स्पष्टीकरणाचा एक शब्द

अलीकडे आम्ही आमच्या संकेतस्थळावर प्रतिनिधित्व केलेल्या विविध भाषांमध्ये अनुवादित करण्यासाठी हबक्कूकच्या दोन पट्ट्यांच्या प्रतिलेखनाची तयारी सुरू केली. बोलून सादर केलेल्या निवेदनाचे लिखित सादरीकरणात रूपांतर करण्याचे कार्य, बोलक्या सादरीकरणाचे लिखित सादरीकरणात रूपांतर करण्यासाठी ज्या सर्व टप्प्यांतून जावे लागते त्यांची ओळख नसल्यास जसे समजले जाऊ शकते त्यापेक्षा कितीतरी अधिक कष्टसाध्य आहे; आणि यासोबतच अखेरीस त्या साहित्याचा संकेतस्थळावरील विविध भाषांमध्ये अनुवाद करण्याशी निगडित अपरिहार्य अडचणीही आहेत. आम्ही पंच्याण्णव सादरीकरणांपैकी पहिल्याच्या प्रतसंपादनास नुकतीच सुरुवात केली होती, आणि मला आणखी एक असा टप्पा आढळला की ज्यातून आम्हाला जावेच लागणार आहे. तो १९८९ पासून आमच्या वर्तमान इतिहासापर्यंत या संदेशाच्या क्रमिक विकासाशी संबंधित आहे.

सुमारे पंधरा वर्षांपूर्वीच्या सादरीकरणांत काही सत्ये अशी होती की ती समजुतीच्या बाल्यावस्थेत होती. त्या सत्यांपैकी पहिले सत्य, जे मला स्पष्ट करावयाचे आहे, ते म्हणजे मिलराइट इतिहासातील दुसऱ्या देवदूताचे आगमन. त्या वेळी माझी अशी समजूत होती की जेव्हा प्रोटेस्टंट चर्चांनी मिलरने पहिल्या देवदूताच्या संदेशाविषयी केलेल्या सादरीकरणाविरुद्ध आपली दारे बंद करण्यास सुरुवात केली, आणि हे इ. स. 1843 वर्षाच्या समाप्तीच्या संदर्भात घडले, तेव्हाच दुसरा देवदूत आला. विल्यम मिलरने काळाची अशी एक गणना वापरली होती की त्याच्या मते इ. स. 1843 वर्ष 22 मार्च 1843 रोजी सुरू झाले आणि 22 मार्च 1844 रोजी समाप्त झाले. त्याला असे वाटले होते की शेवटी दोन पवित्र चार्टांवर ठेवण्यात आलेल्या तीन भविष्यवाण्या इ. स. 1843 वर्षात समाप्त होतील, आणि त्याचा विश्वास होता की ते वर्ष 22 मार्च 1844 रोजी संपले. तो दोन बाबतीत चुकीचा होता.

दानिएल बारा मधील १३३५ दिवसांची, लेवीयविवरण सव्वीस मधील “सात काळ” या २५२० वर्षांची, आणि दानिएल आठ मधील २३०० दिवसांची या तीन भविष्यवाण्या १८४४ च्या मार्चमध्ये समाप्त होतात, असे मिलर यांनी समजले होते. त्यानंतर प्रभूने सॅम्युएल स्नो यांना केवळ इतकेच नव्हे की भविष्यवाण्या १८४३ मध्ये नव्हे, तर १८४४ मध्ये समाप्त होतात, हे समजण्यास मार्गदर्शन केले. स्नो यांनी कराईट कालगणना लागू केली; तीच ती कालगणनेची पद्धत नव्हती जी मिलर वापरत होते. मिलर रब्बीपरंपरागत/विषुवाधिष्ठित कालगणना वापरत होते, जी वर्षाची गणना वसंत ऋतूपासून पुढील वसंत ऋतूपर्यंत अशी करते.

जेव्हा आम्ही हबक्कूकच्या दोन फलकांचे सादरीकरण करीत होतो, तेव्हा आम्हाला ही ऐतिहासिक वस्तुस्थिती समजलेली नव्हती, आणि आम्ही मिलरच्या अनुभवाचा उपयोग २२ मार्च, १८४४ हा दुसऱ्या देवदूताच्या आगमनाचा आणि विलंबकाळाच्या प्रारंभाचा बिंदू म्हणून दर्शविण्यासाठी करीत होतो. मला असे समजले होते, आणि अजूनही समजते, की त्या देवदूताचे आगमन त्या वेळी सुसंगत होते जेव्हा प्रोटेस्टंटांनी मिलरचा पहिल्या देवदूताचा संदेश नाकारला, आणि पुढील उतारा हा माझा संदर्भबिंदू होता.

“जून, १८४२ मध्ये, श्री. मिलर यांनी पोर्टलँड येथील कॅस्को स्ट्रीट चर्चमध्ये आपल्या व्याख्यानमालेचा दुसरा क्रम दिला. या व्याख्यानांना उपस्थित राहणे मला एक मोठे विशेषाधिकाराचे कार्य वाटले; कारण मी निरुत्साहाच्या अवस्थेत पडले होते, आणि माझ्या तारणाऱ्याला भेटण्यास सिद्ध असल्याचे मला वाटत नव्हते. या दुसऱ्या क्रमामुळे शहरात पहिल्यापेक्षा कितीतरी अधिक खळबळ निर्माण झाली. अगदी थोडे अपवाद वगळता, विविध पंथांनी श्री. मिलर यांच्याविरुद्ध आपल्या चर्चची दारे बंद केली. विविध व्यासपीठांवरून केलेल्या अनेक प्रवचनांनी त्या व्याख्यात्याच्या कथित उन्मादी चुकांचे उघडकीस आणण्याचा प्रयत्न केला; परंतु चिंताग्रस्त श्रोत्यांच्या गर्दीने त्यांच्या सभांना उपस्थिती लावली, आणि अनेकांना घरात प्रवेश करणे शक्य झाले नाही. मंडळ्या विलक्षण शांत आणि लक्षपूर्वक होत्या.” Life Sketches, 27.

मला हे समजले की मिलरच्या संदेशासाठी दरवाजे बंद होणे हे पहिल्या देवदूताच्या नकाराच्या प्रारंभाचे चिन्ह होते; आणि वेळेच्या रब्बिनिक/विषुवाधारित गणनेविषयी मिलरच्या समजुतीशी सुसंगत राहून, मी असे गृहीत धरले की २२ मार्च, १८४४ हा १८४३ च्या समाप्तीचा निर्देश करीत होता. जून १८४२ मध्ये पोर्टलंड येथे मिलरचे सादरीकरण प्रत्यक्षात असा एक मार्गचिन्ह आहे, जो क्रमशः होत गेलेल्या नकाराची ओळख करून देतो, आणि तो अखेरीस १८ एप्रिल, १८४४ रोजी पूर्णत्वास गेला; परंतु त्या सादरीकरणांच्या वेळी आम्ही सॅम्युएल स्नो यांनी वेळेच्या काराईट गणनेचा केलेला अनुप्रयोग ओळखला नव्हता.

ज्या पहिल्या सादरीकरणाचे प्रत-संपादन आम्ही सुरू केले, त्यामध्ये त्या काळी नोंदविलेले जे काही होते, ते आपण आता जे शिकवितो त्याला विरोधाभासी वाटते, हे मला दिसू लागले. तसे आहेही, आणि तसे नाहीही. ते केवळ दुसऱ्या देवदूताच्या क्रमिक आगमनावर दिलेला एक भर आहे, आणि या संदेशाच्या क्रमिक उलगडण्याचेही एक उदाहरण आहे, जसे मिलराइट इतिहासातही घडले होते. स्पष्टतेसाठीची ही नोंद, एप्रिल 19, 1844 हा पहिला मिलराइट निराशेचा दिवस म्हणून आम्ही केलेल्या ओळखीमुळे आणि पूर्वी काय शिकविले गेले होते यामुळे अडखळलेल्या लोकांना संबोधित करावी.

“पहिला आणि दुसरा संदेश 1843 आणि 1844 मध्ये देण्यात आला होता, आणि आपण आता तिसऱ्याच्या घोषणेअंतर्गत आहोत; परंतु हे तिन्ही संदेश अजूनही घोषित केले गेले पाहिजेत. सत्याचा शोध घेणाऱ्यांना ते पुन्हा सांगितले जाणे आजही पूर्वीइतकेच अत्यावश्यक आहे. लेखणी आणि वाणी यांद्वारे आपण ही घोषणा घुमविली पाहिजे, त्यांचा क्रम दर्शवित आणि आपल्याला तिसऱ्या देवदूताच्या संदेशापर्यंत आणणाऱ्या भविष्यवाण्यांचा उपयोग स्पष्ट करीत. पहिला आणि दुसरा संदेश नसताना तिसरा असू शकत नाही. ही संदेशे आपण जगाला प्रकाशनांद्वारे, प्रवचनांद्वारे द्यावयाची आहेत, भविष्यवाणीच्या इतिहासाच्या ओघात ज्या गोष्टी झाल्या आहेत आणि ज्या होणार आहेत त्या दर्शवीत.” Selected Messages, book 2, 104.

हबक्कूकच्या दोन पट्ट्या ९५ पैकी १

हबक्कूकच्या दोन पाट्यांची आणि मध्यरात्रीच्या घोषणेची प्रस्तावना

या मालिकेमध्ये आपण दीर्घ कालावधीत हबक्कूकच्या दोन पटांवर—1843 आणि 1850 चार्ट्सवर—दृष्टिक्षेप टाकणार आहोत. आपण सुरुवात मध्यरात्रीच्या आक्रंदनाला त्याच्या योग्य स्थानावर स्थापित करून करू. जसे नमूद केले आहे, या संदेशाशी परिचित असलेल्या लोकांसाठी प्रारंभीच्या सादरीकरणांपैकी बरेचसे पुनरावलोकन असेल; परंतु आपण अशी एक मालिका तयार करीत आहोत जी या संदेशाशी नवीन असलेल्या लोकांकडूनही अभ्यासली जाऊ शकते, म्हणून त्यांच्यासाठी काही मूलभूत कल्पना आपल्याला मांडल्या पाहिजेत. आपण मध्यरात्रीच्या आक्रंदनापासून सुरुवात करू, आणि एलेन व्हाइट यांच्या पहिल्या दृष्टान्तात आढळणाऱ्या एका पैलूवर लक्ष केंद्रित करू. Christian Experience and Teachings, पृष्ठ 57 मधील पहिला परिच्छेद वाचू या.

१८४४ मध्ये कालावधी संपल्यानंतर फार लवकरच मला माझे पहिले उघड दर्शन देण्यात आले. मी मेन राज्यातील पोर्टलंड येथे श्रीमती हेंस यांना भेट देत होते; त्या ख्रिस्तामधील प्रिय भगिनी होत्या, ज्यांचे हृदय माझ्या हृदयाशी जखडलेले होते. आम्ही पाच जणी, सर्व स्त्रिया, कुटुंबीय वेदीपाशी शांतपणे गुडघे टेकून होतो. आम्ही प्रार्थना करीत असताना, देवाचे सामर्थ्य माझ्यावर पूर्वी कधी नव्हते तसे आले.

ज्या पाच स्त्रियांची अंतःकरणे सिस्टर व्हाइट यांच्याशी बांधली गेली होती, त्या देवाच्या सामर्थ्याच्या कोणत्याही प्रकटीकरणाला विरोध करीत नव्हत्या. विशेष म्हणजे, त्या सर्व स्त्रिया होत्या, ज्या मंडळीचे प्रतिनिधित्व करतात; आणि त्यांची संख्या पाच होती, जी पाच शहाण्या कुमारिका म्हणून पाहिली जाऊ शकते. हे केवळ एक निरीक्षण आहे.

“मी जणू प्रकाशाने वेढले गेले होते आणि पृथ्वीपासून अधिकाधिक उंच वर जात होते, असे मला वाटले. मी जगातील आगमन-लोकांना पाहण्यासाठी वळून पाहिले, पण ते मला दिसले नाहीत; तेव्हा एका आवाजाने मला म्हटले, ‘पुन्हा पाहा आणि थोडे अधिक वर पाहा.’ तेव्हा मी माझे डोळे वर केले आणि जगाच्या बऱ्याच उंचीवर उभारलेला एक सरळ व अरुंद मार्ग पाहिला. या मार्गावर आगमन-लोक त्या नगरीकडे प्रवास करीत होते, जी मार्गाच्या दूरच्या टोकाशी होती. मार्गाच्या सुरुवातीला त्यांच्या मागे एक तेजस्वी प्रकाश स्थापन केलेला होता, आणि एका देवदूताने मला सांगितले की तो मध्यरात्रीचा घोष होता. हा प्रकाश संपूर्ण मार्गावर चमकत होता आणि त्यांच्या पावलांना प्रकाश देत होता, जेणेकरून ते ठेचकाळू नयेत. जर त्यांनी आपली नजर येशूकडे खिळवून ठेवली, जो त्यांच्या अगदी पुढे होता आणि त्यांना त्या नगरीकडे नेत होता, तर ते सुरक्षित होते. पण लवकरच काही जण थकले आणि म्हणाले की ती नगरी फार दूर आहे, आणि त्यांनी तर यापूर्वीच त्यात प्रवेश केलेला असेल, अशी अपेक्षा केली होती. तेव्हा येशू आपला गौरवशाली उजवा हात उंचावून त्यांना प्रोत्साहित करी, आणि त्याच्या हातातून एक प्रकाश निघे जो त्या आगमन-समूहावर लहरत जाई, आणि ते ‘हालेलूया!’ असा जयघोष करीत. इतर काहींनी बेफिकिरीने त्यांच्या मागील प्रकाशाचा इन्कार केला आणि म्हणाले की इतक्या दूरवर त्यांना घेऊन आलेला तो देव नव्हता. तेव्हा त्यांच्या मागील प्रकाश विझून गेला, आणि त्यांच्या पायांभोवती पूर्ण अंधकार पसरला; आणि ते ठेचकाळले, लक्ष्यचिन्ह आणि येशू यांची दृष्टी हरवून बसले, आणि त्या मार्गावरून खाली, तळाशी असलेल्या अंधाऱ्या व दुष्ट जगात पडले.”

विल्यम मिलर आणि मध्यरात्रीचा आक्रोश

या पहिल्या सादरीकरणात, काही मुद्दे प्रस्थापित केल्यानंतर, आपण डिसेंबर 1844 मधील अॅडव्हेंटिस्टांच्या लो हॅम्प्टन परिषदेसंबंधी चर्चा करू. या परिषदेत काही मिलराइट्स एकत्र जमले, आणि विल्यम मिलर यांनी मध्यरात्रीच्या हाकेबाबतची समज नाकारली. येथे तर्क असा आहे की हे दर्शन, जरी आपणा सर्वांसाठी असले, तरी विशेषतः विल्यम मिलर यांच्यासाठी होते.

त्याच महिन्यात विल्यम मिलर यांनी त्यांच्या मागील प्रकाशाचा—मध्यरात्रीच्या घोषणेचा—नकार केला; आणि त्यामुळे तो खालील दुष्ट जगाकडे जाणाऱ्या मार्गावरून खाली पडणार होता. याचे परिणाम आपण तपासून पाहू. ऐतिहासिक पुरावे दर्शवितात की मिलरवादी सर्वजण असा विश्वास ठेवत होते की ते दहा कुमारिकांच्या दृष्टांताची पूर्तता करीत आहेत; ही गोष्ट त्यांच्यात सर्वपरिचित होती. आपण दाखवून देऊ की विल्यम मिलर यांना मध्यरात्रीची घोषणा काय आहे याची समज होती. मिलर यांचा विश्वास होता की मध्यरात्रीची घोषणा ही दानियेल 8:14 आणि प्रकटीकरण 14:6-9 मधील न्यायाच्या घटकेचा संदेश होती. त्यांचा असा विश्वास होता की 1830 च्या दशकाच्या आरंभी ज्याचा प्रचार त्यांनी सुरू केला, तोच मध्यरात्रीची घोषणा होती, “पाहा, वर येत आहे,” आणि येशू वर म्हणून जगाकडे येत आहे.

मिलराइट इतिहासाच्या बहुतांश कालखंडात, त्यांना वाटत होते की ते दहा कुमारिकांच्या दृष्टान्ताची पूर्तता करीत आहेत, परंतु त्यांची समज अशी होती की मध्यरात्रीचा आक्रोश हा त्यांनी जाहीर करीत असलेला संदेशच होता. तथापि, १८४४ च्या उन्हाळ्यापर्यंत एक नवी आणि योग्य समज उदयास आली: मध्यरात्रीचा आक्रोश म्हणजे सातव्या महिन्याची चळवळ होती, आणि सातव्या महिन्याच्या दहाव्या दिवशी येशू येणार अशी अपेक्षा होती. हाच खरा मध्यरात्रीचा आक्रोश होता. जेव्हा मिलरने डिसेंबर १८४४ मध्ये खऱ्या मध्यरात्रीच्या आक्रोशाचा नकार केला, तेव्हा तो १८४४ च्या उन्हाळ्यातील इतिहासाचा नकार करीत होता आणि १८३० च्या दशकातील तो केवळ सर्वसाधारण संदेश होता, या आपल्या पूर्वीच्या भूमिकेकडे परत जात होता. मध्यरात्रीच्या आक्रोशाची गतीमानता समजणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर तुम्ही २५२० ला मिलराइटांनी जसे समजले तसे समजत नसाल, तर तुम्हाला मध्यरात्रीचा आक्रोश समजू शकत नाही. आणि जर तुम्हाला मध्यरात्रीचा आक्रोश मिलराइटांनी जसा समजला तसा समजू शकत नसेल, तर तुम्ही खालच्या दुष्ट जगाकडे जाणाऱ्या मार्गावरून खाली पडता.

या सादरीकरणात, आपण आलेखावरील अशा काही सत्यांपासून प्रारंभ करू, जी आज अॅडव्हेंटिझमकडून उघडपणे नाकारली जातात. सेव्हन्थ-डे अॅडव्हेंटिस्ट चर्चच्या बायबलिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूटने आणि बहुतेक अॅडव्हेंटिस्ट धर्मतज्ज्ञांनी 2520 नाकारले आहे. पुढे जात असताना आपण याचा बायबलनिष्ठ रीतीने विचार करू; परंतु प्रारंभी, एलेन व्हाईट 2520 ला पूर्ण मान्यता देते हे आपण दाखवू. इन्स्टिट्यूट आणि बहुतेक धर्मतज्ज्ञ ‘डेली’विषयीच्या अग्रदूतांच्या समजुतीलाही नाकारतात. ‘डेली’ म्हणजे मूर्तिपूजकता, ही अग्रदूतांची समजूत नाकारणे म्हणजे भविष्यवाणीच्या आत्म्यालाच नाकारणे होय, हे आपण दाखवू. इन्स्टिट्यूट अग्रदूतांच्या रणशिंगांविषयीच्या समजुतीलाही—पाचवे आणि सहावे रणशिंग—सार्वजनिकरीत्या नाकारते. रणशिंगांविषयीची अग्रदूतांची समजूत नाकारणे म्हणजे भविष्यवाणीच्या आत्म्यालाच नाकारणे होय, हे दाखवून आपण प्रारंभ करू.

आज बहुतांश ॲडव्हेंटिस्ट 1290 आणि 1335 यांविषयी अत्यंत संदिग्ध आहेत. 1335 विषयी अग्रगण्यांच्या समजुतीशिवाय, 22 मार्च, 1844 रोजी सुरू झालेला विलंबकाळ ओळखण्यास कोणतेही बायबलाधिष्ठित समर्थन नाही. विलंबकाळ समजल्याशिवाय, मध्यरात्रीच्या आक्रोशाची गतीशीलता समजू शकत नाही. मध्यरात्रीचा आक्रोश समजल्याशिवाय, मनुष्य खालील दुष्ट जगाकडे जाणाऱ्या मार्गावरून खाली पडतो. आपण या सत्यांना भविष्यवाणीच्या आत्म्याच्या स्पष्ट समर्थनाच्या दृष्टीने आलेखावर दाखवू, आणि त्यानंतर देवाच्या वचनातून त्यांचे विश्लेषण करू. परंतु प्रथम, मिलराइट इतिहासाभोवती काय होते आणि मध्यरात्रीचा आक्रोश कशामुळे उत्पन्न झाला, हे आपण पाहणे आवश्यक आहे.

मिलेराइट इतिहास आणि पहिल्या देवदूताचे आगमन

आम्ही मिलराइट इतिहास आणि 1798 या वर्षाचा संदर्भ स्पष्ट करण्यासाठी *Thoughts on Daniel and Revelation*, पृष्ठ 521 मधील उरियाह स्मिथ यांच्यापासून सुरुवात करतो. उरियाह स्मिथ लिहितात, “The chronology of the events of Revelation 10 is further ascertained from the fact that this angel is identical with the first angel of Revelation 14.” प्रकटीकरण 10 मध्ये, एक पराक्रमी देवदूत आपल्या हातात एक उघडे लहान पुस्तक घेऊन स्वर्गातून खाली उतरतो. एलेन व्हाइट आम्हाला कळवितात की हा पराक्रमी देवदूत येशू ख्रिस्त आहे, आणि ते लहान पुस्तक म्हणजे दानियेलाचे पुस्तक होय. दहाव्या अध्यायाच्या शेवटी, योहानाला ते लहान पुस्तक खाण्यास सांगितले जाते, जे त्याच्या तोंडात गोड आणि पोटात कडू ठरेल. योहान मिलराइट इतिहासाचे प्रतिनिधित्व करतो, जिथे दानियेलाचा संदेश गोड असतो, परंतु तो कडू निराशेकडे नेतो. अग्रेसरांच्या मते, प्रकटीकरण 10 मधील हा पराक्रमी देवदूत म्हणजे प्रकटीकरण 14 मधील पहिला देवदूत होय—ते दोघेही एकच देवदूत आहेत.

प्रकटीकरणातील या देवदूतांविषयी आपण अनेकदा फारसा तपशीलवार विचार करत नाही, परंतु तसे करणे आवश्यक आहे. प्रकटीकरण १० मधील तो सामर्थ्यशाली देवदूत हाच तो देवदूत आहे, ज्याविषयी विल्यम मिलर यांचा विश्वास होता की तो प्रकटीकरण १४ मधील पहिल्या देवदूताचे कार्य पूर्ण करून मध्यरात्रीचा आक्रोश सिद्ध करीत होता: ‘देवाला भ्या आणि त्याचे गौरव करा; कारण त्याच्या न्यायनिवाड्याची वेळ आली आहे.’ त्याच्या न्यायनिवाड्याची वेळ हा उल्लेख दानियेल ८:१४ कडे निर्देश करतो. हे देवदूत पूर्ण केलेल्या कार्याच्या विविध पैलूंची ओळख करून देतात.

उरियाह स्मिथकडे पुन्हा वळल्यास: ‘प्रकटीकरण १० मधील घटनांचा कालक्रम आणखी या वस्तुस्थितीवरून निश्चित होतो की हा दूत प्रकटीकरण १४ मधील पहिल्या दूताशी एकरूप आहे.’ त्यांना कोणत्या गोष्टी एकत्र बांधतात हे तो स्पष्ट करतो: दोघांकडेही जाहीर करावयाचा एक विशेष संदेश आहे, दोघेही आपली घोषणा मोठ्या आवाजात करतात, दोघेही सृष्टिकर्त्याचा उल्लेख करताना सारखी भाषा वापरतात, आणि दोघेही काळाची घोषणा करतात—एक जण शपथपूर्वक सांगतो की यापुढे वेळ राहणार नाही, आणि दुसरा जाहीर करतो की देवाच्या न्यायाची घडी आली आहे. प्रकटीकरण १४:६ मधील संदेश अंतकाळाच्या आरंभाच्या या बाजूस स्थित आहे.

उरियाह स्मिथ असे सांगतात की अंतकाळ 1798 मध्ये सुरू होतो, आणि प्रकटीकरण 14 मधील संदेश त्यानंतर येतो. ते लिहितात, “परंतु प्रकटीकरण 14:6 मधील संदेश हा अंतकाळाच्या आरंभावरून पुढील बाजूस स्थित आहे. तो देवाच्या न्यायाच्या घडीच्या आगमनाची घोषणा आहे, आणि म्हणूनच त्याचा उपयोग शेवटच्या पिढीत असलाच पाहिजे. पौलाने न्यायाची घडी आली आहे, असा प्रचार केला नाही. ल्यूथर आणि त्याचे सहकारी यांनीही तो केला नाही. पौलाने येऊ घातलेल्या न्यायाविषयी युक्तिवाद केला, जो अनिश्चितपणे भविष्यकाळात होता, आणि ल्यूथरने तो आपल्या दिवसांपासून किमान तीनशे वर्षे दूर ठेवला. याव्यतिरिक्त, एका निश्चित वेळेपर्यंत देवाच्या न्यायाची घडी आली आहे, अशा प्रकारच्या कोणत्याही प्रचाराविरुद्ध पौल मंडळीला इशारा देतो.” 2 थेस्सलनीकाकरांस 2:1-3 मध्ये, पौल असे म्हणतो की प्रथम धर्मत्याग झाला नाही आणि पापाचा मनुष्य प्रकट झाला नाही, तोपर्यंत ख्रिस्ताचा दिवस समीप आलेला नाही. पौल पापाच्या मनुष्याची, त्या लहान शिंगाची, पोपसत्तेची ओळख करून देतो, आणि तिच्या सर्वोच्चतेच्या संपूर्ण कालखंडावर एक सावधगिरीचा इशारा ठेवतो; हा कालखंड 1260 वर्षे चालू राहिला आणि 1798 मध्ये समाप्त झाला.

१७९८ मध्ये, ख्रिस्ताचा दिवस समीप आहे अशी घोषणा करण्यावरील निर्बंध समाप्त झाला. अंतकाळ सुरू झाला, आणि त्या लहान पुस्तकावरील शिक्का काढून टाकण्यात आला. तेव्हापासून, प्रकटीकरण १४ मधील देवदूत पुढे गेला आहे. उरियाह स्मिथ म्हणतात, ‘जर तुम्ही ते पाहाल, तर १७९८ पासून पहिल्या देवदूताचा संदेश पुढे गेला आहे. १७९८ मध्ये, प्रकटीकरण १४ मधील पहिला देवदूत इतिहासात प्रकट होतो’—हीच पायोनियर समज आहे. ‘तेव्हापासून, प्रकटीकरण १४ मधील देवदूताने देवाच्या न्यायाची वेळ आली आहे अशी घोषणा केली आहे, आणि दहाव्या अध्यायातील देवदूत समुद्रावर आणि भूमीवर उभा राहून, काळ यापुढे राहणार नाही अशी शपथ घेत आहे. त्यांची ओळख निःसंशय आहे. ज्यामुळे एकाचे स्थान निश्चित होते, ते सर्व युक्तिवाद दुसऱ्यासाठीही प्रभावी आहेत. वर्तमान पिढी या दोन भविष्यवाण्यांच्या परिपूर्तीची साक्ष देत आहे. आगमनाच्या प्रचारामध्ये, विशेषतः १८४० ते १८४४ या काळात, त्यांच्या पूर्ण आणि परिस्थितीनिष्ठ परिपूर्तीचा आरंभ झाला.’

Smith ने प्रकटीकरण 14 मधील पहिल्या देवदूताच्या 1798 मध्ये आगमनाच्या संदर्भात 1840 आणि 1844 ही वर्षे चिन्हांकित केली आहेत; परंतु तो 1840 मध्येही पहिल्या देवदूताची नोंद करतो, जेथे संदेशास सामर्थ्य प्राप्त होते. आगमनाच्या प्रचारात, विशेषतः 1840 ते 1844 या काळात, त्यांची पूर्ण पूर्तता आरंभ झाली. देवदूताची एक पाय समुद्रावर आणि दुसरी पाय भूमीवर अशी स्थिती त्याच्या घोषणेच्या व्यापक विस्ताराचे द्योतक आहे. हा संदेश महासागर ओलांडून विविध राष्ट्रांपर्यंत पोहोचणार होता, आणि आगमनाची घोषणा खरोखरच जगातील प्रत्येक मिशन केंद्रापर्यंत पोहोचली. 1840 पासून, Ellen White यांच्या मते, पहिल्या देवदूताचा संदेश जगातील प्रत्येक मिशन केंद्रात नेण्यात आला. हे तेव्हा पूर्ण झाले, जेव्हा ऑटोमन साम्राज्याच्या पतनामुळे बायबल भविष्यवाणीतील वर्ष-दिवस तत्त्वाची पुष्टी झाली. या टप्प्यावर आपण तपशीलांचा विचार करीत नाही, तर Millerite इतिहास आणि Midnight Cry यांच्या गतीशीलतेसाठी पायाभूमी तयार करीत आहोत.

मुख्य ऐतिहासिक घटना: १८३३ आणि तारकांचे पडणे

१८३३ मध्ये तारकांचे पडणे घडले. एलेन व्हाइट यांनी *द ग्रेट कॉन्ट्रोवर्सी*, पृष्ठ ३३३ मध्ये असे भाष्य केले आहे: “१८३३ मध्ये, मिलरने ख्रिस्ताच्या निकट येणाऱ्या आगमनाचे पुरावे सार्वजनिकरीत्या मांडण्यास सुरुवात केल्यानंतर दोन वर्षांनी, तारणाऱ्याने आपल्या दुसऱ्या आगमनाची चिन्हे म्हणून जे संकेत दिले होते त्यांपैकी शेवटचे चिन्ह प्रकट झाले. येशू म्हणाला: ‘आकाशातील तारे पडतील.’ मत्तय 24:29. आणि प्रकटीकरणात योहानाने, देवाच्या दिवसाची पूर्वसूचना देणारी दृश्ये दर्शनात पाहताना, असे घोषित केले: ‘आकाशातील तारे पृथ्वीवर पडले; जसे अंजिराचे झाड प्रचंड वाऱ्याने हलविले असता आपली अकाली फळे टाकते.’ प्रकटीकरण 6:13. या भविष्यवाणीची अत्यंत ठळक व प्रभावी पूर्तता १३ नोव्हेंबर १८३३ च्या महान उल्कावर्षावात झाली.”

विल्यम मिलर यांची साक्ष असे वर्णन करते:

‘१८३३ च्या उन्हाळ्यात, शनिवारी न्याहारीनंतर मी एका मुद्द्याचा विचार करण्यासाठी माझ्या टेबलाजवळ बसलो होतो; आणि कामासाठी बाहेर जाण्यास उठलो तेव्हा, “जा आणि हे जगाला सांग,” ही गोष्ट यापूर्वी कधी नव्हती इतक्या सामर्थ्याने माझ्या अंतःकरणात ठसली. तो ठसा इतका आकस्मिक आणि इतक्या प्रबळतेने आला की, “प्रभु, मी जाऊ शकत नाही,” असे म्हणत मी पुन्हा खुर्चीत बसलो. “का नाही?” असा प्रतिसाद जणू मला ऐकू आला; आणि मग माझी सर्व निमित्ते—माझ्या सामर्थ्याचा अभाव—माझ्यासमोर उभी राहिली; परंतु माझी व्यथा इतकी मोठी झाली की, देवाने मार्ग उघडला तर मी जाऊन जगाप्रती माझे कर्तव्य पार पाडीन, असा मी देवाशी गंभीर करार केला. “मार्ग उघडणे म्हणजे तुला काय अभिप्रेत आहे?” असे जणू मला सुचविण्यात आले. तेव्हा मी म्हणालो, जर मला कोणत्याही ठिकाणी सार्वजनिकरीत्या बोलण्याचे आमंत्रण मिळाले, तर मी जाईन आणि प्रभूच्या आगमनाविषयी मला बायबलमध्ये जे आढळते ते त्यांना सांगेन. तत्क्षणी माझे सर्व ओझे दूर झाले. आणि मला आनंद झाला की कदाचित अशी हाक मला दिली जाणार नाही; कारण मला कधीच असे आमंत्रण मिळाले नव्हते, माझ्या परीक्षा कुणाला माहीत नव्हत्या, आणि कार्यक्षेत्रासाठी मला आमंत्रित केले जाईल अशी माझी अपेक्षा फारच अल्प होती. यानंतर सुमारे अर्ध्या तासात, मी अजून खोलीबाहेर पडलोही नव्हतो, तोच ड्रेस्डन येथील श्री. गिलफर्ड यांचा मुलगा—जे माझ्या निवासस्थानापासून सुमारे सोळा मैलांवर होते—आत आला आणि म्हणाला की त्याच्या वडिलांनी मला बोलावून पाठविले आहे आणि मी त्याच्याबरोबर घरी यावे अशी त्यांची इच्छा आहे; मला वाटले, कदाचित काही कामानिमित्त ते मला भेटू इच्छित असावेत. मी त्याला विचारले, “त्यांना काय हवे आहे?” त्याने उत्तर दिले की दुसऱ्या दिवशी त्यांच्या चर्चमध्ये उपदेश होणार नव्हता, आणि प्रभूच्या आगमनाच्या विषयावर लोकांशी बोलण्यासाठी त्यांच्या वडिलांची इच्छा आहे की मी यावे. मी केलेल्या त्या कराराबद्दल मला तत्क्षणी स्वतःचाच राग आला. मी लगेचच प्रभूविरुद्ध बंड केले आणि न जाण्याचा निश्चय केला. त्या मुलाला कोणतेही उत्तर न देता मी त्याला तसाच सोडून दिले आणि मोठ्या व्याकुळतेने जवळच्या एका वनकुंजात निघून गेलो. तेथे सुमारे एका तासापर्यंत मी प्रभूशी झुंज देत राहिलो, त्याच्याशी केलेल्या करारातून स्वतःला मुक्त करून घेण्याचा प्रयत्न करीत राहिलो; परंतु मला काहीही दिलासा मिळाला नाही. “तू देवाशी करार करून तो एवढ्या लवकर मोडशील काय?” ही गोष्ट माझ्या विवेकबुद्धीवर ठसविण्यात आली, आणि असे करणे किती अतिशय पापमय आहे, या जाणिवेने मी पूर्णपणे भारावून गेलो. शेवटी मी अधीन झालो आणि प्रभूला वचन दिले की, तो मला धारण करील तर मी जाईन, आणि त्याने माझ्याकडून जे काही अपेक्षित केले आहे ते पार पाडण्यासाठी तो मला कृपा व सामर्थ्य देईल, या विश्वासाने मी त्याच्यावर अवलंबून राहीन. मी घरी परतलो, तेव्हा तो मुलगा अजूनही वाट पाहत होता. तो दुपारच्या भोजनानंतरपर्यंत थांबला, आणि मग मी त्याच्याबरोबर ड्रेस्डनला परत गेलो.’

अशा प्रकारे मिलरने, इ.स. १८३३ च्या उन्हाळ्यात, हा संदेश सार्वजनिकरीत्या मांडण्यास आरंभ केला. डिसेंबर १८३३ मध्ये, ताऱ्यांचे पतन झाल्यामुळे त्याच्या संदेशात अधिक गांभीर्य निर्माण झाले.

१८४०: भविष्यवाणीची पूर्तता आणि ऑटोमन साम्राज्य

१८४० मध्ये, एलेन व्हाईट भविष्यवाणीच्या एका उल्लेखनीय पूर्णतेविषयी भाष्य करतात. हा उतारा भविष्यवाणीच्या आत्म्यात अनेकदा वादग्रस्त ठरतो; काही जण असा युक्तिवाद करतात की उरायाह स्मिथ यांनी तो *The Great Controversy* मध्ये समाविष्ट केला, परंतु हे युक्तिवाद निराधार आहेत. त्या १८४० पर्यंत घडून आलेल्या भविष्यवाणीच्या पूर्णतांच्या क्रमाविषयी बोलत आहेत, ज्यामध्ये ताऱ्यांचे पतन आणि अंधकाराचा दिवस यांचा समावेश होतो. त्या लिहितात, “सन १८४० मध्ये, भविष्यवाणीची आणखी एक उल्लेखनीय पूर्तता व्यापक स्वारस्य जागृत करणारी ठरली.”

ती योशिया लिच यांच्या केवळ मानवी भविष्यवाणीकडे नव्हे, तर बायबलमधील भविष्यवाणीकडे निर्देश करते.

“दोन वर्षे आधी, दुसऱ्या आगमनाचा प्रचार करणारे एक प्रमुख सेवक जोसायाह लिच यांनी प्रकटीकरण ९ चे एक विवेचन प्रकाशित केले होते, ज्यात ऑट्टोमन साम्राज्याच्या पतनाची भविष्यवाणी करण्यात आली होती. त्यांच्या गणनेनुसार, ही सत्ता ११ ऑगस्ट, १८४० रोजी उलथवून टाकली जाणार होती. निर्दिष्ट वेळी, तुर्कस्तानाने, आपल्या राजदूतांमार्फत, युरोपातील संयुक्त महासत्तांचे संरक्षण स्वीकारले आणि अशा रीतीने स्वतःला ख्रिस्ती राष्ट्रांच्या नियंत्रणाखाली ठेवले. ही घटना त्या भविष्यवाणीस अगदी अचूकरीत्या पूर्ण करणारी ठरली. जेव्हा हे ज्ञात झाले, तेव्हा मोठ्या लोकसमुदायाला मिलर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी स्वीकारलेल्या भविष्यवाणीच्या अर्थलावण्याच्या तत्त्वांच्या अचूकतेबद्दल खात्री पटली, आणि आगमन चळवळीला अद्भुत अशी गती प्राप्त झाली. विद्वान व उच्च पदावरील पुरुष मिलर यांच्याबरोबर त्यांच्या मतांचा प्रचार करण्यास व ती प्रकाशित करण्यास सहभागी झाले, आणि १८४० ते १८४४ या काळात हे कार्य झपाट्याने विस्तारले.”

उरियाह स्मिथ यांनी आम्हांस सांगितले होते की प्रकटीकरण 14 मधील पहिला देवदूत 1798 मध्ये आला; परंतु तोच प्रकटीकरण 10 मधील देवदूत आहे. प्रकटीकरण 10 मध्ये, योहानाला देवदूताच्या हातातून ते छोटे पुस्तक घेऊन ते खाण्यास सांगितले जाते, आणि ते त्याच्या तोंडात गोड होईल. बायबलमधील भविष्यवाणीच्या वर्ष-दिवस तत्त्वावर आधारित ऑट्टोमन साम्राज्याच्या पतनाची दोन वर्षे भविष्यवाणी केल्यानंतर, 11 ऑगस्ट 1840 रोजी मिल्लेराइट संदेश गोड झाला. जेव्हा ती घटना अगदी तंतोतंत पूर्ण झाली, तेव्हा त्यांनी ज्या संदेशाची घोषणा केली होती, तो त्यांच्या तोंडात गोड झाला.

११ ऑगस्ट, १८४० रोजी, तो संदेश त्यांच्या तोंडात गोड झाला. योहानाला उतरून आलेल्या देवदूताच्या हातातून ते लहान पुस्तक घ्यावे, असे सांगितले जाते. ११ ऑगस्ट, १८४० रोजी तो देवदूत उतरतो, आणि प्रकटीकरण १० मधील हा देवदूत प्रकटीकरण १४ मधील पहिल्या देवदूतासारखाच आहे. प्रकटीकरण १४ मधील देवदूत १७९८ मध्ये, शेवटच्या काळी, येतो; परंतु त्याचा संदेश १८४० मध्ये सामर्थ्यप्राप्त होतो. एलेन व्हाइट म्हणते की, जेव्हा ती घटना ज्ञात झाली, तेव्हा मिलर आणि त्याच्या सहकाऱ्यांनी स्वीकारलेल्या भविष्यवाणीच्या अर्थलावण्याच्या तत्त्वांची शुद्धता पटल्यामुळे अनेक लोकांची खात्री झाली. १९३० च्या दशकापासून—याची सुरुवात १९१९ मध्ये झाली, पण विशेषतः १९३० च्या दशकात—अॅडव्हेंटिझमने मिलर आणि त्याच्या सहकाऱ्यांनी स्वीकारलेले भविष्यवाणीच्या अर्थलावण्याचे नियम नाकारले आहेत—आणि ते नियम म्हणजे बायबल-अभ्यासातील “प्रूफ टेक्स्ट” पद्धत होय.

१८४३ चा आलेख आणि विलंबाचा काळ

इतिहासातील पुढील मार्गचिन्ह म्हणजे 1843 चे चार्ट होय, जे मे 1842 मध्ये तयार करण्यात आले. एलेन व्हाइट म्हणते, “मी पाहिले आहे की 1843 चे चार्ट प्रभूच्या हाताने निर्देशित केले गेले होते आणि त्यात बदल केला जाऊ नये; त्यातील आकडे जसे त्याला हवे होते तसेच होते, आणि त्याचा हात त्यावर होता व त्या आकड्यांपैकी काहींतील एक चूक त्याने लपवून ठेवली होती, जेणेकरून त्याचा हात दूर केला जाईपर्यंत कोणीही ती पाहू शकले नाही.” हे चार्ट एक भविष्यसूचक मार्गचिन्ह आहे, जे मे 1842 मध्ये तयार करण्यात आले. जून 1842 मध्ये, प्रॉटेस्टंट चर्चांनी आपली दारे बंद करण्यास सुरुवात केली आणि दुसरा देवदूत येतो.

टेस्टिमोनीज, खंड पहिला, पृष्ठ २१ मधून: 'जून १८४२ मध्ये, श्री. मिलर यांनी मेन राज्यातील पोर्टलंड येथील कॅस्को स्ट्रीट चर्चमध्ये आपल्या व्याख्यानमालेचा दुसरा क्रम दिला. अत्यल्प अपवाद वगळता, विविध पंथांनी श्री. मिलर यांच्याविरुद्ध आपल्या चर्चची दारे बंद केली.' एलेन व्हाईट आपल्याला कळवितात की, सातव्या-दिवशी अ‍ॅडव्हेंटिस्ट ख्रिस्ती म्हणून, आपण कारणापासून परिणामापर्यंत तर्क करावयास शिकले पाहिजे. प्रोटेस्टंट चर्चांनी आपली दारे बंद करण्यास प्रवृत्त करणारे कारण म्हणजे या चार्टचे सादरीकरण होय. मे महिन्यात हा चार्ट सादर करण्यात आला तेव्हा, प्रोटेस्टंट चर्चांनी असा निर्णय केला की मिलराइट्स हे भ्रमिष्ट अतिरेकी आहेत.

पहिली निराशा पुढील आहे. *The Great Controversy*, पृष्ठ 393 मधून:

‘१८४२ च्याच सुरुवातीस, या भविष्यवाणीत दिलेल्या “दर्शन लिहा आणि ते पट्ट्यांवर स्पष्ट लिहा, जेणेकरून जो कोणी ते वाचील तो धावेल,” या निर्देशाने चार्ल्स फिच यांना दानिएल आणि प्रकटीकरण यांतील दर्शनांचे स्पष्टीकरण करण्यासाठी एक भविष्यसूचक तक्ता तयार करण्याची प्रेरणा दिली होती.’ २२ ऑक्टोबर १८४४ रोजीच्या महान निराशेच्या अगदी आधी ज्यांचा मृत्यू झाला, त्या चार्ल्स फिच यांचा प्रभूने या इतिहासात उपयोग केला. त्यांनी तो तक्ता तयार केला, जो मे १८४२ मध्ये प्रकाशित करण्यात आला.

या आलेखाच्या प्रकाशनाला हबक्कूकच्या आज्ञेची पूर्तता मानले गेले. तथापि, दर्शनाच्या पूर्णत्वप्राप्तीत एक उघड विलंब आहे, हे कोणाच्याही लक्षात आले नाही. त्याच भविष्यवाणीत एक थांबण्याचा कालही प्रस्तुत केला आहे. निराशेनंतर हे वचन अर्थपूर्ण भासू लागले: “हे दर्शन नेमलेल्या काळासाठीच आहे; पण शेवटी ते बोलेल आणि खोटे ठरणार नाही; जरी ते विलंब करील, तरी त्याची वाट पाहा; कारण ते नक्कीच येईल, ते उशीर करणार नाही. न्यायी मनुष्य विश्वासाने जगेल.”

विलंबाचा काळ ही पहिली निराशा होय, जी २२ मार्च, १८४४ रोजी येते. मिलरवादी बायबलनिष्ठ कालगणनेचा उपयोग करून १८४३ मध्ये जगाचा अंत होईल, अशी भविष्यवाणी करीत होते. परंतु त्या वेळेपर्यंत प्रभु आले नाहीत, तेव्हा २२ मार्च, १८४४ रोजी पहिली निराशा सुरू झाली. हाच तो विलंबाचा काळ होय.

दहा कुमारिकांच्या दृष्टांतात, हबक्कूक 2 मध्ये, आणि दानियेल 12 मध्ये हा विलंबाचा काळ आहे. दानियेल 12:11 म्हणते, “आणि ज्या वेळेपासून दररोजचा यज्ञ काढून टाकला जाईल...” अग्रगण्यांनी समजले की, 508 मध्ये क्लोव्हिसने व्हिसिगॉथांचा पराभव केल्यामुळे मूर्तिपूजकता दडपली गेली. ज्या वेळेपासून मूर्तिपूजकता काढून टाकली जाते आणि पोपसत्ता स्थापन केली जाते (तीस वर्षांनंतर, म्हणजे 538 मध्ये), तेथून 1290 दिवस असतील. पुढील वचन म्हणते, “धन्य तो, जो वाट पाहतो आणि एक हजार तीनशे पंचेचाळीस दिवसांपर्यंत पोहोचतो.” 508 अधिक 1335 बरोबर 1843 होतात. “धन्य तो, जो 1843 पर्यंत पोहोचतो.” 1335 हा विलंबाचा काळ दर्शवितो, असे म्हणत, “धन्य तो, जो वाट पाहतो आणि 1843 पर्यंत पोहोचतो.” “दररोजचा” याविषयी अग्रगण्यांची समज, जशी एलेन व्हाईट टिकवून धरते, तुम्ही जर मान्य ठेवली, तर हे स्पष्ट आहे.

हे अधिक स्पष्ट करण्यासाठी, यशया 30:18 असे म्हणते, ‘म्हणून परमेश्वर वाट पाहील.’ येथे परमेश्वर हा दहा कुमारींच्या दृष्टांतातील वर आहे, आणि तो विलंब करीत आहे. ‘आणि म्हणून वर विलंब करील, जेणेकरून तो तुम्हांवर कृपा करील; आणि म्हणून तो उंचाविला जाईल, जेणेकरून तो तुम्हांवर दया करील; कारण परमेश्वर हा न्यायाचा देव आहे. जे सर्व त्याची वाट पाहतात ते धन्य आहेत.’ हे दानियेल 12:12 शी जुळते: ‘जो वाट पाहतो आणि 1335 पर्यंत पोहोचतो तो धन्य आहे.’ वर 22 मार्च, 1844 रोजी विलंब करीत आहे. पहिल्या निराशेपर्यंत पोहोचण्यात आणि त्यानंतर वाट पाहण्यात एक आशीर्वाद जोडलेला आहे. तुम्ही येथे पोहोचल्यावर, तुम्ही वाट पाहायची आहे. तुम्ही कशाची वाट पाहत आहात? हबक्कूक 2:3 असे म्हणते, ‘कारण हे दर्शन अद्याप नेमलेल्या काळासाठी आहे; परंतु शेवटी ते बोलेल आणि खोटे ठरणार नाही; जरी ते विलंब करीत असेल, तरी त्याची वाट पाहा.’ 1335 पर्यंत पोहोचण्याचा आशीर्वाद म्हणजे या इतिहासापर्यंत पोहोचण्याचा आशीर्वाद, जिथे परमेश्वर मध्यरात्रीचा घोष पूर्ण करील.

मध्यरात्रीच्या घोषणेत सहभागी होण्यास प्रत्येकास परवानगी दिली जाणार नाही. काही लोक मिलराइटांसोबत प्रवास करीत होते, ते येशू ख्रिस्ताबरोबरच्या त्यांच्या स्वतःच्या वैयक्तिक अनुभवानिमित्त किंवा देवाच्या वचनाच्या वैयक्तिक अभ्यासामुळे नव्हे, तर भीतीपोटी. मध्यरात्रीची घोषणा येण्यापूर्वी, प्रभु या बंधूंना त्या चळवळीपासून वेगळे करतो. पहिली निराशा ही मध्यरात्रीच्या घोषणेची तयारी घडवून आणणाऱ्या प्रक्रियेचा एक भाग आहे. Ellen White यांच्या मते, आपण हे समजून घेतले नाही, तर आपण खाली असलेल्या दुष्ट जगाकडे जाणाऱ्या मार्गावरून खाली पडतो.

दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशाचे सामर्थ्यप्रदान

अर्ली रायटिंग्स, पृष्ठ 238 मधून: ‘दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशाच्या समाप्तीकाळाजवळ, मी देवाच्या लोकांवर स्वर्गातून एक महान प्रकाश चमकत असल्याचे पाहिले. त्या प्रकाशाच्या किरणे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी भासत होती, आणि मी देवदूतांचे आवाज असे पुकारताना ऐकले, “पाहा, वर येतो आहे.”’ हाच मध्यरात्रीचा पुकारा होता, जो दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशाला सामर्थ्य देणार होता. अग्रदूतांनी समजले की पहिल्या देवदूताचा संदेश 1798 मध्ये आला, परंतु 1840 मध्ये ऑटोमन साम्राज्याच्या पतनाने त्याला सामर्थ्य प्राप्त झाले. सर्व संदेश एका विशिष्ट कालबिंदूवर येतात आणि त्यानंतर त्यांना सामर्थ्य प्राप्त होते. दुसऱ्या देवदूताचा संदेश 22 मार्च, 1844 रोजी येतो, जेव्हा प्रोटेस्टंट मंडळ्यांनी मिलराइट संदेशाविरुद्ध आपली दारे बंद केली. मध्यरात्रीचा पुकारा दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशाला सामर्थ्य देतो. तिसऱ्या देवदूताचा संदेश 22 ऑक्टोबर, 1844 रोजी येतो, आणि प्रकटीकरण 18 मधील पराक्रमी देवदूत त्याच्याशी सामील होतो तेव्हा त्याला सामर्थ्य प्राप्त होते. प्रत्येक संदेश इतिहासात येतो आणि त्यानंतर त्याला सामर्थ्य प्राप्त होते. हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

मध्यरात्रीच्या हाकेने दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशास सामर्थ्य दिले. निरुत्साहित झालेल्या संतांना जागृत करण्यासाठी आणि त्यांच्या समोर असलेल्या महान कार्यासाठी त्यांना सिद्ध करण्यासाठी स्वर्गातून देवदूत पाठविण्यात आले. सर्वांत प्रतिभावान पुरुष हे हा संदेश प्रथम स्वीकारणारे नव्हते. विल्यम मिलर हा हा संदेश प्रथम स्वीकारणारा नव्हता; उलट, तो तो स्वीकारणारा शेवटचा होता. संदेश समजून घेण्यात तो सर्वांत प्रतिभावान होता, तर सॅम्युअल स्नो हा पहिला होता. जे पूर्वी या कार्यात नेतृत्व करीत होते, तेच ही हाक स्वीकारण्यात आणि तिचा घोष वृद्धिंगत करण्यास मदत करण्यात शेवटी सहभागी झाले. ऐतिहासिकदृष्ट्या, मध्यरात्रीच्या हाकेचा संदेश स्वीकारणारा शेवटचा व्यक्ती विल्यम मिलर हा होता.

द ग्रेट कॉन्ट्रोव्हर्सी, 376 मधून:

मध्यरात्रीच्या आरोळीच्या सामर्थ्यप्रदानाच्या काळात सुमारे ५०,००० लोकांनी चर्चेस सोडल्या. मिलरचे कार्य चर्चेसची उभारणी करण्याकडे प्रवृत्त असल्यामुळे सुरुवातीला त्याकडे अनुकूलतेने पाहिले गेले; परंतु जेव्हा सेवकवर्गाने आणि धार्मिक नेत्यांनी अॅडव्हेंटच्या सिद्धांताविरुद्ध निर्णय घेतला आणि त्या विषयावरील सर्व चळवळ दडपून टाकण्याची इच्छा केली, तेव्हा त्यांनी व्यासपीठावरून त्याला विरोध केला आणि आपल्या सभासदांना दुसऱ्या आगमनावरील प्रवचन ऐकण्याचा, किंवा अगदी सामाजिक सभांमध्ये आपल्या आशेचा उल्लेख करण्याचाही, विशेषाधिकार नाकारला.

आज अ‍ॅडव्हेंटिस्ट चर्चमधील जे नेते चर्चमध्ये आणि अगदी खाजगी घरांतही या संदेशाचे शिक्षण देण्यास मनाई करतात, त्यांचे पूर्वचित्रण येथे मिलराइट चळवळीत झालेले आहे.

विश्वासणारे मोठ्या परीक्षेत व गोंधळात सापडले. त्यांना आपल्या मंडळ्यांवर प्रेम होते आणि त्यांच्यापासून वेगळे होण्यास ते अनिच्छुक होते; परंतु जेव्हा त्यांनी देवाच्या वचनाची साक्ष दडपली जात असल्याचे आणि भविष्यवाण्यांची छाननी करण्याचा आपला अधिकार नाकारला जात असल्याचे पाहिले, तेव्हा त्यांना जाणवले की देवाप्रती निष्ठा त्यांना अधीन होण्यास मनाई करीत आहे. जे देवाच्या वचनाची साक्ष बंद पाडू पाहत होते, त्यांना ख्रिस्ताची मंडळी बनविणारे मानता येत नव्हते. म्हणून, आपल्या पूर्वीच्या संबंधांपासून वेगळे होण्यात ते स्वतःला न्याय्य समजू लागले. इ.स. 1844 च्या उन्हाळ्यात, सुमारे 50,000 जण मंडळ्यांतून बाहेर पडले.

मिलरची समज आणि खरा मध्यरात्रीचा आक्रोश

एल्डर डॅम्स्टीग्ट यांच्या Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission या पुस्तकानुसार, मिलरचा विश्वास होता की दानियेल 8:14 आणि प्रकटीकरण 14 मधील पहिल्या देवदूताची घोषणा हीच मध्यरात्रीची हाक होती—“पाहा, वर येत आहे.” त्याच्या मते, हा संदेश ख्रिस्ताच्या दुसऱ्या आगमनाची ओळख करून देत होता. मिलरच्या मते संपूर्ण इतिहासच मध्यरात्रीची हाक होता; परंतु एलेन व्हाइट स्पष्ट करतात की मध्यरात्रीची हाक एका विशिष्ट टप्प्यावर पूर्ण झाली. सॅम्युएल स्नो यांनी आपल्या सादरीकरणाला “The True Midnight Cry” असे शीर्षक दिले, जेणेकरून मध्यरात्रीची हाक हा सर्वसाधारण संदेश होता, या मिलराइट शिक्षणापासून त्याचा भेद स्पष्ट होईल.

सर्वांत अधिक आत्मिक असलेल्या लोकांनी हा संदेश प्रथम स्वीकारला, आणि जे पूर्वी या कार्यात पुढारी होते ते हा संदेश स्वीकारणारे व त्या घोषणेला अधिक जोर देणारे शेवटी ठरले. १८३३ पासून या कार्याचे नेतृत्व करणाऱ्या विल्यम मिलर यांनी, ऑगस्ट १८४४ मध्ये मध्यरात्रीच्या घोषणेचा संदेश आला तेव्हा, त्याच्याशी संघर्ष केला. मंडळ्यांपासून विभक्त होण्याविषयी ते अनिश्चित होते, आणि मध्यरात्रीच्या घोषणेचा दुसराच अर्थ ते अनेक वर्षे शिकवत आले होते.

विल्यम मिलर यांनी लिहिले:

‘प्रभूच्या प्रगटीकरणासाठी कोणता विशिष्ट दिवस असेल याविषयी मी कधीही ठाम नव्हतो; कारण कोणालाही तो दिवस व ती वेळ कळू शकत नाही, असा माझा विश्वास होता. माझ्या सर्व प्रकाशित व्याख्यानांत, शीर्षक-पृष्ठावर दिसून येईल तसे, इ. स. 1843 च्या सुमारास, असे नमूद केले होते. माझ्या सर्व तोंडी व्याख्यानांत, जर माझ्या गणनेत काही चूक नसेल तर कालावधी 1843 मध्ये संपतील, असे मी माझ्या श्रोत्यांना नेहमीच सांगत असे; परंतु त्या वेळेपूर्वीही अंत येणार नाही, असे मी म्हणू शकत नाही, आणि त्यांनी सतत सिद्ध राहिले पाहिजे, असेही मी सांगत असे. 1842 मध्ये, काही बंधूंनी अत्यंत ठामपणे नेमके ते वर्ष प्रचारले, आणि मी “जर” हा शब्द घातल्याबद्दल त्यांनी माझी निंदा केली.’

मे १८४२ मध्ये, १८४३ चा चार्ट प्रकाशित करण्यात आला, आणि भावांनी मिलरला त्याच्या सादरीकरणातून 'if' काढून टाकण्यास सांगितले.

मिलर पुढे म्हणाला, “सार्वजनिक वृत्तपत्रांत असेही प्रसिद्ध झाले होते की, प्रभूच्या आगमनासाठी मी एप्रिल महिन्याच्या तेवीसाव्या दिवशी एक निश्चित दिवस ठरविला आहे. म्हणून त्या वर्षाच्या डिसेंबर महिन्यात, माझ्या गणनेत मला कोणतीही चूक दिसत नसल्यामुळे, 21 मार्च 1843 ते 21 मार्च 1844 यांदरम्यान कधीतरी प्रभू येईल, असा माझा विश्वास मी प्रकाशित केला.” मिलरने सातव्या महिन्याच्या दहाव्या दिवसाविषयी यापूर्वीच निष्कर्ष काढला होता, आणि सॅम्युएल स्नोने मध्यरात्रीच्या हाकेसाठी या निष्कर्षाचा उपयोग करण्याच्या फार आधी, मिलरने त्याविषयी लिहिले होते. 22 ऑक्टोबर 1844 ही तारीख ओळखण्यासाठी सॅम्युएल स्नोने ज्या तर्कशास्त्रीय मांडणीचा उपयोग केला, ती एकत्र बांधण्याकरिता प्रभूने ज्याचा उपयोग केला तो मिलरच होता.

मिलर यांनी लिहिले, 'सन १८४३ या वर्षात, वृत्तपत्रांनी आणि काही व्यासपीठांनी माझ्यावर व माझ्याशी संबंधित असलेल्यांवर अत्यंत तीव्र निंदानालस्तीचा वर्षाव केला. आमच्या हेतूंवर आघात करण्यात आला, आमच्या तत्त्वांचे विपर्यास करून सादरीकरण करण्यात आले, आमच्या चारित्र्याची निंदा करण्यात आली.' काळ लोटला, आणि २१ मार्च १८४४ हा दिवस प्रभूच्या प्रकट होण्यावाचून निघून गेला. निराशा महान होती, आणि अनेक जण यानंतर त्यांच्याबरोबर चालले नाहीत. यापूर्वी, १८४० पासून, मिलरवादी सुमारे २,००,००० असल्याचा अंदाज होता; परंतु या टप्प्यापर्यंत केवळ ५०,००० उरले होते.

मिलर पुढे म्हणाला, “यापूर्वी, 1843 च्या शरद ऋतूत, माझ्या काही बंधूंनी मंडळ्यांना बाबेल असे संबोधण्यास आणि त्यांच्यातून बाहेर पडणे हे अॅडव्हेंटिस्टांचे कर्तव्य आहे असे प्रतिपादन करण्यास सुरुवात केली. यामुळे मला फार दुःख झाले. केवळ त्याचा परिणाम अत्यंत वाईट झाला असे नव्हे, तर मला ते देवाच्या वचनाचे विकृतीकरण, शास्त्रवचनांचा विपर्यास वाटला.” मिलर दुसऱ्या देवदूताच्या संदेशाबाबत संघर्ष करीत होता, आणि त्यामुळे त्याला खरा मध्यरात्रीचा पुकारा हा संदेश स्वीकारणे अधिक कठीण झाले. ही प्रथा पसरली, आणि त्यांच्या विरोधात मंडळ्यांचे दरवाजे बंद करण्यात आले; परिणामी वैरभाव निर्माण झाला आणि बहुतेक अॅडव्हेंटिस्ट त्यांच्या त्यांच्या मंडळ्यांपासून वेगळे झाले.

त्याने जाहीर केलेला समय निघून गेल्यानंतर, मिलरने अचूक कालावधीबाबतची आपली निराशा मान्य केली, परंतु आपला विश्वास कायम ठेवला. 1844 च्या उन्हाळ्यात, सातव्या महिन्याच्या चळवळीपर्यंत, त्याने पश्चिमेकडील आपल्या कार्यात सातत्य ठेवले. त्या महिन्याकडे निर्देश करणाऱ्या मोशेच्या व्यवस्थेतील पालनविधींविषयी अठरा महिन्यांपूर्वी लिहिलेल्या एका पत्राव्यतिरिक्त त्याचा या चळवळीत कोणताही सहभाग नव्हता. त्या विषयांचा असा उपयोग केला जाईल किंवा अशा पुराव्यावरचा विश्वास तारणाची कसोटी बनेल, अशी त्याला अपेक्षा नव्हती. 22 ऑक्टोबर, 1844 च्या दोन किंवा तीन आठवडे आधीपर्यंत त्याची त्या चळवळीशी कोणतीही संगती नव्हती. 6 ऑक्टोबर, 1844 रोजी हाइम्स यांना लिहिलेल्या एका पत्रात, मिलरने असे लिहिले, ‘सातव्या महिन्यात मला असा एक गौरव दिसतो आहे, जो मला यापूर्वी कधीच दिसला नव्हता... आता, प्रभूच्या नावाचा धन्य असो, मला पवित्र शास्त्रांत अशी एक शोभा, असा एक सुसंवाद, असे एक ऐक्य दिसते आहे, ज्यासाठी मी फार काळ प्रार्थना केली होती, परंतु आजपर्यंत मला ते दिसले नव्हते. प्रभूचे आभार मान, हे माझ्या प्राण. बंधू स्नो, बंधू स्टॉर्स, आणि इतर, माझे डोळे उघडण्यात त्यांनी केलेल्या साधनत्वासाठी धन्य असोत. मी जवळजवळ घरी पोहोचलो आहे. गौरव, गौरव, गौरव, गौरव.’

त्यानंतर, मिलरने ‘मिडनाइट क्राय’विषयी पुनर्विचार करून त्याला अतिरेकी उत्साहवाद असे संबोधले. डॅम्स्टेग्ट नमूद करतो की स्नोला ‘मिडनाइट क्राय’ संदेशाची मूलभूत रूपरेषा मिलरच्या पूर्वीच्या कार्यातून मिळाली.

मार्च 1844 मध्ये प्रकाशित झालेल्या स्नोच्या गणनांकडे 12–17 ऑगस्ट 1844 रोजी झालेल्या एक्सेटर शिबिरसभेपर्यंत फारसे लक्ष वेधले गेले नाही. तेथे, ख्रिस्ताच्या पुनरागमनासाठी त्याने दिलेल्या अचूक तारखेने अनेक मिलराइटांना प्रखररीत्या उद्युक्त केले आणि त्यांच्या मिशनरी प्रयत्नांना शिखरावर नेले. त्यांच्या या प्रतिसादाला “सप्तम-महिना चळवळ” म्हणून ओळख मिळाली. प्रारंभी मिलराइट नेते संशयवादी असले, तरी अपेक्षित घटनेच्या काही आठवडे आधी त्यांनी या चळवळीत सहभाग घेतला आणि स्नोची मते मुद्रित होऊन त्यांना पाठिंबा मिळू दिला.

मध्यरात्रीचा आक्रोश आणि त्यानंतरचे परिणाम

एलेन व्हाइट यांच्या पहिल्या दृष्टांतात देवाच्या लोकांना स्वर्गाकडे जाणाऱ्या एका मार्गावर दाखविण्यात आले आहे, आणि त्यांच्या मागे ‘मिडनाइट क्राय’ असे संबोधलेला एक प्रकाश होता. शमुवेल स्नो यांनी सादर केलेला संदेश समजून घेतला पाहिजे. मे 1842 मध्ये 300 प्रचारकांसाठी 300 आलेख मुद्रित करण्यात आले. 22 मार्च 1844 पर्यंत, पहिल्या निराशेनंतर, तो आलेख बाजूला ठेवण्यात आला, आणि अनेकांनी त्या चळवळीचा त्याग केला. जे राहिले, त्यांनी प्रतीक्षा करावयाची होती. एक्सेटर येथील छावणी सभेत, स्नो यांनी दाखवून दिले की प्रभु 22 ऑक्टोबर 1844 रोजी, प्रायश्चित्ताच्या दिवशी, येईल. यामुळे त्यांना तो संदेश घोषित करण्यास प्रवृत्त झाले.

जोसेफ बेट्स यांनी असे वर्णन केले की, एक्सेटर येथील शिबिर सभेनंतर, ते रेल्वेच्या डब्यांतून चालत असताना, त्यांना लोकांचे आवाज पुन्हा पुन्हा असे म्हणताना ऐकू आले, ‘पाहा, वर येत आहे!’ ही चळवळ दोन महिन्यांच्या अवधीत संपूर्ण संयुक्त संस्थानांवर पसरली आणि २२ ऑक्टोबर, १८४४ रोजीच्या महान निराशेकडे नेली.

डॅमस्टीग्ट यांनी २८–२९ डिसेंबर, १८४४ रोजी झालेल्या लो हॅम्प्टन येथील अॅडव्हेंटिस्ट परिषदेबद्दल, ज्यात हाइम्स आणि मिलर सहभागी होते, भाष्य केले आहे. हाइम्स यांनी संतांना सांत्वन देणे, ख्रिस्ती जगाला जागृत करणे, आणि पाप्यांना तारण जाहीर करणे यासाठी आग्रह धरला. काही आठवड्यांनंतर अॅडव्हेंट प्रेस पुन्हा सुरू झाला, आणि हाइम्स यांनी तारणाचे दार खुले असल्याचे घोषित केले. मिलर यांनी हळूहळू ‘शट डोअर’ या अतिरेकी संकल्पनेचा त्याग केला आणि ‘मिडनाईट क्राय’ विषयीच्या त्यांच्या मूळ दृष्टिकोनाकडे परतले. त्याच महिन्यात एलेन व्हाईट यांना त्यांचे पहिले दर्शन झाले, ज्यात दाखविण्यात आले की जे ‘मिडनाईट क्राय’ नाकारतात ते मार्गावरून खाली पडतात. ते दर्शन विल्यम मिलर यांच्यासाठी जितके होते तितकेच इतर कोणासाठीही होते.

विल्यम मिलर यांची अंतिम परीक्षा आणि वारसा

आरंभीच्या लेखन, पृष्ठ 257 मधून:

मग माझे लक्ष विल्यम मिलर यांच्याकडे वेधले गेले. ते संभ्रमित दिसत होते आणि आपल्या लोकांसाठीच्या काळजी व क्लेशामुळे वाकलेले होते. 1844 मध्ये जे समूह एकत्रित व प्रेमळ होते, ते आपले प्रेम गमावत होते, एकमेकांना विरोध करत होते, आणि शीत, मागे हटलेल्या अवस्थेत पडत होते. हे पाहताच, शोकाने त्यांची शक्ती क्षीण केली. मी अग्रणी पुरुषांना त्यांच्यावर लक्ष ठेवताना पाहिले, विशेषतः जोशुआ हाइम्स यांना, आणि ते या भीतीने ग्रस्त होते की त्यांनी तिसऱ्या देवदूताचा संदेश स्वीकारू नये.

या संदर्भात तिसऱ्या देवदूताचा संदेश म्हणजे शब्बाथ होय. मिलर स्वर्गातून येणाऱ्या प्रकाशाकडे झुकू लागला तसा हे लोक त्याचे मन त्या प्रकाशापासून दूर वळविण्याच्या योजना आखत होते. मानवी प्रभावाने त्याला अंधारात ठेवले आणि सत्याला विरोध करणाऱ्यांमध्ये त्याचा प्रभाव टिकवून ठेवला. शेवटी मिलरने स्वर्गातील प्रकाशाविरुद्ध—शब्बाथाविरुद्ध—आपला आवाज उठविला. त्याने तो संदेश स्वीकारला नाही, जो त्याच्या निराशेचे स्पष्टीकरण केला असता आणि भूतकाळावर प्रकाश व गौरव टाकला असता. त्याने दैवी ज्ञानाऐवजी मानवी प्रज्ञेवर अवलंबून राहिला. परिश्रम आणि वार्धक्य यांमुळे खचलेला असल्याने, ज्यांनी त्याला सत्यापासून दूर ठेवले त्यांच्या इतका तो जबाबदार नव्हता. पाप त्यांच्यावर आहे. जर मिलरला तिसऱ्या देवदूताचा प्रकाश दिसला असता, तर अनेक गोष्टी स्पष्ट झाल्या असत्या. परंतु त्याच्या बंधूंनी त्याच्याविषयी इतके गाढ प्रेम असल्याचा दावा केला की त्याला वाटले, तो त्यांच्यापासून कधीच स्वतःला वेगळे करू शकणार नाही. देवाने त्याला मृत्यूच्या सामर्थ्याखाली पडू दिले आणि ज्यांनी त्याला सत्यापासून दूर ओढले त्यांच्यापासून लपवून कबरीत ठेवले. मोशेने वचनदत्त देशात प्रवेश करण्यापूर्वी चूक केली; त्याचप्रमाणे, मिलरनेही लवकरच स्वर्गीय कनानात प्रवेश करावयाचा असताना चूक केली. इतरांनी त्याला असे करावयास प्रवृत्त केले; त्याचा हिशेब इतरांनी द्यावयाचा आहे. परंतु देवाचे दूत या देवभक्त सेवकाच्या मौल्यवान धुळीवर लक्ष ठेवून आहेत, आणि शेवटच्या तुरईच्या निनादाने तो बाहेर येईल.

निष्कर्ष: आजसाठीचे धडे

उपसंहारार्थ, विल्यम मिलर हा जगाच्या अंतकाळातील सातव्या-दिवशी अॅडव्हेंटिस्टांचे प्रतिरूप आहे. एलेन व्हाईटचे पहिले दर्शन तिच्या स्वतःच्या काळापेक्षा आपल्या काळासाठी अधिक आहे. जगाच्या अंतकाळी सातव्या-दिवशी अॅडव्हेंटिस्ट मध्यरात्रीच्या घोषणेचा प्रकाश नाकारतील. मध्यरात्रीच्या घोषणेचा प्रकाश केवळ हा इतिहास समजल्यावरच समजू शकतो. पहिल्या निराशेने मिलराइट चळवळीतून चुकीच्या कारणांसाठी तेथे असलेल्यांना शुद्ध करून काढले आणि लोकांना त्या परीक्षेच्या अनुभवासाठी तयार केले, जो त्यांना परमपवित्र स्थानी नेईल. जे पहिल्या निराशेपर्यंत येतात, ते फक्त २२ ऑक्टोबर, १८४४ पर्यंत थांबले तरच धन्य ठरतात. हा काळ देवाने अशा लोकसमुदायाची निर्मिती करण्यासाठी नियुक्त केला आहे, ज्यांना तो परमपवित्र स्थानी एकत्र करील. मध्यरात्रीची घोषणा नाकारणे आणि मार्गावरून खाली पडणे म्हणजे हा संपूर्ण इतिहास नाकारणे होय.

विल्यम मिलर यांनी तीन चुका केल्या, आणि आपली परीक्षा नेहमी तीन कसोट्यांनी घेतली जाते. त्यांची पहिली चूक म्हणजे डिसेंबर 1844 मध्ये मध्यरात्रीच्या घोषणेचा नकार करणे होय. त्यांची दुसरी चूक म्हणजे देवाऐवजी मनुष्यांचे ऐकणे; आणि त्यातून त्यांची तिसरी चूक उद्भवली: शब्बाथचा नकार. जगाच्या शेवटी, सेव्हन्थ-डे अॅडव्हेंटिस्ट मध्यरात्रीच्या घोषणेचा इतिहास आणि जुन्या मार्गांकडे परत येण्याच्या हाकेला नाकारतील, कारण ते आपल्या नेत्यांचे ऐकतील. असे करून ते स्वतःला पशूच्या चिन्हासाठी तयार करतात, मिलर यांच्या तीन-टप्प्यांच्या परीक्षेच्या प्रक्रियेची पुनरावृत्ती करीत; आणि ती प्रक्रिया मध्यरात्रीच्या घोषणेच्या संदेशाशी व इतिहासाशी ते कसे संबंध ठेवतात यापासून सुरू होते.

पहिल्या निराशेपासून दुसऱ्या निराशेपर्यंतच्या इतिहासाशी संबंधित अशा केवळ दोनच भविष्यवाण्या आहेत: 2300 दिवस (“दृष्टान्त विलंब झाला तरी त्याची वाट पाहा”) आणि 2520. 2520 नाकारणे म्हणजे मध्यरात्रीच्या हाकेला नाकारणे होय. आणि मध्यरात्रीची हाक नाकारणे म्हणजे खालील दुष्ट जगाकडे जाणाऱ्या मार्गावरून खाली पडणे होय.

आपण पुढील सादरीकरणात याविषयी अधिक चर्चा करू.