दानियेलाचे पुस्तक - क्रमांक पंच्याहत्तर

यशया जेव्हा पासष्ट वर्षांनी प्रतिनिधित्व केलेला संदेश (अध्याय सात, वचन आठ) यरुशलेमच्या दुष्ट नेत्याला सादर करतो, तेव्हा तो इ.स.पू. ७४२ मध्ये “धोब्याच्या शेताजवळ” आणि “वरच्या तळ्याच्या नलिकेच्या शेवटी” असे करतो. इ.स.पू. ७४२ हे १८६३ चे प्रतिनिधित्व करते, कारण येशू नेहमी शेवटाचे चित्रण आरंभीद्वारे करतो. पुढे, १८६३ मधील बंडखोरी संयुक्त संस्थानांतील रविवार कायद्याचे प्रतिनिधित्व करते, कारण येशू नेहमी एखाद्या गोष्टीच्या शेवटाचे चित्रण त्या गोष्टीच्या आरंभीद्वारे करतो. १८६३ हे कायदेशीररीत्या नोंदणीकृत लाओदिकीया अॅडव्हेंटिस्ट चर्चच्या आरंभाचे वर्ष होते, आणि रविवार कायद्याच्या “महान भूकंपा” वेळी ते चर्च उजाड सोडले जाते. जेव्हा हाच सरकार सातव्या दिवशी उपासना करण्यास कायदेशीर मनाई करीत आहे, त्या काळी राज्याद्वारे कायदेशीररीत्या नियंत्रित (म्हणजे चर्च राज्यावर नियंत्रण ठेवते त्याच्या उलट नव्हे) असलेली एखादी निगम सातव्या दिवसाचा शब्बाथ कसा काय टिकवून धरू शकेल?

ख्रिस्ताच्या सेवाकार्याच्या आरंभी व समाप्तीला, त्याने मंदिर शुद्ध केले. मंदिराच्या पहिल्या शुद्धीकरणावेळी ख्रिस्ताने ओळख करून दिली की नेत्यांनी “त्याच्या पित्याचे घर” चोरांची गुहा केले होते; परंतु मंदिराच्या शेवटच्या शुद्धीकरणावेळी त्याने जाहीर केले की “त्यांचे घर” त्यांच्यासाठी ओसाड सोडून देण्यात आले आहे. प्राचीन इस्राएल आधुनिक इस्राएलचे दृष्टांत आहे. त्याने अ‍ॅडव्हेंटिझमच्या आरंभी मिलराइट मंदिर उभारले व शुद्ध केले; परंतु अंतिम शुद्धीकरणात, म्हणजे एक लाख चव्वेचाळीस हजारांच्या शुद्धीकरणात, लाओदिकीया अ‍ॅडव्हेंटिझम त्याच्या तोंडातून ओकून टाकले जाते, आणि मग “त्यांचे घर” ओसाड सोडून देण्यात येते.

यशया राजा आहाजासमोर उभा ठाकतो तेव्हा तो धोब्याच्या शेताजवळ असतो. धोब्याचे शेत हे कराराच्या दूताने, जो अचानक आपल्या मंदिरात येतो, त्याने साध्य केलेल्या शुद्धीकरणाचे प्रतीक आहे; आणि तो लेवीच्या पुत्रांना “धोब्याच्या साबणाने” शुद्ध करतो. हे शुद्धीकरण अॅडव्हेंटिझमच्या आरंभी साध्य झाले, आणि शेवटी ते पुन्हा साध्य होते.

यशया आहाजाला भेटतो, आपल्या पुत्राच्या चिन्हासह, ज्याचे नाव हे दर्शविते की शेवटच्या दिवसांत “एक अवशेष परत येईल.” अवशेष म्हणजे ते जे “परत येतात.” यशया दुष्ट राजा आहाजाला मंदिराच्या शुद्धीकरणाच्या इतिहासाच्या काळात भेटतो; हा इतिहास 1844 मध्ये मिलराइटांच्या इतिहासात सुरू झाला आणि 1863 मध्ये अवज्ञेमुळे त्याचा शेवट झाला. शेवटच्या दिवसांत हे शुद्धीकरण म्हणजे एक लाख चव्वेचाळीस हजारांच्या शिक्कामोर्तबाचा इतिहास होय. 1844 नंतर देवाच्या उघड होत गेलेल्या परमप्रबंधाचे मिलराइटांनी अनुसरण केले असते, तर त्यांनी कार्य पूर्ण केले असते.

“देवाच्या उघड होत जाणाऱ्या दैवी व्यवस्थेच्या मागे एकचित्ताने पुढे जाण्यात” आलेल्या अपयशामुळे, १८५६ पर्यंत ते लाओदीकेयाच्या अवस्थेत गेले; आणि त्यानंतर १८६३ मधील बंडाने, अरण्यातील भटकंतीची सुरुवात चिन्हांकित केली, जी प्राचीन इस्त्राएलाने त्यांच्या दहाव्या आणि अंतिम परीक्षेत अपयशी ठरल्यावर दर्शविली होती, आणि त्यानंतर पुढील चाळीस वर्षांच्या काळात अरण्यात मरण्यास दोषी ठरविले गेले होते.

यशयाच्या पुत्रामध्ये शेवटच्या दिवसांतील अंतिम मंदिर-शुद्धीकरणाच्या वेळी “उरलेला अवशेष परत येईल” ही प्रतिज्ञा सूचित होते. त्यांचे “परत येणे” यिर्मयाने दर्शविले आहे; त्याला अशी प्रतिज्ञा देण्यात आली होती की, जर तो “परत येईल,” तर तो देवाचा पहारेकरी होईल. एक लाख चव्वेचाळीस हजार ते आहेत जे निराशेतून परत आले आहेत.

जे एकशे चव्वेचाळीस हजार आहेत, त्यांनी निराशेचा अनुभव घेतला आहे आणि आपल्या प्रभूची प्रतीक्षा केली आहे. मिलराइट इतिहासात त्यांचे प्रतिरूप शहाण्या कुमारिकांद्वारे दाखविले गेले आहे, आणि प्रारंभीच्या तसेच अंतिम इतिहासात, मध्यरात्रीच्या आक्रोशाच्या काळात पवित्र आत्म्याच्या ओतप्रोत वर्षावादरम्यान, दोन काठ्या एक राष्ट्र म्हणून एकत्र जोडल्या जातात.

दुष्ट राजा आहाज हा यहूदाच्या त्या नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करतो, ज्यांनी संदेश ऐकलेला असेल, परंतु यशयाने सादर केलेला संदेश नाकारणारे असून, असे करताना ते “अडखळतील, पडतील, तुकडे तुकडे होतील, फासात सापडतील, आणि पकडले जातील.” ते असे आहेत जे “ज्यांच्यामध्ये परिचित आत्मे आहेत त्यांच्याकडे, आणि कुजबुज करणाऱ्या व पुटपुटणाऱ्या जादूगारांकडे चौकशी करतात,” आणि हे त्यांच्या त्या आत्मवादाच्या अनुभवाचे प्रतिनिधित्व करते, ज्याला ते 2 थेस्सलनीकाकरांस पत्रातील प्रबळ भ्रम स्वीकारताना बळी पडतात. इ.स.पू. 742 मध्ये यशयाच्या संदेशाचा आहाजाने केलेला नकार, 1863 सालाशी जुळतो, जेव्हा मिलरचा संदेश नाकारला गेला. यशया हा मिलरचा प्रकारदर्शक आहे, आणि यशया व मिलर या दोघांचा संदेश “सात काळांवर” आधारित होता; ज्यांचा आधारबिंदू यशया अध्याय सात, वचन आठमध्ये आढळतो. मिलरचा पुत्र (यशयाचा पुत्र) हा शेवटच्या दिवसांत येणाऱ्या एलियाच्या चळवळीचे प्रतिनिधित्व करतो.

अहाजने केलेल्या नकारामुळे त्याच्याविरुद्ध उच्चारलेल्या न्यायवचनात उत्तर दिशेच्या राजाकडून जिंकला जाण्याची भविष्यवाणी समाविष्ट होती; जो शेवटच्या दिवसांत आधुनिक रोमच्या त्रिगुणी संघटनेचे रूप आहे, आणि जी पोपसत्तेच्या अधिपत्याखाली राज्य केली जाते.

यशयाने दुष्ट राजा आहाज याला वरच्या तलावाच्या पाटाच्या शेवटी भेट दिली; आणि ख्रिस्ताच्या काळातील सिलओमचा तलाव हाच वरचा तलाव होता की नाही याबाबत बायबलचे इतिहासकार व पुरातत्त्वज्ञ यांच्यामध्ये अनिश्चितता असली, तरी यशयाच्या भविष्यवाणीचा संदर्भ सर्व संशय दूर करतो; कारण यशया स्पष्ट करतो की उत्तरेकडील राजा आहाजवर चाल करून येणार होता, कारण त्याने हळुवार वाहणाऱ्या शिलोहाच्या पाण्यांना नाकारले होते. “शिलोह” हे जुन्या करारातील नाव असून, नव्या करारात त्यालाच “सिलओम” असे म्हटले आहे.

सिलोआमच्या तळ्यावरच येशूने त्या आंधळ्या मनुष्याला बरे केले, आणि दुष्ट राजा आहाज हा १८६३ मध्ये तसेच लवकरच येऊ घातलेल्या रविवार कायद्याच्या वेळी बरा होण्यास नकार देणाऱ्या आंधळ्या लाओदिकेयन नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करतो. “शिलोआह” आणि “सिलोआम” या दोन्ही शब्दांचा अर्थ “पाठविलेले” असा होतो, आणि पित्याकडून पुत्राकडे एक संदेश पाठविण्यात आला; त्यानंतर त्याने तो गॅब्रिएल आणि पवित्र देवदूतांना यशयापर्यंत पोहोचविण्यास दिला, आणि यशयाने स्वर्गातून “पाठविण्यात आलेला” तो संदेश एका आंधळ्या लाओदिकेयन नेत्यापर्यंत आणला.

वरच्या तलावापासूनचा तो नाला, ज्या ठिकाणी यशयाने संदेश सादर केला, तो त्या स्थानाचे प्रतीक आहे जिथून पवित्र आत्म्याचा वर्षाव देवाच्या लोकांपर्यंत पोहोचविला जातो; जसे की जखरियाच्या दर्शनातील सुवर्ण नळ्या, किंवा याकोबाच्या स्वप्नातील शिडी, हेदेखील त्याचेच प्रतीक आहेत.

“सुवर्ण तेल” म्हणजे देवाच्या आत्म्याचे ते संदेश होत, जे वरच्या कुंडातून खाली येतात, त्या नळीमार्फत जी दोन सुवर्ण नळ्या आहेत, आणि त्या बायबल व भविष्यवाणीचा आत्मा या दोन साक्षीदारांचे प्रतीक आहेत; अथवा जुना व नवा करार; अथवा व्यवस्था व संदेष्टे; अथवा मोशे व एलियाह.

आहाज ज्या संदेशाला नाकारत होता, तो मध्यरात्रीच्या आरोळीचा संदेश होता; आणि जर १८५६ मध्ये लाओदिकीया येथील नेतृत्वाने त्यांना “पाठविण्यात आलेला” लाओदिकीयेला दिलेला संदेश स्वीकारला असता, तर तो संदेश ख्रिस्ताच्या दुसऱ्या आगमनात पराकाष्ठेला पोहोचला असता. त्यानंतर तो संदेश मोठ्या आरोळीत परिवर्तित झाला असता, आणि देवाच्या लोकांनी कार्य पूर्ण केले असते व ते शांतीत राहिले असते. परंतु त्याऐवजी, ज्यापासून त्यांची सुटका झाली होती त्या वांतीकडे ते पुन्हा परतले.

यशया आणि आहाज यांचे प्रतिनिधित्व धोप्याच्या शेतातील शुद्धीकरणाच्या प्रक्रियेत असल्याप्रमाणे केलेले आहे, जी प्रक्रिया मलाखी अध्याय तीनमध्ये कराराच्या दूताद्वारे पूर्ण केली जाते. त्यांना प्रतीकात्मकरित्या त्या ठिकाणी स्थित दाखविण्यात आले आहे जिथे जखऱ्याच्या दर्शनात “तेल” (एक संदेश) ओतले जात आहे; आणि शेवटच्या दिवसांत, आहाजाला यशयाचा संदेश हा तिसऱ्या धिक्काराचा इस्लामचा संदेश आहे; तो सात गडगडाटांच्या गुप्त इतिहासाचा संदेश आहे; तो आठवा हा सातांपैकी आहे, या सत्याचा संदेश आहे; तो द्राक्षमळ्याचा संदेश आहे; तो “सत्याचा” संदेश आहे, जे सर्व येशू ख्रिस्ताच्या प्रकटीकरणाचे घटक आहेत, आणि जे शेवटच्या दिवसांत धोप्याच्या शेताने दर्शविलेल्या शुद्धीकरणास उत्पन्न करतात.

ते “सात वेळा” यांचेही संदेश होते आणि आहे, जे मिलरच्या पायाच्या कोनशिलेपासून कोपऱ्याच्या शिरोमणी दगडापर्यंत बदलते; कारण ते पहिले सत्य होते, आणि म्हणूनच ते शेवटचे सत्य असलेच पाहिजे. 1863 ने त्या शुद्धीकरण प्रक्रियेचा समारोप दर्शविला, जी 22 ऑक्टोबर, 1844 रोजी तिसऱ्या देवदूताच्या आगमनापासून सुरू झाली आणि अखेरीस 1856 मध्ये “सात वेळा” यांच्या प्रकाशापर्यंत पोहोचली. 1844 मध्ये तेवीसशे वर्षांच्या प्रकाशाने एका आरंभाची नोंद केली, ज्यामुळे त्या समाप्तीकडे नेण्यात आले जी पंचवीसशे वीस वर्षांनी चिन्हांकित झाली होती. तथापि, आरंभात आणि समाप्तीत असलेले लाओदिकी अंधत्व, त्या दोन दृष्टांतांतील परस्परसंबंध पाहण्यास नकार देते. 1863 हा त्या शुद्धीकरण प्रक्रियेच्या समाप्तीचे प्रतिनिधित्व करतो, जी एखादा संदेश शिक्कामोर्तबातून मुक्त केला जातो तेव्हा नेहमीच घडते; आणि तिसऱ्या देवदूताचा संदेश 22 ऑक्टोबर, 1844 रोजी शिक्कामोर्तबातून मुक्त करण्यात आला.

इ.स. १८४४ मध्ये उघड करण्यात आलेल्या तिसऱ्या दूताच्या प्रकाशाचा अर्थ एखादा एकमेव प्रकाश नव्हता; तो म्हणजे बहीण व्हाईट ज्याचा उल्लेख “तिसऱ्या दूताचा प्रगत होत जाणारा प्रकाश” असा करतात तोच होय. तिसऱ्या दूताचा हा प्रगत होत जाणारा प्रकाश इ.स. १८४४ मध्ये आरंभ झाला आणि कृपाकाळ समाप्त होईपर्यंत तो पुढे पुढे वाढत राहतो; परंतु जेव्हा तो प्रथम प्रकट झाला आणि जेव्हा तो अखेरीस समाप्त होईल, तेव्हा तिसऱ्या दूताच्या संदेशाशी संबंधित एक विशिष्ट कसोटीचा काळ असतो. आरंभी व शेवटी असलेले ते कसोटीचे काळ दानियेलाने “ज्ञानाची वाढ” असे ज्याद्वारे दर्शविले आहे त्या परीक्षेच्या प्रक्रियेचेही प्रतिनिधित्व करतात; आणि तेच तिसऱ्या दूताचा प्रगत होत जाणारा प्रकाश आहे.

आरंभीची परीक्षणप्रक्रिया १८४४ मध्ये सुरू झाली, आणि प्रगत होत जाणारा प्रकाश ज्ञानात वाढत गेला, तो १८५६ मध्ये आपल्या समाप्तीपर्यंत पोहोचेपर्यंत. परीक्षणकाळाचा प्रारंभीचा प्रकाश आणि अंतिम प्रकाश हे दानियेल अध्याय आठ, वचने तेरा आणि चौदा, येथील दोन दृष्टांत आहेत, जे अॅडव्हेंटिझमचा पाया आणि मध्यवर्ती स्तंभ दर्शवितात.

पहिल्या देवदूताचा परीक्षेचा कालावधी ११ ऑगस्ट, १८४० रोजी सुरू झाला आणि १९ एप्रिल, १८४४ रोजी झालेल्या पहिल्या निराशेपर्यंत समाप्त झाला. त्यानंतर दुसऱ्या देवदूताचा परीक्षेचा कालावधी सुरू झाला आणि तो २२ ऑक्टोबर, १८४४ पर्यंत चालू राहिला. त्या वेळी तिसरा देवदूत आला आणि तिसऱ्या देवदूताचा परीक्षेचा कालावधी १८६३ मध्ये लाओदिकीय अद्व्हेंटिझमने तिसऱ्या देवदूताचा प्रकाश नाकारला, तोपर्यंत चालू राहिला.

मिलराईट अॅडव्हेंटिझमसाठी तिसऱ्या देवदूताच्या परीक्षाकाळास एक आरंभ आणि एक समाप्ती होती, आणि आरंभ व समाप्ती यांनी त्याच गोष्टीचे प्रतिनिधित्व केले पाहिजे, कारण येशू नेहमी एखाद्या गोष्टीच्या अंताचे उदाहरण तिच्या आरंभानेच दाखवितो. तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगतिशील प्रकाशाच्या उघडण्याचा आरंभ हा दानिएलाच्या आठव्या अध्यायातील चौदाव्या वचनातील प्रकटीकरणाच्या प्रकाशाचा (the “mareh” vision) होता. तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगतिशील प्रकाशाची समाप्ती ही तेराव्या वचनातील पवित्रस्थान व सैन्य यांच्या तुडविले जाण्याच्या प्रकाशाची (the “chazon” vision) होती. ही दोन्ही दर्शने भविष्यसूचक रीतीने परस्पर गुंफलेली आहेत.

प्रायश्चित्ताच्या दिवशी, म्हणजे २२ ऑक्टोबर १८४४ रोजी, जो कर्णा वाजविला जाणार होता तो जुबलीचा कर्णा होता; आणि तो सात वर्षांच्या पवित्र चक्राचे प्रतिनिधित्व करतो, ज्याची एकूण बेरीज दोन हजार पाचशे वीस दिवस इतकी होते. परमेश्वराचा उद्देश प्राचीन इस्राएलाला थेट वचनदत्त देशात नेण्याचा होता, परंतु त्यांच्या बंडखोरीमुळे ते घडले नाही. परमेश्वराचा उद्देश आधुनिक इस्राएलालाही थेट वचनदत्त देशात नेण्याचा होता, परंतु बंडखोरीमुळे तेही घडले नाही. जर आधुनिक इस्राएलाने तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगतिशील प्रकाशाचे आज्ञापालन केले असते, तर त्यांनी जगाला इशारा दिला असता आणि प्रभु शंभर वर्षांहून अधिक पूर्वीच परत आला असता.

ते घडून येण्यासाठी प्रभूने मिलराइटांमध्ये एक परिवर्तन घडवून आणणे आवश्यक होते, आणि त्या परिवर्तनाची ओळख पवित्र शास्त्रात देवाच्या गूढ म्हणून केली आहे. जर अॅडव्हेंटिझमने तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगत प्रकाशाचे अनुसरण केले असते, तर जुबलीचा कर्णा अगदी शेवटपर्यंत निनादत राहिला असता, कारण सातवा कर्णा निनादतो त्या दिवसांतच देवाचे गूढ पूर्ण होते. प्रकटीकरण दहाव्या अध्यायात, तो कर्णा—जो जुबलीचा कर्णा आहे, आणि तिसऱ्या धिक्काराचा कर्णाही आहे—२२ ऑक्टोबर, १८४४ रोजी निनादू लागला.

२२ ऑक्टोबर १८४४ रोजी आरंभ झालेली परीक्षात्मक शुद्धीकरणाची प्रक्रिया, जी तिसऱ्या देवदूताच्या वाढत जाणाऱ्या प्रकाशाची होती, ती दानियेल अध्याय ८, वचन १४ च्या प्रकाशाने सुरू झाली, आणि ती दानियेल अध्याय ८, वचन १३ च्या प्रकाशाने समाप्त झाली. ती वचन १४ मधील उत्तराने सुरू झाली, आणि वचन १३ मधील प्रश्नाने समाप्त झाली.

उत्तर व दक्षिण यांच्यातील गृहयुद्धाच्या काळात अक्षरशः यहूदाच्या राजा आहाज याच्याकडे यशयाच्या इशाऱ्याच्या संदेशाचे आगमन झाले, त्याद्वारे त्या एकोणीस वर्षांचे प्रतिरूप दाखविण्यात आले होते. त्या एकोणीस वर्षांचा शेवट उत्तरेकडील राजाने इस्राएलाला दास्यात नेण्याने झाला. त्या एकोणीस वर्षांनी 1844 मध्ये तिसऱ्या देवदूताच्या आगमनापासून 1863 च्या बंडापर्यंतचा कालखंड प्रतिरूपरित्या दर्शविला. तिसऱ्या देवदूताचा प्रगत होत जाणारा प्रकाश यशयाच्या संदेशाद्वारे दर्शविण्यात आला होता.

त्या प्रगत होत जाणाऱ्या प्रकाशाच्या नकारामुळे मिलराइट चळवळीचा अंत झाला, आणि त्या परीक्षेच्या काळात फिलाडेल्फियन मिलराइट चळवळ लाओदीकियन चर्चमध्ये रूपांतरित झाली. इ.स.पू. 742 मध्ये सुरू झालेली एकोणीस वर्षे, आणि 1844 मध्ये सुरू झालेली एकोणीस वर्षे, ही दोन्ही शेवटच्या दिवसांतील परीक्षा व शुद्धीकरणाच्या प्रक्रियेचे प्रतिनिधित्व करतात; म्हणजेच ती तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगत होत जाणाऱ्या प्रकाशाच्या अंतिम परीक्षेचा कालावधी आहे.

त्या अंतिम परीक्षेच्या प्रक्रियेत देवाचे गूढ पूर्ण होईल. एक लाख चव्वेचाळीस हजार ते आहेत जे प्रतीक्षा करतात, परत येतात आणि शिक्कामोर्तब केले जातात.

शेवटच्या दिवसांत तिसऱ्या देवदूताच्या प्रगत होत जाणाऱ्या प्रकाशाचा अंतिम परीक्षेचा काळ, ज्या ठिकाणी प्रारंभीचा परीक्षेचा काळ सुरू झाला तेथूनच सुरू झाला. तो तेव्हा सुरू झाला जेव्हा येशूने आपला हात आकाशाकडे उंचावला आणि घोषित केले, “की यापुढे वेळ राहणार नाही.” ती घोषणा २२ ऑक्टोबर, १८४४ रोजी झाली, जेव्हा सातव्या तुरईने सात या पवित्र चक्राच्या समाप्तीवर जुबिलीची घोषणा केली. सात वर्षांचे चक्र, सात वेळा पुनरावृत्त होऊन, अक्षरशः एकोणपन्नास वर्षे, किंवा दोन हजार पाचशे वीस दिवस होते.

१९८९ हे एक लाख चव्वेचाळीस हजारांच्या चळवळीत “अंतकाळ” चिन्हित करते, आणि १९८९ हे १८६३ च्या बंडापासून सुरू झालेल्या एकशे सव्वीस वर्षांच्या समाप्तीलाही चिन्हित करते. एक लाख चव्वेचाळीस हजारांची चळवळ “अंतकाळी” “सात वेळा” या प्रतीकासह सुरू झाली; कारण एकशे सव्वीस हे एक हजार दोनशे साठ याचे दशांश आहे, आणि ते पुढे दोन हजार पाचशे वीस याचे अर्धे आहे.

येशू नेहमी एखाद्या गोष्टीचा शेवट एखाद्या गोष्टीच्या आरंभाद्वारे दर्शवितो, आणि एकशे चव्वेचाळीस हजारांच्या चळवळीचा आरंभ “सात काळ” या प्रतीकाने चिन्हांकित करण्यात आला होता, जसे त्या चळवळीच्या शेवटीही आहे. देवाचे गूढ पूर्ण होते त्या सातव्या देवदूताच्या ध्वनीनादाच्या दिवसांची सुरुवात प्रकटीकरण अध्याय अकरा मधील “साडेतीन” दिवसांच्या समाप्तीला झाली. सातवा कर्णा, जो तिसरे हायही आहे, त्याने 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी आपला दुसरा स्वर ध्वनित केला, आणि देवाचे गूढ आता पूर्णत्वास जात आहे, जसे “त्याने आपल्या सेवक संदेष्ट्यांना घोषित केले आहे.” त्या चळवळीचा शेवट “सात काळ” या प्रतीकाने चिन्हांकित करण्यात आला आहे, जसा ह्याच चळवळीचा आरंभ झाला होता.

१७९८ मध्ये अंतकाळाच्या वेळी, उत्तरेकडील राज्याविरुद्ध देवाच्या क्रोधाच्या “सात काळांचा” शेवट झाला; आणि मिलेराइटांच्या चळवळीच्या शेवटी, “सात काळांशी” संबंधित सत्यांचा नकार हा १८६३ च्या बंडखोरीचा चिन्ह ठरला. येशू एखाद्या गोष्टीचा शेवट नेहमी एखाद्या गोष्टीच्या प्रारंभाद्वारे स्पष्ट करतो, आणि पहिल्या देवदूताची चळवळ (मिलेराइट) तिसऱ्या देवदूताच्या चळवळीचे (एक लक्ष चव्वेचाळीस हजार) प्रतिरूप दाखवते. या दोन्ही चळवळी “सात काळांपासून” सुरू होतात आणि “सात काळांवर” समाप्त होतात. या गोष्टी तुम्ही बनवून सांगू शकत नाही.

आपण हा अभ्यास पुढील लेखात पुढे चालू ठेवू.