Tonga amin’ilay toerana aho ato amin’ity teny fampidirana ny bokin’i Joela ity, ka hamintina fohifohy ny sasany amin’ireo hevitra avy amin’ireo lahatsoratra valo voalohany sy hanondro izay tokony antenaintsika ao amin’ny bokin’i Joela, ankehitriny izay iatrehantsika azy mivantana kokoa; ary avy eo, mazava ho azy, inona no ifandraisan’izany amin’ny adin’i Rafia sy Paniona ao amin’ny Daniela 11:11–16?
Nampisongadina manokana ny hiran’ny tanim-boaloboka isika, satria ara-paminaniana ny “traikefa” dia asehon’ny “hira.” Anisan’ny toetra mampiavaka ilay iray hetsy sy efatra alina amby efa-polo sy efatra arivo izany, raha mihira ny hiran’i Mosesy sy ny Zanak’ondry izy ireo, izay fomba fanehoan’i Jaona tsotra izao ny hiran’ny tanim-boalobok’i Isaia. Ny mpaminany lehibe rehetra dia manomboka ny bokiny amin’ny fanamelohana an’i Isiraely noho ny fikomiany; na azo lazaina koa fa ny mpaminany lehibe rehetra dia mihira aloha ny hiran’ny tanim-boaloboka. Ataoko fa ny hiran’ny tanim-boalobok’i Joela ao amin’ny toko voalohany dia iray amin’ireo fanambaràna manan-danja indrindra momba ny hiran’ny tanim-boaloboka. Tsy azoko lazaina na marina aho na tsia, nefa ny antony ananako izany fandresen-dahatra izany dia satria ireo fifandraisana ara-paminaniana izay aseho an’ohatra ao amin’ny bokin’i Joela dia toa fanalahidy iray, na angamba taho afovoany itohizan’ny zana-kodiarana maro. Ny fijoroana vavolombelon’i Joela dia tsy vitan’ny hoe mifandray amin’ireo tsipika mirazotra hafa ihany, fa toa mametraka teboka iankinana koa, indrindra amin’ny alalan’ny tandindon’ny tanim-boaloboka ravana ao amin’ny toko voalohany, ary ny toko roa manaraka izay samy mampahafantatra na ny sarin’ny fotoam-pitsapana momba ny sarin’ny bibidia any Etazonia, na koa ny fotoam-pitsapana momba ny sarin’ny bibidia ho an’izao tontolo izao. Ary izany rehetra izany dia apetraka ao anatin’ny tontolon-kevitry ny tanim-boaloboka, ary ny tanim-boaloboka dia tsy tanim-boaloboka velona—raha tsy mahazo orana izy.
Napetrakay koa ny fanamafisana ny vanim-potoana ara-paminaniana izay asehon’ny tandindon’ny hoe “mandra-pahoviana?” Tsapako fa ilaina ny mampahatsiahy antsika io foto-kevitra efa naorina teo aloha momba ny hoe “mandra-pahoviana” io, mba hanamafisana ny “vato famaranana” izay sady efa nisy no mbola fototra sy vato fehizoro koa. Ny fivelarana feno farany amin’ny hafatry ny Midnigth Cry izay efa eo am-panatanterahana ankehitriny no ilay “vato famaranana.” Miorina eo ambonin’ny fanorenana ireo, io vato famaranana io dia ireo firavak’i Miller mamirapiratra avo folo heny mihoatra noho ny tamin’ny voalohany.
Miorina amin’ireo “asa mahagaga” ataon’Andriamanitra, ny vato fehizoro farany dia rehefa miala amin’ny fanandramana laodiseana ny olony ka miditra amin’ny fanandramana filadelfiana, izay fotoana ahatongavan’ireo olona ireo ho ilay faha‑8 izay avy amin’ny faha‑7, ary koa rehefa mifindra avy amin’ny fiangonana miady ho amin’ny fiangonana mpandresy izy ireo. Io fifindrana io no vato fehizoro farany. Tanteraka izany fifindrana izany rehefa mandre sy mahita ny hafatry ny “vato fehizoro” ny olon’Andriamanitra, ary mahagaga eo imasony izany. Ny hafatry ny “vato fehizoro” no fara tampony, satria mampiray ireo fahamarinana ara‑tandindona rehetra momba ny “vato fehizoro” izy. Ny hafatry ny “impito” no vato fanorenana nataon’i Miller, ary izany no tokony ho vato fehizoron’ny Millerita. Ny Pentekosta no vato fehizoron’ny vanim-potoana pentekotista, tahaka ny niheverana ny Antso Amin’ny Mamatonalina ho vato fehizoron’ny hetsika Millerita momba ny anjely voalohany sy faharoa.
Amin’ny maha-tendro faratampony na vato famaranana ny vanim-potoana 46 taona izay nanorenan’i Kristy ny tempolin’ny Millerita tamin’ny alalan’ny anjely voalohany sy faharoa, io vato famaranana io dia natao ho tonga vato fototra amin’ny asan’i Kristy hanorina ny tempolin’ny iray hetsy sy efatra arivo sy efatra alina. Io vato fototra io dia napetraka tamin’ny 1844 ho fahazavana hanazava ny lalana mankany an-danitra, ary noho izany antony izany ny olon’Andriamanitra amin’ny faran’izao tontolo izao dia tsy maintsy miverina amin’ny “lalana taloha” mba hahita fitsaharana. Raha ary rehefa miverina amin’ny tantaran’ny pionera Millerita izy ireo, dia hitany fa ny hafatry ny Antso Amin’ny Misasakalina no tendro faratampon’ny tantara fototra. Ny Antso Amin’ny Misasakalina dia fanehoana ny firotsahan’ny Fanahy Masina. Rehefa miverina amin’ny “lalana taloha” ny fanahy iray ka mahita ilay “hazavana mamirapiratra” izay napetraka teo am-piandohana na teo amin’ny teboka fototry ny lalana, dia hitany ny Antso Amin’ny Misasakalina, izay lazain’i Jeremia fa “fitsaharana.”
“Nisy hazavana mamirapiratra napetraka teo aoriany teo am-piandohan’ny lalana, izay nolazain’ny anjely tamiko fa ilay ‘antso amin’ny misasakalina.’ Io hazavana io dia namirapiratra nanaraka ny lalana manontolo, ary nanome mazava ho an’ny tongony, mba tsy ho tafintohina izy.”
“Raha nibanjina mafy an’i Jesosy, Izay teo anoloany indrindra, nitarika azy ho any an-tanàna, dia voaaro izy. Kanjo vetivety dia reraka ny sasany ka nanao hoe lavitra loatra ny tanàna, ary nanantena izy fa ho efa tafiditra tao taloha. Dia nampahery azy ireo Jesosy tamin’ny fananganana ny sandriny ankavanana be voninahitra; ary avy tamin’ny sandriny no nivoahan’ny mazava iray izay nihetsiketsika teo ambonin’ny antokon’ny adventista, ka niantso mafy izy hoe: ‘Haleloia!’ Ny sasany kosa, tamin-kahasahiana tsy am-piheverana, dia nandà ilay mazava tao aoriany ka nanao hoe tsy Andriamanitra no nitondra azy nivoaka hatrany amin’izao. Dia maty ilay mazava tao aoriany, ka namela ny tongony ho ao anatin’ny aizina tanteraka; ary tafintohina izy, ka tsy nahita intsony ny marika sy Jesosy, dia nianjera niala tamin’ny lalana nidina ho any amin’ilay tontolo maizina sy ratsy fanahy etsy ambany.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.
Ny tampon’ny tantaran’ny Millerita no vato fehizoron’ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo. Hatramin’ny fiandohan’ireo anjely telo tamin’ny 1798 ka mandra-pananganana ny fiangonana mpandresy ho fanatanterahana ny fanadiovana ny fitoerana masina amin’ny lalàn’ny Alahady, dia hazavain’ny hafatry ny Antso Amin’ny Mamatonalina ny lalana; fa ny fanoharana dia momba ny Advantisma, sy ny fomba ananganan’Andriamanitra vahoaka iray mba haneho amin’ny fahatanterahana ny toetrany, raha mifarana ny fotoam-pahasoavana ho an’ny olombelona mandritra ny krizin’ny lalàn’ny Alahady.
Eo amin’ny làlana, Jesosy no mitarika, ary mbola manazava hatrany ny làlana Izy amin’ny fanandratana ny sandriny ankavanana be voninahitra. Koa misy hazavana mamirapiratra eo am-piandohan’ny làlana ary misy hazavana mamirapiratra mitarika ho amin’ny faran’ny làlana. Jesosy amin’ny maha-Alfa sy Omega Azy dia mampiseho ny farany amin’ny alalan’ny fiandohana, koa ny hazavana eo amin’ny tendrony roa amin’ny làlana dia ny hafatry ny Antso Amin’ny Mamatonalina.
Tonga ny anjely voalohany tamin’ny 1798 ka nanambara fa tonga ny ora fitsarany, “Milaza … fa tonga ny andro fitsarany.” Tonga tamin’ny 1798 ny ora fitsarana, ary rehefa nanomboka izany dia nanomboka koa ny fanambadian’i Kristy sy ny ampakariny vaovao—ny Advantisma Millerita Filadelfiana. Tokony hanambady Kristy tamin’ny 22 Oktobra 1844, ary hatramin’ny 1798 ka hatramin’ny 1844 dia namboarina ho vonona ny ampakarina. Filadelfiana ilay ampakarina, fa tsy nisy fanamelohana tamin’ny ampakarin’i Kristy, satria izy no nanao ny tenany ho vonona—madio izy. Ny fanambarana ny fitsarana dia fanambarana ny fanambadiana tamin’ny fiandohana, tamin’ny 1798, izay tonga tamin’ny farany tamin’ny 1844.
Ny fahazavana fototra sy ny fahazavana vato-fehizoro ho an’ny hetsika Millerita dia ny hafatra manambara ny fanambadiana—dia ny hafatry ny Antso amin’ny Misasakalina. Ny Antso amin’ny Misasakalina no fototra sy vato-fehizoron’ny tantaran’ny anjely voalohany sy faharoa ary koa ny tantaran’ny Millerita, ary ny vato-fehizoron’ny tantaran’ny Millerita no vato fototry ny tantaran’ireo iray hetsy efatra amby efatra alina, sady izy koa no vato-fehizoro. Vita ny fanorenana ny tempoly rehefa apetraka ny vato-fehizoro, ary tamin’ny Jolay 2023 no nanombohan’ny asa fametrahana io vato farany “mahagaga” io.
Misy fahatanterahana ara-paminaniana isan-karazany izay handrafitra ny vato famaranana, nefa ny vato famaranana koa dia maneho ny fara tampon’ny hafatra iray. Ny Pentekosta no vato famaranan’ny hafatry ny vanim-potoanan’ny Pentekosta, tahaka ny fahazavan’ny “fito heny” izay tonga tamin’ny alalan’ny penin’i Hiram Edson tamin’ny 1856, no vato famaranana nokendrena ho an’ny hafatr’i Miller, satria ny fahamarinana fototra voalohany hitan’i Miller dia ny “fito heny.” Tamin’ny 1856, ny fandavana ny fahazavana vaovao momba ny fahamarinan’ny vato famaranana dia nitovy tamin’ny fisafidianana ny ho faty any an-efitr’i Laodikia, tahaka ny nataon’ny Isiraely fahiny nandritra ny fe-potoana efapolo taona. Izany no mampahafantatra ny volana Jolay 2023 ho toy ny 1856, ilay teboka fihodinana avy any Filadelfia ho any Laodikia eo amin’ny tantaran’ny Millerita, ary ny fivadihana miverina avy any Laodikia ho any Filadelfia eo amin’ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo. Tsy nanambady vehivavy maloto Kristy tamin’ny 1844, satria Filadelfiana izy, ary hampakatra ampakarina avy any Filadelfia Izy amin’ny lalàn’ny Alahady. Nefa aloha dia tsy maintsy manomana ny tenany izy. Vonona va ianao?
Aza matahotra, ry ondry vitsy an’isa; fa sitraky ny Rainareo ny hanome anareo ny fanjakana. Lioka 12:32.
Tamin’ny 22 Oktobra 1844 no nanambadian’ny Tompo ny ampakarina izay efa nomaniny hanaraka Azy ao amin’ny tantaran’ilay anjely fahatelo sy izay rehetra asehon’ilay anjely fahatelo; kanefa tamin’ny 1863 dia navily ho any an-efitr’i Laodikia ny tantaran’ilay anjely fahatelo. Ny tantara manomboka amin’ny 1844 ka hatramin’ny 1863 dia maneho ny vanim-potoanan’ilay anjely fahatelo, ka manolotra fanoharana ny amin’ireo virijina adala ao anatin’ny vanim-potoanan’ny fanisiana tombo-kase ny iray hetsy sy efatra amby efatra arivo. Ireo virijina ireo dia vary sy tsimparifary izay sarahina amin’ny alalan’ny hafatra asehon’ny anjely ho tandindona—fa ny anjely no manao ny asa fanasarahana.
“Hitako avy eo ny anjely fahatelo. Hoy ilay anjely niaraka tamiko: ‘Mahatahotra ny asany. Mahatsiravina ny iraka ampanaovina azy. Izy no anjely izay hisafidy ny vary amin’ny tsimparifary, ka hanisy tombo-kase, na hamatotra, ny vary ho ao amin’ny trano fitahirizan’ny lanitra. Ireo zavatra ireo no tokony hibahana ny saina manontolo, ny fifantohana manontolo.’” Early Writings, 119.
Ny hafatry ny anjely telo ao amin’ny Apokalypsy toko fahaefatra ambin’ny folo no hafatry ny ranonorana farany, izay mampisaraka sy mampifamatotra ny antokon’olona roa.
“Ho an’i Jaona dia nosokafana ireo seho lalina sy mampientanentana indrindra momba ny fanandraman’ny fiangonana. Hitany ny toeran’ny vahoakan’Andriamanitra, ny loza mananontanona azy, ny ady iainany, ary ny fanafahana farany ho azy. Voarakiny ireo hafatra famaranana izay hampahamasaka ny vokatra eto an-tany, na ho amboara ho amin’ny trano fitahirizan-javatra any an-danitra, na ho fehezam-kazo ho amin’ny afon’ny fandringanana. Nambara taminy ireo lohahevitra manana lanja lehibe indrindra, indrindra ho an’ny fiangonana farany, mba hampianarina izay hiala amin’ny fahadisoana ho amin’ny fahamarinana ny amin’ny loza sy ny ady miandry azy. Tsy misy tokony hijanona ao amin’ny haizina ny amin’izay ho avy amin’ny tany.” The Great Controversy, 341.
Ireo no “tenin’ny fahamarinana” izay amin’ity taranaka ity no “hafatra famaranana izay hampahamasa ny vokatra,” ary izy ireo no mampisaraka ireo sokajy roa. Izany asa izany koa no asan’ilay “lehilahy mpanadio vovoka” ao amin’ny nofin’i Miller.
“‘Ny sahafa dia eo an-tànany, ary hodioviny tsara ny famoloany, ka hangoniny ho ao an-tsompitra ny variny.’ Matio 3:12. Iray tamin’ireo fotoana fanadiovana izany. Tamin’ny alalan’ny tenin’ny fahamarinana no nanasarahana ny akofa tamin’ny vary. Satria feno zava-poana loatra sy fahamarinantena loatra izy ireo ka tsy handray fananarana, ary tia izao tontolo izao loatra ka tsy hanaiky fiainam-panetre-tena, dia maro no niala tamin’i Jesosy. Mbola maro koa no manao toy izany ankehitriny. Andramana amin’izao andro izao ny fanahy tahaka ny nandramana ireo mpianatra tao amin’ny synagoga tany Kapernaomy. Rehefa ampiharina amin’ny fo ny fahamarinana, dia hitany fa tsy mifanaraka amin’ny sitrapon’Andriamanitra ny fiainany. Hitany fa ilaina ny fiovana tanteraka ao amin’ny tenany; nefa tsy mety handray ny asa mitaky fandavan-tena izy. Noho izany dia tezitra izy rehefa aseho ny fahotany. Mandeha miala tafintohina izy, tahaka ny nialan’ireo mpianatra tamin’i Jesosy, ka nimonomonona hoe: ‘Sarotra izany teny izany; iza no mahahaino azy?’” Ilay Fitiavan’i Kristy, 392.
Manomboka amin’ilay fahadisoam-panantenana lehibe tamin’ny 1844, ny mari-dalana sy ireo zava-niseho hatramin’ny 1863 dia maneho ny tantaran’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady. Nahoana, hoy ianareo manontany, no 1844 no 9/11?
Mazava ny asa soratr’i Ranabavy White fa tonga tamin’ny 22 Oktobra 1844 ny anjely fahatelo, nefa tonga koa tamin’ny 1888, izay tandindon’ny 9/11. Ny mbola zava-dehibe kokoa dia ny fametrahan’ny mpaminany rehetra manokana ny tantaran’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady; koa tsy fijoroana vavolombelon’ny roa na telo izany, fa ny fijoroana vavolombelona iraisan’ny vavolombelona rehetra avy amin’ny Tenin’Andriamanitra, fa ny vanim-potoana manomboka amin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàn’ny Alahady no fotoana anatanterahana “ny vokatry ny fahitana rehetra.”
Ny tantaran’ny fahatongavana sy ny famaranan’ny anjely fahatelo dia nanomboka tamin’ny 1844 ka hatramin’ny 1863, ary maneho ny vanim-potoanan’ny asa mahagagan’Andriamanitra hatramin’ny 9/11 ka hatramin’ny lalàna alahady. Izany tantara izany koa dia asehon’ny 1840 ka hatramin’ny 1844; ary amin’izany tsipika izany, ny 1840 no alfa ary ny 1844 no omega. Ao amin’ny tsipika 1844 ka hatramin’ny 1863, ny 1844 no alfa ary ny 1863 no omega. Ny 1844 dia sady alfa no omega.
Ny hazo fijaliana dia mifanaraka amin’ny 1844, ary ny Alfa sy Omega dia nandatsaka ny rany teo amin’ny hazo fijaliana. Avy amin’ny 9/11 (1840) no ahitantsika ny Apokalypsy toko faha‑folo mametraka eo anoloantsika ny tantara izay manomboka amin’i Jaona mihinana ilay boky kely tamin’ny 1840, ary avy eo ny fahadisoam-panantenana tao an-kibony tamin’ny 1844. Ny fihinanana no fiandohana; ny kibo no manamarika ny fiafarana. Ny andininy farany amin’ny toko faha‑folo dia maneho ny famerenana io tantara io ao amin’ny tantaran’ireo efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy.
Dia nalaiko tamin’ny tànan’ilay anjely ilay boky kely, ka nohaniko; ary mamy tahaka ny tantely teo am-bavako izany; fa raha vao nohaniko, dia nangidy ny kiboko. Ary hoy izy tamiko: Tsy maintsy mbola maminany indray eo anatrehan’ny firenena sy ny jentilisa ary ny samy hafa fiteny ary ny mpanjaka maro ianao. Apokalypsy 10:10, 11
Ny Apokalypsy toko faha‑folo sy Habakoka toko faha‑roa dia maneho toko roa izay manome vavolombelona ny amin’ny vanim‑potoana ara‑paminaniana hatramin’ny 1840 ka hatramin’ny 1844. Ny tantara nanomboka tamin’ny 1844 ka hatramin’ny 1863 dia miainga amin’ny mari‑dalana iray amin’ny fahadisoam‑panantenana, arahina fanaparitahana izay arahina fanangonana. Ao anatin’izany vanim‑potoana izany, ny tantara ara‑paminaniana momba ireo tabilao roa an’i Habakoka dia mifarana rehefa natao pirinty tamin’ny 1849 ny tabilao faharoa ary navoaka tany ivelany tamin’ny 1850. Ny vanim‑potoanan’ny tabilao nataon’i Habakoka dia nanomboka tamin’ny Mey 1842, rehefa navoaka ny tabilaon’ny 1843, ary nifarana teo amin’izay niandohany ny vanim‑potoana ara‑paminaniana, dia tamin’ny famoahana ny iray amin’ireo tabilao roa an’i Habakoka. Ny tabilaon’ny 1843 no alfa ary ny tabilaon’ny 1850 no omega.
Tamin’ny taona 1856 dia nanoratra andiana lahatsoratra i Hiram Edson izay nampiakatra ho amin’ny ambaratonga vaovao ny fahatakaran’i William Miller ny amin’ny “fito andro”. Ny asan’i Edson no omega-n’ny asan’i Miller, ka nitondra ny fahamarinana fototra napetrak’i Miller ho amin’ny toeran’ny vato fehizoro izay nokendrena hampahery ny vahoakan’Andriamanitra. Ny fahazavan’i Miller momba ny “fito andro” no alfa, ary ny fahazavan’i Edson momba ny “fito andro” no omega.
Tamin’ny taona 1863 dia niova ho fiangonana ilay hetsika, izay hiteraka amin’ny farany hetsika iray hivoaka avy ao amin’ny tenany ihany, tahaka ny nivoahan’ny Millerita avy tamin’ny Protestanta, ary tahaka ny nivoahan’ny mpianatra avy tamin’ny Jodaisma ho amin’ny Kristianisma, ary tahaka an’i Josoa sy Kaleba izay nivoaka avy tamin’ilay vahoakan’ny fanekena teo aloha izay voatendry ho faty tany an-efitra.
Ao anatin’io tantara iray ihany io, (1844 ka hatramin’ny 1863) ny tandroka Repoblikana an’ilay biby avy amin’ny tany dia mandalo amin’ny tolona mifanindran-dalana, izay mipoaka farany ho amin’ny Ady An-trano; ary eken’ny mpahay tantara rehetra fa nahatratra ny antsasaky ny làlany izany tamin’ny 1863, tamin’ny Fanambaràna Fanafahana nataon’i Lincoln. I Lincoln no misolo tena ny filoha Repoblikana voalohany, izay nanao ny fianianan’ny Filoha taorian’ilay filoha Demôkrata ratsy indrindra teo amin’ny tantara hatramin’izay fotoana izay. Novonoina tatỳ aoriana izy. Ireo toetra ara-paminaniana rehetra ireo sy ny hafa koa dia averina indray amin’ilay filoha Repoblikana farany.
Ny vanim-potoana 1844 ka hatramin’ny 1863 dia nahitana fanaparitahana sy fanangonana. Ny taona 1863 dia maneho ny lalàn’ny Alahady, koa ny fanaparitahana izay nitranga tamin’ny 1844 no hany fanaparitahana mandra-pahatongan’ny 1863, rehefa naely ho any an-efitr’i Laodikia ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Laodiseana. Ny 1844 dia niteraka fanaparitahana ary ny 1863 dia niteraka fanaparitahana, ka izany no manambara fa ny tantara dia tandindona ara-paminaniana voafaritra, satria manomboka amin’ny fanaparitahana alfa tamin’ny 1844 izy ary mifarana amin’ny fanaparitahana omega amin’ny 1863. Tonga tamin’ny 18 Jolay 2020 ny fanaparitahana voalohany, ary tanteraka amin’ny lalàn’ny Alahady ny fanaparitahana omega farany.
“Ho avy ny fotoana izay hisarahana sy hihahaka antsika, ary samy tsy maintsy hijoro tsy hanana intsony ny tombontsoa hifandraisana amin’ireo izay mitovy finoana sarobidy amintsika ny tsirairay avy; koa ahoana no hahafahanao mijoro raha tsy eo anilanao Andriamanitra, ary fantatrao fa Izy no mitarika sy manoro làlana anao?” Review and Herald, 25 Martsa 1890.
Tsy ampy raha mijoro “eo anilanao” Andriamanitra; tsy maintsy “fantatrao koa fa Izy no mitarika sy manoro lalana anao.” Izany zava-misy izany dia lohahevitra ara-paminaniana asehon’ireo fiteny samihafa, mifototra amin’ilay fotoana hoe “ho fantatrareo ny Tompo.”
Dia hihinana be dia be ianareo ka ho voky, ary hidera ny anaran’i Jehovah Andriamanitrareo, Izay efa nanao zava-mahagaga taminareo; ary tsy ho menatra mandrakizay ny oloko. Ary ho fantatrareo fa eo afovoan’ny Isiraely Aho, ary Izaho no Jehovah Andriamanitrareo, fa tsy misy hafa; ary tsy ho menatra mandrakizay ny oloko. … Dia ho fantatrareo fa Izaho no Jehovah Andriamanitrareo, mitoetra ao Ziona, tendrombohitro masina; dia ho masina Jerosalema, ary tsy hisy vahiny handalo ao intsony. Joela 2:26, 27, 3:17.
Rehefa masina i Jerosalema, dia izy no fiangonana mpandresy; fa ny fiangonana miady dia faritana ho fiangonana misy varimbazaha sy tsimparifary; ary rehefa “tsy hisy vahiny handalo intsony” ao “Jerosalema,” dia “hahafantatra” ny olon’Andriamanitra “fa Izy no mitarika sy manoro làlana.” Fantatr’izy ireo izany, satria izy ireo no efa nahatanteraka ny vavaka “impito,” izay ahitana ny fiaiken-keloka fa tsy Andriamanitra no nitari-dalana anao fony ianao Laodiseana; nefa rehefa miova ho Filadelfiana ianao, dia ho “fantatrao” “fa Izy no mitarika sy manoro làlana,” ary fa Andriamanitra dia “eo afovoan’ny Isiraely.”
Ny fanaparitahana alfa (fahadisoam-panantenana) tamin’ny 19 Aprily sy ny fanaparitahana omega (fahadisoam-panantenana) tamin’ny 22 Oktobra dia voamariky ny famoahana ofisialy voalohany taorian’ilay fahadisoam-panantenana lehibe tamin’ny 22 Oktobra. Ny famoahana dia marika ara-paminaniana eo amin’ny tantaran’ny Millerita sy eo amin’ny tantara ara-paminanian’i Etazonia, koa ny zavatra voalohany navoaka tamin’ny fomba ofisialy taorian’ny 1844 dia mari-dalana eo amin’izany tantara izany, ary io mari-dalana io dia manondro fanaparitahana.
1847—Ny Sisa Niely Tany Ivelany
Teny ho an’ilay “Ondry Vitsy Isa.”
“Ireto lahatsoratra manaraka ireto dia nosoratana ho an’ny The Day-Dawn, izay navoaka tao Canandaigua, New York, nataon’i O. R. L. Crosier. Kanefa satria io gazety io dia tsy avoaka intsony ankehitriny, ary satria tsy fantatray na mbola havoaka indray izy, dia heverin’ny sasany aminay aty Maine fa tsara kokoa ny hampahafantarana azy amin’izao endrika izao. Tiako ny hampitodika ny sain’ny ‘ondry vitsy’ ho amin’ireo zavatra izay tsy ho ela dia tena hitranga eto ambonin’ny tany....”
“Ny mpamaky dia ho nahatsikaritra fa fifandraisana telo avy amin’ny penin-dRamatoa E. G. White no nampidirina tao amin’ny A Word to the ‘Little Flock.’...”
“Ny fifandraisana faharoa avy amin-dRtoa White, hita ao amin’ny pejy 14–18, dia fitantarana ny fahitana voalohany azony eo ambanin’ny lohateny hoe, Ho an’ny Sisa Tavela Miparitaka any Am-pielezana. Izany dia nosoratana tamin’ny 20 Desambra 1845, ho taratasy manokana ho an’i Enoch Jacobs, ary navoakan’ilay mpandray azy voalohany tao amin’ny The Day-Star tamin’ny 24 Janoary 1846. Avy eo, tamin’ny 6 Aprily 1846, dia navoakan’i James White sy H. S. Gurney indray tamin’ny endrika broadside izany. Ny fanambarana araka ny isehoany ao amin’ny A Word to the ‘Little Flock,’ ankoatra ny fanovana madinika nataon’ny tonian-dahatsoratra sy ireo andinin-teny avy ao amin’ny Soratra Masina nampiana, dia mitovy tanteraka amin’ny fitantarana feno momba ilay fahitana araka ny nanontana azy voalohany.” James White, A Word to the ‘Little Flock’, 25.
1844 dia manamarika ny fahatongavan’ny anjely iray sy fahadisoam-panantenana iray. Tamin’ny 1845 no nanoratana ny fahitana voalohany, ary navoaka izany tamin’ny 1846. Ny fahitana voalohany dia ho an’“ny sisa tavela miparitaka any ivelany.” Misalasala aho fa ilay mpaminanivavy tanora tsy manambady dia nahalala, tamin’izy nanoratra ny fahitany voalohany, fa toetra ara-paminaniana iray an’ny “sisa tavela” ny hoe, noho ny tsy maintsy ho izy ara-paminaniana, dia tsy maintsy “hiparitaka any ivelany” ny sisa tavela, amin’ny maha-iray amin’ireo toetran’ny iray hetsy sy efatra alina sy iray arivo amby efatra alina azy. Tamin’ny 1846 dia nanambady ny Whites, ka niova ho White ny anaram-boninahitr’i Ellen. Tamin’io taona io ihany koa dia nanomboka nitandrina ny Sabata andro fahafito ny Whites. Tamin’ny 1846 no voamarika ho voatomboka tanteraka ny fanekena; ny fanambadiana ara-paminaniana izay nanomboka tamin’ny 1844 dia tontosa tanteraka tamin’ny 1846, ary tamin’ny 1847 dia natao pirinty sy nalefa ny famoahana ofisialy voalohany.
Mey, 1850
“MPAMAKY MALALA—Ny tanjoko tamin’ity famerenana ity dia ny hampiharihary ny fahadisoana amin’ny fahazavan’ny fahamarinana masina....”
“Raha atolotro izao asa kely izao ho an’ny ondry aman’osy miparitaka aho, dia efa nahatanteraka ny adidiko taminy amin’ity lafiny ity, ary enga anie Andriamanitra hanampy ny fitahiany. Amena.” James White, The Seventh-day Sabbath not Abolished, 2.
Ny zavatra navoakan’i James White dia manambara fa mbola andiany niparitaka ihany ny mpihaino azy, nefa fiarovana ny Sabata andro fahafito koa izany. Ity no hafatry ny anjely fahatelo mbola eo am-pahazazany, araka ny fahatakarana Advantista Millerita momba ny Sabata sy ny anjely fahatelo. Navoaka tamin’io taona io ihany izy, dia ilay taona namoahana ny tabilao 1850, ary miaraka izy ireo no maneho ny fananganana ny tafiky ny Tompo ho amin’ilay krizin’ny lalàna alahady izay manatona. Mandrakariva i Jesosy no maneho ny farany amin’ny alalan’ny fiandohana, ary ireo izay nitory ny hafatra tamin’ny 1844 ka nampiasa ny tabilao 1843 dia tandindon’ireo izay hitory ny hafatra amin’ny fampiasana ny tabilao 1850. Tamin’ny fiandohan’ny vanim-potoanan’ireo tabilao roa an’i Habakoka, dia nisy olona nitory ny hafatry ny ora niaraka tamin’ny tabilao an’i Habakoka, ary tamin’ny 1850 i James White dia nanolotra ny hafatry ny anjely fahatelo niaraka tamin’ny tabilao 1850. Ny tabilao dia nataon-dRahalahy Nichols tamin’ny vanim-potoana 1849, fotoana izay niainan’i James sy Ellen White tao an-tranon-dRahalahy Nichols. Nifandray mivantana tamin’ny famokarana ny tabilao 1850 i James White, ary tamin’izany taona izany dia nanomboka nitory ny hafatry ny anjely fahatelo izy.
“Tamin’ny 23 Septambra [1850] dia nasehon’ny Tompo ahy fa efa nahinji-tanana fanindroany Izy mba hamerenany ny sisa amin’ny olony, ary tsy maintsy hampitomboina avo roa heny ny ezaka amin’izao fotoan’ny fanangonana izao. Tamin’ny fotoan’ny fampielezana dia voakapoka sy voaroritra Isiraely; fa ankehitriny kosa, amin’ny fotoan’ny fanangonana, Andriamanitra no hanasitrana sy hamehy ny ratran’ny olony. Tamin’ny fampielezana, ny ezaka natao hampielezana ny fahamarinana dia zara raha nisy vokany, ka vitsy dia vitsy na tsy nisy akory no tratra; fa amin’ny fanangonana, rehefa efa napetrak’Andriamanitra ny tanany hanangona ny olony, ny ezaka atao hampielezana ny fahamarinana dia hahatratra ny vokatra nokendrena. Tokony hiray saina sy ho mafana fo amin’ny asa ny rehetra. Hitako fa mahamenatra raha misy manondro ny fotoan’ny fampielezana ho toy ny ohatra hitondra antsika ankehitriny amin’ny fotoan’ny fanangonana; satria raha tsy manao mihoatra ho antsika ankehitriny noho izay nataony tamin’izany Andriamanitra, dia tsy ho voaangona mihitsy Isiraely. Ilaina tahaka ny fitoriana ny hamoahana ny fahamarinana amin’ny alalan’ny taratasy iray.” Review and Herald, November 1, 1850.
“Ny fiheverana fa ny Tompo ‘naninjitra ny tànany fanindroany mba hamerenany ny sisa amin’ny olony,’ eo amin’ny pejy faha-74, dia manondro ihany ny firaisana sy ny hery izay efa nisy taloha teo amin’ireo niandry an’i Kristy, ary koa ny zava-misy fa efa nanomboka nampiray sy nanangana indray ny olony Izy.” Early Writings, 86.
I Sister White, ao amin’ny Early Writings, dia maneho hevitra momba ilay andalan-teny ao amin’ny Review and Herald mifandray amin’ny fampiasany ny tenin’i Isaia mpaminany rehefa nilaza izy hoe: “nasehon’ny Tompo tamiko fa naninjitra ny tànany fanindroany Izy hamerenana ny sisa amin’ny olony.” Naninjitra ny tànany Izy tamin’ny taona 1850. Rehefa novoriny ho ao amin’ny Toerana Masina Indrindra ireo olona ireo tamin’ny 22 Oktobra 1844, dia izany no teo am-pamaranana ny fanaparitahana nanomboka tamin’ny 677 tal. J.K. ka hatramin’ny 22 Oktobra 1844. Joda ara-bakiteny, izay nonina tao amin’ilay tany be voninahitra ara-bakiteny, dia naely nandritra ny 2520 taona mifanaraka amin’ny “impito” ao amin’ny Levitikosy faha-enina amby roapolo tamin’ny 677 tal. J.K. Tamin’ny famaranana ireo 2520 taona dia novorina tamin’ny 22 Oktobra 1844 ny Isiraely ara-panahy, ary avy hatrany dia naely izy ireo, ary nifarana ny fanaparitahana rehefa naninjitra ny tànany fanindroany ny Tompo. Novoriny fanindroany izy ireo ao amin’ilay andalan-teny mba hanatanterahana zavatra roa: ny “hamatotra ny olony” sy ny “hanandratra” ny olony.
“Dia hitako avy eo ny anjely fahatelo. Hoy ilay anjely niaraka tamiko: ‘Mahatahotra ny teniny, mampivarahontsana ny iraka ampanaovina azy. Izy no anjely izay hanavaka ny vary amin’ny tsimparifary, ary hanisy tombo-kase na hamatotra ny vary ho amin’ny trano fitahirizan’ny lanitra.’ Ireo zavatra ireo dia tokony hisarika ny saina manontolo, ny fifantohana manontolo. Naseho tamiko indray ny maha-zava-dehibe ny amin’ireo izay mino fa raisintsika ny hafatra farany momba ny famindram-po, mba hisaraka amin’ireo izay mandray na mitsentsitra fahadisoan-kevitra vaovao isan’andro. Hitako fa na ny tanora na ny antitra dia samy tsy tokony hanatrika ny fivorian’ireo izay ao anatin’ny fahadisoana sy ny haizina. Hoy ilay anjely: ‘Aoka ny saina hitsahatra tsy hitoetra amin’ny zavatra tsy mahasoa.’” Manuscript Releases, volume 5, 425.
Ny fanangonana faharoa izay nanomboka tamin’ny 1850 dia naneho mialoha ny fanisiana tombo-kase (famatopatorana) ny vahoakan’Andriamanitra, raha asandratra izy ireo, “atsangana,” ho faneva. Ny taona 1850 no manondro ny fotoana anangonan’ny Tompo ny iray hetsy sy efatra alina amby efatra arivo. Araka ny tsy maintsy takin’ny faminaniana dia tsy maintsy efa niparitaka izy ireo talohan’ny hanangonana azy. Koa izany, “ny telo andro sy tapany” ao amin’ny Apokalypsy 11:11, izay maneho ny 1260, izay antsasaky ny 2520 sady misolo tena ny fiparitahana izay nanaraka ny 18 Jolay 2020. Ny Apokalypsy 11:11 dia maneho ny fanangonana faharoa an’ireo izay ho ilay iray hetsy sy efatra alina amby efatra arivo sy ny faneva izay asandratra ho an’ny firenena, araka ny voalaza ao amin’ny Isaia 11:11!
Ary amin’izany andro izany dia hisy solofon’i Jese, izay hitsangana ho faneva ho an’ny firenena; izy no hotadiavin’ny jentilisa; ary ho be voninahitra ny fitsaharany.
Ary amin’izany andro izany dia haninjitra ny tanany fanindroany indray Jehovah mba hampody ny sisa amin’ny olony izay mbola ho tavela avy any Asyria sy avy any Egypta sy avy any Patrosa sy avy any Kosy sy avy any Elama sy avy any Sinara sy avy any Hamata ary avy any amin’ny nosin-dranomasina.
Ary hanangana faneva ho an’ny firenena Izy, ka hanangona ny voaroaka amin’ny Isiraely, ary hampivory ny Joda miparitaka avy any amin’ny vazan-tany efatra. Isaia 11:10, 11, 12.
Tamin’ny taona 1850 no naninjitra ny tànany fanindroany ny Tompo mba hanangona ny vahoaka izay nitory ny hafatry ny anjely fahatelo niaraka tamin’ny hafatry ny Antso Mamatonalina, araka izay asehon’ny vato fisaka roa an’i Habakoka. Tamin’ny volana Jolay 2023 no naninjitra ny tànany fanindroany ny Tompo mba hanangona ny vahoaka izay nitory ny hafatry ny anjely fahatelo niaraka tamin’ny hafatry ny Antso Mamatonalina, araka izay asehon’ny vato fisaka roa an’i Habakoka. Samy manondro ny fanangonana ny “sisa amin’ny olony” na ny taona 1850 na ny volana Jolay 2023, araka ny ambaran’i Isaia ao amin’ny andininy faha-11 amin’ny toko faha-11. Ny andininy faha-11 dia voahodidin’ny andininy faha-10 sy faha-12, ary samy manondro ny fananganana ny faneva ho an’izao tontolo izao ireo andininy roa ireo.
Ny andininy telo tsirairay avy dia samy manondro ny faneva, na dia ny andininy afovoany aza no manondro azy ireo ho “sisa.” Io sisa io dia angonina fanindroany, ary valo ny isan’ny foko izay anangonana azy. Ny “8” dia tsy maneho fotsiny ireo izay tao amin’ny sambon’i Noa ka nifindra avy tamin’ny tontolo taloha ho amin’ny tontolo vaovao nefa tsy nahita fahafatesana, fa ny “8” koa dia maneho ireo izay fiangonana fahavalo, izay avy amin’ny fito. Ireo vavolombelona roa ao amin’ny Apokalypsy 11:11 dia ireo izay efa natsangana tamin’ny maty. Ny isa “8” dia tandindon’ny fitsanganana amin’ny maty, tandindon’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy, tandindon’ny batisa ary tandindon’ireo izay miampita avy amin’i Laodikia ho any Filadelfia ka tonga fanevan’i Isaia ho an’ny firenena. Maninjitra ny tanany fanindroany ny Tompo tamin’ny 1850 ka hatramin’ny 1865 ary indray tamin’ny Jolay 2023.
Tamin’ny taona 2023, dia nisy hazavana vaovao momba ny fito andro tahaka ny efa nisy tamin’ny 1856. Ny vanim-potoana hatramin’ny 1856 ka hatramin’ny 1863 dia maneho ny tantaran’ny iray hetsy sy efatra alina sy efatra arivo sy iray hetsy efatra arivo, rehefa atsangan’ny Tompo ho tafika ny olony sisa.
Isaia 11:11 dia mifanaraka tanteraka amin’ny Apokalypsy 11:11, ary izany kosa mifanaraka tanteraka amin’ny Daniela 11:11. Isaia sy Jaona dia maneho tantara anatiny, fa i Daniela kosa maneho tantara ivelany. Ny tsipika ivelany ao amin’ny Daniela 11:11 dia mandeha mifanindran-dalana amin’ny tsipika anatiny ao amin’ny Jaona 11:11, ary ny Isaia 11:11 dia mampiseho ny faneva amin’ilay tsipika anatiny izay miantso ny ondrin’Andriamanitra hafa hivoaka avy amin’ny tsipika ivelany. Nofatoran’i Palmoni ho amboara mirindra ireo andalan-teny ireo, zavatra izay Ilay Mpahary ny zavatra rehetra ihany no afaka nahatanteraka azy.
Hohazavaina ao amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.
Dinika amin’ny Fampahalalana Artifisialy:
Moa ve hitan’ny tontolon’ny matematika ho manana heviny manokana ve ny isa “11”?
Eny, ny isa 11 dia mitana lafin-javatra maro tena mahaliana sy manan-danja eo amin’ny matematika (ankoatra ny maha-isa voalohany azy fotsiny ihany). Ireto avy no tena lehibe izay asongadin’ny mpahay matematika sy ireo tia matematika matetika:
11 dia laharana voalohany fahadimy, ny laharana voalohany kely indrindra misy tarehimarika roa, ary ny laharana voalohany voalohany izay palindrome amin’ny fototra 10. Ny “11” no repunit kely indrindra (izany hoe isa voaforon’ny singa miverimberina) izay laharana voalohany. Izy ihany no laharana voalohany misy tarehimarika roa izay mitovy ny tarehimarika roa ao aminy. 11, 22, 33, 44, sns. Amin’ny “11” irery ihany no miasa izany. Ny “11” dia exponentan’ny laharana voalohany Mersenne. Ny fanitarana desimalin’ny 1/11 = 0.090909… dia manana vanim-potoana miverimberina 2 monja, nefa malaza amin’ny lafiny hafa koa ny 1/11: ny filaharan’ireo laharana voalohany 11, 101, 1009, 10007, 100003, sns., dia miseho ao anatin’ny adihevitra momba ny laharana voalohany amin’ny fandrosoana aritmetika. Ny vondrona dihedral misy filaharana 22 (ireo simetrin’ny 11-gona ara-dalàna) dia manan-danja satria ny “11” no laharana voalohany kely indrindra izay mahatonga ny vondrona dihedral hanana rafitra tsy abeliana sady tsy misy ivony, izay mahaliana eo amin’ny teorian’ny vondrona. Ao amin’ny fizika teôrika (teorian’ny tady / M-theory), matetika ny tontolo dia aseho ho manana refy 11 amin’ny habaka-fotoana, ary ny fizisiana sy ny mpahay matematika miasa amin’izany sehatra izany dia matetika manamarika ny fisehoan’ny 11. Ny “11” ihany no laharana voalohany palindrome izay manana tarehimarika maromaro mitovy isa roa (satria ny hafa rehetra manana tarehimarika mitovy isa roa mihoatra ny 2 dia azo zaraina amin’ny 11, ka noho izany dia isa mitambatra). Teorema iray ao amin’ny teorian’ny isa fialamboly izany.
Fehiny:
Na dia tsy manana ilay lazam-boninahitra ambony tahaka an’i π, e, na ny tahan’ny volamena aza ny “11”, dia miverimberina miseho izy ho ohatra kely indrindra na ohatra voalohany amin’ny tranga maro (ny isa voalohany repunit voalohany, ny isa voalohany palindromika tokana manana tarehimarika mitovy isa ka roa, ny fisehoany aloha amin’ny porofo sy ny fanoherana-ohatra maro, ny refy 11 ao amin’ny M-theory, sns.). Koa eny—heverin’ny tontolon’ny matematika ho isa manan-danja ny 11.
“Izy nanome aingam-panahy ny Teny no tena mpanazava marina ny Teny. Nampiseho an-tsary ny fampianarany Kristy tamin’ny nampitodihany ny sain’ny mpihaino Azy ho amin’ireo lalàna tsotra eo amin’ny zavaboary sy ireo zavatra mahazatra izay hitany sy notanany isan’andro. Toy izany no nitarihany ny sainy hiala amin’ny ara-boajanahary ho amin’ny ara-panahy. Maro no tsy nahatakatra avy hatrany ny hevitry ny fanoharana nataony; nefa nony tonga nifandray isan’andro tamin’ireo zavatra izay nampifandraisin’ilay Mpampianatra Lehibe tamin’ny fahamarinana ara-panahy izy, dia nisy tamin’izy ireo nahatsinjo ny leson’ny fahamarinana avy amin’Andriamanitra izay notadiaviny hampanjakaina tao am-po, ary ireo dia resy lahatra ny amin’ny fahamarinan’ny iraka nataony ka niova ho amin’ny filazantsara.” Sabbath School Worker, 1 Desambra 1909.
“Amin’izany fitarihana avy amin’ny fanjakana voajanahary ho amin’ny fanjakana ara-panahy izany, ny fanoharan’i Kristy dia rohy ao amin’ny rojo-maranitra misy ny fahamarinana izay mampiray ny olona amin’Andriamanitra, ary ny tany amin’ny lanitra.” Christ’s Object Lessons, 17.