ပထမအမင်္ဂလာ၏ ပရောဖက်ပြုသမိုင်းတွင် မိုဟမ္မဒ်နောက်သို့ လိုက်လာသော ခေါင်းဆောင်မှာ မိုဟမ္မဒ်၏ ဇနီး၏ဖခင်ဖြစ်သော အဘူ ဘကရ် အဗ္ဒုလာ အိဗ်န် အဘိ ကုဟာဖာ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ကျွန်ုပ်တို့ “အဘူဘကာရ်” ဟု ရည်ညွှန်းမည်။ သူနှင့် မိုဟမ္မဒ် နှစ်ဦးစလုံးကို ပထမလေးပိုဒ်တွင် ရည်ညွှန်းထားသည်။ အဘူဘကာရ်သည် မိုဟမ္မဒ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး အစ္စလာမ်အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်ပြီး၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၉ ၏ ပိုဒ် ၄ တွင် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည့် အမိန့်တစ်ရပ်ကို သူက မိမိစစ်သည်တော်များအား ပေးခဲ့ကြောင်း သမိုင်းက မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုအမိန့်သည် တတိယအမင်္ဂလာ ရောက်ရှိချိန်၌ စတင်ခဲ့သော တံဆိပ်ခတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုတတိယအမင်္ဂလာသည်လည်း သတ္တမတံပိုး ဖြစ်သကဲ့သို့၊ တတိယကောင်းကင်တမန် ရောက်ရှိလာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ပဉ္စမကောင်းကင်တမန်သည် တံပိုးမှုတ်လေသော်၊ ကောင်းကင်မှ မြေကြီးပေါ်သို့ ကျလာသော ကြယ်တစ်လုံးကို ငါမြင်၏။ ထိုသူအား အနက်မဲ့တွင်း၏ သော့ကို ပေးအပ်ထား၏။ သူသည် အနက်မဲ့တွင်းကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သဖြင့်၊ မီးဖိုကြီးတစ်လုံး၏ မီးခိုးကဲ့သို့သော မီးခိုးသည် ထိုတွင်းမှ တက်လာ၏။ ထိုတွင်းမှ တက်လာသော မီးခိုးကြောင့် နေနှင့် လေထုသည် မှောင်မိုက်သွားကြ၏။ ထိုမီးခိုးအတွင်းမှ ကျိုင်းကောင်များသည် မြေကြီးပေါ်သို့ ထွက်လာကြ၏။ ထိုတို့အား မြေကြီးပေါ်ရှိ ကင်းမြီးကောက်များ၌ ရှိသော တန်ခိုးနှင့်တူသည့် တန်ခိုးကို ပေးအပ်ထား၏။ ထိုတို့သည် မြေကြီး၏ မြက်ပင်ကိုလည်းကောင်း၊ စိမ်းလန်းသော အပင်တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်းကောင်း၊ သစ်ပင်တစ်ပင်တစ်လေကိုလည်းကောင်း မထိခိုက်စေရဟု အမိန့်ပေးခြင်းခံရကြ၏။ သို့ရာတွင် နဖူးပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်မပါသော လူတို့ကိုသာ ထိခိုက်စေရမည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၉:၁–၄။
ကောင်းကင်မှကျလာသော “ကြယ်” သည် အေဒီ 606 ခုနှစ်တွင် မိမိ၏ဓမ္မအမှုကို စတင်ခဲ့သော မိုဟမ္မဒ်ဖြစ်သည်။ မိုဟမ္မဒ်အား “အနက်မဲ့တွင်း” ကို “ဖွင့်” ရန် “သော့” တစ်ချောင်းပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် “မီးခိုး” သည် “နေရောင်နှင့် လေထု” ကို မှောင်မိုက်စေကာ “ကင်းမြီးကောက်” များ၏ တန်ခိုးနှင့်တူသော “တန်ခိုး” ကို ရရှိထားသော “နှံကောင်” များကို ပေါ်ထွက်စေခဲ့သည်။ ထိုသော့သည် ရောမတို့၏ စစ်အင်အား၌ အားနည်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော စစ်ရေးတိုက်ပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် အစ္စလာမ်၏ စစ်မက်ရေးရာ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အနက်မဲ့တွင်းသည် အစ္စလာမ်၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သော အာရေဗျကို သင်္ကေတပြုသောအရာဖြစ်ပြီး၊ မီးခိုးသည် ကမ္ဘာအနှံ့ ပျံ့နှံ့ကာ မြောက်အာဖရိက၊ တောင်ဥရောပနှင့် အာရေဗျတစ်လျှောက် လှိုင်းလုံးသဖွယ် တိုက်ခိုက်ဝင်ရောက်သော နှံကောင်အုပ်စုများက ဖုံးလွှမ်းမည့် တူညီသော ပထဝီဒေသကို လက်ဝယ်ပိုင်ဆိုင်မည့် အစ္စလာမ်၏ မှားယွင်းသော ဘာသာတရားကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နှံကောင်များသည် အစ္စလာမ်၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ “တန်ခိုး” သည် ပရောဖက်ပြုသဘောအရ စစ်ရေးအင်အားကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သူတို့၏ တန်ခိုးသည် မမျှော်လင့်ဘဲ ထိုးနှက်တတ်သော ကင်းမြီးကောက်များကဲ့သို့ ဖြစ်ရမည်။ Uriah Smith က ဤသို့ ဆိုထားသည်။
“ကောင်းကင်မှ မြေကြီးပေါ်သို့ ကြယ်တစ်လုံး ကျလျက်ရှိ၏။ ထိုသူအား အောက်ဆုံးမရှိသောတွင်း၏ သော့ကို ပေးအပ်လေ၏။”
ပါရှန်းဘုရင်သည် မိမိ၏ အနုပညာနှင့် အာဏာ၏ အံ့ဖွယ်ရာများကို ဆင်ခြင်စဉ်၊ မက္ကာမြို့မှ အမည်မထင်ရှားသော ပြည်သူတစ်ဦးထံမှ မိုဟမ္မဒ်ကို ဘုရားသခင်၏ တမန်တော်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် ဖိတ်ခေါ်သော စာတစ်စောင်ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ထိုဖိတ်ခေါ်ချက်ကို ငြင်းပယ်၍ စာကို ဆုတ်ဖြဲပစ်ခဲ့သည်။ “ဤသို့ပင်” ဟု အာရဗီ ပရောဖက်က ကြွေးကြော်လေ၏၊ “ဘုရားသခင်သည် နိုင်ငံတော်ကို ဆုတ်ဖြဲ၍၊ ခိုစ်ရို၏ တောင်းလျှောက်ချက်ကို ပယ်ချလိမ့်မည်။” အရှေ့တိုင်း၏ ဤအင်ပါယာနှစ်ခု၏ နယ်နိမိတ်စပ်ကြားတွင် တည်ရှိလျက်၊ မိုဟမ္မဒ်သည် အပြန်အလှန် ဖျက်ဆီးခြင်း၏ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုကို လျှို့ဝှက်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပါရှန်းတို့၏ အောင်ပွဲများအလယ်၌ပင်၊ နှစ်အနည်းငယ်မလွန်မီ အောင်မြင်ခြင်းသည် ရောမတို့၏ အလံများထံသို့ တစ်ဖန် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာလိမ့်မည်ဟု ကြိုတင်ဟောပြောရန် သူသည် သတ္တိပြုခဲ့သည်။ “ဤခန့်မှန်းချက်ကို ဟောကြားခဲ့သည်ဟု ဆိုသော အချိန်၌၊ ၎င်း၏ ပြည့်စုံအောင်မြင်ခြင်းနှင့် ပို၍ ဝေးကွာသော ပရောဖက်ပြုချက်မျိုး မရှိနိုင်ခဲ့ပေ၊ အကြောင်းမှာ ဟေရက်လီယပ်စ်၏ ပထမ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်သည် အင်ပါယာ၏ နီးကပ်လာသော ပြိုကွဲပျက်စီးမှုကို ကြေညာနေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။”...
ခေါ့စရိုးသည် အာရှနှင့် အာဖရိကရှိ ရောမပိုင်နက်များကို အောက်သို့ချခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က “ရောမအင်ပါယာ” သည် “ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရိုးများအတွင်း၊ ဂရိ၊ အီတလီနှင့် အာဖရိက၏ ကျန်ရှိသော အစိတ်အပိုင်း၊ ထို့ပြင် အာရှကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တိုင်ယာမြို့မှ တရေဘီဇွန်မြို့အထိရှိ ပင်လယ်ကမ်းစပ်မြို့အချို့သာ ကျန်ရစ်လျက်” အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသွားခဲ့သည်။ ခြောက်နှစ်တာ အတွေ့အကြုံက နောက်ဆုံးတွင် ပာရှားဘုရင်ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းအား စွန့်လွှတ်စေပြီး၊ ရောမအင်ပါယာ၏ ပြန်လည်ရွေးယူဖိုးအဖြစ် နှစ်စဉ်ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ကို အတိအကျ သတ်မှတ်စေခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ရွှေ တလန့်တစ်ထောင်၊ ငွေ တလန့်တစ်ထောင်၊ ပိုးအဝတ် တစ်ထောင်၊ မြင်း တစ်ထောင်နှင့် အပျိုကညာ တစ်ထောင် ဖြစ်သည်။ ဟီရာကလီယုစ်သည် ဤအရှက်ရဖွယ် သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုး၍ လက်ခံခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အရှေ့နိုင်ငံ၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကြောင့် ထိုဘဏ္ဍာများကို စုဆောင်းရန် သူရရှိခဲ့သော အချိန်နှင့် အခွင့်အလမ်းကို ရဲရင့်၍ အဆုံးစွန်သော တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ကို ပြင်ဆင်ရာ၌ လုံ့လဝီရိယနှင့် အသုံးချခဲ့သည်။
“ပေရရှားဘုရင်သည် မထင်မရှားသော ဆာရာစင်ကို မထီမဲ့မြင်ပြု၍ မက္ကာမြို့မှ ဟန်ဆောင်သော ပရောဖက်၏ သတင်းစကားကို ကဲ့ရဲ့လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာ၏ ပျက်စီးပြိုလဲခြင်းပင်လျှင် မိုဟမ္မဒ်ဝါဒအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ လှည့်ဖြားမှုတစ်ရပ်ကို လက်နက်ဖြင့် ဖြန့်ဝေသော ဆာရာစင်တို့၏ တိုးတက်ချီတက်မှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ လမ်းခင်းဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်မည်မဟုတ်ခဲ့ပေ။ ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ပေရရှားတို့၏ မင်းဧကရာဇ်နှင့် အဗားလူမျိုးတို့၏ ခဂန် (အတ်တီလာ၏ ဆက်ခံသူ) တို့က ကဲသာဘုရင်များ၏ နိုင်ငံတော်အကြွင်းအကျန်များကို မိမိတို့အကြား ခွဲဝေယူထားခဲ့ကြသော်လည်း ဖြစ်သည်။ ခိုစရိုးစ် ကိုယ်တိုင်လည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပေရရှားနှင့် ရောမ မင်းဆက်နှစ်ရပ်သည် တစ်ဖက်၏ အင်အားကို တစ်ဖက်က ကုန်ခမ်းစေခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် မိစ္ဆာပရောဖက်၏ လက်ထဲသို့ ဓားတစ်လက် မအပ်နှံရသေးမီပင်၊ သူ၏ လမ်းခရီးကို တားဆီး၍ သူ၏ အာဏာကို ချေမှုန်းနိုင်မည့်သူတို့၏ လက်ထဲမှ ထိုဓားကို ရိုက်ချိုးပယ်ရှားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
“‘Scipio နှင့် Hannibal တို့၏ခေတ်မှစ၍၊ အင်ပါယာကို ကယ်လွှတ်ခြင်းအတွက် Heraclius ဆောင်ရွက်ခဲ့သောအမှုကဲ့သို့ ထိုထက်ပို၍ ရဲဝံ့သည့် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုတစ်ရပ်မျှ မရှိခဲ့ပေ။ သူသည် ပင်လယ်နက်နှင့် Armenia တောင်တန်းများကိုဖြတ်သန်း၍ အန္တရာယ်ပြည့်သော မိမိလမ်းခရီးကို ရှာဖွေဖောက်ထွင်းခဲ့ပြီး၊ Persia ၏အတွင်းနှလုံးသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ၊ မဟာမင်းကြီး၏ စစ်တပ်များကို သွေးစီးနေသော မိမိတို့နိုင်ငံကို ကာကွယ်ရန် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။’”
“နိနေဝေ၏ စစ်ပွဲ၌ နံနက်အလင်းပေါက်ချိန်မှ တစ်နေ့တာ၏ ဆယ့်တစ်နာရီတိုင်အောင် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ၊ ကျိုးပဲ့သွားနိုင်သော သို့မဟုတ် စုတ်ပြတ်သွားနိုင်သော အလံတော်များကို မပါဘဲ ပေရရှားတို့ထံမှ အလံတော် နှစ်ဆယ့်ရှစ်ခုကို သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စစ်တပ်အများစုသည် ခြေမွှက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ အောင်နိုင်သူတို့က မိမိတို့၏ ဆုံးရှုံးမှုကို ဖုံးကွယ်လျက် စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် ညအိပ်ခဲ့ကြသည်။ အာရှုရိ၏ မြို့များနှင့် နန်းတော်များသည် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ရောမတို့အတွက် ဖွင့်လှစ်ခြင်းခံရလေသည်။”
ရောမဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိမိအောင်မြင်ခဲ့သော သိမ်းပိုက်မှုများကြောင့် အားကောင်းတည်မြဲလာခဲ့သည်မဟုတ်။ ထိုအချိန်တည်းတွင်လည်း၊ ထိုနည်းလမ်းတည်းဖြင့်လည်း၊ အာရေဗျာမှ ဆာရာစင်အစုအဝေးကြီးများအတွက် လမ်းခင်းပေးခြင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုဒေသတည်းမှ ပျံ့နှံ့ထွက်လာသော ကျိုင်းကောင်များကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ မိမိတို့သွားရာလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အမှောင်ထုဖြစ်စေ၍ လှည့်ဖြားမှုပြည့်ဝသော မိုဟမ္မဒ်ဘာသာဝါဒကို ဖြန့်နှံ့လျက်၊ ပါရှန်အင်ပါယာနှင့် ရောမအင်ပါယာတို့ကို လျင်မြန်စွာ ဖုံးလွှမ်းသွားကြသည်။
ဤအချက်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ သရုပ်ဖော်ပြနိုင်သော ဥပမာသည်၊ အထက်ဖော်ပြခဲ့သော ကောက်နုတ်ချက်များကို ယူထားသည့် Gibbon ၏ အခန်းအဆုံးပိုဒ်များတွင် ပေးထားသောအရာထက် ပိုမိုလိုလားဖွယ် မရှိနိုင်ပေ။ “Heraclius ၏ အလံတော်အောက်တွင် အောင်မြင်သော စစ်တပ်တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သော်လည်း၊ သဘာဝမကျသော ထိုအားထုတ်မှုသည် သူတို့၏အားကို လေ့ကျင့်ခိုင်မာစေသည်ထက် ပို၍ ကုန်ခန်းစေခဲ့ပုံရသည်။ ဧကရာဇ်သည် Constantinople သို့မဟုတ် Jerusalem တွင် အောင်ပွဲခံနေစဉ်၊ Syria နယ်စပ်အနီးရှိ မထင်မရှား မြို့ငယ်တစ်မြို့ကို Saracens တို့က လုယက်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြပြီး၊ ထိုမြို့ကို ကယ်ဆယ်ရန် ရှေ့တိုးလာသော တပ်အချို့ကိုလည်း သူတို့က အပိုင်းပိုင်းခုတ်ဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ သာမန်ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်တစ်ခု၊ အသေးအဖွဲအမှုတစ်ခုသာ ဖြစ်မည်ဖြစ်သော်လည်း၊ အင်အားကြီးမားသော တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ်၏ နိဒါန်းမဖြစ်ခဲ့လျှင်သာ ဖြစ်သည်။ ဤဓားပြများသည် Mohammed ၏ တမန်တော်များ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့၏ အရူးအမူးသတ္တိသည် သဲကန္တာရထဲမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ Heraclius ၏ နန်းစံနောက်ဆုံး ရှစ်နှစ်အတွင်းတွင်၊ သူသည် Persians တို့ထံမှ ပြန်လည်ကယ်တင်ထားခဲ့သော ပြည်နယ်များကိုပင် Arabs တို့အား ဆုံးရှုံးသွားရလေ၏။”
“‘မိုးကောင်းကင်၌ မနေရာယူသော လိမ်လည်မှုနှင့် စိတ်ထက်သန်အာရုံလွန်ကဲခြင်း၏ ဝိညာဉ်’ သည် မြေကြီးပေါ်တွင် လွတ်ချခံရ၏။ အဆုံးမဲ့နက်ရှိုင်းသော တွင်းကို ဖွင့်ရန် သော့တစ်ချောင်းသာ လိုအပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသော့မှာ Chosroes ၏ ကျဆုံးခြင်း ဖြစ်၏။ သူသည် မက္ကာမြို့မှ မထင်ရှားသော နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ စာကို အထင်အမြင်သေးစွာ ဆုတ်ဖြဲပစ်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သူ၏ ‘ဂုဏ်တော်အလင်းရောင်တောက်ပမှု’ မှ မျက်စိတစ်စုံတစ်ရာမျှ ထိုးဖောက်မမြင်နိုင်သော ‘အမှောင်မျှော်စင်’ ထဲသို့ သူ ကျဆင်းသွားသောအခါ၊ Chosroes ၏ အမည်သည် Mohammed ၏ အမည်ရှေ့၌ ရုတ်တရက် မေ့လျော့ခြင်းထဲသို့ ဝင်သွားရမည်ဖြစ်လာ၏။ လခြမ်းသည်လည်း ကြယ်၏ ကျခြင်းကို စောင့်လျက် မိမိ၏ ထွန်းတက်ခြင်းကို စတင်ရန်သာ ရှိသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ Chosroes သည် အလုံးစုံ အရေးနိမ့်ပျက်ကွက်ခြင်းနှင့် အင်ပါယာ ဆုံးရှုံးခြင်းနောက်တွင် အေဒီ 628 ခုနှစ်၌ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရ၏။ အေဒီ 629 ခုနှစ်ကိုမူ ‘အာရေဗျ၏ အောင်ပွဲခံသိမ်းပိုက်ခြင်း’ နှင့် ‘Mohammedans တို့၏ ရောမအင်ပါယာကို ဆန့်ကျင်သော ပထမစစ်ပွဲ’ ဖြင့် မှတ်သားထား၏။ ‘ပဉ္စမကောင်းကင်တမန်သည် တံပိုးမှုတ်၏။ ထိုအခါ ငါသည် မိုးကောင်းကင်မှ မြေကြီးပေါ်သို့ ကျသော ကြယ်တစ်လုံးကို မြင်၏။ ထိုသူအား အဆုံးမဲ့နက်ရှိုင်းသော တွင်း၏ သော့ကို ပေးထား၏။ ထိုသူသည် အဆုံးမဲ့နက်ရှိုင်းသော တွင်းကို ဖွင့်၏။’ သူသည် မြေကြီးပေါ်သို့ ကျ၏။ ရောမအင်ပါယာ၏ အင်အားသည် ကုန်ခမ်းသွားပြီး၊ အရှေ့၏ မင်းကြီးသည် မိမိ၏ အမှောင်မျှော်စင်ထဲတွင် သေဆုံးလျက် ရှိနေသောအခါ၊ ဆီးရီးယားနယ်စပ်ရှိ မထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့ကို လုယက်ခြင်းသည် ‘မဟာတော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ်၏ နိဒါန်း’ ဖြစ်ခဲ့၏။ ‘လုယက်သူတို့သည် Mohammed ၏ တမန်တော်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ သူတို့၏ အရူးအမူးကဲ့သို့သော ရဲစွမ်းသတ္တိသည် ကန္တာရထဲမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။’”
“အနက်မဲ့သောတွင်း.—ဤအသုံးအနှုန်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဂရိဘာသာမှ သိရှိနိုင်ပြီး၊ ၎င်းကို ‘အနက်ကြီးသော၊ အနက်မရှိသော၊ အလွန်နက်ရှိုင်းသော’ ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် ပျက်စီးကျန်ရစ်၍ လူမနေသော၊ သဲသောင်ပြင်ဆန်သော၊ မစိုက်ပျိုးရသေးသော မည်သည့်ဒေသကိုမဆို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ၎င်းကို မြေကြီး၏ မူလပရလောကဆန်သော အရှုပ်အထွေးအခြေအနေ၌လည်း သုံးထားသည်။ Gen.1:2. ဤနေရာ၌မူ ၎င်းသည် အာရေဗျ သဲကန္တာရ၏ မသိနိုင်သော အပျက်အစီးပြင်ကျယ်များကို သင့်လျော်စွာ ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ထိုနယ်စပ်ဒေသများမှပင် ဆာရာစင်အုပ်စုကြီးများသည် ကျိုင်းကောင်အုပ်များကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပာရှားဘုရင် ခိုစရိုး၏ ပြိုလဲခြင်းကိုလည်း အနက်မဲ့သောတွင်း ဖွင့်လှစ်ခြင်းအဖြစ် သင့်တင့်စွာ ပုံဖော်နိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် မိုဟမ္မဒ်၏ နောက်လိုက်များအား မိမိတို့၏ မထင်ရှားသော နိုင်ငံမှ ထွက်လာစေရန် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး၊ မီးနှင့် ဓားဖြင့် သူတို့၏ လှည့်ဖြားသော သဘောတရားများကို ဖြန့်ဝေစေကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် အရှေ့ဘက် အင်ပါယာတစ်လျှောက်လုံးအပေါ် မိမိတို့၏ အမှောင်ထုကို ဖုံးလွှမ်းသွားသည်အထိ ဖြစ်စေခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 495–498.
ပဉ္စမတံပိုးဖြစ်သော ပထမဘေးဒဏ်သည် ရောမကိုဆန့်ကျင်သော အစ္စလာမ်၏ စစ်ရေးပဋိပက္ခအစကို ဖော်ထုတ်ပြသပြီး၊ ထို့ပြင် ရောမနှင့် ပါးရှားတို့အကြားရှိ တိုက်ပွဲတစ်ရပ်တွင် ရောမက အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ အောင်မြင်ရာတွင် မိမိ၏ စစ်ဘက်အင်အားကို အစ္စလာမ်အာဏာ၏ ထွန်းကားပေါ်ထွက်လာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်လောက်အောင် ကုန်ခမ်းစေခဲ့ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ပထမဘေးဒဏ်နှင့် ဒုတိယဘေးဒဏ်တို့၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များသည် တတိယဘေးဒဏ်၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များကို သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးပြီး၊ ပထမဘေးဒဏ်နှင့် ဒုတိယဘေးဒဏ်တို့ကို တတိယဘေးဒဏ်၏ သမိုင်းအဖြစ် သင်္ကေတပြထားသောအရာများဟု အသိအမှတ်ပြုရန်မှာ အရေးကြီးသည်။ အကြောင်းမူကား ထိုသမိုင်းသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလကို ကိုယ်စားပြုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပထမသုံးပိုဒ်တွင် မိုဟာမက်အားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ပရောဖက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းနောက်တွင်၊ အပိုဒ်လေး၌ မိုဟာမက်နောက်ပိုင်း ပထမဦးဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော အဘူဘကာကို မိတ်ဆက်ဖော်ပြသည်။
ထို့နောက် မြေကြီး၏မြက်ပင်ကိုလည်းကောင်း၊ အစိမ်းရောင်အပင်တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်းကောင်း၊ သစ်ပင်တစ်ပင်တစ်လေကိုလည်းကောင်း မထိခိုက်စေရန် သူတို့အား ပညတ်တော်ချမှတ်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် မိမိတို့နဖူးပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်မရှိသော လူတို့ကိုသာ ထိခိုက်စေရန်ဖြစ်၏။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၉:၄။
အဘူဘကာ၏ အမိန့်သည် ထိုကာလ၌ ရောမအုပ်စိုးရာနယ်မြေများအတွင်း ရှိနေကြသော ဝတ်ပြုကိုးကွယ်သူနှစ်မျိုးအကြား ကွဲပြားသိမြင်စေရန် အစ္စလာမ်စစ်သည်များကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ အုပ်စုတစ်စုမှာ ကက်သလစ်များဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့အတွင်း၌ ခေါင်းနောက်ပိုင်းကို ရိတ်ထားသော (tonsure) ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းအချို့ရှိကာ တနင်္ဂနွေနေ့၏ ဝတ်ပြုမှုကို စောင့်ထိန်းကြသည်။ အခြားအုပ်စုမှာ သတ္တမနေ့ ဥပုသ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းသူများဖြစ်ကြပြီး၊ ဥပုသ်နေ့သည် ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်ဖြစ်သည်။
“မိုဟမ္မက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၊ ခရစ်နှစ် 632 တွင် သူ၏အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို အဘူဘက်ကရ်က ဆက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် မိမိ၏အာဏာနှင့် အစိုးရကို ခိုင်မြဲစွာ တည်ထောင်ပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အာရေဗျအနွယ်ဝင်မျိုးစုများထံ လှည့်လည်စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့ပြီး၊ အောက်ပါအပိုဒ်သည် ထိုစာမှ ကောက်နုတ်ချက်ဖြစ်သည်။—”
“‘သင်တို့သည် ထာဝရဘုရား၏ စစ်ပွဲများကို တိုက်ခိုက်ကြသည့်အခါ ယောက်ျားပီသစွာ မိမိတို့ကိုယ်ကို ပြုမူကြလော့၊ နောက်ကျောမလှည့်ကြလော့။ သို့ရာတွင် သင်တို့၏ အောင်ပွဲသည် မိန်းမနှင့် ကလေးတို့၏ အသွေးဖြင့် မညစ်ညူးစေနှင့်။ ထန်းပင်တစ်ပင်ကိုမျှ မဖျက်ဆီးကြနှင့်၊ စပါးခင်းတစ်ခင်းကိုမျှ မီးမရှို့ကြနှင့်။ အသီးပင်တစ်ပင်ကိုမျှ မခုတ်လှဲကြနှင့်၊ စားရန်အတွက် သတ်ရမည့်အရာမှတစ်ပါး တိရစ္ဆာန်တို့ကို မည်သည့်အန္တရာယ်မျှ မပြုကြနှင့်။ သင်တို့သည် ပဋိညာဉ်တစ်ရပ် သို့မဟုတ် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်သောအခါ ထိုအရာ၌ တည်ကြည်ကြလော့၊ မိမိတို့၏ စကားအတိုင်း သစ္စာစောင့်ကြလော့။ သင်တို့ ခရီးသွားကြသည့်အခါ ဘုန်းကြီးကျောင်းများအတွင်း သီးသန့်နေထိုင်၍ ထိုနည်းဖြင့် ဘုရားသခင်အား အမှုတော်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်သော ဘာသာရေးသမားအချို့ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ ထိုသူတို့ကို ထားခဲ့ကြလော့၊ သူတို့ကို မသတ်ကြနှင့်၊ သူတို့၏ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း မဖျက်ဆီးကြနှင့်။ ထိုအပြင် စာတန်၏ တရားစရပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော လူတစ်မျိုးကိုလည်း သင်တို့ တွေ့ရလိမ့်မည်၊ သူတို့သည် ဦးခေါင်းထိပ်ကို ရိတ်ထားကြသည်။ သူတို့၏ ခေါင်းခွံများကို ခွဲပစ်ရန် သေချာကြလော့၊ မိုဟမ္မဒ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာသည်အထိ သို့မဟုတ် အခွန်ဆက်သသည်အထိ သူတို့အား လုံးဝ သက်ညှာခွင့် မပေးကြနှင့်။’”
“ပရောဖက်ပြုချက်၌ဖြစ်စေ သမိုင်း၌ဖြစ်စေ၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အမိန့်ကို လိုက်နာခဲ့ကြသကဲ့သို့ ပိုမိုလူသားဆန်သော ညွှန်ကြားချက်များကိုလည်း ထိုမျှ အတိအကျ လိုက်နာခဲ့ကြသည်ဟု မဆိုထားပေ။ သို့သော် ယင်းတို့ကို သူတို့အား ထိုသို့ပင် အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ ထို့ပြင်၊ ဆာရာစင် စစ်တပ်အပေါင်းတို့ထံသို့ အမိန့်များ ထုတ်ပြန်ပေးရသော တာဝန်ရှိသည့် ခေါင်းဆောင်များအား အဘူဘကရ်က ပေးခဲ့သည်ဟု Gibbon က မှတ်တမ်းတင်ထားသော ညွှန်ကြားချက်များမှာ အထက်ဖော်ပြပါ အချက်များသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအမိန့်များသည် ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် တစ်ထပ်တည်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီး၊ ကာလိဖ်ကိုယ်တိုင်ပင် သေတတ်သော လူသား၏ အမိန့်ထက် မြင့်မားသော အမိန့်တစ်ရပ်ကို သိရှိလျက်လည်းကောင်း၊ တိုက်ရိုက် နာခံလျက်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ ယေရှု၏ ဘာသာတရားကို တိုက်ခိုက်၍ ၎င်းအစား မိုဟမ္မဒ်ဘာသာကို ပြန့်ပွားစေရန် ထွက်ခွာသွားသည့် အခိုက်အတန့်၌ပင်၊ ယေရှုခရစ်၏ ဗျာဒိတ်တော်၌ မိမိက ဤသို့ ပြောမည်ဟု ကြိုတင်ဟောထားသော စကားများကို သူ ထပ်မံ ပြောကြားခဲ့သည်။
“သူတို့၏ နဖူးများပေါ်ရှိ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်။—အခန်း ၇:၁–၃ အပေါ် ပြုခဲ့သော မှတ်ချက်များတွင် ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်သည် စတုတ္ထ ပညတ်တော်၏ ဥပုသ်နေ့ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ပြသခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လက်ရှိ ကျေးဇူးတော်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံး စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းသောသူများ ရှိခဲ့ကြောင်း အချက်အလက်အပေါ် သမိုင်းသည်လည်း မတိတ်ဆိတ်နေပါ။ သို့ရာတွင် ဤနေရာ၌ လူများစွာအတွက် ပေါ်ပေါက်လာသော မေးခွန်းမှာ၊ ဤအချိန်တွင် မည်သူတို့သည် မိမိတို့၏ နဖူးများပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသောသူများဖြစ်၍၊ ထိုကြောင့်ပင် မုဟမ္မဒ်ဘာသာဝင်တို့၏ ဖိနှိပ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရခဲ့ကြသနည်း ဟူသော မေးခွန်းဖြစ်သည်။ ဤစာကိုဖတ်ရှုသူသည် ယခင်က ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော အချက်ကို သတိရစေပါစေ။ အကြောင်းမှာ ဤကျေးဇူးတော်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံး မိမိတို့၏ နဖူးများပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသောသူများ၊ သို့မဟုတ် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို ဉာဏ်အလင်းရှိစွာ စောင့်ထိန်းသောသူများ ရှိခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပရောဖက်ပြုချက်က အခိုင်အမာ ဖော်ပြထားသည်မှာ၊ ဤဖျက်ဆီးတတ်သော တူရကီအင်အား၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် သူတို့ကို ဦးတည်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အခြား လူတန်းစားတစ်ရပ်ကိုသာ ဦးတည်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သူတို့အား ထပ်မံစဉ်းစားစေကြပါစို့။ ထိုသို့ဖြင့် ဤအကြောင်းအရာသည် အခက်အခဲအပေါင်းမှ လွတ်ကင်းသွားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပရောဖက်ပြုချက်က အမှန်တကယ် ဖော်ပြထားသည်မှာ ဤမျှသာ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာသားအတွင်း တိုက်ရိုက် မြင်ကွင်းထဲသို့ ခေါ်သွင်းထားသော လူတန်းစားမှာ တစ်ရပ်တည်းသာ ရှိသည်။ ၎င်းမှာ မိမိတို့၏ နဖူးများပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော် မရှိသောသူတို့ ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်ကို ကိုင်ဆောင်သောသူတို့၏ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်းကိုမူ သဘောတရားအရသာ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆို၍ ယူရသည်။ ထို့ကြောင့် သမိုင်းမှ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိရသည်မှာ၊ စာရေးစ်တို့က မိမိတို့၏ မုန်းတီးခြင်း၏ ပစ်မှတ်များအပေါ် ကျရောက်စေခဲ့သော ဘေးဒုက္ခတစ်စုံတစ်ရာ၌ ထိုသူတို့အနက် မည်သူမျှ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း မတွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အခြား လူတန်းစားတစ်ရပ်ကို ဆန့်ကျင်ရန်သာ တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဤလူတန်းစားအပေါ် ကျရောက်မည့် ဖျက်ဆီးခြင်းကို အခြားလူတို့၏ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ဆန့်ကျင်နှိုင်းယှဉ်၍ မတင်ပြထားဘဲ၊ မြေကြီး၏ အသီးအနှံများနှင့် စိမ်းလန်းသော အပင်ပေါက်များ၏ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့်သာ ဆန့်ကျင်နှိုင်းယှဉ်၍ တင်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် “မြက်ပင်ကိုလည်းကောင်း၊ သစ်ပင်များကိုလည်းကောင်း၊ စိမ်းလန်းသောအရာ တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်းကောင်း မထိခိုက်စေနှင့်၊ သို့သော် လူတန်းစားတစ်ရပ်တည်းကိုသာ ထိခိုက်စေကြလော့” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုအတိုင်း ပြည့်စုံခြင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထူးဆန်းလှသော မြင်ကွင်းတစ်ရပ်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းမှာ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော တပ်မတော်တစ်ရပ်က အများအားဖြင့် ထိုသို့သော တပ်များ ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသည့် အရာများ၊ ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝ၏ မျက်နှာပြင်နှင့် ၎င်း၏ ထွက်ကုန်များကို ချန်လှပ်ထားသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ နဖူးများပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်မရှိသော သူတို့ကို ထိခိုက်စေရန် ခွင့်ပြုချက်နှင့်အညီ၊ စာတန်၏ သင်္ဂေါဟ်တော်နှင့် ဆက်နွယ်သော၊ ခေါင်းထိပ်ကို ရိတ်ထားသည့် ဘာသာရေးဝင် လူတန်းစားတစ်ရပ်၏ ခေါင်းခွံများကို ခွဲဖောက်ကြသည်ဟူသော အံ့ဩဖွယ် ရုပ်ပုံဖြစ်သည်။”
“ဤသူတို့သည် သံသယမရှိဘဲ ဘုန်းတော်ကြီးအဖွဲ့ဝင်တစ်မျိုးမျိုး၊ သို့မဟုတ် ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အခြားခွဲခြားမှုတစ်ရပ်ရပ် ဖြစ်ကြသည်။ မိုဟမ္မဒ်ဘာသာဝင်တို့၏ လက်နက်အင်အားသည် ဤသူတို့ကို ဆန့်ကျင်၍ ဦးတည်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင်၊ ၎င်းတို့ကို နဖူးပေါ်၌ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်မရှိသူများဟု ဖော်ပြထားခြင်း၌ အထူးသင့်လျော်မှုတစ်ရပ်—ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်ဟုပင် မဆိုသာလျှင်—ရှိနေသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ထင်မြင်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအသင်းတော်ကပင် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို ဖယ်ရှားပစ်၍ ၎င်း၏ နေရာတွင် အတုတစ်ရပ်ကို တည်ဆောက်ခြင်းအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားမှ ၎င်း၏ တံဆိပ်ကို လုယူဖျက်ဆီးခဲ့သော အသင်းတော် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ထို့အပြင်၊ အဘူဘက်ကာသည် မိမိနောက်လိုက်တို့အား မထိခိုက်မစော်ကားကြရန် အမိန့်ပေးခဲ့သော ထိုသူများသည် ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူများဖြစ်ကြောင်း၊ သို့မဟုတ် မဖြစ်မနေ ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်မှဖြစ်စေ သမိုင်းမှဖြစ်စေ ကျွန်ုပ်တို့ နားမလည်ရပါ။ ၎င်းတို့သည် မည်သူများဖြစ်ကြောင်းနှင့် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ချမ်းသာပေးခံခဲ့ရကြောင်းကို ဂစ်ဘွန်၏ အလွန်ရှားပါးသော သက်သေခံချက်က ကျွန်ုပ်တို့အား မသိစေသကဲ့သို့၊ သိရှိနိုင်ရန် အခြားနည်းလမ်းလည်း ကျွန်ုပ်တို့၌ မရှိပါ။ သို့သော် ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်ရှိသောသူတို့အနက် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မထိခိုက်မခံခဲ့ဘဲ၊ ထင်ရှားပြတ်သားစွာ ၎င်းတံဆိပ်မရှိသော အခြားအုပ်စုတစ်ရပ်မှာ ဓားဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရကြောင်းကို ယုံကြည်ရန် အကြောင်းအရင်း အပြည့်အဝရှိသည်။ ထိုသို့ဖြစ်သဖြင့် ပရောဖက်ပြုချက်၏ အသေးစိတ်သတ်မှတ်ချက်များသည် လုံလောက်စွာ ပြည့်မီခဲ့ကြသည်။” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 500–502.
မိုဟမ္မဒ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အဘူဘကာသည် မိုဟမ္မဒ်၏ နောက်လိုက်များကို ကာလီဖိတ်အဖြစ် စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့သဖြင့်၊ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းပုဂ္ဂိုလ် နှစ်ဦး မတူကွဲပြားသောသူများ ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ အတူတကွ ယူဆလျှင် ပဌမအမင်္ဂလာ၏ အစ္စလာမ်သက်သေခံခြင်း၏ အစပြုခြင်းကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ ပဌမအမင်္ဂလာ၏ သမိုင်းကို အမှတ်အသားပြုသော သမိုင်းပုဂ္ဂိုလ်မှာ မိုဟမ္မဒ် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအမင်္ဂလာ၏ သမိုင်းအစပိုင်းတွင် Mohammed II သည် 1453 ခုနှစ်၌ Constantinople ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ 1449 ခုနှစ်တွင် အစ္စလာမ်ကို ကိုယ်စားပြုသော ကောင်းကင်တမန်လေးပါးကို လွှတ်ချထားခဲ့သည်။ ပထမအမင်္ဂလာ၏ အစနှင့် အဆုံးကို အသီးသီး Mohammed တစ်ဦးစီ၊ ပထမနှင့် ဒုတိယတို့ဖြင့် မှတ်သားထားသည်။ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ပထမအမင်္ဂလာ၏ သမိုင်းအစနှင့် အဆုံးသည် Alpha နှင့် Omega ၏ လက်မှတ်ကို ဆောင်ထားသည်။
ဒုတိယအမင်္ဂလာ၏အစမှာ ထိုအချိန်၌ လွှတ်ပေးခံခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ခံရသော အစ္စလာမ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ကောင်းကင်တမန်လေးပါးနှင့်ဆိုင်သော အချိန်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ရပ် ပါဝင်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့တိုင်အောင် တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်တို့၏ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကို ပုံဖော်ပြသထားသည်။ ဒုတိယအမင်္ဂလာ၏အစသည် အစ္စလာမ်၏ လွှတ်ပေးခြင်းကို ဖော်ညွှန်းသတ်မှတ်ပြီး၊ ၎င်း၏အဆုံးသည် အစ္စလာမ်ကို ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။ ပထမအမင်္ဂလာနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာ နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ၎င်းတို့၏ အစများကို အဆုံးများနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသော တိကျသေချာသည့် ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ ရှိကြသည်။
တတိယဘေးကို သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ပထမဘေးနှစ်ပါးကို “တစ်ကြောင်းပေါ်တစ်ကြောင်း” အဖြစ် အပြန်အလှန် တင်ထားရမည်။ အစ္စလမ်၏ သက်သေခံနှစ်ပါးအားဖြင့် ဖော်ထုတ်ပြသသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအနက် တစ်ခုမှာ၊ ၎င်းတို့သည် Alpha နှင့် Omega ၏ လက်မှတ်ဖြင့် အစနှင့်အဆုံးကို မှတ်သားထားသော သတ်မှတ်ကာလတစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဒုတိယ လက်မှတ်တစ်ရပ်လည်း ရှိသေး၏။ အကြောင်းမှာ ပထမဘေး၏ အစတွင် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်တို့ကို တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကို ဖော်ထုတ်သကဲ့သို့၊ ဒုတိယဘေး၏ အဆုံးတွင်လည်း ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်တို့ကို တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကိုပင် ဖော်ထုတ်ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တတိယအမင်္ဂလာသည် ဣသလာမ်က ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃ ၏ မြေသားတိရစ္ဆာန်ကို ရုတ်တရက် မမျှော်လင့်ဘဲ တိုက်ခိုက်လာသောအခါ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလကို စတင်စေခဲ့သည်။ တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်ကို တံဆိပ်ခတ်ခြင်းသည် မကြာမီ ရောက်လာမည့် တနင်္ဂနွေဥပဒေတွင် အဆုံးသတ်ပြီး၊ ထိုအယူဖောက်ပြန်မှုကို တုံ့ပြန်သဖြင့် အမျိုးသားအဆင့် အယူဖောက်ပြန်မှုနောက်တွင် အမျိုးသားအဆင့် ပျက်စီးခြင်း လိုက်လာသည်။ အယူမှား ရောမနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဆိုင်ရာ ရောမတို့၌ ပုံဆောင်ပြထားသကဲ့သို့၊ အမျိုးသားအဆင့် ပျက်စီးခြင်းကို ဘုရားသခင်၏ တံပိုးတရားစီရင်ချက်များအားဖြင့် ပြီးမြောက်စေသည်။ အမင်္ဂလာ သုံးပါးသည်လည်း တံပိုးများပင် ဖြစ်ကြသည်။ တတိယအမင်္ဂလာ၏ ဣသလာမ်သည် မကြာမီ ရောက်လာမည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ တနင်္ဂနွေဥပဒေ၌၊ တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်ကို တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလ အဆုံးသတ်သည့်အခါတွင်၊ ရုတ်တရက် မမျှော်လင့်ဘဲ တစ်ဖန် ထိုးနှက်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုကာလကို ပထမအမင်္ဂလာ၏ အစကာလအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအမင်္ဂလာ၏ အဆုံးကာလအားဖြင့်လည်းကောင်း ပုံဆောင်ပြထားခဲ့သည်။
ဤလေ့လာမှုကို နောက်ဆောင်းပါးတွင် ဆက်လက်တင်ပြမည်။
ထိုအဲဂုတ္တုပြည်သား ဟာဂါက အာဗြဟံအား မွေးဖွားပေးသော သားကို စာရာသည် လှောင်ပြောင်လျက်ရှိသည်ကို မြင်လေ၏။ ထို့ကြောင့် သူမက အာဗြဟံအား၊ “ဤကျွန်မနှင့် သူ၏သားကို နှင်ထုတ်လော့။ အကြောင်းမူကား ဤကျွန်မ၏သားသည် ငါ၏သား၊ ဣဇာက်နှင့်အတူ အမွေခံရမည်မဟုတ်” ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအမှုသည် သူ၏သားကြောင့် အာဗြဟံ၏မျက်မှောက်တွင် အလွန်ဝမ်းနည်းဖွယ် ဖြစ်လေ၏။ သို့သော် ဘုရားသခင်က အာဗြဟံအား၊ “ထိုသူငယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ သင်၏ကျွန်မကြောင့်လည်းကောင်း သင်၏မျက်မှောက်တွင် ဝမ်းနည်းဖွယ်မဖြစ်စေနှင့်။ စာရာက သင့်အား ပြောသမျှအရာရာ၌ သူမ၏စကားကို နားထောင်လော့။ အကြောင်းမူကား သင်၏အမျိုးအနွယ်ကို ဣဇာက်အားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် ကျွန်မ၏သားကိုလည်း ငါသည် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်စေမည်။ အကြောင်းမူကား သူသည် သင်၏အမျိုးအနွယ် ဖြစ်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့နောက် အာဗြဟံသည် နံနက်စောစောထ၍ မုန့်နှင့် ရေအိုးတစ်လုံးကို ယူကာ ဟာဂါအား ပေးလေ၏။ ထိုအရာကို သူမ၏ပခုံးပေါ်၌ တင်ပေးပြီးလျှင် သူငယ်ကိုလည်း ပေးကာ သူမကို လွှတ်လိုက်လေ၏။ သူမသည် ထွက်သွားပြီး ဗေရရှေဘတောကန္တာရ၌ လှည့်လည်ကျင်လည်လေ၏။ ရေအိုးထဲရှိ ရေသည် ကုန်သွားသောအခါ သူမသည် သူငယ်ကို ချုံပင်တစ်ပင်အောက်၌ ချထားလေ၏။ ထို့နောက် သူမသည် သွား၍ လေးတစ်ချက်ပစ်လောက်ဝေးသော အကွာအဝေးတွင် သူငယ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရာ၌ ထိုင်လေ၏။ အကြောင်းမူကား သူမက၊ “သူငယ်သေဆုံးခြင်းကို ငါမမြင်ရစေနှင့်” ဟု ဆိုလေ၏။ ထို့သို့ သူငယ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရာ၌ ထိုင်ပြီး သူမသည် အသံကို မြှင့်၍ ငိုကြွေးလေ၏။ ဘုရားသခင်သည် သူငယ်၏အသံကို ကြားတော်မူ၏။ ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကင်တမန်သည် ကောင်းကင်မှ ဟာဂါကို ခေါ်၍၊ “ဟာဂါ၊ သင့်၌ အဘယ်အမှုဖြစ်သနည်း။ မကြောက်နှင့်။ အကြောင်းမူကား ဘုရားသခင်သည် သူငယ်ရှိရာအရပ်မှ သူ၏အသံကို ကြားတော်မူပြီ။ ထလော့၊ သူငယ်ကို မ၍ သင်၏လက်ဖြင့် ကိုင်ထားလော့။ အကြောင်းမူကား ငါသည် သူ့ကို လူမျိုးကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်စေမည်” ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ဘုရားသခင်သည် သူမ၏မျက်စိကို ဖွင့်တော်မူသဖြင့် သူမသည် ရေတွင်းတစ်တွင်းကို မြင်လေ၏။ သူမသည် သွား၍ ရေအိုးကို ရေနှင့်ဖြည့်ပြီး သူငယ်အား သောက်စေလေ၏။ ဘုရားသခင်သည် သူငယ်နှင့်အတူ ရှိတော်မူသဖြင့် သူသည် ကြီးပြင်းလာ၍ တောကန္တာရ၌ နေထိုင်လျက် မြားပစ်သမားတစ်ဦး ဖြစ်လာလေ၏။ ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၂၁:၉–၂၀။