पर्गमोस येथील मंडळीचा प्रारंभ ३१३ मध्ये मिलानची राजाज्ञा जारी झाली तेव्हा झाला; त्याच वेळी दानीएलच्या अकराव्या अध्यायातील, तहाचा भाग म्हणून झालेला चौथा विवाह कॉन्स्टँशिया आणि लिसिनियस यांच्यात संपन्न झाला. पश्चिमेचा सम्राट महान कॉन्स्टंटाइन याने कॉन्स्टँशियाला तहान्वये वधू म्हणून पूर्वेचा सम्राट लिसिनियस याला दिले. कॉन्स्टँशिया ही कॉन्स्टंटाइनची सावत्र बहीण होती आणि राजाज्ञा जारी करण्याच्या वेळीच तिचा विवाह झाला. विवाहाचा हा तह टिकला नाही आणि त्यानंतर गृहयुद्ध पुन्हा सुरू झाले. संपूर्ण गृहयुद्धाच्या काळात कॉन्स्टँशिया लिसिनियससोबत राहिली आणि ३२४ मध्ये कॉन्स्टंटाइनने लिसिनियसचा पराभव केल्यानंतर तिने कॉन्स्टंटाइनकडे लिसिनियसला जीवदान देण्याची विनवणी केली. कॉन्स्टंटाइनने सुरुवातीला लिसिनियसला जीवदान दिले, परंतु नंतर त्याला मृत्युदंड देण्याचा आदेश दिला. त्यानंतर कॉन्स्टँशिया स्वतः सुमारे ३३० पर्यंत कॉन्स्टंटाइनच्या दरबारात राहिली.
दानीएलाच्या अकराव्या अध्यायातील, फेब्रुवारी ३१३ मध्ये झालेल्या चौथ्या तहाधारित विवाहाने पर्गमद्वारे दर्शविलेल्या प्रतीकात्मक कालखंडाची सुरुवात झाली आणि पर्गमच्या मंडळीचा कालखंड थुवतीराच्या मंडळीच्या प्रारंभापर्यंत चालला; पोपसत्तेने ५३८ मध्ये सिंहासन ग्रहण केले, तेव्हा थुवतीराच्या मंडळीचा कालखंड सुरू झाला. ५३८ हे वर्ष पर्गमच्या समाप्तीचे निदर्शक ठरले आणि ते दानीएलाच्या अकराव्या अध्यायातील पाचव्या तहाधारित विवाहाचेही निदर्शक ठरले, कारण रोमच्या लौकिक सत्तांशी एका भविष्यसूचक तहाधारित विवाहाद्वारे पोपशाही मंडळी सिंहासनावर विराजमान झाली. पर्गमची सुरुवात ३१३ मध्ये अल्फा विवाहतहाने झाली आणि ५३८ मध्ये ओमेगा तहाधारित विवाहाने त्याचा अंत झाला. १७९८ मध्ये नेपोलियनने पोपला कैद केले, तेव्हा युरोपच्या राजांनी आपल्या पोपशाहीरूपी वधूला घटस्फोट दिला.
पोपशाहीच्या वधूच्या बंदिवासाचे आणि घटस्फोटाचे पूर्वप्रतिरूप दानीएल ग्रंथाच्या अकराव्या अध्यायातील तहानुसार झालेल्या अगदी पहिल्याच विवाहात दर्शविले गेले होते; हा विवाह टॉलेमिक आणि सेल्युसिड साम्राज्यांदरम्यान संपन्न झाला होता. सहाव्या ते आठव्या वचनांची पूर्तता म्हणून, इ.स.पू. २५२ मध्ये टॉलेमी द्वितीय फिलाडेल्फस (दक्षिणेचा राजा) याने दुसरे सीरियन युद्ध समाप्त करण्यासाठी आपली कन्या बेरेनीस हिचा विवाह अँटिओकस द्वितीय थिओस (उत्तरेचा राजा) याच्याशी लावून दिला. या करारानुसार अँटिओकसने आपली पत्नी लाओडिस आणि तिच्या पुत्रांना दूर सारणे आवश्यक होते. इ.स.पू. २४६ मध्ये टॉलेमी द्वितीय मरण पावल्यानंतर अँटिओकसने लाओडिसला पुन्हा स्वीकारले आणि बेरेनीसचा त्याग केला. त्यानंतर लाओडिसने अँटिओकसवर विषप्रयोग करविला आणि बेरेनीस व तिच्या तान्ह्या पुत्राची हत्या घडवून आणली. अशा प्रकारे, त्या वचनात नमूद केल्याप्रमाणे, बेरेनीसने “सामर्थ्य टिकवून ठेवले नाही” आणि तिला “स्वाधीन करण्यात आले.”
बेरेनिसचा भाऊ (“तिच्या मुळांतून फुटलेली एक शाखा”) टॉलेमी तृतीय युएर्गेटीस इजिप्तचा राजा झाला आणि आपल्या बहिणीचा सूड उगवण्यासाठी त्याने सेल्यूसिड राज्यावर आक्रमण केले; यातून इ.स.पू. २४६ ते २४१ या काळातील तिसऱ्या सीरियन युद्धाची सुरुवात झाली. टॉलेमीने प्रमुख शहरे (सेल्यूसिया आणि अँटिऑक यांसह) जिंकली, सेल्यूसिड प्रदेशात खोलवर आगेकूच केली आणि प्रचंड लूट घेऊन गेला; या लुटीत कॅम्बिसीसने पूर्वी इजिप्तमधून नेलेल्या अनेक मूर्ती आणि पवित्र पात्रांचाही समावेश होता. तो ही लूट घेऊन इजिप्तला परतला; अशा प्रकारे त्यांच्या देवता आणि मौल्यवान वस्तू इजिप्तला बंदिवासात नेल्या जातील, ही भविष्यवाणी पूर्ण झाली.
दानिएलाच्या पुस्तकाच्या अकराव्या अध्यायातील तहासाठीचा पहिला विवाह हा ५३८ मध्ये पोपशासित रोम आणि युरोपातील राजे यांच्यात तहासाठी झालेल्या विवाहाचे पूर्वप्रतिरूप होता. सहाव्या ते आठव्या वचनांत, दक्षिणेचा राजा तह प्रस्थापित करण्यासाठी एक वधू देतो; हा तह नंतर मोडला जातो. तह मोडल्यानंतर उत्तरेच्या राज्यावर आक्रमण होते, त्याचा भूभाग जिंकून घेतला जातो आणि त्यातील खजिना तेथून नेला जातो. याला अनुरूप असलेल्या ऐतिहासिक घटनाक्रमात, दक्षिणेच्या राजाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या नेपोलियनने १७९७ मध्ये पोपशासित राज्यांवर टोलेंटिनोचा तह लादला. त्यानंतरच्या वर्षी, जनरल बेर्थिये यांच्या नेतृत्वाखालील फ्रेंच सैन्याने रोममध्ये प्रवेश केला आणि उत्तरेच्या राजाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पोप पायस सहावे यांना कैद केले. फ्रेंचांनी रोममधील खजिनाही जप्त करून फ्रान्सला नेला; ही घटना टॉलेमीने उत्तरेच्या राज्यातील खजिना इजिप्तला नेण्याच्या घटनेशी समांतर होती.
टॉलेमी दुसरा फिलाडेल्फस आणि अँटिओकस दुसरा थिओस यांच्या उत्तरेकडील व दक्षिणेकडील साम्राज्यांमधील विवाहसंधीने ज्याप्रमाणे दुसऱ्या सीरियन युद्धाचा अंत केला होता, त्याचप्रमाणे इ.स. ३१३ मध्ये मिलान येथे झालेल्या विवाहसंधीने एका गृहयुद्धाचा अंत केला. अँटिओकसने इ.स.पू. २४६ मध्ये विवाहसंधीतील आपल्या इजिप्शियन वधूला दिलेला घटस्फोट हा इ.स. ३२४ मध्ये पश्चिमेकडील आणि पूर्वेकडील साम्राज्यांदरम्यान झालेल्या घटस्फोटाचे पूर्वप्रतिरूप होता. हे दोन्ही घटस्फोट इ.स. १७९८ मधील घटस्फोटाशी जुळून येतात.
पर्गमचा कालखंड ३१३ पासून ५३८ पर्यंतची २२५ वर्षे व्यापतो. हा कालखंड मूर्तिपूजक रोमच्या दुसऱ्या विवाहसंधीने सुरू झाला आणि पोपसत्ताक रोमच्या पहिल्या विवाहसंधीने संपला. ज्याप्रमाणे सात क्लिओपात्रांची वंशपरंपरा सेल्युसिड साम्राज्याच्या दोन विवाहसंधींना मूर्तिपूजक रोमच्या दोन विवाहसंधींशी जोडते, त्याचप्रमाणे पर्गमचा भविष्यसूचक इतिहास मूर्तिपूजक रोमच्या दोन विवाहसंधींना पोपसत्ताक रोमच्या दोन विवाहसंधींशी जोडतो. सेल्युसिड साम्राज्यातील दोन विवाह क्लिओपात्राद्वारे मूर्तिपूजक रोमच्या साम्राज्यातील दोन विवाहांशी जोडले गेले, आणि हे विवाह पुढे पर्गम या प्रतीकात्मक मंडळीद्वारे पोपसत्ताक रोमच्या दोन विवाहांशी जोडले गेले.
इ.स.पू. २५२ मधील सेल्युसिड साम्राज्याचा अल्फा विवाह हा इ.स.पू. १९३ मध्ये राफिया येथे महान अँटिओकसची कन्या क्लिओपात्रा सिरा आणि टॉलेमी पाचवा यांच्यात झालेल्या ओमेगा विवाहाचे पूर्वप्रतिरूप होता. त्या विवाहाने पाचवे सीरियन युद्ध संपुष्टात आले. मूर्तिपूजक रोमचा अल्फा तह-विवाह इ.स.पू. ४० मध्ये मार्क अँटनी आणि ऑक्टेव्हिया यांच्यात संपन्न झाला. ऑक्टेव्हिया ही पुढे ऑगस्टस सीझर म्हणून ओळखल्या गेलेल्या ऑक्टेव्हियनची बहीण होती. इ.स.पू. ४० मधील हा विवाह ब्रुंडिसियमच्या तहाच्या अनुषंगाने झाला होता. इ.स.पू. ३२ मध्ये अँटनीने क्लिओपात्रेसाठी ऑक्टेव्हियाला घटस्फोट दिला आणि अशा प्रकारे इ.स.पू. ४० मधील तहाने संपुष्टात आलेले गृहयुद्ध पुन्हा सुरू केले. मार्क अँटनी हा पूर्वेकडील विरोधक होता आणि ऑक्टेव्हियन हा पश्चिमेकडील प्रतिस्पर्धी होता. इजिप्तच्या इतिहासात सात क्लिओपात्रा होऊन गेल्या. पहिली क्लिओपात्रा सेल्युसिड साम्राज्याच्या ओमेगा विवाह-तहाचे प्रतिनिधित्व करीत होती, तर सातवी आणि शेवटची क्लिओपात्रा मूर्तिपूजक रोमच्या अल्फा तह-विवाहातील घटस्फोटाचे प्रतिनिधित्व करीत होती.
ख्रिस्त नेहमी आरंभाच्या आधारे अंताचे चित्रण करतो, म्हणून इ.स.पू. २५२ मधील सेल्युसिडांचा अल्फा विवाह इ.स.पू. १९३ मधील सेल्युसिडांच्या ओमेगा विवाहाशी अनुरूप ठरतो. सेल्युसिडांच्या इतिहासातील अल्फा आणि ओमेगा हे दोन्ही मूर्तिपूजक रोम आणि पोपसत्ताक रोम या दोन्हींच्या अल्फा व ओमेगा विवाहांशी अनुरूप ठरतात. इ.स. ३१३ मधील मूर्तिपूजक रोमचा ओमेगा विवाह हा पर्गमोसचा अल्फा तह-विवाहदेखील होता आणि तो पर्गमोसच्या ओमेगा तह-विवाहाचे पूर्वप्रतिरूप होता; पर्गमोसचा हा ओमेगा तह-विवाह इ.स. ५३८ मधील पोपसत्ताक रोमचा अल्फा विवाह-तहदेखील होता. यामुळे मूर्तिपूजक रोमचे अल्फा आणि ओमेगा हे दोन्ही तह-विवाह इ.स. ५३८ मधील पोपसत्ताक रोमच्या अल्फा विवाहाशी अनुरूप ठरतात. पोपसत्ताक रोमचा ओमेगा विवाह लवकरच येणाऱ्या रविवारच्या कायद्याच्या वेळी घडून येतो. इ.स. ५३८ चा अल्फा हा रविवारच्या कायद्याच्या ओमेगाचे पूर्वप्रतिरूप आहे, आणि इ.स. ५३८ च्या अल्फाची पूर्वप्रतिरूपे इ.स.पू. ४० मधील ब्रुंडिसियमचा तह आणि इ.स. ३१३ मधील मिलानच्या राजाज्ञेचा तह-विवाह ही होती. इ.स.पू. २५२ मधील सेल्युसिड साम्राज्याचा अल्फा विवाह इ.स. ५३८ मधील पोपसत्ताक रोमच्या तह-विवाहाशी अनुरूप ठरतो, आणि सेल्युसिड साम्राज्याचा अल्फा विवाह या नात्याने तो इ.स.पू. १९३ मधील राफिया येथील ओमेगा विवाहाशीही अनुरूप ठरतो.
इ.स.पू. २५२ आणि १९३ मध्ये उत्तर व दक्षिण यांच्यात झालेले तहाधारित विवाह इ.स. ५३८ मधील तहाधारित विवाहाशी जुळतात, आणि हा विवाह मूर्तिपूजक रोमच्या इ.स.पू. ४० आणि इ.स. ३१३ मधील तहाधारित विवाहांशी जुळतो. दानीएलच्या अकराव्या अध्यायातील इतिहासात दर्शविलेल्या पाचही तहाधारित विवाहांची परिपूर्ण पूर्तता लवकरच येऊ घातलेल्या रविवारच्या कायद्याच्या वेळी होणाऱ्या सहाव्या आणि अंतिम तहाधारित विवाहात होते. पहिले दोन विवाह हे उत्तरेकडील व दक्षिणेकडील शत्रुपक्षांमधील युद्धे आहेत, आणि तिसरा व चौथा विवाह पूर्व व पश्चिम यांच्यातील यादवी युद्धाचे प्रतिनिधित्व करतात. पाचवा व सहावा विवाह पूर्व व पश्चिम यांच्यातील; ऑर्थोडॉक्स व रोमन कॅथलिक पंथांमधील; किंवा राज्यसत्ता व चर्च यांच्यातील आध्यात्मिक युद्धाचे प्रतिनिधित्व करतात. ऑर्थोडॉक्स व रोमन कॅथलिक पंथांमधील एक प्रमुख भेद असा आहे की, ऑर्थोडॉक्स पंथीय “सीझरोपॅपिझम” म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या व्यवस्थेला मान्यता देतात.
सीझर-पोपवाद
सीझरोपॅपिझम म्हणजे चर्च आणि राज्यसत्ता यांचा असा संयोग, ज्यात या दोहोंच्या परस्परसंबंधांवर राज्यसत्तेचे नियंत्रण असते. रोमन कॅथलिक मतप्रणाली ही व्यवस्था नाकारते आणि जस्टिनियनची इ.स. ५३३ मधील राजाज्ञा प्रमाण मानते; या राजाज्ञेत रोमन कॅथलिक चर्चला चर्चांचे प्रमुख तसेच पाखंड्यांचा सुधारक म्हणून मान्यता देण्यात आली होती. तहांद्वारे झालेल्या शेवटच्या दोन विवाहांतील आध्यात्मिक संघर्ष हा नागरी सत्तेचे प्रतिनिधित्व करणारा पुरुष चर्चच्या सत्तेचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या स्त्रीवर राज्य करतो की नाही, या प्रश्नावरून होता. या आध्यात्मिक युद्धात चर्चमधील उपासनेच्या काही पैलूंविषयीचे मतभेद आणि “फिलिओक्वे” म्हणून ओळखली जाणारी शिकवण यांचाही समावेश होता.
फिलिओक्वे
फिलिओक्वे याचा अर्थ “आणि पुत्र” असा होतो. “फिलिओक्वे” या संज्ञेचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी, ज्या नायसिया शहरात “नायसीन श्रद्धासूत्र” सर्वप्रथम स्वीकारले गेले, त्या शहराचा भविष्यसूचक दृष्टीने विचार करणे आवश्यक आहे. नायसियाचा इस्लामच्या कालरेषेशी भविष्यसूचक संबंध आहे, कारण नायसियाच्या दुसऱ्या ऐतिहासिक लढाईची नोंद तेथेच केली जाते; तसेच पौर्वात्य आणि पाश्चात्त्य कॅथलिक धर्माच्या आध्यात्मिक युद्धाशीही त्याचा भविष्यसूचक संबंध आहे. प्रतीक म्हणून पोप लिओ यांचाही नायसियाशी आणि नायसीन श्रद्धासूत्राच्या भविष्यसूचक साक्षीशी संबंध आहे.
दानीएलच्या अकराव्या अध्यायात सहा संधिविवाह दर्शविले आहेत आणि त्यांपैकी पहिले चार हे एकतर उत्तर व दक्षिण किंवा पूर्व व पश्चिम यांच्यातील लष्करी संघर्ष आहेत. शेवटचे दोन हे पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स कॅथलिक आणि पश्चिमेकडील रोमन कॅथलिक यांच्यातील आध्यात्मिक संघर्ष आहेत. सहाव्या आणि अंतिम संधिविवाहात नायसीन श्रद्धाविधानावरील संघर्षाच्या प्रतीकात्मकतेचा समावेश असेल, तसेच त्यात लिओ नावाच्या एका पोपचाही समावेश असेल, आणि तो अखेरीस चर्च व राज्य यांच्या संयोगाविषयीच्या रोमन कॅथलिक धारणेचे समर्थन करील; ही धारणा पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्सनी स्वीकारलेला “सीझरोपॅपिझम” नाकारते, ज्यानुसार नागरी सत्ता ही चर्चवरील अधिकारसत्ता मानली जाते.
“परंतु ‘श्वापदासाठीची प्रतिमा’ म्हणजे काय? आणि ती कशी घडवली जाणार आहे? ही प्रतिमा दोन शिंगे असलेल्या श्वापदाकडून घडवली जाते, आणि ती श्वापदासाठीची प्रतिमा आहे. तिला श्वापदाची प्रतिमा असेही म्हटले जाते. म्हणून, ती प्रतिमा कशा स्वरूपाची आहे आणि ती कशी घडवली जाणार आहे हे जाणून घेण्यासाठी आपण स्वतः त्या श्वापदाच्या—म्हणजेच पोपशाहीच्या—वैशिष्ट्यांचा अभ्यास केला पाहिजे.
“जेव्हा प्रारंभीची ख्रिस्ती मंडळी शुभवर्तमानाच्या साधेपणापासून दूर जाऊन आणि मूर्तिपूजकांचे विधी व रूढी स्वीकारून भ्रष्ट झाली, तेव्हा तिने देवाचा आत्मा व सामर्थ्य गमावले; आणि लोकांच्या विवेकबुद्धीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तिने लौकिक सत्तेचा पाठिंबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला. याचा परिणाम म्हणजे पोपसत्ता—अशी मंडळी, जी राज्यसत्तेवर नियंत्रण ठेवत होती आणि स्वतःची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी, विशेषतः ‘पाखंड’ केल्याबद्दल शिक्षा देण्यासाठी, त्या सत्तेचा वापर करीत होती. अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांनी श्वापदाची प्रतिमा निर्माण करावयाची असेल, तर धार्मिक सत्तेने नागरी शासनावर अशा प्रकारे नियंत्रण ठेवले पाहिजे की, राज्याच्या अधिकाराचाही उपयोग मंडळीकडून स्वतःची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी केला जाईल.” महान संघर्ष, 443.
सीझरोपॅपिझम आणि फिलिओक्वे हे पाश्चात्त्य आणि पौर्वात्य कॅथलिकांमधील दोन प्रमुख मतभेद आहेत. यांपैकी एक लौकिक सत्तेविषयीचा वाद आहे; तर दुसरा, पवित्र आत्मा केवळ पित्यापासून “निःसृत होतो” की पिता आणि पुत्र या दोघांपासून निःसृत होतो, याविषयीचा धर्मशास्त्रीय वाद आहे. रोमन कॅथलिक चर्चचा असा विश्वास आहे की पवित्र आत्मा या दोघांपासून निःसृत होतो, तर पौर्वात्य चर्च “फिलिओक्वे” नाकारते आणि पवित्र आत्मा ख्रिस्तापासून निःसृत होतो या जोडलेल्या विधानाला विरोध करते. फिलिओक्वेचा सिद्धान्त मूळ विश्वासघोषणेत हळूहळू समाविष्ट करण्यात आला; ही विश्वासघोषणा इ. स. ३२५ मध्ये नायसियाच्या परिषदेत तयार करण्यात आली होती, म्हणजे पहिल्या रविवारविषयक कायद्यानंतर चार वर्षांनी आणि कॉन्स्टंटाइनने लिसिनियसचा पराभव करून रोमन साम्राज्याचा एकमेव शासक बनल्यानंतर एक वर्षाने. मूळ विश्वासघोषणेत “फिलिओक्वे” या मुद्द्याचा समावेश नव्हता; अखेरीस हाच मुद्दा पौर्वात्य आणि पाश्चात्त्य कॅथलिक चर्च विभक्त होण्याच्या दोन प्रमुख कारणांपैकी एक ठरला.
इ.स. ३८१ मध्ये कॉन्स्टँटिनोपलच्या परिषदेत नायसीन विश्वासघोषाचा विस्तार करण्यात आला आणि त्याचे विस्तारित रूप नायसीन-कॉन्स्टँटिनोपॉलिटन विश्वासघोष म्हणून ओळखले जाऊ लागले. पवित्र आत्म्यासंबंधीच्या विस्तारित विधानात “जो पित्यापासून निःसृत होतो” या शब्दांचा समावेश होता. पूर्वीय ऑर्थोडॉक्स चर्चमध्ये आजही विश्वासघोषाचे हेच स्वरूप वापरले जाते आणि त्यात नंतर जोडण्यात आलेल्या फिलिओक्वेचा समावेश नाही. पन्नास वर्षांनंतर, इ.स. ४३१ मध्ये इफिससच्या परिषदेत, इ.स. ३२५ मध्ये नायसिया येथे प्रस्थापित करण्यात आलेल्या विश्वासाची पुन्हा पुष्टी करण्यात आली आणि नायसीन विश्वासस्वीकाराच्या जागी वेगळा विश्वास मांडण्यास परिषदेने मनाई केली. विश्वासघोषात फिलिओक्वे जोडण्याच्या विरोधातील युक्तिवादासाठी पूर्वीय चर्चने या मनाईचा आधार घेतला आहे. इ.स. ५८९ मध्ये टोलेडोच्या तिसऱ्या परिषदेत स्पेनमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या विश्वासघोषाच्या लॅटिन स्वरूपात फिलिओक्वेचा समावेश दिसून आला. त्याचा वापर व्हिसिगॉथ लोकांमधील एरियनवादाच्या विरोधाशी संबंधित होता आणि त्याद्वारे पुत्राच्या पूर्ण देवत्वावर भर दिला जात होता. त्यामुळे पाश्चात्त्य विश्वासघोषात फिलिओक्वे समाविष्ट होण्याच्या प्रक्रियेतील एक महत्त्वाचा प्रारंभिक टप्पा म्हणून टोलेडोच्या तिसऱ्या परिषदेला व्यापक मान्यता आहे.
आठव्या आणि नवव्या शतकांत, शार्लमेन आणि कॅरोलिंजियन यांच्या अधिपत्याखालील चर्चमध्ये फिलिओक्वे रूढ झाले. पाश्चात्त्य धर्मसभांमध्ये त्याचे समर्थन करण्यात आले आणि रोमबाहेरील संपूर्ण लॅटिन युरोपमध्ये हळूहळू त्याचा स्वीकार झाला. पौर्वात्य चर्चला या समावेशाची माहिती झाली आणि त्याने त्यावर आक्षेप घेण्यास सुरुवात केली.
१०१४ मध्ये पोप बेनेडिक्ट आठवे यांनी फिलिओक्वेचा समावेश असलेला विश्वासघोष रोममधील मिस्सामध्ये अधिकृतपणे समाविष्ट केला. याच टप्प्यावर फिलिओक्वे रोमन उपासनाविधीत प्रमाणभूत बनले. ही घटना अनेकदा पश्चिमेने उचललेले निर्णायक पाऊल मानली जाते. १०५४ मध्ये महान धर्मविभाजनातील परस्पर धर्मबहिष्कार घडले, आणि पूर्व व पश्चिम यांच्यात आधीपासूनच फूट निर्माण करणाऱ्या प्रमुख धर्मशास्त्रीय मुद्द्यांपैकी फिलिओक्वे हा एक मुद्दा होता.
१४३८/३९ मध्ये झालेल्या फ्लॉरेन्सच्या धर्मपरिषदेत रोमन चर्चने फिलिओक्वे आणि पोपचा सर्वोच्चाधिकार यांना पुन्हा मान्यता दिली. पूर्वेकडील सम्राट जॉन पॅलिओलोगोस त्या धर्मपरिषदेला उपस्थित होता. पॅलिओलोगोस हा अकराव्या कॉन्स्टन्टाईनचा थोरला भाऊ आणि पूर्वसुरी होता; या कॉन्स्टन्टाईनने २७ जुलै १४४९ रोजी समाप्त झालेली एकशे पन्नास वर्षांची भविष्यवाणी पूर्ण केली. १४३८/३९ च्या धर्मपरिषदेत सम्राट जॉन पॅलिओलोगोसने ऑटोमनांविरुद्ध लष्करी आणि आर्थिक पाठिंबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला आणि तसे करताना फिलिओक्वे व पोपचा सर्वोच्चाधिकार यांविषयीची रोमन कॅथलिक भूमिका मान्य केली. तो आणि त्याच्यासोबतचे ग्रीक शिष्टमंडळ कॉन्स्टँटिनोपलला परतल्यावर पूर्वेकडील चर्चने तो करार नाकारला. सध्या रोमन कॅथलिक चर्च आणि बहुतेक धर्मभ्रष्ट प्रोटेस्टंट चर्च फिलिओक्वे कायम ठेवतात, तर पूर्वीय ऑर्थोडॉक्स चर्च ते नाकारते.
इ.स. ३२५ मध्ये, तडजोड करणाऱ्या पर्गमच्या मंडळीचे प्रतीक असलेल्या महान कॉन्स्टंटाईनने नायसियाची परिषद बोलावली आणि तो स्वतः त्या परिषदेला उपस्थित राहिला. मिलानच्या राजाज्ञेपासून इ.स. ३३० मधील साम्राज्याच्या भविष्यसूचक विभाजनापर्यंतच्या सतरा वर्षांच्या कालावधीत नायसियाचा विश्वासघोष स्वीकारण्यात आला.
५३३ मध्ये जस्टिनियनचा राजादेश जारी करण्यात आला, आणि त्यानंतरच्या वर्षी, ५३४ मध्ये, जस्टिनियनची विधिसंहिता लागू करण्यात आली; तसेच ५३८ मध्ये गॉथ लोकांना रोम शहरातून हाकलून देण्यात आले, तेव्हा पोपसत्तेने तिसऱ्या अडथळ्यावर मात केली. त्यानंतर ऑर्लिअन्स येथील तिसऱ्या परिषदेत रविवारविषयक कायदा संमत करण्यात आला.
313 ते 330 हा कालावधी पर्गम येथील मंडळीच्या 225 वर्षांच्या कालखंडाचा व्यापक अल्फा फ्रॅक्टल दर्शवतो, तर 533 ते 538 हा कालावधी त्याचा ओमेगा फ्रॅक्टल दर्शवतो. 313 हे मिलानचा राजादेश जारी झाल्याचे वर्ष असून, त्यानंतर 225 वर्षांनी, 538 मध्ये, रविवारविषयक कायदा लागू करण्यात आला. या व्यापक अल्फा इतिहासात, 313 च्या राजादेशापासून ते 321 मधील पहिल्या मूर्तिपूजक रविवारविषयक कायद्यापर्यंतचा कालावधी हा 533 च्या आज्ञापत्रापासून ते 538 मधील पहिल्या पोपप्रणीत रविवारविषयक कायद्यापर्यंतच्या कालावधीशी जुळतो. रविवारविषयक कायद्याच्या आधी होणाऱ्या आणि तो कायदा अस्तित्वात येण्यास कारणीभूत ठरणाऱ्या कायदेशीर अधिनियमनाची तीन प्रतिरूपे पर्गम सादर करते. पौलाने थेस्सलनीका येथील मंडळीला लिहिलेल्या आपल्या दुसऱ्या पत्रात मांडलेले “प्रथम धर्मत्याग होणे” हेदेखील पर्गम दर्शवते.
कोणीही कोणत्याही प्रकारे तुम्हांला फसवू नये; कारण प्रथम धर्मत्याग झाल्याशिवाय आणि तो पापपुरुष, म्हणजे विनाशाचा पुत्र, प्रकट झाल्याशिवाय तो दिवस येणार नाही; ज्यांना देव म्हटले जाते किंवा ज्यांची उपासना केली जाते, त्या सर्वांना तो विरोध करतो आणि त्या सर्वांपेक्षा स्वतःला उंचावतो; इतकेच नव्हे, तर तो स्वतःला देव असल्याचे दर्शवीत देवाच्या मंदिरात देव म्हणून बसतो. २ थेस्सलनीकाकरांस २:३, ४.
रोमचा पोप हा पापपुरुष म्हणून प्रकट होण्यापूर्वी झालेला धर्मत्याग पर्गम येथील मंडळीच्या रूपाने दर्शविला जातो. पौलाच्या मते, या सत्याचे चुकीचे आकलन करणे म्हणजे असत्यावर विश्वास ठेवणे होय, आणि त्या असत्यावर विश्वास ठेवण्याचा परिणाम म्हणून, असे करणाऱ्या सर्वांना प्रबळ भ्रम प्राप्त होईल (2 थेस्सलनीकाकरांस 2:10–12). हा प्रबळ भ्रम करारबद्ध लोकांवरील आणि ज्या भूमीत त्या लोकांना उदयास आणण्यात आले त्या भूमीवरील न्यायनिवाड्याशी अनुरूप आहे. लावदिकीय सेव्हन्थ-डे ॲडव्हेंटिस्ट मंडळीच्या बाबतीत, दानिएलच्या पुस्तकातील “नित्य” म्हणजे सर्वसाधारणपणे मूर्तिपूजक धर्म होय आणि, अधिक नेमकेपणाने सांगायचे तर, ते मूर्तिपूजक रोमचे प्रतीक होते, या विल्यम मिलर यांच्या आकलनाचा तिने केलेला अस्वीकार हा प्रबळ भ्रम दर्शवितो. संयुक्त संस्थानांच्या बाबतीत मात्र, मिलर यांनी ज्या उताऱ्याच्या आधारे “नित्य” म्हणजे मूर्तिपूजक धर्म होय हे समजून घेतले, त्या उताऱ्याविषयीच्या विल्यम मिलर यांच्या आकलनाला नकार देण्यावर हा प्रबळ भ्रम आधारलेला नाही. त्याऐवजी, मूर्तिपूजक रोमचे पतन झाल्यानंतर प्रकट झालेला पापपुरुष म्हणजे पोपशाहीची सत्ता होती, या गोष्टीच्या विस्मरणावर त्यांचा भ्रम आधारलेला आहे. पोप हा ख्रिस्तविरोधक आहे हे आपल्याला बालपणापासून ठाऊक होते, याचा रेगन यांना विसर पडला, तेव्हा ते त्या भ्रमाचे प्रतिरूप ठरले. 1980 च्या दशकात रेगन यांनी अधर्माच्या रहस्याशी गुप्त युती केली, तेव्हा ते अशा आंधळेपणाचे प्रतिरूप ठरले की, भविष्यवाणीच्या या उपयोजनानुसार डोनाल्ड ट्रम्प त्याची पुनरावृत्ती करतील असे मानले जाते. तो आंधळेपणा हेतुपुरस्सर असो वा चुकीच्या माहितीचा परिणाम असो, येथे मांडलेल्या भविष्यवाणीच्या अर्थनिर्णयात असा पूर्वानुमान केला आहे की, ट्रम्प हे रेगन यांच्या आंधळेपणाची पुनरावृत्ती करतील आणि, पौलाच्या म्हणण्यानुसार, त्यांना प्रबळ भ्रम प्राप्त होईल.
पर्गम हे पोपशाहीच्या सत्तारोहणापूर्वीच्या तडजोडीच्या व धर्मत्यागाच्या कालखंडाचे प्रतीक आहे. हा इतिहास भविष्यसूचक दृष्टीने संयुक्त राज्य अमेरिकेच्या अखेरच्या वर्षांच्या कालखंडाशी जुळतो, ज्याची सुरुवात रोनाल्ड रेगन यांच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीबरोबर झाली. ३१३ च्या राजाज्ञेपासून ५३८ च्या रविवारपालनाच्या कायद्यापर्यंतचा पर्गमचा कालखंड विचारात घेतला असो; किंवा राजाज्ञेपासून ३२१ मधील पहिल्या रविवारपालनाच्या कायद्यापर्यंतचा पर्गमचा अल्फा फ्रॅक्टल विचारात घेतला असो; किंवा ५३३ पासून ५३८ च्या रविवारपालनाच्या कायद्यापर्यंतचा पर्गमचा ओमेगा फ्रॅक्टल विचारात घेतला असो, या तिन्ही रेषा वेढ्याची भविष्यसूचक संरचना दर्शवतात.
पुढील लेखात आपण एका वेढ्याविषयी चर्चा करू.