Ang pagsubok tungkol sa Tinapay ng Langit ang siyang omegáng pagsubok ng pagiging alagad noong mga araw ni Jesus, at ito rin ang omega kaugnay ng pagsubok sa manna na kinakatawan sa alpha ng kasaysayan ng tipan ng sinaunang Israel. Ang pasimula ay manna; ang wakas ay ang Tinapay ng Langit. Ang omega ay laging ang pinakadakila, kaya ang pinakamalaking pagtalikod ng mga alagad ay nagtatatak sa Capernaum bilang omega sa kasaysayan ni Cristo at sa pagsubok ng pagiging alagad.
Dia hoy Jesosy tamin’ny mpianany hoe: Raha misy olona te-hanaraka Ahy, aoka izy handà ny tenany ka hitondra ny hazofijaliany ary hanaraka Ahy. Fa izay te-hamonjy ny ainy no hahavery azy; ary izay mahafoy ny ainy noho ny amiko no hahita azy. Fa inona no soa azon’ny olona, raha azony izao tontolo izao rehetra izao, kanefa very ny fanahiny? Ary inona no homen’ny olona ho takalon’ny fanahiny? Fa ho avy ny Zanak’olona amin’ny voninahitry ny Rainy mbamin’ny anjeliny; ary amin’izany dia hamaly ny olona rehetra Izy araka ny asany. Lazaiko aminareo marina tokoa: misy ny sasany eto izay tsy hanandrana fahafatesana mandra-pahitany ny Zanak’olona avy amin’ny fanjakany. Matio 16:24–28.
Kapernaomy dia fitsapana omega. Ny fitsapana tao Kapernaomy dia ny fitsapana momba ny diloilo ao amin’ny fanoharana ny amin’ireo virijina folo; izany dia manomboka amin’ilay antso amin’ny misasakalina, ary manomboka fe-potoana iray izay ahitana ireo virijina adala mahatsapa fa tsy manana diloilo izy. Avy eo dia manomboka raiki-tahotra izy ireo eo am-panatonany ny varavarana hikatona amin’ny lalàna Alahady, araka ny aseho ao amin’ny krizy tao Kapernaomy ao amin’ny Jaona 6:66. Ara-paminaniana dia “menatra” izy ireo.
Indro, avy ny andro, hoy Jehovah Tompo, izay handefasako mosary amin’ny tany, tsy mosary amin’ny mofo, na hetaheta amin’ny rano, fa amin’ny fihainoana ny tenin’i Jehovah; ary hirenireny hatramin’ny ranomasina ka hatramin’ny ranomasina izy, ary hatrany avaratra ka hatrany atsinanana dia hihazakazaka etsy sy eroa hitady ny tenin’i Jehovah, nefa tsy hahita izany. Amin’izany andro izany dia ho reraka noho ny hetaheta ny virijina tsara tarehy sy ny zatovo. Izay mianiana amin’ny fahotan’i Samaria ka manao hoe: Velona andriamanitrao, ry Dana; ary: Velona ny fomban’i Beri-sheba; dia ireo aza no ho lavo ka tsy hitsangana intsony mandrakizay. Amosa 8:11–14.
Ny fitsapana omega tao Kapernaomy dia tandindon’ny fitsapana omega izay manaraka ny fitsapana fototra tamin’ny 2024. Ny fitsapana omega no toerana anombohana asio tombo-kase ny ampakarina mialoha ny lalàna Alahady. Eo no ametrahana farany mandrakizay ny fisarahana, satria raha vao madio izy, dia tsy hisy vahiny intsony (Jentilisa) handeha hamaky an’i Jerosalema na oviana na oviana mandrakizay.
Ary ny Tompo dia hierona avy ao Ziona, ary hamoaka ny feony avy ao Jerosalema; ka hihorohoro ny lanitra sy ny tany; nefa ny Tompo no ho fialofan’ny olony sy herin’ny zanak’Isiraely. Dia ho fantatrareo fa Izaho no Tompo Andriamanitrareo, izay mitoetra ao Ziona, tendrombohitro masina; ary amin’izany Jerosalema dia ho masina, ka tsy hisy vahiny handalo ao aminy intsony.
Ary amin’izany andro izany dia hitranga izao: ny tendrombohitra hitete divay vaovao, ny havoana hikoriana ronono, ary ny renirano rehetra any Joda hikoriana rano; ary hisy loharano hivoaka avy ao an-tranon’i Jehovah ka handena ny lohasahan’i Sitima.
Ho tonga lao i Egypta, ary ho efitra karankaina i Edoma, noho ny habibiana nataony tamin’ny taranak’i Joda, satria nandatsa-dra tsy manan-tsiny teo amin’ny taniny izy. Fa Joda hiorina mandrakizay, ary Jerosalema hatramin’ny taranaka fara mandimby. Fa hodioviko ny ràny izay mbola tsy nodioviko; fa Jehovah mitoetra ao Ziona. Joela 3:16–21.
I Jerosalema dia diovina ho afaka amin’ny ota ao anatin’ireo fihetsiketsehana farany amin’ny fitsarana famotorana; ao amin’ny Zakaria toko faha-telo no anomezana an’i Josoa ilay fitafiana fotsy rongony avy amin’i Filadelfia mba hisolo ny fitafiana maloto avy amin’i Laodikia. “Dia ho masina i Jerosalema, ary tsy hisy vahiny handeha hamaky azy intsony,” satria ny vary dia efa voasaraka tamin’ny tsimparifary ka voaangona ho fanatitra santatra. Izany dia mitranga ao amin’ny fitsapana omega, ary mitranga izany rehefa vohaina ny varavarankelin’ny lanitra, ka atsipin’i Jesosy ao anatin’ny vata ireo firavaka sarobidy, ary hoy Izy amin’izao tontolo izao: “avia ka jereo.” “Avia ka jereo” ny fanevan’ny fanjakako, ny ampakariko, ny fanatitro avy amin’ny Levita tahaka ny tamin’ny andro fahiny. “Avia ka jereo” ny tempoliko, ny vatako feno firavaka sarobidy—samy voaomana ho ampahany amin’ny satroboninahitry ny fanjakan’ny voninahitra.
Ny fitsapana alpha fototra tamin’ny 2024 dia mitarika ho amin’ny fitsapana omega ao amin’ny tempoly. Ny fitsapana omega dia mitranga rehefa vohaina ny varavaran’ny lanitra, dia amin’izany no anaovan’ny ampakarina ny tenany ho vonona. Ireo virijina adala sy ny hafatr’izy ireo momba ny ranonorana farany, dia ny filazana fiadanana sy filaminana sandoka, dia tsofin’ny rivotra hivoaka amin’ny alalan’ireo varavarankely misokatra; fa ny hafatr’ity tantara ity dia ny hafatry ny rivotra avy any atsinanana. Io hafatra io no rivotra mahery an’i Isaia izay sakanana amin’ny andron’ny rivotra avy any atsinanana; io no rivotra efatra ao amin’i Jaona izay ferana mandritra ny fotoan’ny fanisiana tombo-kase ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo.
“Ny anjely dia mitana mafy ny rivotra efatra, aseho ho toy ny soavaly masiaka mitady hiala amin’ny famatorana ka hirohotra manerana ny tany rehetra, mitondra fandringanana sy fahafatesana amin’izay lalany.
“Moa hatory va isika eo amin’ny sisin’ny tontolo mandrakizay mihitsy? Moa hatina sy mangatsiaka ary maty va isika? Endrey, enga anie ka ho ao amin’ny fiangonantsika ny Fanahy sy fofon’Andriamanitra, ka hovelomina ao amin’ny olony izany, mba hahafahan’izy ireo mitsangana amin’ny tongony ka ho velona.” Manuscript Releases, volume 20, 217.
Izay mandà izany hafatry ny rivotra avy any atsinanana, dia tsofin’ny rivotra hivoaka eo am-baravarankely—dia ilay tandindon’ny fikomiany indrindra. Ny fako avy amin’ny fahadisoana dia miraikitra mandrakizay amin’ilay sokajin’olona adala izay tsy manana diloilo. Efraima dia niray tamin’ny sampiny indray. Nolaviny ny fitomboan’ny fahalalana momba ny fotoanan’ny fanisiana tombo-kase, sy ny fifandraisany amin’ny finoana silamo amin’ny loza fahatelo. Havadik’Andriamanitra ho “henatra” ny voninahitry ny hafatra sandoky ny ranonorana farany ataon’izy ireo.
Ny oloko dia ringana noho ny tsy fahalalana; satria ianao nandà ny fahalalana, dia holaviko kosa ianao, mba tsy ho mpisorona ho Ahy intsony; ary noho ianao nanadino ny lalàn’Andriamanitrao, dia hanadino ny zanakao kosa Aho.
Araka ny nitomboany no nanotany tamiko; koa hovàko ho fahafaham-baraka ny voninahiny. Ny fahotan’ny oloko no haniny, ary ny fony dia apetany amin’ny helony. Koa ho tahaka ny olona ny mpisorona; ary hovaliako izy araka ny lalany, sady hovelarako amin’ny asany izy. Fa hihinana izy, nefa tsy ho voky; hijangajanga izy, nefa tsy hitombo; satria efa nitsahatra tsy nihaino an’i Jehovah izy. Ny fijangajangana sy ny divay ary ny ranom-boaloboka vaovao no manaisotra ny saina. Ny oloko manontany torohevitra amin’ny hazony voasokitra, ary ny tehiny no manambara aminy; fa ny fanahin’ny fijangajangana no nampivily azy, ary nijangajanga izy ka niala tsy ho eo ambanin’Andriamaniny. Eo an-tampon’ny tendrombohitra no amonoany fanatitra, ary eo amin’ny havoana no andoroany ditin-kazo manitra, dia eo ambanin’ny hazo ôka sy ny popola ary ny olma, satria tsara ny alokalony; koa ny zanakareo-vavy dia hijangajanga, ary ny vinantonareo-vavy dia hijangajanga amin’olon-kafa. Tsy hosaziko ny zanakareo-vavy raha mijangajanga izy, na ny vinantonareo-vavy raha mijangajanga amin’olon-kafa; fa izy lehilahy kosa misaraka miaraka amin’ny vehivavy janga, ary miara-manao fanatitra amin’ny vehivavy vetaveta; koa ny olona tsy manam-pahazavan-tsaina dia ho lavo.
Na dia mijangajanga aza ianao, ry Isiraely, aoka tsy hanota kosa Joda; ary aza mankany Gilgala ianareo, na miakatra ho any Betavena, ary aza mianiana hoe: Velona Jehovah. Fa Isiraely mihemotra tahaka ny ombivavy vavy maditra; ankehitriny Jehovah dia hiandry azy toy ny zanak’ondry eny amin’ny tany malalaka.
Efraima dia tafaray amin’ny sampy; avelao izy ho amin’izany.
Ny fisotrony dia marikivy; nijangajanga mandrakariva izy; ny mpanapaka azy dia tia amin-kenatra hoe: Omeo ianareo. Ny rivotra no namatotra azy tamin’ny elany, ary ho menatra izy noho ny fanatiny. Hosea 4:6–19.
Ny fako izay esorina dia samy ny virijina adala sy ny fampianaran-diso izay ifamatorany. Isika dia izay hanintsika; ary nolavin’izy ireo ny hafatry ny rivotra avy any atsinanana, fa nofidiny kosa ny lainga izay mitondra fitaka mahery manaraka azy, ka dia nanjary niray tamin’ny hafatra sandoka momba ny fiadanana sy ny filaminana, dia ny ranonorana farany, izy ireo. Ny divay vaovao ao amin’i Joela dia voakapa tsy ho eo am-bavany, eo indrindra amin’izay ahatongavan’i Jeremia ho vavan’Andriamanitra.
“Rehefa mandà ny fahamarinana ny olona, dia mandà Ilay Loharano niaviany. Rehefa manitsakitsaka ny lalàn’Andriamanitra izy, dia mandà ny fahefan’Ilay Mpanome lalàna. Mora tahaka ny fanaovana sampy amin’ny hazo na vato ihany ny fanaovana sampy amin’ny fampianaran-diso sy ny tsangan-kevitra sandoka. Amin’ny fanehoana diso ny toetran’Andriamanitra no itarihan’i Satana ny olona hihevitra Azy amin’ny endrika tsy marina. Amin’ny maro, dia sampy filôzôfika no atsangana eo amin’ny toeran’i Jehovah; fa Andriamanitra velona kosa, araka izay ambarany ao amin’ny Teniny, ao amin’i Kristy, ary ao amin’ny asan’ny famoronana, dia vitsy no mivavaka Aminy. An’arivony no manandratra ny zavaboary ho andriamanitra, raha mandà an’Andriamanitry ny zavaboary kosa izy. Na dia amin’ny endrika hafa aza, dia mbola misy tokoa ny fanompoan-tsampy ao amin’ny tontolo kristiana ankehitriny, tahaka ny nisiany teo amin’ny Isiraely fahiny tamin’ny andron’i Elia. Ny andriamanitry ny maro izay milaza tena ho hendry, dia ny an’ny filôzôfa, ny poety, ny mpanao politika, ny mpanao gazety—ilay andriamanitry ny faribolana voakolokolo sy manara-penitra, an’ny oniversite sy kolejy maro, ary na dia an’ny sampam-pampianarana teolojika sasany aza—dia zara raha tsara noho Bala, andriamanitry ny masoandron’i Fenisia.” The Great Controversy, 583.
Tamin’ny fisarahana ny tena izy sy ny sandoka ao amin’ny nofin’i Miller, ny rivotra no mitondra ny virjiny sandoka hivoaka, raha ny Tompo kosa manisy tombo-kase ny ampakariny mandritra ny fitsapana anatiny omega amin’ny varavarankely misokatra.
Indro, Izaho haniraka ny irako, ary izy hanomana ny lalana eo alohako; ary ny Tompo, Izay tadiavinareo, dia ho tonga tampoka ao amin’ny tempoliny, dia Ilay iraky ny fanekena, Izay ifalianareo; indro, avy Izy, hoy Jehovah, Tompon’ny maro. Fa iza no hahazaka ny andro fihaviany? ary iza no hahatohitra raha miseho Izy? fa Izy dia tahaka ny afon’ny mpandrendrika, ary tahaka ny savonin’ny mpanasa lamba; ary hipetraka tahaka ny mpandrendrika sy mpanadio volafotsy Izy; ary hodioviny ny taranak’i Levy, sady hodioviny tahaka ny volamena sy ny volafotsy izy, mba hanaterany fanatitra amin’ny fahamarinana ho an’i Jehovah. Ary amin’izany dia ho sitrak’i Jehovah ny fanatitr’i Joda sy Jerosalema, tahaka ny tamin’ny andro fahiny sy tahaka ny tamin’ny taona taloha. Malakia 3:1–4.
Ny zanak’i Levy dia zanak’ireo Levita izay nahatoky tamin’ny fitsapana ny sarin’ny bibidia tamin’ny andron’i Aarona, ary avy eo indray tamin’ny fitsapana ny sarin’ny bibidia tamin’ny andron’i Jeroboama. Izy ireo no mandalo ny fitsapana ny sarin’ny bibidia, izay fitsapana anapahana ny anjara mandrakizainy, ary ilay fitsapana izay tsy maintsy lalovany—alohan’ny hanombohana antsika tombo-kase.
“Nasehon’ny Tompo tamiko mazava tsara fa ny sarin’ilay bibidia dia hatsangana alohan’ny hifaranan’ny fotoam-pahasoavana; fa izy no ho fitsapana lehibe ho an’ny vahoakan’Andriamanitra, izay hanapahana ny anjarany mandrakizay.
“Ity no fizahan-toetra tsy maintsy handalovan’ny vahoakan’Andriamanitra alohan’ny hanisiana tombo-kase azy. Izay rehetra nanaporofo ny fahatokiany tamin’Andriamanitra tamin’ny fitandremana ny lalàny sy tamin’ny fandavany tsy hanaiky sabata sandoka, dia hosoratana eo ambanin’ny fanevan’i Jehovah Tompo Andriamanitra, ary handray ny tombo-kasen’Andriamanitra velona. Fa izay mahafoy ny fahamarinana avy any an-danitra ka manaiky ny sabatan’ny Alahady, dia handray ny mariky ny bibidia” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 976.
Ny fitsapana momba ny sarin’ilay bibidia no fitsapana mialoha ny fitsapana momba ny mariky ny bibidia amin’ny lalàn’ny Alahady, ary tsy maintsy lalovana izany alohan’ny hihidinan’ny varavarana.
Izany no fitsapana izay manadio ny marina ary koa mampisaraka ny marina amin’ny tsy marina. Izany no fitsapana izay ahitana an’i Daniela sy Sadraka sy Mesaka ary Abednego ho tsara tarehy kokoa sy matavy noho ireo izay nihinana ny sakafon’i Babylona. Ny antoko iray dia nihinana ny mofon’ny Lanitra, ary ny antoko iray kosa ny mofon’i Babylona. Izany no fitsapana ny mofo tao amin’ny synagoga tany Kapernaomy.
Eo ivelany, ny fotoam-pitsapana iainantsika ankehitriny dia ny fitsapana ny sarin’ilay bibidia, dia ny firaisan’ny fiangonana sy ny fanjakana ao anatin’i Etazonia. Ny fotoam-pitsapana anatiny mifanandrify amin’izany kosa dia manavaka sokajin-virijiny iray izay maneho ny sarin’ny maha-olombelona, sy sokajin-virijiny iray hafa izay maneho ny sarin’ny maha-Andriamanitra mitambatra amin’ny maha-olombelona. Rehefa avy namaritra ny fanadiovana sy fanesorana ny loto amin’ny Levita i Malakia, dia manolotra fitsapana Andriamanitra.
Ary hanatona anareo Aho mba hitsara; ary ho vavolombelona haingana hiampanga ny mpamosavy sy ny mpijangajanga ary ny mpianiana lainga, sy ireo mampahory ny mpikarama amin’ny karamany, ny mpitondratena sy ny kamboty, ary ireo manilikilika ny vahiny tsy hahazo ny rariny tokony ho azy, sady tsy matahotra Ahy, hoy Jehovah, Tompon’ny maro.
Fa Izaho no Jehovah, tsy miova; koa ianareo, ry taranak’i Jakoba, dia tsy levona. Malakia 3:5, 6.
Ny fitsapana voalohany dia ny hatahotra an’Andriamanitra, ary ilay antokon’olona izay tsy nahatana ny fizahan-toetran’ny Iraky ny Fanekena dia tononina avy eo amin’ny fanamelohana dimy, iray isanisany ho an’ireo virijina adala, mifanaraka amin’ny hoe fadiranovana, ory, mahantra, jamba, mitanjaka; toetra dimy ara-paminaniana ho an’ireo virijina adala dimy, izay voafintina ao ambanin’ilay andian-teny hoe: “ary tsy matahotra Ahy.” Ireo no tsy nahatafita ilay fitsapana alfa voalohany fototra. Tsy nahomby izy ireo satria tsy nahatakatra fa Andriamanitra tsy miova mandrakizay. Ireo no tsy nahatafita ilay fitsapana alfa ivelany fototra tamin’ny 2024.
“Misy lesona azo ianarana avy amin’ny tantaran’ny lasa; ary antsoina ho amin’izany ny saina, mba hahazoan’ny rehetra fa miasa amin’ny làlana iray ihany Andriamanitra ankehitriny tahaka izay efa nataony hatramin’izay. Hita eo amin’ny asany sy eo anivon’ny firenena ankehitriny ny tànany, tahaka izany indrindra no efa niseho hatramin’ny fotoana nanambaràna voalohany ny filazantsara tamin’i Adama tao Edena.
“Misy vanim-potoana izay teboka manan-danja eo amin’ny tantaran’ny firenena sy ny fiangonana. Ao amin’ny fitondran’Andriamanitra, rehefa tonga ireo krizy samihafa ireo, dia omena ny fahazavana ho an’izany fotoana izany. Raha raisina izany, dia misy fandrosoana ara-panahy; raha lavina kosa, dia manaraka ny fihemorana ara-panahy sy ny faharavan-tsambo. Ny Tompo, ao amin’ny Teniny, dia nampibaribary ny asa fanafihan’ny filazantsara araka izay nanatanterahana azy tamin’ny lasa, ary mbola hatao amin’ny ho avy, hatramin’ny fifandonana famaranana, rehefa hanao ny hetsika mahagaga farany ataony ireo hery satanika.” Bible Echo, 26 Aogositra 1895.
Tsy hitan’ny Laodiseana fa tsy miova mandrakariva ny fitondran’Andriamanitra amin’ny olona. Raha raisina ny fahazavana, na ny diloilo, dia misy fitahiana; raha tsy izany, dia faharavana tanteraka no vokany.
“Tamin’ireo andro lasa, ny Tompo Andriamanitry ny lanitra dia nanambara ny zava-miafiny tamin’ny mpaminaniny. Ny ankehitriny sy ny hoavy dia samy mazava eo anatrehany. Ny feon’Andriamanitra dia manakoako mandritra ny taonjato mifandimby, milaza amin’ny olona izay hitranga. Ny mpanjaka sy ny andriana dia samy mandray ny toerany amin’ny fotoana voatendriny avy. Mihevitra izy fa manatanteraka ny fikasany manokana, kanefa raha ny marina dia manatanteraka ny teny izay efa nambaran’Andriamanitra.”
“Paoly dia manambara fa ny fitantarana ny fifandraisan’Andriamanitra tamin’ny olombelona tamin’ny lasa dia ‘voasoratra ho fananarana antsika, izay niharan’ny faran’izao tontolo izao.’ Ny tantaran’i Daniela dia nomena antsika ho fananarana. ‘Ny zava-miafin’i Jehovah dia ao amin’izay matahotra Azy.’ Mbola velona sy manjaka ihany ny Andriamanitr’i Daniela. Tsy nakatony tamin’ny olony ny lanitra. Tahaka ny tamin’ny andron’ny Jiosy, dia toy izany koa amin’izao andro izao, Andriamanitra dia manambara ny zava-miafiny amin’ny mpanompony, dia ny mpaminany.”
Hoy ny apostoly Petera hoe: “Ary manana ny teny faminaniana izay vao mainka azo antoka kokoa isika; ka tsara no anaovanareo azy ho zava-tandremana, tahaka ny jiro mamirapiratra ao amin’ny toerana maizina, mandra-pahazavan’ny andro sy iposahan’ny kintan’ny maraina ao am-ponareo; fantatrareo indrindra aloha izao, fa tsy misy faminaniana ao amin’ny Soratra Masina avy amin’ny fanazavana ataon’ny tena manokana. Fa ny faminaniana tsy nentin’ny sitrapon’olona fahiny, fa olona masina avy amin’Andriamanitra no niteny araka ny nitondran’ny Fanahy Masina azy.”
Ny tsy mino sy tsy matahotra an’Andriamanitra dia tsy mahafantatra ny maha-zava-dehibe ny famantarana ny andro, izay nambara mialoha tao amin’ny tenin’ny faminaniana. Noho ny tsy fahalalana dia mety handà ny handray ny firaketana nomen’ny tsindrimandry izy ireo. Fa rehefa ny Kristiana milaza tena ho mpino no miteny amim-panesoana ny amin’ny fomba sy ny fitaovana ampiasain’ilay IZAHO IZAY MISY lehibe hampahafantarana ny fikasany, dia mampiseho ny tenany ho tsy mahalala na ny Soratra Masina na ny herin’Andriamanitra izy ireo. Fantatry ny Mpamorona tsara izay singa ifampiraharahany ao amin’ny toetra maha-olombelona. Fantany izay fomba tokony hampiasaina mba hahazoana ny vokatra irina.
Tsy maharitra ny tenin’olona. Izay manao ny fanambaran’olona ho ianteherany dia tokony hihorohoro tokoa; fa indray andro any dia ho tahaka ny sambo vaky izy. Tsy mety diso ny tenin’Andriamanitra, ary maharitra mandrakizay. Hoy Kristy: “Lazaiko aminareo marina tokoa: Mandra-pahafoan’ny lanitra sy ny tany, dia tsy hisy ho foana akory amin’ny lalàna na dia litera iray, na tendron-tsoratra iray aza, mandra-pahatanterak’izy rehetra.” Ny tenin’Andriamanitra dia haharitra mandritra ny taona tsy manam-pahataperan’ny mandrakizay. Youth Instructor, 1 Desambra 1903.
Andriamanitra tsy mba miova velively, ary miasa araka ireo tsipika mitovy amin’izay efa nataony hatrizay Izy.
“Ny asan’Andriamanitra eto ambonin’ny tany dia mampiseho, hatramin’ny taranaka fara mandimby, fitoviana manaitra eo amin’ny fanavaozana lehibe rehetra na hetsika ara-pivavahana rehetra. Tsy miova mandrakariva ny foto-kevitra iasan’Andriamanitra amin’ny olona. Ny hetsika lehibe amin’izao andro izao dia manana tandrify amin’ireo tamin’ny lasa, ary ny fanandraman’ny fiangonana tamin’ny andro fahiny dia manana lesona sarobidy indrindra ho an’ny androntsika ankehitriny.” The Great Controversy, 343.
Ny toko fahatelo ao amin’i Malakia, andininy efatra voalohany, dia manondro ilay iraka manamboatra ny lalana ho an’Ilay Iraky ny Fanekena, ary ny fanadiovana sy fanalàna tain-dratsy ny Levita. Avy eo ny Tompo dia manambara fitsarana amin’i Laodikia, ka mampahafantatra fa tsy matahotra an’Andriamanitra izy ireo, izany hoe tsy nahavita ny fizahan-toetra fototra, dia ny alfa, an’ny anjely fahatelo. Ny tsy fisian’ny fahatahorany dia maneho fandavana an-tsitrapo ny fahalalana, ary ny tontolon’izany fahalalana laviny izany dia ny fanekena ny tantaran’ilay iraka manamboatra ny lalana sy Ilay Iraka Masina manaraka azy. Ny mpaminany rehetra dia manondro ny andro farany, ary tsy hisy antony hanondroana hetsika fanavaozana sandoka, raha tsy misy ny tena izy.
“Nefa tsy nijanona tsy nanao na inona na inona Satana. Ankehitriny izy dia niezaka hanao izay efa niezahany natao tamin’ny hetsika fanavaozana rehetra hafa—dia ny hamitaka sy handringana ny olona amin’ny fanolorany hosoka ho solon’ny asa marina. Tahaka ny nisian’ny Kristy sandoka tamin’ny taonjato voalohany amin’ny fiangonana kristiana, dia nisy koa mpaminany sandoka nipoitra tamin’ny taonjato fahenina ambin’ny folo.” The Great Controversy, 186.
Ny tontolon-kevitra ao amin’ireo andininy enina voalohany ao amin’ny Malakia toko faha-telo dia ny fanadiovana sy fanamasinana ny Levita ao amin’ilay hetsika fanavaozana an’ireo efatra amby efatra alina sy iray hetsy. Ny ho avy miandry an’i Amerika dia na io hetsika io tokoa, na iray amin’ireo sandoka maro. Avy eo dia milaza i Malakia:
Hatrany andro tamin’ny razanareo dia efa niala tamin’ny didiko ianareo ka tsy nitandrina izany. Miverena amiko, dia hiverina aminareo Aho, hoy Jehovah, Tompon’ny maro. Malakia 3:7.
Ny fikomiana miandalana nandritra ireo taranaka efatra no fampidirana sy toe-javatra ametrahana ny bokin’i Joela, ary i Malakia eto dia manondro io fikomiana miandalana io ihany rehefa milaza hoe: “hatramin’ny andron’ny razanareo aza dia efa niala ianareo.” Hatramin’ny taona 1863, dia tamin’ny andron’ny razan’ny taranaka voalohan’ny fikomiana no vao mainka nitombo hatrany ny fialan’izy ireo lavitra sy lavitra kokoa niala tamin’Andriamanitra. Ny fanambarana manohitra ny fahotany mitohy dia malefahin’ilay antso laodikiana izay, amin’ny feo feno alahelo, mampanantena fa raha miverina ihany izy ireo, dia hiverina aminy Andriamanitra.
Nefa hoy ianareo hoe: Amin’inona no hiverenanay? Moa handroba an’Andriamanitra va ny olona? Kanjo efa nandrobana ahy ianareo. Nefa hoy ianareo hoe: Amin’inona no nandrobana anay Anao? Tamin’ny ampahafolony sy ny fanatitra. Voaozona amin’ny ozona ianareo; fa efa nandrobana ahy ianareo, dia ity firenena iray manontolo ity aza.
Ento avokoa ny ampahafolon-karena rehetra ho ao amin’ny trano firaketana, mba hisy hanina ao an-tranoko; ary izahao toetra Aho ankehitriny amin’izany, hoy Jehovah, Tompon’ny maro, raha tsy hovohako ho anareo ny varavaran’ny lanitra ka handrotsahako fitahiana ho anareo mandra-pahalanin’ny fitoeran-toerana azy.
Ary handriko noho ny aminareo ilay mpandringana, ka tsy handringana ny vokatry ny taninareo izy; ary ny voalobokareo any an-tsaha tsy handatsaka ny voany alohan’ny fotoany, hoy Jehovah, Tompon’ny maro. Ary ny firenena rehetra hiantso anareo hoe sambatra; fa ho tany mahafinaritra ianareo, hoy Jehovah, Tompon’ny maro. Malakia 3:5–12.
Ang panlabas na pundasyonal na pagsubok na alpha ng 2024 ay sinusundan ng panloob na pangwakas na pagsubok ng 2026. Ang pangwakas na pagsubok na iyon ay nagaganap kapag nabubuksan ang mga dungawan ng langit, at ang tatlong lugar kung saan kinikilala ang mga bukás na dungawang iyon sa konteksto ng nagtatagumpay na iglesya ay ang Malakias 3, ang panaginip ni Miller, at Apocalipsis 19. Ang Malakias ang alpha, ang panaginip ni Miller ang gitna, at ang Apocalipsis ang omega. Ang pagsubok ay inilalarawan ni Cristo, bilang lalaking may sipilyong pang-alis ng dumi, na inihahagis ang mga hiyas sa kabaong. Ang mga hiyas na iyon ay kapuwa mga katotohanang ganap na nakaayos ayon sa kanilang pagkakasunud-sunod, at ang nalabi. Ang kamalig ay ang dako kung saan tinitipon at ipinamamahagi ang pagkain. Gaya ng pagsubok ng manna, ng pagsubok sa Capernaum, at ng Tinapay ng Langit—ang “pagkain” ang paksa.
Ny “hena” dia menaka ao amin’ny fanoharana momba ny virijiny, ary izy no maneho ny toetra, ny Fanahy Masina, ary ny hafatra ara-paminaniana izay mitondra ny Fanahy Masina ao am-po sy ao an-tsain’ireo izay mampivelatra ny toetran’i Kristy. Ny “hena” dia ilay “divay vaovao” ao amin’i Joela izay nesorina tamin’ireo mamo ao Efraima. Mba handresena ny fitsapana anatiny momba ny tempolin’ny vato fehizoro farany an’ny anjely faharoa dia tsy maintsy efa nandresy ny fitsapana fototra voalohany, izay alpha, eo ivelany ianao. Raha tsy nanaiky ny fanorenana ianao, dia tsy afaka ho isan’ny tempoly izay atsangana eo ambonin’ny fanorenana; fa raha tsy isan’ireo izay nandresy izany fitsapana fototra izany ianao, dia hanorina ny tranonao ara-panahy sandoka eo ambonin’ny fasika. Jaona no miantso izany trano ara-panahy sandoka izany hoe “ny synagogan’i Satana”, ary Jeremia kosa hoe “ny fiangonan’ny mpaneso.”
Ento avokoa ny fahafolonkarena sy ny fanatitra ho ao an-trano firaketana no fitsapana anatiny izay ametrahana ny tombo-kase. Ilay lehilahy nitondra borosy fanadiovana dia nanipy ny sisa amin’ny olon’Andriamanitra ho ao anatin’ilay vata efa nitarina, ary tamin’izany no nanehoany an-tsary ny asa fanaterana ny fahafolonkarena rehetra ho ao an-trano firaketana. Ny Levita no fanatitra asandratra rehefa mandatsaka fitahiana avy amin’ny varavaran’ny lanitra Izy. Ny firavak’ilay lehilahy nitondra borosy fanadiovana dia ny sisa amin’ny olony, ary ao amin’ny Isaia toko fahenina ireo olon’ny sisa ireo dia faritana ho fahafolonkarena.
Dia hoy izaho nanao hoe: Tompoko, mandra-pahoviana? Ary Izy namaly hoe: Mandra-paharavan’ny tanàna ka tsy hisy mponina, ary ny trano tsy hisy olona, ary ny tany ho lao dia lao tokoa; ary Jehovah hampanalavitra ny olona any lavitra, ka hisy fandaozana lehibe eo afovoan’ny tany. Kanefa mbola hisy ampahafolony ao aminy, ary hiverina izany, nefa ho levona; tahaka ny hazo teil sy tahaka ny hazo ôka, izay mbola misy votoatiny ao aminy, rehefa mihintsana ny raviny; dia toy izany no hahavotoatin’izany ny voa masina. Isaia 6:11–13.
Ny Tompo dia manondro fa ny fanontaniana hoe: “Mandra-pahoviana?” eo amin’ny vavolombelona maromaro dia manondro ny lalàn’ny Alahady, ary ao amin’ny andininy faha-telon’ny Isaia enina dia manambara ny anjely hoe: “Masina, masina, masina, Jehovah, Tompon’ny maro; heniky ny voninahiny ny tany rehetra.” Ampifandraisin-dRahavavy White amin’ilay anjely mahery ao amin’ny Apokalypsy valo ambin’ny folo izany.
“Raha hitan’izy ireo [ny anjely] ny ho avy, amin’ny fotoana izay hahafeno ny tany rehetra ny voninahiny, dia mifamaly amin’ny hira fiderana mandresy sy mirindra tsara izy ireo manao hoe: ‘Masina, masina, masina, no Jehovah Tompon’ny maro.’ Feno fahafaham-po tanteraka izy ireo amin’ny fanomezam-boninahitra an’Andriamanitra; ary eo anatrehany, eo ambanin’ny tsiky fankasitrahany, dia tsy maniry na inona na inona mihoatra noho izany izy. Amin’ny fitondrana ny endriny, amin’ny fanaovana ny fanompoany sy amin’ny fiankohofana aminy, dia tratra tanteraka ny faniriany ambony indrindra.” Review and Herald, 22 Desambra 1896.
Isaia toko fahenina dia manondro ny 9/11, fotoana izay nanazavan’ny voninahitry ny feo voalohany amin’ireo feo roa ao amin’ny Apokalypsy toko fahavalo ambin’ny folo ny tany. Rehefa nanontany i Isaia hoe: “mandra-pahoviana?” dia faritana ho ny vanim-potoana manomboka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady ny tantaran’io toko io, izay ahatongavan’ilay feo faharoa. Ampahafantarin’i Isaia antsika fa amin’ny fotoanan’ny lalàn’ny Alahady dia hisy sisa—izay ampahafolon-karena. Manana votoatiny ao anatiny ny sisa—menaka ao anatin’ny fanakiny.
Nefa mbola hisy ampahafolon’izany [ampolon-karena], ka hiverina izany, ary hohanina; tahaka ny hazo teil sy tahaka ny ôka, izay mbola misy aina ao aminy, raha mihintsana ny raviny: dia toy izany ny taranaka masina no ho fototr’izany. Isaia 6:13.
Ny “ampahafolony” dia ireo izay “niverina” ho setrin’ny antson’i Malakia sy Jeremia koa mba hiverina. Hazo avy amin’ny olombelona izy ireo, mitambatra amin’ny maha-Andriamanitra (ny voa masina). Hohanina izy ireo, satria tsy iraka ihany izy ireo, fa saina famantarana ny mofo ahetsiketsika amin’ny Pentekosta; izy ireo no hafatra hohanin’ny Jentilisa.
Koa izao no lazain’i Jehovah: Raha miverina ianao, dia hampodiko indray, ka hijoro eo anatrehako ianao; ary raha sarahinao amin’ny zava-dratsy ny zava-tsara, dia ho tahaka ny vavako ianao; aoka izy ireo no hiverina aminao, fa ianao kosa aza miverina aminy. Jeremia 15:19.
I Jeremia dia maneho ireo izay nihinana ny hafatra teo an-tànan’ilay anjely, izay ny alpha sy fitsapana fototra asehon’ny 11 Aogositra 1840, 1888, ary 9/11; fa hoy izy: hitako ny teny ka nohaniko.
Hita ny teninao, ka dia nohaniko izany; ary ny teninao no fifaliako sy firavoravoan’ny foko; fa ny anaranao no iantsoana ahy, Jehovah, Andriamanitry ny maro. Jeremia 15:16.
I Jeremia dia nantsoina tamin’ny anaran’Andriamanitra rehefa nihinana ilay bokikely teny an-tanan’ilay anjely izy, ary izany hafatra izany dia niteraka fifaliana sy firavoravoana, mifanohitra amin’ny henatra. Rehefa omena an’i Jeremia ny anaran’Andriamanitra, dia misolo tena ireo iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo izay Filadelfiana izy.
Izay maharesy no hataoko andry ao amin’ny tempolin’Andriamanitro, ary tsy hivoaka intsony izy; ary hosoratako eo aminy ny anaran’Andriamanitro sy ny anaran’ny tanànan’Andriamanitro, dia Jerosalema vaovao, izay midina avy any an-danitra avy amin’Andriamanitro; ary hosoratako eo aminy ny anarako vaovao. Apokalypsy 3:12.
Nohanin’i Jeremia ny hafatry ny 9/11 ary niaritra ny fahadisoam-panantenana tamin’ny 18 Jolay 2020.
Tsy niara-nipetraka tamin’ny fivorian’ny mpaneso aho, na nifaly; nipetraka nitokana aho noho ny tananao; fa nofenoinao fahatezerana aho. Nahoana no maharitra mandrakariva ny fanaintainiako, ary tsy azo sitranina ny feriko, izay mandà tsy ho sitrana? Moa ho tonga amiko tahaka ny mpandainga va Hianao, sy tahaka ny rano diso fanantenana? Jeremia 15:17, 18.
Ny “fiangonan’ireo mpaneso” ao amin’i Jeremia dia ilay “synagogan’i Satana” ao amin’i Filadelfia sy Smyrna, izay milaza fa Jiosy izy, nefa tsy izany. Tsy nifaly Jeremia, fa ny hafatra izay notorìny dia hafatra sandoka, ka henatra ihany no naterany, fa tsy fifaliana. Ilay “ratra mandrakizay izay tsy nety ho sitrana” an’i Jeremia dia ireo telo andro sy tapany izay nifalian’ny fiangonan’ireo mpaneso, raha i Jeremia sy i Mosesy ary i Elia kosa maty teo amin’ny làlana namakivaky ny lohasahan’ny taolana maina maty. Teo afovoan’izany fotoana feno fisalasalana sy tsy fahazoana antoka izany, dia nangataka an’i Jeremia hiverina ny Tompo.
Koa izao no lazain’i Jehovah: Raha miverina ianao, dia hampodiko indray, ka hijoro eo anatrehako ianao; ary raha avoakanao ny sarobidy hiala amin’ny tsinontsinona, dia ho tahaka ny vavako ianao; aoka izy ireo hiverina aminao, fa aza ianao no hiverina aminy. Ary hataoko rindrina varahina mafy orina eo anatrehan’ity firenena ity ianao; hiady aminao izy, nefa tsy haharesy anao; fa Izaho momba anao hamonjy sy hanafaka anao, hoy Jehovah. Ary hanafaka anao amin’ny tanan’ny ratsy fanahy Aho, ary hanavotra anao amin’ny tanan’ny mahatahotra. Jeremia 15:19–21.
Raha hiverina i Jeremia, dia hataon’Andriamanitra tafika izy, aseho ho toy ny manda varahina izay hiadian’ny “ratsy fanahy” sy ny “mahatahotra” samy izy, nefa tsy haharesy. Izany no tafiky ny soavaly fotsy miaraka amin’ny mpitaingin-tsoavaly mitafy fanamiana rongony fotsy. Io tafika io, na io manda varahina io, dia atsangana rehefa miverina i Jeremia; raha ary rehefa manavaka ny sarobidy amin’ny vetaveta izy. Ao amin’ny Ezekiela toko fahafito amby telopolo, ny tafika izay lazain-dRahavavy White fa vahoaka sisa tavela an’Andriamanitra dia mitsangana rehefa tafaverina izy ireo. Miverina ny sisa, avy eo mitsangana ho tafika mahery izy, rehefa manavaka ny sarobidy sy ny vetaveta izy ireo, ary amin’izany dia tonga vavan’Andriamanitra. Tsy maintsy mizara marina ny tenin’ny fahamarinana izy ireo, ka manavaka ny akofa amin’ny vary, satria mampiasa ireo fitsipika ireo ihany izay noraisin-drainy izy, izay mpanoto varimbazaha nahay manokana tamin’ny fanomanana ny mofo tena tsara indrindra. Raha manavaka ny sarobidy amin’ny vetaveta izy ireo, ny fahamarinana amin’ny fahadisoana, dia ho mpiambina napetrak’Andriamanitra izy rehefa Andriamanitra manavaka ny ratsy fanahy sy ny hendry.
Namaly ny antso hiverina i Jeremia tamin’ny 2023; ary avy eo, tamin’ny 2024, dia diso fanantenana izy raha nisaraka teo amin’ilay fizahan-toetra fototra momba an’i Roma mametraka ny fahitana ny vondrona lehibe iray. Nanasaraka araka ny marina ny sarobidy tamin’ny vetaveta i Jeremia, ny fahamarinana tamin’ny fahadisoana, ary nanohy hatrany mandra-pahatongan’ny fizahan-toetra anatiny omega tamin’ny fisokafan’ny varavaran’ny lanitra. Rehefa misokatra ny lanitra, ny fiangonana mpandresy dia efa niomana. Nandalo ny fizahan-toetra fototra ivelany alpha izy, ary avy eo dia nandalo ny fizahan-toetra anatiny omega momba ny varavaran’ny lanitra. Na mandalo izy ka tonga anisan’ny tafik’Andriamanitra, na tsofin’ny rivotra hivoaka avy eo am-baravarankely. Ario any an-tsaha lehibe izy, tahaka an’i Sebna ao amin’ny Isaia roa amby roapolo, na ario ao anaty vata. Na ario ao anaty vata izy, na ario hiala ao amin’ny tempoly, tahaka ny nanarian’i Nehemia an’i Tobia, na tahaka ny nandroahan’i Kristy ny mpanakalo vola. Rehefa manipy ny firavaka ao anaty vata ilay lehilahy mitondra borosy fanadiovana vovoka, dia na ny Tenin’Andriamanitra ao anatin’ny rafitra vaovaon’ny fahamarinana no tiana ambara amin’ilay vata, na ny tempolin’Andriamanitra no tiana ambara amin’ilay vata; samy tandindon’i Kristy izy roa, ary tsy tokony hozarazaraina i Kristy.
Misaratsaraka va Kristy? Moa Paoly va nohomboana tamin’ny hazo fijaliana ho anareo? Sa tamin’ny anaran’i Paoly va no nanaovana batisa anareo? 1 Korintiana 1:13.
Tsy nisaraka tamin’i Paoly i Kristy. Tsy nisaraka tamin’ny maha-olona an’i Paoly ny maha-Andriamanitra. Rehefa Paoly, ilay olombelona, no nanao batisa tamin’ny anaran’ny maha-Andriamanitra, dia tsy nisy fisarahana, satria ny iraka olombelona dia miray amin’ny hafatra avy amin’Andriamanitra. Nifamatotra tamin’ny maha-Andriamanitra i Paoly, tahaka ny nifamatoran’i Efraima tamin’ny sampiny.
Ireo ao amin’ny nofin’i Miller izay atsipy ao amin’ny tempoly (vata), dia ny ampahafolony ao amin’ny Malakia toko fahatelo, izay tsy maintsy entina ao amin’ny trano fitahirizana, izay itehirizana sy izarana ny sakafo. Izany trano fitahirizana izany dia ny tempolin’ilay iray hetsy sy efatra arivo amby efatra alina, na araka ny nambaran’i Petera hoe: “trano ara-panahy, fisoronana masina.” Ny vata dia ny trano ara-panahy, ary ny firavaka vatosoa dia ny fisoronana. Noho izany antony izany no anoratana ny nofin’i Miller eo amin’ny pejy “81,” tandindon’ny Mpisoronabe Masina mitambatra amin’ny mpisorona olombelona valo-polo.
Ao amin’ny nofin’i Miller, ilay lehilahy mitondra borosy fanadiovana vovoka dia maneho ny fitondrana ny firavaka, (izay fahafolonkarena ao amin’i Isaia sy fanatitra ao amin’i Malakia), rehefa manipy ireo firavaka ao amin’ny tempoly Izy, izay trano firaketana, izay vata fitahirizana. Matetika dia misy fanontaniana roa mifamatotra amin’ny anjely faharoa, ary ny fitsapana omega dia ny anjely faharoa mifandraika amin’ny fitsapana alpha sy ny fitsapana litmus fahatelo. Ny antso dia ny hiverenana, ary izany fiverenana izany dia aseho amin’ny fitondrana ny fahafolonkarena rehetra sy ny fanatitra rehetra ao amin’ny trano firaketana, mba hisy hanina ao an-tranony. Ireo fanontaniana roa eto dia izao: inona no atao hoe “hanina?” ary inona no atao hoe “trano firaketana?”
Raha ny firavaka no iraka, na raha ny firavaka no hafatra, no mamaritra ny fomba hamaliana ireo fanontaniana roa ireo. Raha ny iraka izany, dia izy ireo no ampahafolon-karena izay mandrafitra ny tempoly, izay atsangana mandrakariva eo amin’ny dingana faharoa. Raha ny hafatra kosa, dia ny hafatry ny Antso Amin’ny Mamatonalina no entina ho amin’ny fahatanterahana amin’ny maha-vatolampy fehizoro ny tempoly, ary amin’ny fanomezam-pahefana ny hafatry ny anjely faharoa.
Ary hoy Izy nanao hoe: Noho izany antony izany ny lehilahy dia handao ny rainy sy ny reniny ka hikambana amin’ny vadiny; ary izy roroa dia ho nofo iray ihany. Koa amin’izany dia tsy roa intsony izy, fa nofo iray ihany. Koa izay nampiraisin’Andriamanitra dia aoka tsy hampisarahin’olona. Matio 19:5, 6.
Hotohizintsika ao amin’ny lahatsoratra manaraka ity fandalinana ity.
“Nampodina ny saiko ho amin’ny fanambaràna ny fiavian’i Kristy voalohany aho. Jaona dia nirahina tamin’ny fanahy sy ny herin’i Elia hanomana ny lalan’i Jesosy. Ireo izay nandà ny fanambaran’i Jaona dia tsy nahazo soa tamin’ny fampianaran’i Jesosy. Ny fanoherany ny hafatra izay nanambara mialoha ny fihaviany no nametraka azy teo amin’ny toerana izay tsy nahafahany nandray mora foana ny porofo matanjaka indrindra fa Izy no Mesia. Satana no nitarika ireo izay nandà ny hafatr’i Jaona handroso mbola lavidavitra kokoa, ka handà sy hanombo azy amin’ny hazo fijaliana aza. Tamin’ny nanaovany izany dia nametraka ny tenany teo amin’ny toerana izay tsy nahafahany nandray ny fitahiana tamin’ny andro Pentekosta, izay tokony ho nampianatra azy ny lalana mankany amin’ny fitoerana masina any an-danitra. Ny triatran’ny efitra lamba tao amin’ny tempoly dia naneho fa ny fanatitra sy ny fombafomba jiosy dia tsy horaisina intsony. Efa natolotra ny Fanatitra Lehibe sady efa nekena, ary ny Fanahy Masina izay nidina tamin’ny andro Pentekosta no nitondra ny sain’ny mpianatra niala tamin’ny fitoerana masina etỳ an-tany ho any amin’ny fitoerana masina any an-danitra, izay nidiran’i Jesosy tamin’ny rany manokana, mba handrotsahany amin’ny mpianany ny soa azo avy amin’ny fanavotany. Fa ny Jiosy kosa dia navela tao anatin’ny haizina tanteraka. Very avokoa ny fahazavana rehetra izay mety ho azony momba ny drafitry ny famonjena, nefa mbola nitoky tamin’ny sorona sy ny fanatitra tsy misy antony izy. Ny fitoerana masina any an-danitra dia efa naka ny toeran’ilay etỳ an-tany, kanefa tsy nanana fahalalana izany fiovana izany izy. Koa noho izany dia tsy nahazo soa tamin’ny fanelanelanan’i Kristy tao amin’ny fitoerana masina izy.”
“Maro no mijery amin-tahotra ny lalan’ny Jiosy tamin’ny nandavany sy nanomboany an’i Kristy; ary raha mamaky ny tantaran’ny fampahoriana mahamenatra natao Taminy izy, dia mihevitra fa tia Azy, ary tsy ho nandà Azy tahaka an’i Petera, na ho nanombo Azy tahaka ny nataon’ny Jiosy. Kanefa Andriamanitra, Izay mamaky ny fon’ny olona rehetra, dia nampandalo fitsapana izany fitiavana an’i Jesosy izay nolazainy fa tsapany izany. Ny lanitra rehetra dia nijery tamin’ny fahalianana lalina indrindra ny fandraisana ny hafatry ny anjely voalohany. Nefa maro izay nilaza fa tia an’i Jesosy, ary nandatsa-dranomaso raha namaky ny tantaran’ny hazo fijaliana, no naneso ny vaovao mahafalin’ny fihaviany. Raha tokony handray ny hafatra tamin-kafaliana izy, dia nilaza fa fitaka izany. Nankahala ireo izay tia ny fisehoany izy ka nandroaka azy hiala tao amin’ny fiangonana. Ireo izay nandà ny hafatra voalohany dia tsy afaka nahazo tombontsoa tamin’ny faharoa; ary tsy nahazo tombontsoa tamin’ny antso tamin’ny misasakalina koa izy, izay natao hanomanana azy hiditra miaraka amin’i Jesosy amin’ny finoana ao amin’ny fitoerana masina indrindra ao amin’ny fitoerana masina any an-danitra. Ary tamin’ny nandavany ireo hafatra roa teo aloha, dia nampanamaiziny fatratra ny fahalalany ka tsy mahita hazavana ao amin’ny hafatry ny anjely fahatelo izy, izay maneho ny lalana mankamin’ny fitoerana masina indrindra. Hitako fa tahaka ny nanomboan’ny Jiosy an’i Jesosy, dia toy izany koa no nanomboan’ireo fiangonana ara-daza ireo hafatra ireo; koa noho izany dia tsy manana fahalalana ny amin’ny lalana mankamin’ny fitoerana masina indrindra izy, ary tsy afaka mandray tombontsoa amin’ny fanelanelanan’i Jesosy ao. Tahaka ny Jiosy, izay nanolotra ny fanatiny tsy misy ilàna azy, dia manandratra ny vavaka tsy misy ilàna azy ho any amin’ilay efitra izay efa nialan’i Jesosy izy; ary Satana, faly amin’ny fitaka, dia maka endrika ara-pivavahana, ka mitarika ny sain’ireo Kristiana milaza tena ireo ho any aminy, ka miasa amin’ny heriny sy ny famantarany ary ny fahagagana mandainga mba hampiraiketana azy ao amin’ny fandriky ny tenany.” Early Writings, 259–261.