
Ny vanim-potoana 1798 dia manomboka amin’i Nebokadnezara ary mifarana amin’i Belsazara amin’ny taona 1863.
Ny vanim-potoana manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady dia manomboka amin’i Nebokadnezara ary mifarana amin’i Belsazara.
Amin’ny maha-tandindon’ny tantaran’ny Millerites azy, izy dia tandindon’ny fanorenana, izay maneho ireo fahamarinana izay hita teo anelanelan’ny fahitana alpha ny 2 520 sy ny fahitana omega ny 2 300. Raha naneho hevitra momba ny nofin’i William Miller i James White, dia nanambara fa ny “fanalahidy” dia ny fomba fandalinana ny Baiboly nataon’i Miller. Io fomba fiasa io no fanalahidin’i Davida izay napetraka teo an-tsorok’i Miller, satria izy no nanolotra ny faminaniana momba ireo 2 300 taona, izay nifarana tamin’ny fotoana nahatanterahan’ny Isaia 22:22 tamin’ny 22 Oktobra 1844.
Ny fahamarinana izay nanomboka nesorina tamin’ny tombo-kaseny hatramin’ny taona 2023 no mankaty, dia ireo fahamarinana izay efa voafaritra rahateo tao amin’ny famelabelarana Habakkuk’s Tables 95, ary ankehitriny ireo fahamarinana ireo dia apetraka ao anatin’ny rafitra vaovao antsoina hoe “Fahamarinana.”
Ny fiantsoan’ilay feo any an-efitra tamin’ny Jolay 2023 dia nanambara fa ilaina ny fitomaniana sy ny fisaonana ho an’izay tokony hibebaka noho ny fanambarana tamin’ny 18 Jolay 2020. Ireo izay ho isan’ny virijina hendry dia tokony hibebaka mifanaraka amin’ny vavak’i Daniela toko faha-9, izay vavak’ireo ao amin’ny Levitikosy 26 izay miaiky fa efa naely patrana izy ireo.
Rehefa nilaza i Miller hoe: “Raha mbola nitomany sy nisaona aho noho ny fahaverezako lehibe sy ny andraikitra niantsorohako, dia nahatsiaro an’Andriamanitra aho, ka nivavaka mafy mba handefasany fanampiana ho ahy. Niaraka tamin’izay dia nisokatra ny varavarana, ary nisy lehilahy iray niditra tao an-trano; dia niala tao avokoa ny olona rehetra; ary izy, nitana borosy fanadiovana vovoka teny an-tanany, dia nanokatra ny varavarankely ka nanomboka nifaoka ny vovoka sy ny fako hiala tao amin’ny efitrano.”
Ny varavarana izay nisokatra dia ny fon’i Miller, raha izy “nivavaka tamin-kafanam-po” nangataka “fanampiana.” Jesosy, amin’ny maha-Vavolombelona Marina ho an’i Laodikia Azy, dia mandondòna eo am-baravarana fon’ny olona, mitady hidirana. Raha vantany vao nisokatra ny varavarana dia nanomboka ny fizotry ny fisarahana. Rehefa nisokatra ny varavarana, dia nisokatra koa ny “varavarankely,” ary ireo “varavarankely” ireo dia ny varavarankelin’ny lanitra.
Nahita i Jaona fa nisokatra ny varavarankelin’ny lanitra tao amin’ny toko fahasivy ambin’ny folo ao amin’ny Apokalypsy, raha nanangana ny tafik’ady mitaingin-tsoavaly fotsy ny Tompo, avy hatrany taorian’ny nanomanan’ny ampakarina ny tenany. Io tafika io dia ilay tafik’i Ezekiela, izay mitsangana ho setrin’ny hafatry ny rivotra avy any atsinanana mahery. Io tafika io no fiangonana mpandresy, izay miova avy amin’ny fiangonana miady ho amin’ny fiangonana mpandresy rehefa tanteraka ny fisarahana ny vary sy ny tsimparifary. Izany fisarahana izany dia aseho koa ho fiovana avy amin’ny fanandramana Laodikia ho amin’ny fanandramana Filadelfia. Nosokafan’i Miller ny fony ka navelany hiditra ny Vavolombelona marina, raha nanasaraka ny vary sy ny tsimparifary Izy, ka tamin’izany no nananganany ho velona ny tafik’ady mitaingin-tsoavaly fotsiny.
Tamin’ny 31 Desambra 2023 dia niditra tao amin’ny efitrano ilay lehilahy mitondra borosy fanadiovana vovoka rehefa efa lasa ny olona, ary nanomboka ny asa fanesorana ny fakon’ny fahadisoana, sady nametraka ireo fahamarinana tranainy ao amin’ny Tabilao-n’i Habakoka tao anatin’ny rafitra vaovao momba ny fahamarinana.
“Ny Mpamonjy dia tsy tonga hanafoana izay efa nambaran’ny patriarka sy ny mpaminany; fa Izy tenany no efa niteny tamin’ny alalan’ireo lehilahy solontenany ireo. Avy taminy ny fahamarinana rehetra ao amin’ny tenin’Andriamanitra. Kanefa ireo vatosoa sarobidy ireo dia napetraka tao anatin’ny firafitra sandoka. Ny fahazavany sarobidy dia natao hanompo ny fahadisoana. Nirin’Andriamanitra ny hanesorana azy ireo hiala amin’ireo firafitry ny fahadisoana ka hampidirina indray ao anatin’ny rafitry ny fahamarinana. Asa izay tsy azon-tanana hafa afa-tsy ny tanan’Andriamanitra ihany no mahavita izany. Noho ny fifamatorany tamin’ny fahadisoana, ny fahamarinana dia efa nanompo ny antokon’ny fahavalon’Andriamanitra sy ny olombelona. Tonga Kristy mba hametraka izany eo amin’izay hahazoany manome voninahitra an’Andriamanitra sy hiasa ho amin’ny famonjena ny taranak’olombelona.” The Desire of Ages, 287.
Ny iray amin’ireo fahamarinana voalohany nampianarina tamin’ny taona 2024 dia ny fanazavana momba ny fahadisoam-panantenana tamin’ny 18 Jolay 2020. Tamin’ny alalan’ny tsipika mifanesy eo ambonin’ny tsipika dia nekena fa ny fahadisoam-panantenana voalohany amin’ny tsipika fanavaozana rehetra dia nanondro ny 18 Jolay 2020 ho marika fototra ao amin’ny fanoharana ny amin’ny virijina folo. Ny lohahevitra momba ilay fahadisoam-panantenana dia tonga “fanalahidy” hamohana ny fahamarinan’ny fitoerana masina; kanefa, tamin’ilay fahadisoam-panantenana lehibe tamin’ny 1844, ny fitoerana masina no “fanalahidy” namoha ilay fahadisoam-panantenana.
Ilay lehilahy mitondra borosy fanalana vovoka, izay Izy koa no Liona avy amin’ny firenen’i Joda, dia nanomboka nanokatra ny tombo-kasen’ny hafatry ny Antso amin’ny Mamatonalina tamin’ny taona 2023. Tonga amin’ilay toerana ao amin’ny nofin’i Miller isika ankehitriny, izay ametrahany eo ambonin’ny latabatra ny vata lehibe kokoa ka ampidirany ao ireo fahamarinana izay hihatra hamirapiratra avo folo heny noho ny masoandro. Iray amin’ireo vatosoa ireo ny fanambarana ny maha-Izy Azy ao anatin’ny fitantarana ara-paminaniana.
Rehefa voavaha ny faminaniana, Izy no Liona avy amin’ny firenen’i Joda, izay mandray ny fahamarinana taloha ka mametraka izany ao anatin’ny rafitra vaovao misy ireo dingana telo amin’ny “fahamarinana.” Io rafitra io dia tazonin’i Kristy hiray amin’ny maha-Alfa sy Omega Azy, ny voalohany sy ny farany. Amin’ny maha-Tenin’Andriamanitra Azy, Izy no nandrindra ny singa rehetra amin’ny Teniny. Amin’ny maha-Palmoni Azy dia namolavola ny lafiny rehetra ho araka ny matematika Izy.
Rehefa tany Kaisaria Filipy Petera, tamin’ny ora fahatelo, dia mampahafantatra ny Tenany ho Palmoni Izy, miaraka amin’ny fanamafisana ny amin’ny “fraktaly ara-paminaniana.” Iray amin’ireo fanambarana farany momba an’i Kristy amin’ny maha-Tompon’ny faminaniana Azy ny fanamafisana ny fraktaly ara-paminaniana araka ny anehoana azy amin’ny alalan’i Petera ao amin’ny Matio 16:18, izay tandindon’ny 1.618, antsoina hoe ny tahan’ny volamena eo amin’ny tontolo voajanahary, fa “fraktaly ara-paminaniana” kosa araka an’i Palmoni.
Efa vao nanomboka namantatra ireo fractal ara-paminaniana izay hita ao anatin’ilay herinandro masina 27 hatramin’ny 34 isika. Alohan’ny hiverenantsika any, eo am-pandehanana mankany amin’ny bokin’i Joela, dia ilaina ny nampidirana tao anatin’ny fandinihantsika ny nofin’i Miller ny fanamafisana momba ireo fractal ara-paminaniana.
Ny vanim-potoana manomboka amin’ny niantsoan’i Miller ny olona hoe: “avia ka jereo,” ary i Kristy kosa, amin’ny maha-ilay lehilahy mpanadio vovoka azy, niantso an’i Miller hoe: “avia ka jereo,” dia hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady; nefa ao anatin’izany tantara ankapobeny izany dia misy fractal iray miaraka amin’ny vanim-potoana manomboka amin’ny 1798 ka hatramin’ny 1863. Misy fractal iray hafa manomboka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady, ary iray hafa koa manomboka amin’ny 2023 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady.
Rehefa nanakimpy ny masony tao anatin’ny tabataba i Miller, dia naneho ny tantaran’ny taona 1849 izy, fony ny Tompo niezaka namita ny asa, nefa tsy tontosa izany. Atsangana amin’ny maty izy amin’ny 2023, fa izy no Elia izay novonoina teny an-dalambe niaraka tamin’i Mosesy. Maty izy tamin’ny 1849, ary avy eo dia maty indray tamin’ny 18 Jolay 2020.
Ny nofiny dia nomena tamin’ny 1847; avy eo naninjitra ny tànany fanindroany ny Tompo ka namoaka ny tabilao 1850. Rehefa maninjitra ny tànany fanindroany ny Tompo ao amin’ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina, dia atsangana amin’ny maty i Miller.
Ny teboka iaingana amin’ny fanaparitahana an’i Isiraely sy Joda samy izy dia aseho ao amin’i Isaia.
Fa ny lohan’i Siria dia Damaskosy, ary ny lohan’i Damaskosy dia Rezina; ary ao anatin’ny dimy amby enimpolo taona dia ho torotoro Efraima, ka tsy ho firenena intsony izy. Ary ny lohan’i Efraima dia Samaria, ary ny lohan’i Samaria dia ny zanak’i Remalia. Raha tsy hino ianareo, dia tsy haharitra tokoa ianareo. Isaia 7:8, 9.
Ny faminaniana dia nomena tamin’ny 742 talohan’i JK, ary sivy ambin’ny folo taona tatỳ aoriana, tamin’ny 723 talohan’i JK, dia naelin’ny Asirianina ny Isiraely; ary avy eo enina amby efapolo taona tatỳ aoriana dia naelin’i Babylona ny Joda. Ireo daty telo ireo dia maneho fe-potoana sivy ambin’ny folo taona, arahin’ny enina amby efapolo taona. Rehefa nifarana tamin’ny 1798 sy 1844 avy ireo faminaniana roa ireo, ny fe-potoana sivy ambin’ny folo taona tany am-piandohana, hatramin’ny 742 talohan’i JK ka hatramin’ny 723 talohan’i JK, no alfa sivy ambin’ny folo taona, izay naneho ny omega sivy ambin’ny folo taona hatramin’ny 1844 ka hatramin’ny 1863.
Maty i Miller dimy taona taorian’ny niandohan’ny omega, ary sivy ambin’ny folo taona sy fito taona tatỳ aoriana dia navoaka ny lahatsoratr’i Hiram Edson momba ny “fito fotoana”. Fito taona tatỳ aoriana dia nolavina ny “fito fotoana”. Ny taona 1856 dia natao ho fanisiana tombo-kase izay nialoha ny lalàn’ny Alahady tamin’ny 1863, nefa tsy izany no tokony ho izy.
Ny anjely fahatelo dia tonga tamin’ny 1844, 1888 ary tamin’ny 9/11. Rahavavy White dia nanambara fa rehefa rava ireo trano lehibe tao New York City, dia ho tanteraka ny andininy telo voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo.
Apokalypsy 18
ANDININY VOALOHANY—Ary rehefa afaka izany zavatra izany, dia nahita anjely iray hafa nidina avy tany an-danitra aho, nanana fahefana lehibe; ary ny tany dia nohazavain’ny voninahiny.
ANDININY FAHAROA—Ary niantso tamin-kery tamin’ny feo mahery izy ka nanao hoe: Rava, rava Babylona lehibe, ka tonga fonenan’ny demonia sy fitoeran’ny fanahy maloto rehetra ary tranom-borona ijanonan’ny vorona maloto sy maharikoriko rehetra.
ANDININY FAHATELO—Fa ny firenena rehetra dia efa nisotro tamin’ny divain’ny fahatezeran’ny fijangajangany, ary ny mpanjakan’ny tany dia nijangajanga taminy, ary ny mpivarotra amin’ny tany dia tonga nanan-karena noho ny haben’ny haren’ny fanaranam-po taminy.
Ilay anjely voalohany mahery dia nidina nitondra hafatra teny an-tànany, ary i Jaona dia nodidiana handeha haka ilay bokikely ka hihinana azy. Io anjely voalohany io dia manao asa mitovy amin’ilay anjely ao amin’ny Apokalypsy toko faha-valo ambin’ny folo, izay manazava ny tany amin’ny voninahiny. Izany dia satria ilay anjely voalohany no alfa ary ilay anjely fahatelo no omega, ary ny fiandohana mandrakariva no mampiseho mialoha ny fiafarana.
“I Jesosy dia nanendry anjely mahery iray hidina sy hampitandrina ny mponina etỳ ambonin’ny tany mba hiomana ho amin’ny fisehoany fanindroany. Raha niala teo anatrehan’i Jesosy tany an-danitra ilay anjely, dia nisy hazavana mamirapiratra sy be voninahitra tokoa nandeha teo alohany. Nolazaina tamiko fa ny iraka nampanaovina azy dia ny hanazava ny tany amin’ny voninahiny sy hampitandrina ny olona ny amin’ny fahatezeran’Andriamanitra izay ho avy.” Early Writings, 245.
Ny anjely voalohany dia ny andininy voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo.
Ary rehefa afaka izany zavatra izany, dia nahita anjely iray hafa nidina avy tany an-danitra aho, nanana fahefana lehibe; ary nohazavain’ny voninahiny ny tany.
Ilay anjely faharoa dia andininy faharoa ao amin’ny Apokalypsy toko faha-valo ambin’ny folo.
Ary niantso tamin’ny feo mahery izy ka nanao hoe: Rava i Babylona lehibe, rava; ary tonga fonenan’ny demonia sy fitoeran’ny fanahy maloto rehetra ary tranom-borona ho an’ny vorona maloto sy maharikoriko rehetra.
Ny anjely fahatelo dia andininy faha-telo ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo.
Fa ny firenena rehetra efa nisotro ny divain’ny fahatezeran’ny fijangajangany, ary ny mpanjakan’ny tany efa nijangajanga taminy, ary ny mpandranto amin’ny tany efa nanankarena noho ny haben’ny zava-mahafinaritra avy aminy.
Mitambatra amin’ilay vehivavy janga ny mpanjaka rehetra amin’ny lalàna alahady, araka izay aseho an’ohatra ao amin’ny andininy fahatelo. Ny hafatry ny anjely faharoa dia hoe lavo Babylona, ary izany no andininy faharoa. Ny iraky ny anjely voalohany dia ny hanazava ny tany amin’ny voninahiny, ary izany no andininy voalohany. Ny andininy voalohany dia 9/11. Ny andininy faharoa dia ny fizotry ny fisarahana izay efa nandeha teo amin’ny olombelona manontolo hatramin’ny 9/11, ary ny andininy fahatelo dia ny lalàna alahady. Noho izany antony izany, 9/11 no hafatry ny anjely fahatelo, ary toy izany koa ny lalàna alahady. 9/11 no fampitandremana ny amin’ny lalàna alahady manakaiky araka izay asehon’ireo andininy telo voalohany, ary ny feo hafa ao amin’ny andininy fahefatra dia ny lalàna alahady. Ny feo voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo dia ny fampitandremana ny amin’ny lalàna alahady manakaiky, ary izany fampitandremana izany dia miova ho zava-misy velona amin’ny lalàna alahady.
Ny vanim-potoana manomboka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady dia asongadin’ny vanim-potoanan’ny alfa hoe “avia ka jereo” ao amin’ny nofin’i Miller ka hatramin’ny omega hoe “avia ka jereo.” Eo anelanelan’ny 9/11 sy ny lalàn’ny Alahady, ireo vatosoa dia apetraka eo ambonin’ny latabatr’i Miller eo afovoan’ny efitra, miparitaka sy milevina, ary avy eo averin’ilay lehilahy mitondra borosy fanadiovana vovoka amin’ny laoniny. Ilay anjely nidina tamin’ny 1840 niaraka tamin’ilay boky kely no ilay anjely voalohany sy alfa izay naneho an’ilay anjely nidina tamin’ny 9/11. Io anjely io dia faritana ao amin’ny toko fahafolo, rehefa nolazaina tamin’i Jaona fa ho mamy ilay boky, nefa hivadika ho mangidy.
Jao dia nisolo tena ny fihetsiky ny anjely voalohany, izay nasehon’ny Millerites, ary izy koa dia naneho ny fihetsiky ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo. Voalohany indrindra, nisolo tena ny andro farany izy, araka izay ataon’ny mpaminany mandrakariva. Noho izany antony izany dia nolazaina taminy mialoha fa ho mamy ny boky, ary avy eo dia ho mangidy. Tsy fantatry ny Millerites mialoha izany, fa ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo kosa dia takiana hahafantatra izany.
I Miller, amin’ny maha-iraka ny anjely voalohany azy, no tandindona voalohany indrindra an’ilay nihinana ny boky kely. Amin’ny maha-mpanao fikosoham-bary azy, dia natao hanavaka ny vary tsara amin’ny akofa izy, avy eo hanodina ny voa ho lafarinina, ary hanao ny mofo izay tokony hohanina. Nozarainy izany mofo izany tamin’ny nametrahany azy teo afovoan’ny efitranony sy niantsoany izay rehetra vonona hoe: “avia ka jereo.” Kanefa amin’ny maha-tandindon’ilay naka ny boky teny an-tanan’ilay anjely azy, i Miller, tahaka an’i Jaona, dia miresaka kokoa ny amin’ny andro faran’ilay anjely fahatelo noho ny amin’ny andro voalohan’ilay anjely voalohany. Ao amin’ny nofiny dia manomboka izy amin’ny fampahafantarana antsika fa tànana tsy hita no nanomezana azy ny hafany. Ny anjely voalohany ao amin’ny Apokalypsy faha-folo dia manana boky kely eo an-tanany; nefa ilay anjelin’ny Apokalypsy faha-valo ambin’ny folo, izay omega mifanandrify amin’ny alpha-n’ny 1840, dia tsy aseho manana boky eo an-tanany, ary izany no boky noraisin’i Miller—ilay boky avy amin’ny tànana tsy hita. Ny “avia ka jereo” nataon’i Miller dia 9/11, ary ny “avia ka jereo” ataon’ilay lehilahy mpamafa vovoka dia ny lalàn’ny Alahady.
Teo anelanelan’ilay “avia ka jereo” alpha sy omega no misy ny hafatry ny anjely faharoa, satria ny alpha dia 9/11, izay andininy voalohany amin’ny toko faha-valo ambin’ny folo, ary ny andininy faharoa dia ilay anjely faharoa izay mifarana amin’ny andininy fahatelo, izay ny lalàn’ny Alahady sy ilay “avia ka jereo” omega. Ao amin’ny nofin’i Miller, ilay anjely faharoa sy ny fahalavoan’i Babylona dia asehon’ireo impito ampiasana ny teny hoe miparitaka, raha ny fitantarana manontolo kosa dia manondro ny fahamarinan-kevitra resin’ny fahadisoana.
Nidina nirotsaka ny anjely voalohany sy fahatelo nitondra ny hafatra izay tsy maintsy raisina sy hanina tamin’ny 11 Aogositra 1840 sy 9/11 araka izany. Ireo daty roa ireo dia mifanandrify amin’ny andininy voalohany ao amin’ny Apokalypsy toko faha-18.
Ny fahamarinana fototra dia navoaka tamin’ny volana Mey 1842, ary ny tabilao pioniera 1843 no alfa amin’ireo tabilao roa ao amin’i Habakoka. Tamin’ny 2012 dia navoaka ny Tabilao ao amin’i Habakoka, mifanaraka amin’ny volana Mey 1842.
Ny Millerita dia niaina ny fahadisoam-panantenany voalohany tamin’ny 19 Aprily 1844, izay maneho mialoha ny 18 Jolay 2020. Tamin’izany fotoana izany dia tonga ny anjely faharoa, ary ny fahatongavany dia nifanaraka tamin’ny andininy faharoa ao amin’ny Apokalypsy faha-valo ambin’ny folo. Io fahadisoam-panantenana io no nanamarika ny fiafaran’ny anjely voalohany. Teo no nahatongavan’ny anjely faharoa, ary nanomboka ny fotoana niandrasana ao amin’ny fanoharana momba ny virijina. Ny tantaran’ny anjely voalohany dia tsy maintsy hifanaraka amin’ny tantaran’ny anjely faharoa, ary rehefa ampiharina amin’izany fomba izany izany, ny fahatongavan’ny anjely faharoa dia ampifanarahana amin’ny fahatongavan’ny anjely voalohany tamin’ny 1840 sy 9/11.
Nisy fotoana fiandrasana tonga tamin’ny 9/11, izay nanehoana mialoha tamin’ny 19 Aprily 1844. Tamin’ny 9/11 dia navotsotra ireo rivotra efatra an’ny Silamo, ary avy eo notazonina tsy hirohotra. Ireo rivotra efatra ao amin’i Jaona ireo dia ireo rivotra mahery ao amin’i Isaia, sy ny rivotra avy any atsinanana ao amin’ny faminaniana, ary ilay anjely manisy tombo-kase dia miakatra avy any atsinanana. Rehefa miakatra Izy, dia miantso mafy hoe: “tano, tano, tano, tano” inefatra, araka ny voalazan-dRahavavy White. Ny fotoana fiandrasana izay manomboka amin’ny fahatongavan’ilay anjely faharoa dia aseho ho ireo rivotra efatra tazonina tsy hirohotra mandra-pahatonga ireo iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina ho voaisy tombo-kase.
Taorian’ny fahadisoam-panantenana voalohany, dia notarihina i Samuel Snow hampivondrona ny hafatry ny Antso Mamatonalina, ka naneho tandindona ny feo any an-efitra tamin’ny Jolay 2023.
Tamin’ny fivoriana toby tao Exeter, ny fisarahana ny virijina araka ny diloilon’ny fizahan-toetra dia nanadio sy nanamasina koa ny Millerita, mifanaraka amin’ny asan’ny Iraky ny Fanekena. Ny fivoriana toby tao Exeter dia naneho ny fanisiana tombo-kase, satria ny asa dia nandroso avy eo tahaka ny onjan-dranomasina misandratra, na tahaka ny tafika mahery, mandra-pahatongan’ny anjely fahatelo tamin’ny 22 Oktobra 1844. Ny fanalahidin’ny tantara dia ny fisarahana.
Ny anjely faharoa dia manao asam-pisarahana rehefa tonga izy, tahaka izay nataony tamin’ny fahadisoam-panantenana voalohany, ary nifarana tamin’ny fisarahana tamin’ny 22 Oktobra izany. Teo anelanelan’ireo fisarahana roa ireo no nitoriana ny hafatry ny anjely faharoa. Ny anjely faharoa dia fisarahana mitohy mandroso hatramin’ny fitsapana farany momba ny diloilo. Ny fitsapana farany momba ny diloilo no mitondra ho amin’ny fitsapana manavaka an’ny anjely fahatelo. Izany fitsapana manavaka izany dia ny hazo fijaliana ho an’i Jesosy, ary ny Sahan’i Getsemane, izay midika hoe “sahan’ny famiazana diloilo,” no nialoha ny fitsapana manavaka tamin’ny hazo fijaliana; ary ny fitsapana ny diloilon’ny virjiny no nialoha ny varavarana mihidy tamin’ny 1844.
Ny fizahan-toetra farany, arahin’ny fitsarana, no fizahan-toetra fahafolo ho an’ny Isiraely fahiny. Tamin’izany dia voatendry ho faty tany an-efitra izy ireo. Na Kadesy, na Getsemane, na Exeter; ny fizahan-toetra farany alohan’ny fitsarana, izay anasarahana ireo antokona roa, dia manondro fizahan-toetra farany iray aorian’ny 2023, izay mialoha ny fitsarana amin’ny varavarana mihidy momba ny lalàn’ny Alahady. Izany fizahan-toetra farany izany dia ny fanisiana tombo-kase. Ny fisian’ny fizahan-toetra farany na faran’izay farany dia manambara fisian’ny fizahan-toetra voalohany.
Tamin’ny taona 2023 dia nifarana ny fotoana niandrasana, raha nanokatra ny fahitana izay tokony hihataka ny Liona avy amin’ny firenen’i Joda, tamin’ny nanesorany ny tanany. Avy eo dia nanomboka ny asan’i Samuel Snow.
Raha ampitovintsika mifanandrify ny vanim-potoanan’ny anjely voalohany sy faharoa, dia manondro ny fidinan’ny anjely iray mitondra hafatra izay mitsapa ny vahoakan’Andriamanitra araka ny valinteniny amin’ilay didy hoe handray sy hihinana ny hafatra izany. Avy eo dia apetraka eo imason’ny besinimaro ny hafatra fototra, mandra-pahatongan’ny tsy fahombiazan’io hafatra fototra io. Dia tonga ny anjely fahatelo. Ny vanim-potoanan’ny anjely fahatelo dia ireo sivy ambin’ny folo taona izay omega, dia ny sivy ambin’ny folo taona hatramin’ny 742 BC ka hatramin’ny 723 BC.
Ny vanim-potoana 1844 ka hatramin’ny 1863, sy ny vanim-potoana 742 tal. J.K. ka hatramin’ny 723 tal. J.K., dia mifanandrify, ary mifanandrify koa amin’ny vanim-potoanan’ny anjely voalohany sy faharoa. Ireo tsipika efatra amin’ny tantara ara-paminaniana ireo dia mifanaraka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady. Ireo tsipika dimy ireo no tantaran’ny alpha-n’i Miller hoe: “avia ka jereo,” sy ny omega-n’i Kristy hoe: “avia ka jereo.”
Im-pito miisa Fito
Raha takatra araka ny tokony ho izy, ny Levitikosy toko faha-26 dia manondro ny “fito andro”, in-efatra, ary ny “fito andro” dia tandindon’i Miller sy ny hafany. Tamin’ny taona 1842, ny fahatakaran’i Miller ny “fito andro” dia voasoritra teo amin’ny tabilao 1843 izay ambaran-dRahavavy White fa “notarihin’ny tànan’ny Tompo”, ary “tsy tokony hovaina.” Fito taona tatỳ aoriana dia maty i Miller tamin’ny 1849, ary fito taona tatỳ aoriana dia voarakitra an-tsoratra tamin’ny alalan’i Hiram Edson ny hafatry ny “fito andro”, ary fito taona tatỳ aoriana dia nolavina izany.
Tamin’ny taona 1842 no navoaka ny tabilao voalohan’i Habakoka.
Tamin’ny 1849 dia maty ny iraka alfa momba ny “fotoana fito” eo amin’ny tabilao 1843.
Tamin’ny taona 1856 dia tsy noheverina ny iraka omega momba ny “fito heny” eo amin’ny tabilao 1850.
Tamin’ny taona 1863 dia nolavina ny tabilao roa an’i Habakoka, ary navoaka ny tabilao 1863.
Tabilao avy amin’Andriamanitra navoaka tany am-piandohana, ary tabilao avy amin’olombelona navoaka tany amin’ny farany. Eo afovoany dia iraka roa no aseho mazava, fa ny hafatra faharoa dia manana fampitomboana ho roa mandrakariva.
Voalohany anjely
Tamin’ny taona 1842 no nivoahan’ny tabilaon’i Habakoka voalohany.
Anjely faharoa
Tamin’ny taona 1849 dia maty ilay iraka antitra tamin’ny tabilao 1843.
Tamin’ny taona 1856 dia nohadinoina ilay iraka vaovao ao amin’ny tabilao 1850.
Anjely fahatelo
Tamin’ny taona 1863 dia nolavina ilay hafatra, ary navoaka ny tabilao 1863.
Fe-potoana iraika amby roapolo taona izay maneho tandindona efatra amin’ireo “fotoana fito,” voazarazara mitovy isaky ny fito taona. Ny hafatra alfa dia navoaka (1842), ny mpitondra hafatra alfa dia maty (1849), ny mpitondra hafatra omega dia tsy noraharahaina (1856), ary ny hafatra omega dia nolavina (1863), ka manondro mialoha ny 2012; ny 18 Jolay 2020; ny 2023; ary ny lalàna Alahady izay ho avy tsy ho ela. Ny fahafatesan’i Miller tamin’ny 1849 dia mifanaraka amin’ny 18 Jolay 2020. Ny mpitondra hafatra sy ny hafatra dia natsangana tamin’ny maty indray tamin’ny 2023. Ny hafatra omega dia esorina tombo-kase ankehitriny, ary arahin’ny lalàna Alahady tamin’ny 1863 izany.
Tao amin’ny hetsika Millerita, dia niorina ny hafatra, ary avy eo dia maty ilay iraka. Ao amin’ilay hetsika mifanaraka aminy kosa, dia niorina ny hafatra, ary avy eo dia maty ilay hafatra. Natsangana tamin’ny maty indray ny hafatra tamin’ny 1856 sy 2023. Ny fihemorana amin’ny finoana no mariky ny 1863, ary ny fandresena no mariky ny mifanandrify aminy eo amin’ny lalàna alahady. Talohan’ny fihemorana amin’ny finoana sy ny fandresena amin’ny lalàna alahady ary ny 1863, dia aseho mialoha ny fanokafana ny fahazavan’ny omega vatofehizoro amin’ny “fito heny” tamin’ny 1856, tahaka ny efa niseho hatramin’ny 2023.
Hitohy amin’ny lahatsoratra manaraka isika.
William Miller: 1782–1849
William: “sitrapo” sy “fiarovan-doha” — “mpiaro tapa-kevitra”, “mpiambina voafaritra tsara”, na “mpiady mafy finiavana.”
Mpanodina: olona iray izay mampandeha fitotoam-bary, indrindra fa fitotoam-bary izay manodina voamadinika ho lafarinina.
Mpiady matanjaka sitrapo
“တည်ကြည်မှန်ကန်၍ စိတ်နှလုံးရိုးသားသော လယ်သမားတစ်ဦးသည် သမ္မာကျမ်းစာတို့၏ ဘုရားသခင်ထံမှဖြစ်သော အာဏာပိုင်မှုကို သံသယဝင်လာစေရန် ဦးဆောင်ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ အမှန်တရားကို သိရှိလိုသော ဆန္ဒကို စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် ကိုင်စွဲထားသူဖြစ်၍ ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းကို ကြေညာဖော်ပြရာ၌ ဦးဆောင်ရန် ဘုရားသခင်က အထူးရွေးချယ်တော်မူသောသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆောင်ရွက်သူ အခြားများစွာကဲ့သို့ပင် William Miller သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝ၌ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် လုံ့လဝီရိယနှင့် ကိုယ်ကိုငြင်းပယ်ခြင်းဆိုင်ရာ ကြီးမြတ်သောသင်ခန်းစာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ သူ ပေါက်ဖွားလာသော မိသားစုဝင်များသည် လွတ်လပ်၍ ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်တတ်သော စိတ်ဓာတ်၊ လွတ်မြောက်ခြင်းကို မြတ်နိုးသော စိတ်သဘော၊ ခံနိုင်ရည်ရှိသော အစွမ်းအစ၊ ပြင်းပြသော မျိုးချစ်စိတ်တို့ဖြင့် ထင်ရှားကြပြီး၊ ထိုအရည်အချင်းများသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်တွင်လည်း ထင်ပေါ်နေခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင်သည် တော်လှန်ရေးစစ်တပ်၌ တပ်မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ လှိုင်းထန်သော ထိုကာလ၏ တိုက်ပွဲများနှင့် ဆင်းရဲဒုက္ခများအတွင်း သူ ပြုခဲ့သော စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများကြောင့် Miller ၏ ငယ်ဘဝတွင် ကြပ်တည်းသော အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။”
“Nanana vatana salama sy mafy orina izy, ary na dia tamin’ny fahazazany aza dia efa nampiseho porofo fa nanan-tsaina mihoatra noho ny mahazatra. Rehefa nihalehibe izy, dia vao mainka niharihary izany. Nazoto sy nivelatra tsara ny sainy, ary nanana hetaheta lalina hahazo fahalalana izy. Na dia tsy nahazo ny tombontsoan’ny fianarana ambony tany amin’ny oniversite aza izy, ny fitiavany fianarana sy ny fahazarany mieritreritra amim-pitandremana ary mitsikera akaiky dia nahatonga azy ho lehilahy nanana fitsarana ara-drariny sy fomba fijery mivelatra. Nanana toetra ara-pitondran-tena tsy nisy tsiny izy sy laza mendrika hialonana, satria notombanana ho olona nanao ny marina sy marina toetra, nitsinjo ny fitantanam-bola, ary be fiantrana izy tamin’ny ankapobeny. Noho ny heriny sy ny fahazotoany dia nahazo fananana ampy hivelomany sahady izy mbola tany am-piandohana, na dia mbola notohizany aza ny fahazarany nianatra. Nitana andraikitra sivily sy miaramila isan-karazany tamim-boninahitra izy, ary toa nisokatra malalaka teo anatrehany ny lalana mankany amin’ny harena sy ny voninahitra.” The Great Controversy, 317.
“Ang pagkakilala sa Diyos ay hindi matatamo nang walang pagsisikap ng isip, nang walang panalangin para sa karunungan upang maihiwalay ninyo sa dalisay na butil ng katotohanan ang ipa na sa pamamagitan nito’y binaluktot ng mga tao at ni Satanas ang mga doktrina ng katotohanan. Si Satanas at ang kaniyang kasapakat na mga taong kinakasangkapan ay nagsikap na ihalo ang ipa ng kamalian sa trigo ng katotohanan. Dapat nating masikap na hanapin ang nakatagong kayamanan, at humingi ng karunungan mula sa langit upang maihiwalay ang mga imbensiyon ng tao mula sa mga utos ng Diyos. Tutulungan ng Espiritu Santo ang naghahanap ng dakila at mahahalagang katotohanang may kinalaman sa panukala ng pagtubos. Nais kong idiin sa lahat ang katotohanang ito na ang pabugso-bugsong pagbasa ng mga Kasulatan ay hindi sapat. Dapat tayong magsaliksik, at ito’y nangangahulugan ng pagsasagawa ng lahat ng ipinahihiwatig ng salita. Kung paanong ang minero ay may kasabikang sinasaliksik ang lupa upang matuklasan ang mga ugat nito ng ginto, gayon ninyo dapat saliksikin ang salita ng Diyos para sa nakatagong kayamanan na malaon nang pinagsikapan ni Satanas na ikubli sa tao. Sinasabi ng Panginoon, ‘Kung ang sinuman ay nagnanais gawin ang kaniyang kalooban, ay makikilala niya ang turo.’ Juan 7:17, Revised Version.”
“Ny tenin’Andriamanitra dia fahamarinana sy fahazavana, ary tokony ho jiro ho amin’ny tongotrareo izy, hitari-dalana anareo isaky ny dingana amin’ny lalana mankany amin’ny vavahadin’ny tanànan’Andriamanitra. Noho izany indrindra no nanaovan’i Satana ezaka mafy sady feno famoizam-po hanakanana ny lalana izay naorina hozoran-tany ho an’ny navotan’i Jehovah handehanany. Tsy tokony hitondra ny hevitrareo ho ao amin’ny Baiboly ianareo, ka hanao ny fiheveranareo ho ivon-toerana hihodinan’ny fahamarinana. Tokony hapetrakareo eo am-baravaran’ny fanadihadiana ny hevitrareo, ary amin’ny fo manetry tena sy tony, amin’ny maha-voafina ao amin’i Kristy ny tena, miaraka amin’ny vavaka mafana fo, dia tokony hikatsaka fahendrena avy amin’Andriamanitra ianareo. Tokony hahatsapa ianareo fa tsy maintsy mahafantatra ny sitrapon’Andriamanitra nambara, satria mikasika ny fiadanana manokanareo mandrakizay izany. Ny Baiboly dia tari-dalana ahafahanareo mahalala ny làlana mankany amin’ny fiainana mandrakizay. Tokony haniry mihoatra noho ny zavatra rehetra ianareo mba hahafantatra ny sitrapon’ny Tompo sy ny lalany. Tsy tokony hikaroka amin’ny tanjona hitady andinin-tenin’ny Soratra Masina izay azonareo adika ho fanaporofoana ny foto-kevitrareo ianareo; fa ny tenin’Andriamanitra dia milaza fa izany dia fanolanana ny Soratra Masina ho amin’ny fandringanana anareo ihany. Tsy maintsy foananareo ao aminareo ny fitsaratsaram-poana rehetra, ary amin’ny fanahin’ny vavaka no hanatonanareo ny fandinihana ny tenin’Andriamanitra.” Review and Herald, September 11, 1894.
“I William Miller dia teraka tao Pittsfield, Massachusetts. Valo ambin’ny folo volana monja no naharetan’ny fianarany ara-dalàna, nefa dia nahavita nianatra samirery izy noho ny fahazarany mafy namaky boky. Efa tamin’ny fahazazany koa izy no nanomboka nanoratra, ka namorona tononkalo sy nitahiry diary. Ny zavatra novakiny dia nampifandray azy tamin’ireo mpanoratra tsy mino, izay nitarika ny sainy ho amin’ny deisima. Nanjary mpitsara fandriampahalemana izy tamin’ny faramparan’ny faha-roapolo taonany, ary niady tamin’ny Ady tamin’ny 1812. Tranga maromaro nandritra izany ady izany no nitodika ny sainy ho amin’Andriamanitra manokana. Tamin’ny taona 1816 dia niova fo izy, ka nanomboka nandalina ny Baiboly tamin-kafanam-po. Hoy izy nanoratra: ‘Ny Soratra Masina... no nanjary fifaliako, ary tao amin’i Jesosy no nahitako sakaiza iray.’”
“Tamin’ny taona 1818, raha nandinika ny faminaniana izy, dia tonga tamin’ny fehin-kevitra fa hiverina i Jesosy ‘eo ho eo amin’ny 1843.’ Tamin’ny 1831 dia nanomboka nizara ampahibemaso ny fianarany izy tao amin’ny vondrona madinika, rehefa voatosiky ny faharesen-dahatra lalina sy ny fitarihan’ny fitondran’Andriamanitra hanao izany. Rehefa nihaona tamin’i J. V. Himes, tonian-dahatsoratra malaza, izy tamin’ny 1839, dia nisokatra ny lalana hitoriana tamin’ny vahoaka marobe tao amin’ireo tanàna lehibe. Na dia notoherin’ny maro aza izy, ny fitoriany sy ny an’ireo hafa izay nandray ny hafatry ny Fiavian’ny Tompo dia nisy fiantraikany lehibe, ka nahatratra hatramin’ny 100,000 ireo nanaiky ny finoana ny amin’ny fahatongavan’i Kristy tsy ho ela. Nandre azy i Ellen Harmon tany Portland, Maine, tamin’ny Martsa 1840, fony izy 12 taona. Izao no notantarainy: “Atoa Miller dia nanaraka sy nanazava ny faminaniana tamin’ny fahitsiana izay namely faharesen-dahatra tao am-pon’ireo mpihaino azy. Nitoetra tamin’ireo fotoana ara-paminaniana izy, ary nitondra porofo maro hanamafisana ny toerany. Avy eo, ny antso sy fananarany mavesa-danja sy mahery nataony tamin’ireo izay tsy mbola niomana dia nahatàna ny vahoaka toy ny voageja tamin-kery miafina.” Life Sketches, 20.