၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ အဆုံးကာလ၏ ပုံဆောင်ဖော်ပြမှုကို အခန်းငယ် ၁၀ ၏ ပရောဖက်ပြုသမိုင်းမှတစ်ဆင့် စတင်စဉ်းစားသုံးသပ်ရာတွင်၊ မြေသားတိရစ္ဆာန်၏ ဦးချိုနှစ်ချောင်းလုံး၏ တတိယမျိုးဆက်သမိုင်းသို့ ပြန်လည်ဆင်းသက်ရန် လိုအပ်သည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြေသားတိရစ္ဆာန်၏ ရီပတ်ဘလီကန်ဝါဒဆိုင်ရာ ဦးချိုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်နှင့် အပေးအယူပြုသော ၎င်း၏မျိုးဆက်ကို စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စစ်မှန်သော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒဆိုင်ရာ ဦးချိုသည်လည်း ပျက်စီးလွဲချော်သော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ သာသနာပညာရှင်များနှင့် အပေးအယူပြုသော ၎င်း၏မျိုးဆက်ကို စတင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ထို့ပြင် ၎င်း၏ပညာရေးစနစ်၏ အသိအမှတ်ပြုခွင့်ကို လောကသို့ လက်လွှတ်အပ်နှံသောအခါ အမေရိကန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသင်းနှင့်လည်း အပေးအယူပြုခဲ့သည်။ ဦးချိုနှစ်ချောင်းလုံးသည် လောကနှင့် အပေးအယူပြုသော ဆက်ဆံရေးတစ်ရပ်ကို စတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်းတို့တစ်ဦးချင်းစီ၏ သတင်းစကားများ၏ ဦးတည်ရာကို ပြောင်းလဲစေမည်ဖြစ်သည်။

ထိုသမိုင်းအတွင်း၌ မြောက်ဘက်၏ဘုရင်အတွက် အစပြုရာအချက်သည်လည်းကောင်း၊ နောက်ဆုံးသောကာလ၏ တောင်ဘက်၏ဘုရင်အတွက်လည်း အလှည့်အပြောင်းအမှတ်တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဖာတီမာ၏ အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၊ ဖာတီမာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်သည် သိုးထိန်းကလေးငယ် သုံးဦးဖြစ်သော လူစီယာ ဒေါ့စ် ဆန်းတိုးစ်နှင့် သူမ၏ ဝမ်းကွဲများဖြစ်ကြသော ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဂျာစင်တာ မာတိုတို့ မြင်တွေ့သက်သေခံခဲ့ကြသည့် မာရိယံပေါ်ထွန်းခြင်းများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှု၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သည်။ ကလေးများပေးအပ်ခဲ့သော မှတ်တမ်းများအရ Our Lady of Fatima ဟု သတ်မှတ်ခံရသော အပျိုစင် မာရိယာသည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ လစဉ် ၁၃ ရက်နေ့တိုင်း သူတို့ထံ ပေါ်ထွန်းတော်မူခဲ့သည်။

၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားသော နောက်ဆုံးသော အပေါ်ပေါက်ခြင်းအတွင်း၊ ဖာတီမာအနီးရှိ Cova da Iria တွင်၊ ကလေးများက ကြိုတင်ဟောပြောထားသကဲ့သို့ အံ့ဖွယ်တစ်ခုကို မြင်တွေ့ရမည်ဟု မျှော်လင့်လျက် လူသောင်းချီ စုဝေးခဲ့ကြသည်။ မျက်မြင်သက်သေများ၏ အဆိုအရ၊ နေမင်းသည် အရောင်များ ပြောင်းလဲသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လှည့်ပတ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌ ကခုန်သကဲ့သို့လည်းကောင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်ကို နောက်ပိုင်းတွင် “နေမင်း၏ အံ့ဖွယ်” သို့မဟုတ် “ဖာတီမာ၏ အံ့ဖွယ်” ဟု ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။

ဖာတီမာ၏ အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်သည် ကက်သလစ်သမိုင်းနှင့် ဘုရားဝတ်ပြုကြည်ညိုမှုအတွင်း အရေးပါသော အဖြစ်အပျက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ နှစ်များတစ်လျှောက် လေ့လာဆန်းစစ်မှုများ၊ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အနက်ဖွင့်ဆိုမှုများ၏ အကြောင်းအရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖာတီမာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များသည် လူထုဘာသာတရားဆိုင်ရာ ကြည်ညိုကိုင်းရှိုင်းမှု၊ မာရိယာအား ဆိုင်သော ကြည်ညိုဝတ်ပြုမှုနှင့် ကက်သလစ်အသင်းတော်အတွင်း ကမ္ဘာအဆုံးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အနက်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ရေရှည်တည်တံ့သော သက်ရောက်မှုတစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ ဘော်လ်ရှီဗစ် တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဗလာဒီမီယာ လီနင်နှင့် ဘော်လ်ရှီဗစ်ပါတီတို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်ရှိ ဘော်လ်ရှီဗစ်အင်အားစုများက ပီထရိုဂရက်မြို့ (ယခု စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့) အတွင်းရှိ အဓိကအစိုးရအဆောက်အအုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှားတော်လှန်ရေး၏ အဆုံးသတ်အထွတ်အထိပ်ကို မှတ်သားစေခဲ့ပြီး၊ ထိုတော်လှန်ရေးမှာ ထိုနှစ်အစောပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖေဖော်ဝါရီ တော်လှန်ရေးဖြင့် စတင်ခဲ့ကာ၊ ထိုတော်လှန်ရေးကြောင့် ဇာ နီကိုလပ်စ် ဒုတိယမြောက်က နန်းစွန့်ခဲ့ရပြီး ယာယီအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဘော်လ်ရှဲဗစ်များသည် ယာယီအစိုးရကို အောင်မြင်စွာ ဖယ်ရှားချေမှုန်း၍ ရုရှားနိုင်ငံအပေါ် ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘော်လ်ရှဲဗစ်များသည် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံတစ်ရပ် ထူထောင်ခြင်းကို ကြေညာကာ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို အမျိုးသားပိုင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ မြေယာပြန်လည်ခွဲဝေခြင်း၊ နှင့် ပထမကမ္ဘာစစ်မှ ရုရှားနိုင်ငံကို နုတ်ထွက်စေခြင်းတို့အပါအဝင် ၎င်းတို့၏ တော်လှန်ရေးအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်စတင်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးသည် အဆုံးတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာကြီးအပေါ် နက်ရှိုင်း၍ ကျယ်ပြန့်သော အကျိုးဆက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ၂၀ ရာစု သမိုင်းလမ်းကြောင်းကို ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

ယေရှုသည် အဆုံးကို အစနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြတော်မူသကဲ့သို့၊ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ၏ တောင်ဘက်မင်းကြီးနှင့် မြောက်ဘက်မင်းကြီးကို အပြည့်အဝမြင်နိုင်ရန် သူတို့၏ အစပြုခြင်းကို နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁၁ တွင် ဖော်ပြထားသော ပကတိ တောင်ဘက်မင်းကြီးနှင့် မြောက်ဘက်မင်းကြီးတို့ကို၊ ပကတိ အီဂျစ်ဒေသကို အုပ်စိုးသော အာဏာကို တောင်ဘက်မင်းကြီးဟု၎င်း၊ ဗာဗုလုန်နှင့် ဆက်နွယ်သော ပကတိ ပထဝီဝင်ဒေသကို အုပ်စိုးသော အာဏာကို မြောက်ဘက်မင်းကြီးဟု၎င်း သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။

တိကျသော ပရောဖက်ပြုချက်သည် လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ အချိန်တွင် ဝိညာဉ်ရေးရာ ပရောဖက်ပြုချက်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရှေးကာလ၏ တိကျသော ဣသရေလသည် ယနေ့ခေတ်၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ ဣသရေလသို့ ကူးပြောင်းနေခဲ့သည်။ တိကျသော ဘာသာမဲ့ ရောမသည် ခရစ်နှစ် 67 မှ 70 တိုင်အောင် တိကျသော သုံးနှစ်ခွဲကာလအတွင်း တိကျသော ယေရုရှလင်မြို့ကို နင်းချေဖျက်ဆီးခဲ့သကဲ့သို့၊ ဝိညာဉ်ရေးရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဆိုင်ရာ ရောမသည်လည်း ဝိညာဉ်ရေးရာ ယေရုရှလင်ကို ဝိညာဉ်ရေးရာ သုံးနှစ်ခွဲကာလအတွင်း နင်းချေဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

ဝိညာဉ်ရေးရာ ဗာဗုလုန်ကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၇ ၌ ကမ္ဘာမြေ၏ ဘုရင်များနှင့် အပြစ်မဲ့မဟုတ်သော မေထုန်ပြုသော ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။ ဝိညာဉ်ရေးရာ အဲဂုတ္တုကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၁ ၌ ဘုရားမဲ့ဝါဒဆန်သော ပြင်သစ်နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။ အဆုံးကာလဖြစ်သော ၁၇၉၈ ခုနှစ်၌ သေစေနိုင်သော ဒဏ်ရာကို လက်ခံရရှိပြီးနောက်၊ အဆုံးကာလဖြစ်သော ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ဝိညာဉ်ရေးရာ တောင်ဘက်၏ မင်းကြီး၏ ခေတ်သစ်ပေါ်ထွန်းမှုကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ဝိညာဉ်ရေးရာ မြောက်ဘက်၏ မင်းကြီး၏ ခေတ်သစ်ပေါ်ထွန်းမှုများကို ဒံယေလ ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၄၀ ၌ နှစ်ဖက်လုံးကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည်။ ထိုအာဏာနှစ်ရပ်လုံးသည် ကမ္ဘာမြေသားရဲ၏ ဦးချိုနှစ်ချောင်းစလုံးအတွက် အလျှော့ပေးသဘောတူမှု၏ မျိုးဆက်နှင့် တူညီသော အချိန်ကာလဖြစ်သည့် ၁၉၁၇ မှ ၁၉၁၈ အချိန်ဘောင်အတွင်းတွင်၊ မိမိတို့၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်ဆိုင်ရာ ပေါ်ထွန်းမှု၌ မူလအစကို ရရှိကြသည်။ နိဂုံးများကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်ရန် ထိုအစများကို အသိအမှတ်ပြုရမည်။ နောက်ဆုံးနေ့ရက်ဆိုင်ရာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်၏ မင်းကြီးတို့၏ အစများသည် နှစ်ဖက်လုံးစလုံး ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး၌ စတင်ကြသည်။

“ဆယ့်ခြောက်ရာစုတွင်၊ လူများရှေ့၌ ဖွင့်ထားသော သမ္မာကျမ်းစာကို တင်ဆက်လျက်ရှိသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် ဥရောပနိုင်ငံအပေါင်းတို့သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အချို့သော နိုင်ငံများသည် ကောင်းကင်မှ လာသော သတင်းပို့သူတစ်ပါးကဲ့သို့ ၎င်းကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုလက်ခံကြသည်။ အခြားသော နယ်မြေများတွင်မူ ပုပ်ရဟန်းအာဏာသည် ၎င်း၏ ဝင်ရောက်မှုကို တားဆီးနိုင်ရာ၌ အလွန်အမင်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ မြှင့်တင်ပေးသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့်အတူ သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ အသိပညာ၏ အလင်းသည် လုံးဝနီးပါး ပိတ်ပင်ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင်မူ အလင်းသည် ဝင်ရောက်ရာလမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း မှောင်မိုက်ခြင်းက ၎င်းကို နားမလည်ခဲ့ပေ။ ရာစုနှစ်များစွာတိုင်အောင် သမ္မာတရားနှင့် မှားယွင်းမှုသည် အာဏာပိုင်စိုးရေးအတွက် အပြန်အလှန် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မကောင်းမှုက အောင်ပွဲခံ၍ ကောင်းကင်၏ သမ္မာတရားကို အပြင်သို့ တွန်းပို့ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ‘ဤအရာသည် အပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းဖြစ်၏။ အလင်းသည် လောကသို့ ရောက်လာပြီ၊ သို့သော် လူတို့သည် အလင်းထက် မှောင်မိုက်ခြင်းကို ပိုမိုချစ်ကြ၏။’ John 3:19. ထိုလူမျိုးသည် မိမိရွေးချယ်ခဲ့သော လမ်းစဉ်၏ အကျိုးဆက်များကို ရိတ်သိမ်းရန် ချန်ထားခြင်းခံရသည်။ ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်ဆုကျေးဇူးကို မထီမဲ့မြင်ပြုခဲ့သော လူမျိုးတစ်ရပ်မှ ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ ထိန်းချုပ်တားဆီးမှုကို ရုပ်သိမ်းတော်မူခဲ့သည်။ မကောင်းမှုသည် အပြည့်အဝ ရင့်ကျက်ဖွံ့ဖြိုးလာရန် ခွင့်ပြုခြင်းခံရ၏။ ထို့နောက် လောကတစ်ခုလုံးသည် အလင်းကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ငြင်းပယ်ခြင်း၏ အသီးအပွင့်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။”

ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ရာစုနှစ်များစွာကြာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော သမ္မာကျမ်းစာတော်ကို ဆန့်ကျင်သော စစ်ပွဲသည် တော်လှန်ရေးကာလ၏ အဖြစ်အပျက်များတွင် အဆုံးသတ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုကြောက်မက်ဖွယ် ပေါက်ကွဲထွက်မှုသည် ရောမဘက်မှ သမ္မာကျမ်းစာတော်ကို ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခဲ့ခြင်း၏ တရားဝင်သော အကျိုးဆက်သာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေး မူဝါဒ၏ အကောင်အထည်ပေါ်လာမှုကို လောကက မြင်တွေ့ဖူးသမျှထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးသော သရုပ်ဖော်ချက်ကို တင်ပြခဲ့ပြီး—တစ်ထောင်နှစ်ကျော်ကြာ ရောမအသင်းတော်၏ သွန်သင်ချက်များက ဦးတည်နေခဲ့သော အကျိုးရလဒ်များ၏ သရုပ်ဖော်ချက်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

“ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာလွှမ်းမိုးမှုကာလအတွင်း သမ္မာကျမ်းစာများကို ဖိနှိပ်ပိတ်ပင်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ပရောဖက်များက ကြိုတင်ဟောကြားခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဗျာဒိတ်ပေးသူကလည်း ‘အပြစ်၏လူ’ ၏ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံအပေါ် ကျရောက်လာမည့် ကြောက်မက်ဖွယ်အကျိုးဆက်များကို ညွှန်ပြထားသည်။” The Great Controversy, 265, 266.

ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသည် “ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာအမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သောကာလအတွင်း” သမ္မာကျမ်းစာများကို ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အဓိကရန်သူအဖြစ် ဖြစ်လာမည့် ဘုရားမဲ့ဝါဒ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကိုယ်တိုင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၉ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ စတင်ခဲ့သော ဘုရားမဲ့တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်သည် ဥရောပတစ်လွှားနှင့် ထို့ထက်လွန်၍ ဆက်လက် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသွားပြီးနောက် ၁၁၈ နှစ်အကြာတွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ ရုရှားတော်လှန်ရေး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၌ စတင်ခဲ့သော ဘုရားမဲ့ဝါဒ၏ တော်လှန်ရေးသည် ရုရှား၌ အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားသည် အီဂျစ်၏ ဘုရားမဲ့ဝါဒဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသော အမျိုးသား၏ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောင်ဘက်၏ ဘုရင်အဖြစ် ကိုယ်စားပြုထားသော နဂါးတန်ခိုးသည် ပြင်သစ်မှ ရုရှားသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သည်။

ပြင်သစ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တော်လှန်ရေးကို နိုင်ငံရေးအရလည်းကောင်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာအရလည်းကောင်း နပိုလီယံ ဘိုနာပါတ်က ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ထိုအနက်အဓိပ္ပာယ်၌ နပိုလီယံသည် အဲဂုတ္တုပြည်၏ ဘုရားမဲ့ဝါဒကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်အတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သည့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ပထမဦးဆုံးခေါင်းဆောင်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နပိုလီယံ၏ ကိုယ်ကိုတိုင် အလွန်အကျွံ မြှောက်စားတတ်သော သဘောသည် ပူတင်၏ ကိုယ်ကိုတိုင် အလွန်အကျွံ မြှောက်စားတတ်သော သဘောဖြင့် သင့်လျော်စွာ ထပ်မံထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။

နပိုလီယန်သည် ပုံရိပ်ဖော်ပြမှုနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေး၏ အင်အားကို အလွန်ထက်သန်စွာ သဘောပေါက်ထားခဲ့သည်။ ယင်းကဲ့သို့ပင် KGB အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သော ပူတင်လည်း သဘောပေါက်ထားသည်။ KGB သည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးအရာ၌ အထူးကျွမ်းကျင်သည်။ နပိုလီယန်သည် အများပြည်သူထံသို့ မိမိ၏ အာဏာ၊ အင်အားနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ပုံရိပ်ကို ထင်ဟပ်ပြသရန် နည်းလမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပုံတူရေးဆွဲမှုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် မိမိခေတ်၏ အထင်ရှားဆုံး အနုပညာရှင်အချို့ထံမှ ပုံတူများကို အပ်နှံရေးဆွဲစေခဲ့ပြီး၊ ထိုသူများတွင် Jacques-Louis David, Antoine-Jean Gros, နှင့် Jean-Auguste-Dominique Ingres တို့အပါအဝင် အခြားသူများလည်း ပါဝင်ကြသည်။

ဤပုံတူများသည် နပိုလီယန်ကို အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်ဟန်အနေအထားများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများတွင် ဖော်ပြထားကြပြီး၊ တရားဝင် နိုင်ငံတော်ပုံတူများမှ စ၍ ပိုမို မရိုးမသားသဘောရှိသော မြင်ကွင်းများအထိ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် နပိုလီယန်ကိုယ်တိုင်အတွက် ကိုယ်ရေးအမှတ်တရများသာမက၊ ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ နှစ်ဖက်လုံးတွင် သူ၏ ပုံရိပ်နှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဖြန့်ချိပျံ့နှံ့စေရန် အသုံးပြုသည့် ကိရိယာများလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပူတင်သည်လည်း ထိုအလုပ်ကို မိမိအတွက် တိတိကျကျ အလားတူစွာ ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ကာ၊ အင်တာနက်ပေါ်ရှိ ခေတ်သစ် အင်ဖလူးအင်ဆာများအနက် မည်သူနှင့်မဆို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်လောက်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများတွင် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ဓာတ်ပုံအမြောက်အမြားကို ဖန်တီးထားသည်။

ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး၏ အစတွင် ဘုရင်နှင့် သူ၏ မိသားစု၊ အမှုထမ်းအဖွဲ့တို့သည် အာဏာချခံရ၍ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ကြသည်။ ရုရှား တော်လှန်ရေး၏ အစတွင်လည်း ဇာ ဘုရင်နှင့် သူ၏ မိသားစု၊ အမှုထမ်းအဖွဲ့တို့သည် အာဏာချခံရ၍ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ်၌ စတင်ခဲ့သော တော်လှန်ရေးသည် ရုရှား၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်အကြောင်းအရာဖြစ်သဖြင့်၊ ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးသည် ပရောဖက်ပြုချက် အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအောက်၌ ရှိသည်။ ယေရှုသည် အရာတစ်ခု၏ အဆုံးကို အရာတစ်ခု၏ အစဖြင့် အမြဲတမ်း သရုပ်ဖော်တော်မူသဖြင့်၊ ရုရှား တော်လှန်ရေးသည် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး၏ အဆုံးဖြစ်သည်။

ဗလာဒီမီယာ ပူတင်သည် အဲဂုတ္တုပြည်၏ ဘုရားမဲ့ဝါဒဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တော်လှန်ရေးအတွင်း တည်ထောင်ခံခဲ့သော အမျိုးသားတစ်မျိုး၏ နောက်ဆုံးခေါင်းဆောင်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ရုရှား၏ ပထမခေါင်းဆောင်မှာ ဗလာဒီမီယာ လီနင် ဖြစ်သည်။ “ဗလာဒီမီယာ” ဟူသောအမည်သည် ဆလားဗ်မူလအစရှိပြီး “vlad” နှင့် “mir” ဟူသော အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ “Vlad” သည် “အုပ်စိုးသည်” သို့မဟုတ် “အာဏာကို ကိုင်တွယ်အသုံးချသည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဆလားဗ်မူလစကား “vladeti” မှ ဆင်းသက်လာသည်။ “Mir” သည် “ကမ္ဘာ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပထမ ဗလာဒီမီယာ (လီနင်) သည် နောက်ဆုံး ဗလာဒီမီယာ (ပူတင်) ကို အမျိုးအစားသင်္ကေတအဖြစ် ပြသပြီး၊ ထိုနောက်ဆုံး ဗလာဒီမီယာသည်လည်း ဘုရားမဲ့ဝါဒ၏ တော်လှန်ရေး၌ ပထမခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော (နပိုလီယံ) အားဖြင့်လည်း အမျိုးအစားသင်္ကေတအဖြစ် ပြသခြင်းခံရသည်။

ဆဋ္ဌမ မဟာမိတ်စစ်ပွဲ၌ နပိုလီယန် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ၁၈၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် Fontainebleau စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးနောက်၊ သူသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဘုရင့်ပလ္လင်မှ အနားယူခဲ့ရကာ မြေထဲပင်လယ်ရှိ Elba ကျွန်းသို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရလေသည်။ ထိုကျွန်းအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာကို သူ့အား ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ အာဏာအတိုင်းအတာ အလွန်လျော့နည်းသွားခဲ့သော်လည်း “ဧကရာဇ်” ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို ဆက်လက်ထားရှိခွင့်လည်း ပေးအပ်ခံရ၏။ နပိုလီယန်သည် Elba တွင် ဆယ်လခန့် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဏာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိရန် အစီအစဉ်များ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ Elba မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက်၊ “Hundred Days” ဟု ခေါ်သော ကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဏာသို့ ခေတ္တပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ၁၈၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Waterloo စစ်ပွဲ၌ နပိုလီယန်သည် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော ရှုံးနိမ့်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ဤရှုံးနိမ့်မှုနောက်ပိုင်းတွင် မဟာမိတ်အင်အားစုများ၊ အထူးသဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် နပိုလီယန်က နောင်တွင် မည်သည့်ပြဿနာမျှ ထပ်မံဖြစ်ပေါ်စေခြင်း မပြုနိုင်စေရန် အလွန်တရာ ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် တစ်ဖန် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြီး၊ ဤတစ်ကြိမ်တွင် တောင်အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာရှိ ဝေးလံခေါင်သီသော Saint Helena ကျွန်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသည်။ နပိုလီယန်သည် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် Saint Helena ၌ ပြည်နှင်ဘဝဖြင့် ကျန်ရှိသည့် အသက်တာအားလုံးကို ကုန်ဆုံးစေခဲ့သည်။

ပူတင်သည် KGB ဟောင်းအုပ်စု၏ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ KGB သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပျက်သိမ်းသွားသည်အထိ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အဓိက လုံခြုံရေးအေဂျင်စီနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး၊ ပြန်လည်ထောက်လှမ်းရေးနှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ နှစ်ဖက်လုံး၌ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းခြင်းတို့အတွက် တာဝန်ရှိခဲ့သည်။ KGB သည် ၎င်း၏ ကျယ်ပြန့်သော သူလျှိုကွန်ယက်၊ စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရ၏ ပြည်သူလူထုအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရာတွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အခန်းကဏ္ဍကြောင့် လူသိများခဲ့သည်။ ဗလာဒီမီးယား ပူတင်သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အဓိက လုံခြုံရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီဖြစ်သော KGB (Committee for State Security) ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။

ပူတင်သည် လင်နင်ဂရက်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် KGB သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပူတင်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲသည့်အချိန်အထိ KGB အတွက် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၌ ရုရှားသမ္မတ ဖြစ်လာ하였다။ KGB တွင် သူ၏ နောက်ခံအတွေ့အကြုံသည် အုပ်ချုပ်ရေးနည်းလမ်းနှင့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအပေါ် သူ၏ ချဉ်းကပ်ပုံကို အလွန်အမင်း သက်ရောက်မှုရှိစေခဲ့သည်။ အဲလ်ဘာကျွန်းပေါ်ရှိ နပိုလီယန်၏ ပထမဆုံး ပြည်နှင်ဒဏ်သည် KGB ၏ ဒဿနပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစတင်သော သမိုင်းကာလကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ပူတင်သည် နောက်ဆုံးတွင် အောင်နိုင်ခံရမည်ဖြစ်ရာ၊ အခန်းငယ် ဆယ့်သုံးမှ ဆယ့်ငါးအထိတွင် ကိုယ်စားပြုထားသကဲ့သို့၊ ထို ဒုတိယမြောက် ရှုံးနိမ့်မှုသည် (ပထမအကြိမ်မှာ ၁၉၈၉ ဖြစ်သည်) ဝေါတာလူးနှင့် နပိုလီယန်၏ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်နှင်ဒဏ်အားဖြင့် ပုံဆောင်ထားပြီး၊ ထိုနေရာ၌ သူ သေဆုံးခဲ့သည်။

နပိုလီယန်သည် ၁၇၉၈ နှင့် ၁၇၉၉ ခုနှစ်များတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်အပေါ် သေစေနိုင်သောဒဏ်ရာကို ထိုးနှက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အဆုံးသတ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၇ ခုနှစ်ရောက်သော် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဘောလ်ရှဲဗစ်တော်လှန်ရေးအဖြစ် ထိုတော်လှန်ရေးသည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၌ ဖာတီမာ၏ အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ မေရီနှင့် ယောသပ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု ယူဆခံရသော ကလေးသုံးဦးအား လျှို့ဝှက်သတင်းစကား သုံးရပ် ပေးအပ်ခံရသည်။ ထိုသတင်းစကား သုံးရပ်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၊ မြောက်ဘုရင်ကသာ ဖတ်ရှုရမည်ဖြစ်သောကြောင့် လျှို့ဝှက်သည်ဟု ဆိုရသည်။ ထိုသတင်းစကားများက ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်း၏ ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ အထူးအစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ခေါ်ယူကျင်းပစေ၍၊ လွန်ခဲ့သောနှစ်တွင်ပင် ကွန်မြူနစ်ရုရှား ဖြစ်လာခဲ့သည့် ရုရှားနိုင်ငံကို အပျိုစင် မေရီထံ အပ်နှံရန် အထူးအခမ်းအနားတစ်ရပ် ပြုလုပ်စေရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

ထိုသတင်းစကားများတွင်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ရုရှားကို မာရိ၏ထံ အပ်နှံရန်ပေးထားသော အမိန့်ကို လိုက်နာအကောင်အထည်မဖော်လျှင်၊ လောကသည် နောက်ထပ် ကမ္ဘာစစ်တစ်ကြိမ်ကို ခံစားရမည်ဟူသော သတိပေးချက်တစ်ရပ် ပါဝင်ခဲ့သည် (ပထမ ကမ္ဘာစစ်သည် အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်အပြီး တစ်လအကြာတွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်)။ ဖာတိမာ၏ သတင်းစကားများသည် ကက်သလစ်ထိန်းသိမ်းရေးဝါဒီတို့၏ ပရောဖက်ဆန်သော အနက်ဖွင့်ဆိုမှုအတွက် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကက်သလစ်အသင်းတော်အတွင်း၌၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ယောဟန် ပေါလု ဒုတိယနှင့် ပထမ ဗာတီကန် ကောင်စီတို့က ကိုယ်စားပြုသော ထိန်းသိမ်းရေး ကက်သလစ်ဝါဒနှင့်၊ လက်ရှိ “ဝိုက့်-ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး” နှင့် ဒုတိယ ဗာတီကန် ကောင်စီတို့က ကိုယ်စားပြုသော လစ်ဘရယ် ကက်သလစ်ဝါဒတို့အကြား ရုန်းကန်မှုတစ်ရပ်ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဖာတီမာ၏ သတင်းစကားများ၌ “ကောင်းသော ပုပ်ရဟန်းမင်း” သည် “အဖြူရောင် ပုပ်ရဟန်းမင်း” ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ “မကောင်းသော ပုပ်ရဟန်းမင်း” သည် “အနက်ရောင် ပုပ်ရဟန်းမင်း” ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကောင်းသော ပုပ်ရဟန်းမင်း၊ ယောဟန် ပေါလု ဒုတိယမြောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ဖာတီမာ၏ ကညာမယ်တော်ကို မိမိအား လမ်းညွှန်သော ရုပ်တုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော အစဉ်အလာထိန်းသိမ်းသော ပုပ်ရဟန်းမင်းဖြစ်ပြီး၊ မကောင်းသော ပုပ်ရဟန်းမင်းမှာလည်း “ကညာ မာရိ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသောသူထံမှ သတင်းစကား မည်သည့်အရာကိုမဆို ပယ်ချသော woke-pupe ဖြစ်သည်။ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဖာတီမာရှိ ဘုရားဝတ်ပြုရာ သန့်ရှင်းရာဌာနသို့ သင် သွားရောက်လည်ပတ်သောအခါ၊ နေရာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် အဝင်ပေါက်သည် တစ်ဖက်တွင် အနက်ရောင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကြီးမားသော ရုပ်တုတစ်ခုနှင့် အခြားတစ်ဖက်တွင် အဖြူရောင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကြီးမားသော ရုပ်တုတစ်ခုတို့၏ အကြား၌ တည်ရှိနေသဖြင့်၊ ထိုအရာက ဖာတီမာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်များတွင် ဖော်ထုတ်ထားသော အတွင်းပိုင်း ပဋိပက္ခကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြလျက်ရှိသည်။

ဖာတီမာ၏ လျှို့ဝှက်သတင်းသုံးပါး၌ပါဝင်သော အခြားအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မှာ ကက်သလစ်ဝါဒ (မြောက်ဘက်၏ဘုရင်) နှင့် ဘုရားမရှိဝါဒ (တောင်ဘက်၏ဘုရင်) အကြား စစ်ပွဲဆန်သော ပဋိပက္ခကို အလေးပေးဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကက်သလစ်ဝါဒနှင့် ဘုရားမရှိဝါဒကို ကိုယ်စားပြုသော ရုရှားတို့၏ ပဋိပက္ခသည် ကက်သလစ်ဝါဒ၏ အချိုးအစားကြီးမားသည့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို လမ်းညွှန်ထိန်းချုပ်နေသော စာတန်၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို မသိရှိလျှင်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကက်သလစ်အသင်းတော်က နာဇီဂျာမနီအား ပေးအပ်ခဲ့သော အထောက်အပံ့ကို နားလည်ရန် အလွန်ခက်ခဲပြီး၊ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သော လီနင်ဂရက် တိုက်ပွဲသည် သမိုင်းတွင် အရှည်ကြာဆုံးနှင့် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၃ ရက်မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော စတာလင်ဂရက် တိုက်ပွဲကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ သွေးသံယိုအများဆုံးနှင့် အရေးပါအဆုံးသော တိုက်ပွဲအဖြစ် မကြာခဏ သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် အလွန်ကြီးမားသော ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ သေဆုံးသူများ၊ ဒဏ်ရာရသူများနှင့် ဖမ်းဆီးခံရသော စစ်သားများကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်လျှင် စုစုပေါင်း ထိခိုက်သေဆုံးမှု အရေအတွက်မှာ ၂ သန်းကျော်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ စတာလင်ဂရက် တိုက်ပွဲသည်လည်း စစ်ပွဲ၏ လှည့်ကွေ့မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အကြောင်းမှာ ယင်းတိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် ဆိုဗီယက်က ဂျာမန်တပ်မတော်အပေါ် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော အောင်ပွဲကို ရရှိခဲ့ကာ နာဇီဂျာမနီ၏ နောက်ဆုံး ရှုံးနိမ့်ပျက်စီးမှုသို့ ဦးတည်စေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

နာဇီဂျာမနီက ရုရှားကို ဆန့်ကျင်၍ ဆင်နွှဲခဲ့သော စစ်ပွဲ၊ အထူးသဖြင့် ယခုတင်ပြပြီးဖြစ်သော တိုက်ပွဲနှစ်ရပ်တွင်၊ ဂျာမနီသည် ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ လျှို့ဝှက်မဟာမိတ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော အခန်းကဏ္ဍကို အသိအမှတ်မပြုလျှင်၊ ထိုအခန်းကဏ္ဍကို နားလည်ရန် ခက်ခဲသည်။ ဖာတီမာ၏ မေရီ၏ စာတန်ဆန်သော ပရောဖက်ပြုချက်ကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော ကက်သလစ်ဝါဒနှင့်၊ ရုရှား၏ ဘုရားမဲ့ဝါဒ၊ ထို့နောက် ကွန်မြူနစ် ဆိုဗီယက်ယူနီယံကို ဆန့်ကျင်သည့် ဝိညာဉ်ရေးရာ စစ်ပွဲ၏ အခြေခံယူဆချက်များကို နားလည်ခြင်းမရှိလျှင်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကက်သလစ်ဝါဒက နာဇီစစ်ရာဇဝတ်သားများကို လျှို့ဝှက်စွာ ဖုံးကွယ်ထားပြီးနောက် ကမ္ဘာအနှံ့ သယ်ဆောင်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်း၏ ယုတ္တိဗေဒကို မမြင်နိုင်ပေ။ နာဇီတို့သည် ရုရှားကို ဆန့်ကျင်သော ၎င်းတို့၏ ပဋိပက္ခတွင် ကက်သလစ်ဝါဒ၏ ကိုယ်စားစစ်တပ်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

ဤသင်္ကေတဟောကိန်းဆိုင်ရာ ယുക്തိဗေဒ၏အတွင်း၌ပင် ဘုရားမရှိဟုယုံကြည်သော ရုရှား၏ခေါင်းဆောင် ပူတင်သည်၊ ခေါင်းဆောင်များကို နာဇီများဖြစ်ကြောင်း ပွင့်လင်းစွာ သိရှိထားကြသော ယူကရိန်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ စစ်ပွဲတစ်ရပ်တွင် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလမှစ၍ ဆက်လက်လာသော ဘုရားမရှိဝါဒကိုဆန့်ကျင်သည့် ဖာတီမာ၏စစ်ပွဲ၌ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များမှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒနှင့် နာဇီဝါဒဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် ယူကရိန်းအစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်များနှင့်ဆိုင်သော ဤအမှန်တရားကို မှတ်တမ်းအထောက်အထားများဖြင့် ကောင်းစွာသက်သေပြထားပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ဟစ်တလာ၏ Reich Ministry of Public Enlightenment and Propaganda ၏ ယနေ့ခေတ်ပေါ်ပေါက်လာသော ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်သည့် ပင်မသတင်းမီဒီယာများက ဤအချက်အလက်များကို မိမိတို့တတ်နိုင်သမျှ ဖုံးကွယ်ထားခဲ့ကြသည်။

“Ukraine” ဟူသော အမည်သည် “နယ်စပ်ဒေသ” သို့မဟုတ် “အစွန်းအဖျား” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော စလဗစ်ဝေါဟာရ “ukraina” မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သမိုင်းအရ ထိုအသုံးအနှုန်းသည် ယနေ့ခေတ် ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ မတိုင်မီတည်ရှိခဲ့သော အလယ်ခေတ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် Kievan Rus’ ၏ နယ်စပ်ဒေသများကို ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး၊ အရှေ့ဥရောပနှင့် ယူရေးရှားတို့၏ လမ်းဆုံနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ၎င်းသည် Byzantine Empire၊ Ottoman Empire၊ Russian Empire အပါအဝင် အခြားအင်ပါယာများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ၊ လူ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများတို့ ဆုံတွေ့ရာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော တည်နေရာကြောင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ အလွန်များပြားစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ရှေ့တန်းနယ်မြေဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်ကာလအတွင်း ယူကရိန်းသည် ယနေ့ခေတ် ယူကရိန်း၊ ရုရှားနှင့် ဘီလာရုစ်တို့၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားသော အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည့် Kievan Rus’ ၏ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ Kievan Rus’ သည် အချိန်ကာလအလိုက် ချဲ့ထွင်လာခြင်းနှင့် ကျုံ့သွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏ နယ်နိမိတ်များလည်း မကြာခဏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ယူကရိန်းသည် ထိုနိုင်ငံ၏ အစွန်းပိုင်းဒေသ၌ ဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သည်။

အခန်းငယ် ၁၀ တွင် ကိုယ်စားပြုထားသကဲ့သို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲသွားပြီးနောက်၊ အခန်းငယ် ၁၁ နှင့် ၁၂ တို့သည် တောင်ဘက်၏ ဘုရင်က မြောက်ဘက်၏ ဘုရင်အပေါ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်၍ အောင်မြင်သော စစ်ပွဲတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် တောင်ဘက်၏ ဘုရင်နှင့် မြောက်ဘက်၏ ဘုရင်တို့၏ အုပ်စိုးနယ်မြေများ၏ နယ်စပ်ဖြစ်သော ရာဖိအာ၌ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဘီစီ ၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရာဖိယတိုက်ပွဲ (The Battle of Raphia) ဟူသောအမည်သည် ထိုတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အနီးဝန်းကျင်ရှိ မြို့၏အမည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရာဖိယသည် ရှေးဟောင်း ပါလက်စတိုင်း၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်၏ ပတိုလမေး မင်းဆက်နိုင်ငံနှင့် ဆေလူးဆစ် အင်ပါယာတို့၏ နယ်စပ်အနီးတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသော အချိန်တွင် ဘုရင် ပတိုလမေး စတုတ္ထ ဖီလိုပါတော်က အုပ်ချုပ်သော အီဂျစ်၏ ပတိုလမေး မင်းဆက်နိုင်ငံနှင့် ဘုရင် အန်တီအိုခတ်စ် တတိယက အုပ်ချုပ်သော ဆေလူးဆစ် အင်ပါယာတို့အကြားရှိ နယ်စပ်သည် ရာဖိယအနီးဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ လီဗန်ဒ်ဒေသအတွင်း မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော နယ်မြေများအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို အတည်ပြုရယူရန် နှစ်ဖက်စလုံးက ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသဖြင့်၊ ဤနယ်စပ်ဒေသအနီးတွင် ထိုတိုက်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။

ရှေးဟောင်းမြို့တော် ရာဖိယာသည် ယနေ့ခေတ် ရာဖာမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ရာဖာသည် ပလက်စတိုင်းပိုင်နက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဂါဇာကမ်းမြှောင်တောင်ပိုင်း၌ တည်ရှိသော မြို့တော်တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၂၁၇ ခုနှစ်တွင် တိုလမီသည် ရာဖိယာ၌ အောင်ပွဲရရှိပြီးနောက်၊ ယေရုရှလင်ရှိ ယုဒလူတို့နှင့် အီဂျစ်ပြည်ရှိ ယုဒလူတို့အပေါ်၌လည်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းများကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုအောင်ပွဲသည် ခဏတာသာ တည်တံ့ခဲ့ပြီး၊ ဆိုရသကဲ့သို့၊ နောက်ဆက်လက်လာမည့် အခန်းငယ်သုံးခုတွင် သူသည် မိမိ၏ ဝါတာလူးကို ကြုံတွေ့ရသည်။ အခန်းငယ် ၁၃ တွင် ယခင်က အရေးနိမ့်ခဲ့သော မြောက်ဘက်ဘုရင်သည် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး၊ အခန်းငယ် ၁၅ သို့ရောက်သောအခါ တောင်ဘက်ဘုရင်ကို လွှမ်းမိုးအနိုင်ယူသွားသည်။

ယူကရိန်း၌ ပူတင်၏ အောင်မြင်မှုကို၊ ကြော်ငြာဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့သည့် KGB အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သော ပူတင်က၊ ယူကရိန်းခေါင်းဆောင်မှု၏ နာဇီမြစ်ဖျားများကို ဖော်ထုတ်ရန် အများအားဖြင့် အသုံးချမည်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ လောဘကြောင့် ထိုအစိုးရကို ထောက်ခံခဲ့ကြသော အနောက်ကမ္ဘာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များကိုလည်း ဖော်ထုတ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် ဂလိုဘယ်လစ်များက အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် လျှို့ဝှက် black-sites များနှင့် bio-labs များကိုလည်း မလွဲမသွေ ဖော်ထုတ်မည်ဖြစ်ကာ၊ ထိုအရာများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်ထမ်းပြည်သူများ၏ ငွေကြေးဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုဖွင့်ပြချက်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဝါဒသမားများ၏ လက်ရှိပြောစကားများကိုလည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဘက်မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများ၏ ပြောစကားများကိုလည်းကောင်း ဖျက်ဆီးပစ်လိမ့်မည်။ ပူတင်အတွက် ထိုအောင်ပွဲသည် “ခုနှစ်ထဲမှဖြစ်သော” အဋ္ဌမသမ္မတအား ပရောဖက်ပြုထားသည့် အာဏာရှင်အဖြစ် မိမိ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်အာဏာကို ပေးအပ်လိမ့်မည်။ ထိုအာဏာရှင်သည် အခန်းငယ် ၁၆ မတိုင်မီ သမိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသူဖြစ်၏။ အခန်းငယ် ၁၆ သည်လည်း မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ဖြစ်သည်။

အခန်းဆယ့်သုံး၌ မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်သည် မိမိ၏စစ်တပ်ကို ပြန်လည်စုစည်းတပ်ဆင်ပြီး၊ အခန်းဆယ့်လေး၌ ဘာသာမဲ့ရောမသည် သမိုင်းထဲသို့ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ခံရသည်၊ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်၌ ၎င်းသည် မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင် မဟုတ်သေးပေ။ ထိုနေရာ၌ ၎င်းကို “ရူပါရုံကို တည်ထောင်စေသော” သင်္ကေတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်ကို မြှောက်တင်ပြီးနောက် လဲကျသွားမည့် အာဏာအဖြစ်လည်းကောင်း ဖော်ထုတ်ထားသည်။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွင် ပူတင်၏ အောင်ပွဲပြီးနောက်၊ အခန်းဆယ့်ခြောက်ရှိ တနင်္ဂနွေဥပဒေမတိုင်မီ အချိန်တိုအတွင်း ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်သည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအတွင်းသို့ မိမိကိုယ်ကို စတင်မြှောက်တင်လာမည်ဖြစ်သည်။

ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးနှင့် ၎င်း၏ ရုရှားတော်လှန်ရေးနှင့်သော ဆက်နွှယ်မှု၊ နပိုလီယန်နှင့် ပူတင်၊ ဖာတီမာ၏ အံ့ဖွယ်ရာနှင့် ၎င်း၏ လျှို့ဝှက်ချက် သုံးပါး၊ ဗာတီကန်နှင့် ဟစ်တလာအကြားရှိ လျှို့ဝှက်မဟာမိတ်ဖွဲ့မှု၊ ဗာတီကန်နှင့် ရေဂန်အကြားရှိ လျှို့ဝှက်မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုတို့သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တနင်္ဂနွေဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းသည့်ကာလအထိ ဖြစ်ပေါ်လာသော အခန်းငယ် ၁၁ မှ ၁၅ ထိ၏ သမိုင်းအတွင်း၌ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိစပ်ဆုံတွေ့နေကြသော ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ “ဘီးများ” အားလုံးဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အခန်းငယ် ၁၀ ကို စတင်မဆွေးနွေးမီ ဤပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ “ဘီးများ” ကို အကျဉ်းချုပ်၍ တင်ပြရန် အရေးကြီးခဲ့သည်။

အောက်ပါ ဆောင်းပါးကို အများမီဒီယာ၏ အဓိကလမ်းကြောင်းဟု ခေါ်နိုင်သမျှခေါ်နိုင်သော “NBC News” မှ ယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ “MSM” သည် ခေတ်သစ်ကာလရှိ ဟစ်တလာ၏ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ဝါဒဖြန့်စက်ယန္တရား၏ ခေတ်သစ်ပုံစံဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်းပါးသည် သေချာပေါက် ပူတင်ကို ဆန့်ကျင်သော၊ ရုရှားကို ဆန့်ကျင်သော၊ ယူကရိန်းဘက်လိုက်သော အကြောင်းအရာဖြစ်သော်လည်း၊ အချက်က အဲဒါမဟုတ်ပါ။ ကောင်းကင်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများအဖြစ်၊ ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်တို့သည် စာတန်၏ အမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သော မည်သည့်ဘက်ကိုမျှ ထောက်ခံမပြုသင့်ကြပြီး၊ စစ်ပွဲအားလုံးသည်လည်း စာတန်၏ အမှုဖြစ်သည်။

ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကက်သလစ်ဝါဒ (မြောက်ရှင်ဘုရင်) နှင့် ဘုရားမရှိဝါဒ (တောင်ရှင်ဘုရင်) အကြားရှိ ပရောဖက်ပြုထားသော စစ်ပွဲကို မရင်းနှီးသေးသူများအားလည်းကောင်း၊ ထိုပရောဖက်ပြုထားသော အာဏာနှစ်ရပ်၏ စစ်ပွဲတွင် နာဇီဝါဒသည် ကက်သလစ်ဝါဒ၏ ကိုယ်စားစစ်တပ်အဖြစ် အသုံးပြုခံခဲ့ရကြောင်း (၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို အသုံးပြုခဲ့သကဲ့သို့) ဆိုသည့် အချက်ကိုလည်းကောင်း နားလည်စေရန် ဖြစ်သည်။ ပရောဖက်ပြုချက်ကို လေ့လာသူတို့သည် ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၁၁ နှင့် ၁၂ ကို ပြည့်စုံစေသည့် ယူကရိန်းရှိ လက်ရှိစစ်ပွဲတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ နောက်ခံသမိုင်းနှင့် အအေးစစ်၏ နောက်ခံသမိုင်းတို့ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားကြောင်း မြင်နိုင်ရန် လုံလောက်သော သက်သေအထောက်အထားများ ရှိရန် လိုအပ်သည်။

“ပရောဖက်ပြုချက်၏ တိုက်ရိုက်ပြည့်စုံမှုကို ဖော်ပြသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်များကို လူများ၏ရှေ့၌ ထားပြခဲ့ကြပြီး၊ ထိုပရောဖက်ပြုချက်သည် ဤကမ္ဘာမြေ၏ သမိုင်းအဆုံးသို့ ဦးတည်သွားသော အဖြစ်အပျက်များကို ပုံဆောင်သဘောဖြင့် ရေးဆွဲဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်ရသည်။” Selected Messages, book 2, 102.

NBC News ဆောင်းပါး - “ယူကရိန်း၏ နာဇီပြဿနာသည် အမှန်တကယ် ရှိနေသည်၊ ပူတင်၏ ‘နာဇီကင်းစင်ရေး’ ဟူသော အဆိုမှာ မမှန်သော်လည်း”

ယူကရိန်းအပေါ် ရုရှား၏ တိုက်ခိုက်မှုကို အကြောင်းပြရန် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီးယား ပူတင်က ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သော အမှန်တရားကို ပုံဖျက်သည့် အဆိုအမျိုးမျိုးအနက်၊ အထူးသဖြင့် အလွန်ထူးဆန်းဖွယ်ကောင်းသည်မှာ ထိုအရေးယူဆောင်ရွက်မှုကို နိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်အဖွဲ့အား “နာဇီဝါဒဖယ်ရှားရန်” ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သူ၏ ဆိုချက်ပင် ဖြစ်သည်။ အင်အားကြီး တိုက်ကားများနှင့် တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်သည့် အကြောင်းရင်းကို ထောက်ခံဖော်ပြရာတွင် ပူတင်က ထိုလုပ်ဆောင်မှုသည် “ပြည်သူများကို ကာကွယ်ရန်” ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုပြည်သူများသည် “အနိုင်ကျင့်နှိပ်စက်မှုနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတို့ကို ခံစားနေရသူများ” ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် ရုရှားအနေဖြင့် “ယူကရိန်း၏ စစ်အင်အားဖယ်ရှားရေးနှင့် နာဇီဝါဒဖယ်ရှားရေးအတွက် ကြိုးပမ်းသွားမည်” ဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။

ပူတင်၏ ဖျက်ဆီးမှုဆန်သော လုပ်ရပ်များ—ယုဒလူမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းများ၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကိုပါ ထည့်သွင်း၍—မည်သူမဆို၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို သေချာစေရန်သည် မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်ဟု သူဆိုသည့်အခါ၊ သူသည် မုသာပြောနေကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

မျက်နှာပြင်ပေါ်မှ မြင်သာသည့်အတိုင်းပင်၊ ပူတင်၏ ဤသိက္ခာဖျက်စွပ်စွဲချက်မှာ အဓိပ္ပါယ်မရှိလောက်အောင် အဆင်မပြေသောအရာဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဆိုရသည့် အရေးကြီးသောအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ ယူကရိန်းသမ္မတ Volodymyr Zelenskyy သည် ယုဒလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မိမိ၏ မိသားစုဝင်အချို့ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရကြောင်းကိုလည်း ပြောကြားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်၊ ယူကရိန်းတွင် မကြာသေးမီက အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ သို့မဟုတ် လူမျိုးရေးအရ သန့်စင်ဖယ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပွားနေသည်ဟု သက်သေအထောက်အထားတစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိပါ။ ထို့အပြင်၊ ရန်ဘက်များကို နာဇီများဟု တံဆိပ်ကပ်ခေါ်ဆိုခြင်းသည် ရုရှား၌ တွေ့ရလေ့ရှိသော နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် သတင်းအမှားဖြန့်ချိရေးလှုပ်ရှားမှုများကို နှစ်သက်အားပေးကာ၊ သိမ်းပိုက်ကျူးကျော်မှုကို တရားမျှတစေရန်အတွက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က ရန်သူတစ်ဦးအပေါ် အမျိုးသားဆိုင်ရာ လက်စားချေလိုသည့် စိတ်ခံစားချက်များကို လှုံ့ဆော်လိုသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးထံမှ ပိုမိုတွေ့ရသည်။

သို့ရာတွင် ပူတင်သည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးကို ဆောင်ရွက်နေသော်လည်း၊ ယူကရိန်းတွင် အတိတ်နှင့် လက်ရှိနှစ်ရပ်လုံး၌ အမှန်တကယ် နာဇီပြဿနာတစ်ရပ် ရှိနေသည်မှာလည်း မှန်ကန်သည်။ ပူတင်၏ ဖျက်ဆီးပျက်စီးစေသော လုပ်ရပ်များ—ယုဒလူမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်းလည်း ထိုအထဲတွင် ပါဝင်သည်—က သူက မည်သူ့မဆို၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို အာမခံပေးရန် မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသောအခါ လိမ်လည်ပြောဆိုနေကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနေသည်။ သို့သော် ကရင်မလင်၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ကျူးကျော်မှုကို ဆန့်ကျင်ကာ အဝါနှင့် အပြာအလံကို ကာကွယ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသကဲ့သို့ပင်၊ ယူကရိန်း၏ ယုဒဆန့်ကျင်ရေး သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဟစ်တလာ၏ နာဇီများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကိုသာမက နောက်ပိုင်းကာလများတွင် အချို့ဝန်းကျင်များ၌ နီယိုနာဇီ အဖွဲ့ခွဲများကို လက်ခံအားပေးလာခဲ့မှုကိုပါ ငြင်းပယ်ခြင်းသည် အန္တရာယ်ကြီးမားသော လွဲချော်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လိမ့်မည်။

အဘယ်ကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသော ယူကရိန်းလူမျိုးများအကြောင်းကို ဤမျှ စာနာမှုဖြင့် ပြောဆိုနေကြသနည်း။ သူတို့သည် လူဖြူများဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီအကြိုကာလတွင် ယူကရိန်းသည် ဥရောပရှိ ယုဒလူမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းများအနက် အကြီးမားဆုံးတစ်ခု၏ နေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂.၇ သန်းအထိ ရှိခဲ့သည်။ ထိုနယ်မြေ၌ ယုဒဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ပေါဂရမ်များ ရှည်လျားသော သမိုင်းမှတ်တမ်းရှိနေခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားလျှင်၊ ထိုအရေအတွက်မှာ အလွန်ထူးခြားလှသည်။ စစ်ပြီးဆုံးချိန်၌ ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ကျော်သည် အသက်ဆုံးရှုံးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်တပ်များ ကိယက်ဗ်မြို့ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သောအခါ “Heil Hitler” ဟူသော အလံစာတန်းများဖြင့် ၎င်းတို့ကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ မကြာမီပင် ယုဒလူမျိုး ၃၄,၀၀၀ နီးပါးကို — ရိုမာလူမျိုးများနှင့် အခြား “မလိုလားအပ်သူများ” နှင့်အတူ — ပြန်လည်နေရာချထားပေးမည်ဟု အကြောင်းပြချက်ပေးကာ စုဝေးခိုင်းပြီး မြို့ပြင်ရှိ လယ်ကွင်းများသို့ ချီတက်စေခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် “ကျည်ဆန်များဖြင့် ကျူးလွန်သော ဟိုလိုကော့စ်” ဟု လူသိများလာသော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။

Babyn Yar ချိုင့်ဝှမ်းသည် နှစ်နှစ်ကြာတိုင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သင်္ချိုင်းမြေတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ပြည့်နှက်လျက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ အသတ်ခံခဲ့ရသူဦးရေ ၁၀၀,၀၀၀ အထိရှိသဖြင့်၊ ၎င်းသည် Auschwitz နှင့် အခြား သေမင်းစခန်းများ ပြင်ပတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော Holocaust ၏ တစ်နေရာတည်း၌ အများဆုံး သတ်ဖြတ်မှုများထဲမှ အကြီးမားဆုံးသော နေရာများအနက် တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သုတေသီများက ထိုနေရာ၌ နာဇီတို့၏ သတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ဒေသခံများက အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း မှတ်သားဖော်ပြထားကြသည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် ယူကရိန်း၌ ယုဒလူမျိုး ၅၆,၀၀၀ မှ ၁၄၀,၀၀၀ အထိ ရှိကြပြီး၊ သူတို့သည် မိမိတို့၏ ဘိုးဘွားများက မည်သို့မျှ မထင်မှတ်ခဲ့ဖူးသည့် လွတ်လပ်ခွင့်များနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုများကို ခံစားလျက်ရှိကြသည်။ ၎င်းတွင် ယုဒဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ရပ်များကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည့်၊ ပြီးခဲ့သောလက ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့သော ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်တစ်ရပ်လည်း ပါဝင်သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ ထိုဥပဒေသည် အများပြည်သူရှေ့တွင် မုန်းတီးအထင်အမြင် ဖော်ပြမှုများ သိသာထင်ရှားစွာ မြင့်တက်လာခြင်းကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုအထဲတွင် ဆွတ်စတီကာ အမှတ်အသားများဖြင့် ဖျက်ဆီးညစ်ညမ်းထားသော ဘုရားကျောင်းများနှင့် ယုဒအောက်မေ့ဖွယ် အမှတ်တရများ၊ ထို့ပြင် Kyiv နှင့် အခြားမြို့များတွင် Waffen SS ကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်သော စိတ်ချမ်းမြေ့ဖွယ်မဟုတ်သည့် ချီတက်လမ်းလျှောက်ပွဲများလည်း ပါဝင်ကြသည်။

အခြားမကောင်းသည့် အတိတ်လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေနှင့်၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ယူကရိန်းသည် နာဇီတို့၏ အစားထိုးလက်ပါးစေများအဖြစ် ငြင်းဆိုမရသော မှတ်တမ်းရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့၏ အမွေအနှစ်များ မဲမှောင်စွန်းထင်းနေသော ယူကရိန်း အမျိုးသားရေးဝါဒီများကို ဂုဏ်ပြုသည့် ရုပ်တုများကို အလွန်အကျွံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ The Forward သတင်းစာက ဤသို့ ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသူများထဲမှ အချို့ကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုထဲတွင် Organization of Ukrainian Nationalists (OUN) ၏ ခေါင်းဆောင် Stepan Bandera လည်း ပါဝင်သည်။ သူ၏နောက်လိုက်များမှာ SS နှင့် ဂျာမန်စစ်တပ်အတွက် ဒေသခံပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ “ယူကရိန်းတွင် ဤနာဇီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူကို ချီးမြှောက်ထားသော အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တု ဒါဇင်အများအပြားနှင့် လမ်းအမည် ဆယ်ဂဏန်းများစွာ ရှိနေပြီး၊ Wikipedia စာမျက်နှာ သီးခြားနှစ်မျက်နှာပင် လိုအပ်လောက်အောင် များပြားသည်” ဟု The Forward က ရေးသားခဲ့သည်။

မကြာခဏ ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခံရသူတစ်ဦးမှာ ရိုမန် ရှူခေးဗစ်ခ် ဖြစ်သည်။ သူကို ယူကရိန်းလွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်သူအဖြစ် ကြည်ညိုလေးစားကြသော်လည်း၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း Forward က “ယုဒလူမျိုးထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် … ပိုလန်လူမျိုးများကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်ခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသော” ဟု မှတ်ချက်ပြုထားသည့် ကြောက်မက်ဖွယ် နာဇီအရန်ရဲတပ်ဖွဲ့ယူနစ်တစ်ခု၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ OUN ၏ တစ်ချိန်က ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သော ယာရိုစလာဗ် စတက်စ်ကို အတွက်လည်း ရုပ်တုများ တည်ထားကြပြီး၊ သူက “ယူကရိန်းရှိ ယုဒလူမျိုးများကို အမြစ်ပြတ်သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်းကို ကျွန်ုပ် အလေးအနက် တိုက်တွန်းသည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အလွန်အမင်း ညာယိမ်း အုပ်စုများသည်လည်း နိုင်ငံရေးအရ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာကြပြီး၊ ထိုအုပ်စုများအနက် အကြောက်မက်ဖွယ်အကောင်းဆုံးမှာ Svoboda (ယခင် Ukraine ၏ Social National Party) ဖြစ်သည်။ ယင်းပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်က တိုင်းပြည်ကို “Muscovite-Jewish mafia” က ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းပါတီ၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်ကလည်း Ukraine တွင် မွေးဖွားသော ဂျူး သရုပ်ဆောင် Mila Kunis ကို ရည်ညွှန်းရာ၌ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး စော်ကားစကားတစ်ရပ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ Foreign Policy ၏ ဖော်ပြချက်အရ Svoboda သည် Ukraine ၏ လွှတ်တော်သို့ အဖွဲ့ဝင် အများအပြားကို ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအထဲတွင် Holocaust ကို လူသားသမိုင်း၌ “တောက်ပသော ခေတ်ကာလ” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သူ တစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။

အလားတူပင် စိတ်ပူပန်ဖွယ်ကောင်းသည်မှာ၊ နယူး-နာဇီများသည် ယူကရိန်းရှိ ဆန္ဒအလျောက်ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ရင်းများ၏ တိုးပွားလာနေသော အင်အားစုအချို့တွင် ပါဝင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပူတင်က ခရိုင်းမီးယားကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်းတွင် မော်စကိုက ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသော ခွဲထွက်ရေးဝါဒီများကို ဆန့်ကျင်သည့် လမ်းမပေါ်တိုက်ပွဲများအနက် အပြင်းထန်ဆုံးအချို့ကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြသဖြင့် စစ်မြေပြင်အတွေ့အကြုံရင့်ကျက်ပြီး ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် တစ်ခုမှာ အဇော့ဗ် တပ်ရင်းဖြစ်ပြီး၊ ယူကရိန်း၏ အမျိုးသားရေး ရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ယုဒလူမျိုးများနှင့် အခြား နိမ့်ပါးသော လူမျိုးစုများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သော လူဖြူအသာစီးဝါဒီတစ်ဦးက တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်က ယူကရိန်းသို့ ပေးအပ်သော အကူအညီများကို “အဇော့ဗ် တပ်ရင်းအား လက်နက်များ၊ လေ့ကျင့်မှု သို့မဟုတ် အခြားအကူအညီများ ပေးရန်” အသုံးမပြုရဟု သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင်ပင် ယခုအခါ အဇော့ဗ်သည် ယူကရိန်း အမျိုးသားစောင့်တပ်၏ တရားဝင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ခု ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။

ဤစိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အခြေအနေအပေါင်းတို့သည် လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ယူကရိန်းပြည်သူတို့အပေါ် ကျရောက်လာခဲ့သော ဒုက္ခဆင်းရဲမှုကို မည်သို့မျှ တရားမျှတစေခြင်းမရှိသည်မှာ သေချာပါသည်။ ထို့ပြင် ပူတင်က သူ၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကို စတင်ခဲ့စဉ် ဤအရာတစ်စုံတစ်ခုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့သည်ဟု ယူဆရန်လည်း မဖြစ်နိုင်လောက်ပါ။ အမှန်စင်စစ်၊ ပူတင်ကြောင့်ပင် အိုဒက်ဆာ၊ ခါရ်ကိဗ်နှင့် အခြား အရှေ့ပိုင်းမြို့များတွင် နေထိုင်သော ယုဒလူမျိုးများသည် အလွန်ပြင်းထန်သော ဖိအားနှင့် ဒုက္ခအောက်တွင် ရောက်ရှိနေကြသည်။ အများအပြားက ဒေသခံ ဆိုင်နာဂော့များနှင့် ယုဒလူမျိုး ဆိုင်ရာဗဟိုဌာနများတွင် ခိုလှုံနေကြသော်လည်း အခြားသူများကမူ ယူကရိန်းမှ ယုဒလူမျိုး အားလုံး ထွက်ခွာရန် တိုက်တွန်းထားသော အစ္စရေးအပါအဝင် နိုင်ငံခြားနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားကြသည်။

ကျွန်ုပ်၏ကိုယ်ပိုင် အဘိုးအဘွားများပင်လျှင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုမှ လွတ်မြောက်ရန် အနောက်ယူကရိန်းမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤသို့သော သံသရာလည်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို မြင်ရခြင်းသည် အလွန်ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်း၏။ အကယ်၍ ထိုနိုင်ငံသည် မငြိမ်မသက်သော ရှုပ်ထွေးပျက်စီးမှုနှင့် လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုအတွင်းသို့ ဆင်းယုတ်သွားပါက၊ ယုဒလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့နှင့် နိုင်ငံသားချင်းအချို့ထံမှ တစ်ဖန် အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်ကြသည်။ ဤခြိမ်းခြောက်မှုကို အသိအမှတ်မပြုခြင်းသည် ၎င်းကို ကာကွယ်တားဆီးရန် အားထုတ်ဆောင်ရွက်မှု အနည်းငယ်သာ ပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

သို့သော်လည်း ထိုနိုင်ငံ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အရှက်ရဖွယ်အကောင်းဆုံး လှုပ်ရှားမှုများထဲမှ တစ်ခုနှင့် ပတ်သက်ရှုပ်ထွေးနေခဲ့ကြသော်ငြားလည်း၊ ဤအဖြစ်အပျက်တွင် ယူကရိန်းဘက်၌ ရပ်တည်ခြင်းသည် သေချာပင် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော ရပ်တည်ချက်ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်၌ ပူတင်သည် ယူကရိန်းပြည်သူတို့အပေါ် မီးရှို့ဖျက်ဆီးသော စစ်ဆင်ရေးမျိုး၏ အပြင်းအထန်ဇွဲဖြင့် မိမိ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို နေ့စဉ် တိုးမြှင့်လျက်ရှိသည့်အခါ၊ အမှန်တကယ် N-word ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သူမှာ မည်သူဖြစ်ကြောင်း မမြင်ဘဲနေရန် ခက်ခဲလှသည်။

အယ်လန် ရစ်ပ်၊ မတ် ၅၊ ၂၀၂၂ — ရင်းမြစ်

ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤလေ့လာမှုကို နောက်လာမည့် ဆောင်းပါးတွင် ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်။

“အတိတ်ကို မမှတ်မိနိုင်သူတို့သည် ထိုအတိတ်ကို ထပ်မံပြန်လည်ကျူးလွန်ရမည်ဟု ခံတရားချမှတ်ခံရကြသည်။” George Santayana.

“ဘုရားသခင်သည် ပရောဖက်ဆိုင်ရာ သမိုင်း၌ အတိတ်ကာလတွင် ပြည့်စုံရမည်ဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသမျှသည် ပြည့်စုံခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အစဉ်အလိုက် နောက်တိုင်အောင် ရောက်ရှိလာမည့်အရာအားလုံးလည်း ပြည့်စုံလာမည်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက် ဒံယေလသည် မိမိ၏နေရာ၌ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ယောဟန်လည်း မိမိ၏နေရာ၌ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်းထဲတွင် ယုဒအမျိုး၏ ခြင်္သေ့သည် ပရောဖက်ပြုချက်ကို လေ့လာသူများအတွက် ဒံယေလကျမ်းကို ဖွင့်ပေးတော်မူခဲ့သဖြင့် ဒံယေလသည် မိမိ၏နေရာ၌ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ သူသည် မိမိ၏သက်သေခံချက်ကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိ၏။ ထိုသက်သေခံချက်မှာ ငါတို့သည် ထိုအရာများ၏ ပြည့်စုံခြင်းအတံခါးဝ၌ အမှန်တကယ် ရပ်နေကြသည့်အခါ သိထားရမည့် ကြီးမြတ်၍ ဂရုတစိုက်ဆင်ခြင်ရမည့် ဖြစ်ရပ်များကို သခင်ဘုရားသည် သူ့အား ဗျာဒိတ်မြင်ကွင်း၌ ဖော်ပြတော်မူခဲ့သော အရာဖြစ်သည်။”

“သမိုင်းနှင့် ပရောဖက်ပြုချက်တို့အတွင်း၌ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် သမ္မာတရားနှင့် မှားယွင်းမှုတို့အကြား ရှည်လျားစွာ ဆက်လက်တည်ရှိနေသော ပဋိပက္ခကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုပဋိပက္ခသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ ယခင်က ဖြစ်ခဲ့သမျှအရာများသည် တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ ဟောင်းနွမ်းသော အငြင်းပွားမှုများသည် ပြန်လည်အသက်ဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ သီအိုရီအသစ်များလည်း အစဉ်မပြတ် ပေါ်ပေါက်လာလိမ့်မည်။ သို့သော် မိမိတို့၏ ယုံကြည်မှုနှင့် ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပြည့်စုံခြင်း၌ ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယ ကောင်းကင်တမန်တို့၏ သတင်းစကားများကို ကြေညာရာတွင် မိမိတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသော ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်တို့သည် မိမိတို့ မည်သည့်နေရာ၌ ရပ်တည်နေကြသည်ကို သိကြသည်။ သူတို့၌ သန့်စင်သော ရွှေထက်ပင် ပို၍ အဖိုးတန်သော အတွေ့အကြုံတစ်ရပ် ရှိသည်။ သူတို့သည် ကျောက်တုံးကဲ့သို့ ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မိမိတို့၏ ယုံကြည်စိတ်ချမှု၏ အစကို အဆုံးတိုင်အောင် မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားရမည်ဖြစ်သည်။” Selected Messages, book 2, 109.