William Miller ၏ အခြေခံသမ္မာတရားများသည် Adventism ၏ မျိုးဆက်လေးဆက်တစ်လျှောက် ဖုံးကွယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအခြေခံသမ္မာတရားများ၏ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို သူ၏ ဒုတိယအိပ်မက်တွင် ဖော်ပြထားပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ပရောဖက်ဝိညာဉ်တော်၏ စာပေများတွင်လည်း ဘုရားသခင်၏ နောက်ဆုံးကာလလူတို့ ဆောင်ရွက်ရမည့် အမှုအဖြစ် ထပ်ခါတလဲလဲ သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။ Miller ၏ အိပ်မက်သည် အမှိုက်ဖယ်ရှားသည့် တံမြက်စည်းကိုင်သူက ရတနာများကို ပြန်လည်ထူထောင်သည့်အခါ၊ ထိုရတနာများသည် နေထက် ဆယ်ဆ ပို၍ တောက်ပလင်းလက်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မီလာ၏ အခြေခံဘောင်ကို မသန့်ရှင်းသော အင်အားနှစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ပဂန်ဝါဒနှင့် ထို့နောက် ပေါပ်ဝါဒတို့ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းအပေါ် တည်ဆောက်ထားခဲ့ပြီး၊ သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာ ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂ တွင်ပါရှိသော တမန်တော် ပေါလု၏ သက်သေခံချက်က မီလာ၏ ထိုဘောင်အတွက် အုတ်မြစ်ခိုင်မာသော အထောက်အကူကို ပေးခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ ပေါလုက ပဂန်ရောမသည် ပေါပ်အာဏာ ထမြောက်အင်အားရယူလာခြင်းကို တားဆီးထားခဲ့ကြောင်း၊ ပဂန်ရောမကို ဖယ်ရှားယူသွားသည်အထိ တားဆီးထားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ၂ သက်သာလောနိတ်၌ပင် ပေါလုသည် Future for America ၏ အခြေခံဘောင်အတွက်လည်း အုတ်မြစ်ခိုင်မာသော အထောက်အကူကို ပေးထားသည်။ အကြောင်းမှာ အခန်းကြီးထဲရှိ “အပြစ်၏လူ” ကို ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁၁၊ အခန်းငယ် ၃၆ ၌ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှောက်သော ရှင်ဘုရင်အဖြစ်လည်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားကြောင်း ပေါလုက သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပထမကောင်းကင်တမန်နှင့် တတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုအတွင်း အသိပညာတိုးပွားလာခြင်းသည် သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာ ဒုတိယအခန်း၌ ပေါလု၏သက်သေခံချက်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေကြောင်းကို မြင်နိုင်ခြင်းသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ၁၇၉၈ ခုနှစ်ဖြစ်သော အဆုံးကာလ၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌လည်းကောင်း၊ ဒံယေလကျမ်းသည် တံဆိပ်ဖွင့်ခံရပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် အဆင့်သုံးဆင့်ပါဝင်သော စမ်းသပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ကို စတင်စေခဲ့သည်။ ဒံယေလကျမ်း တံဆိပ်ဖွင့်ခံရသော သမိုင်းအတွင်း၌ ထိုစမ်းသပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်သည် အမြဲတစေ ကိုးကွယ်သူ နှစ်မျိုးနှစ်စားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အဆုံးကာလ၌ အသိပညာတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ပေါလု၏ရေးသားချက်များကို မြင်နိုင်ခြင်းသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအခန်းတိတိ၌ပင် ပေါလုက “အမှန်တရား၏ချစ်ခြင်းမေတ္တာ” ကို မခံယူသောသူတို့သည် ဘုရားသခင်ထံမှ အလွန်ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားခြင်းကို ခံယူရမည်ဟု သတိပေးထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားခြင်းဆိုသည်မှာ အသိပညာတိုးပွားလာခြင်းကို ပယ်ချသော ဆိုးညစ်သူတို့အပေါ် ဒံယေလကျမ်း အခန်း ၁၂ တွင် ကျရောက်စေသောအရာပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသမိုင်းနှစ်ရပ်လုံးတွင် ထိုပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားခြင်းသည် အက်ဒ်ဗင့်တစ်ဝါဒကို အထူးသဖြင့် အညွှန်းပြုနေသည်။
“အပြင်ပန်း၏အောက်ကွယ်ရာကိုမြင်တော်မူ၍ လူအပေါင်းတို့၏စိတ်နှလုံးကိုဖတ်ရှုတော်မူသောအရှင်သည်၊ ကြီးမားသောအလင်းကိုရရှိခဲ့ကြသူတို့အကြောင်းအားဖြင့် ဤသို့မိန့်တော်မူ၏— ‘သူတို့သည် မိမိတို့၏ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဝိညာဉ်ရေးအခြေအနေကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရခြင်းမရှိ၊ ထိတ်လန့်အံ့ဩခြင်းလည်းမရှိကြ။’ ဟုတ်ပေ၏၊ သူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်လမ်းများကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့၏စိတ်ဝိညာဉ်သည် မိမိတို့၏ရွံရှာဖွယ်အမှုများ၌ ပျော်မွေ့လျက်ရှိ၏။ ငါသည်လည်း သူတို့၏လှည့်ဖြားခြင်းများကို ရွေးချယ်မည်၊ သူတို့ကြောက်ရွံ့သောအရာများကိုလည်း သူတို့အပေါ်သို့ ကျရောက်စေမည်။ အကြောင်းမူကား၊ ငါခေါ်သောအခါ မည်သူမျှမဖြေကြ; ငါပြောသောအခါ သူတို့သည် နားမထောင်ကြ။ ထို့ပြင် သူတို့သည် ငါ့မျက်မှောက်၌ မကောင်းမှုကို ပြုကြပြီး၊ ငါမနှစ်သက်သောအရာကို ရွေးချယ်ကြ၏။’ ‘ကယ်တင်ခြင်းကိုရရန် သူတို့သည် သမ္မာတရားကို ချစ်သောမေတ္တာကို မခံယူခဲ့ကြသောကြောင့်’ ‘ဘုရားသခင်သည် သူတို့အား မုသာကို ယုံကြည်စေရန် အားကြီးသောလှည့်ဖြားခြင်းကို ပေးပို့တော်မူမည်၊’ ‘အပြစ်တရားမဟုတ်သောအရာ၌ မွေ့လျော်ခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်၏။’ ဟေရှာယ 66:3, 4; 2 သက်သာလောနိတ် 2:11, 10, 12.”
“ကောင်းကင်ဆိုင်ရာ ဆရာတော်က မေးမြန်းတော်မူခဲ့သည်။ ‘သင်တို့သည် မှန်ကန်သော အုတ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်နေကြသည်ဟုလည်းကောင်း၊ ဘုရားသခင်သည် သင်တို့၏ အမှုတော်များကို လက်ခံတော်မူသည်ဟုလည်းကောင်း ဟန်ဆောင်ယောင်ယမ်းခြင်းထက် စိတ်ကို လှည့်ဖြားနိုင်သော ပိုမိုပြင်းထန်သည့် မောဟမည်သည် ရှိနိုင်မည်နည်း။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် သင်တို့သည် လောကီနည်းလမ်းမူဝါဒအတိုင်း အရာများစွာကို ဆောင်ရွက်လျက် ယေဟောဝါကို ဆန့်ကျင်၍ အပြစ်ပြုနေကြစဉ်တွင်ပင် ဖြစ်၏။ အို၊ ယင်းသည် အမှန်ပင် ကြီးမားသော လှည့်ဖြားမှု၊ စိတ်ကို ဆွဲငင်ဖမ်းစားသော မောဟတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမှ အမှန်တရားကို သိကျွမ်းခဲ့ဖူးသော လူတို့သည် ဘုရားကျင့်ဝတ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ၎င်း၏ ဝိညာဉ်နှင့် တန်ခိုးအဖြစ် မှားယွင်းယူမှတ်ကြသောအခါ၊ မိမိတို့သည် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ ဥစ္စာပစ္စည်းများ တိုးပွားများပြားလျက် အဘယ်အရာမျှ မလိုအပ်ဟု ထင်မြင်ကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် အရာခပ်သိမ်းကို လိုအပ်နေကြသောအခါ၊ ထိုမောဟသည် စိတ်များကို အုပ်စိုးဖမ်းယူတတ်၏။’”
“မိမိတို့၏ အဝတ်တန်ဆာကို အညစ်အကြေးကင်းစင်စွာ ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသော သစ္စာရှိ အစေခံတို့အပေါ် ဘုရားသခင်၏ သဘောထားသည် မပြောင်းလဲခဲ့ပါ။ သို့ရာတွင် လူအများအပြားက ‘ငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့် လုံခြုံခြင်း’ ဟု ကြွေးကြော်လျက်ရှိကြစဉ်၊ ရုတ်တရက် ဖျက်ဆီးခြင်းသည် သူတို့အပေါ်သို့ ရောက်လာလျက်ရှိ၏။ အကယ်၍ အပြည့်အဝ နောင်တမယူကြလျှင်၊ အကယ်၍ လူတို့သည် ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို နှိမ့်ချ၍ ယေရှု၌ ရှိသကဲ့သို့ အမှန်တရားကို လက်ခံမယူကြလျှင်၊ သူတို့သည် ကောင်းကင်နိုင်ငံသို့ မည်သည့်အခါမျှ ဝင်ရောက်ကြလိမ့်မည်မဟုတ်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အလယ်၌ သန့်စင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ ဥစ္စာပစ္စည်းများ တိုးပွားလျက်ရှိကာ မည်သည့်အရာမျှ မလိုအပ်ဟု ကြွားဝါလျက် သက်သာအေးချမ်းစွာ နေထိုင်ခြင်းကို နောက်တဖန် မပြုတော့ကြပါလိမ့်မည်။”
“‘ကျွန်ုပ်တို့၏ရွှေသည် မီးဖြင့်စမ်းသပ်ထားသောအရာဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ဝတ်ရုံများသည် လောက၏ညစ်ညမ်းခြင်းမကပ်ငြိဘဲရှိနေသည်’ ဟု အမှန်တကယ် မည်သူကဆိုနိုင်မည်နည်း။ ကျွန်မသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ သင်ကြားပို့ချပေးရှင်တော်က ထိုသို့ခေါ်ဝေါ်သော ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏ဝတ်ရုံများကို ညွှန်ပြတော်မူသည်ကို မြင်ရသည်။ ထိုဝတ်ရုံများကို ချွတ်ပယ်တော်မူပြီးနောက်၊ အောက်၌ဖုံးကွယ်လျက်ရှိသော ညစ်ညူးခြင်းကို ထင်ရှားစွာဖော်ထုတ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် အရှင်က ကျွန်မအား ‘သူတို့သည် မိမိတို့၏ ညစ်ညူးခြင်းနှင့် စရိုက်ပုပ်ပျက်ခြင်းကို ဟန်ဆောင်ကာ ဖုံးအုပ်ထားကြသည်ကို သင် မမြင်နိုင်သလော။ “သစ္စာရှိသောမြို့သည် အဘယ်သို့ ပြည့်တန်ဆာဖြစ်လာသနည်း!” ငါ့အဘ၏အိမ်တော်သည် ကုန်ကူးရာအိမ်ဖြစ်စေခြင်းခံရပြီ၊ ဘုရားသခင်၏မျက်မှောက်တော်နှင့် ဘုန်းတော် ထွက်ခွာသွားသောနေရာ ဖြစ်လေပြီ။ ဤအကြောင်းကြောင့် အားနည်းခြင်းရှိ၏၊ ခွန်အားလည်း ကင်းမဲ့လျက်ရှိ၏’ ဟု မိန့်တော်မူ၏။” Testimonies, volume 8, 249, 250.
၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒသည် သန်းခေါင်ယံအော်ဟစ်သံကို ကြေညာခဲ့စဉ် “သစ္စာရှိသော မြို့တော်” ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ်အထိ ရောက်လာသောအခါ၊ ဝီလျံ မီလာ၏ အမှုတော်အားဖြင့် တည်ထောင်ထားခဲ့သော “အခြေခံအုတ်မြစ်များ” ကို ပယ်ချရန် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် အခြေခံသမ္မာတရားများကို ဘေးဖယ်ထားစပြုသောအခါ၊ ထိုသမ္မာတရားများကို အတုအယောင် ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် ဒင်္ဂါးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်၊ အုတ်မြစ်အသစ်တစ်ခုကို ဆောက်လုပ်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအမှုကို စတင်ခဲ့သူများ၊ ဆောင်ရွက်ပြီးမြောက်စေခဲ့သူများနှင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသူများကို ပရောဖက်ပြုချက်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ အရေးအသားများ၌ “အလင်းကြီးမားစွာ ရရှိခဲ့သောသူများ” ဟု ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည်။
တစ်ချိန်က သူတို့၌ ရှိခဲ့သော “ကြီးမားသောအလင်း” ကို မီလာ၏အိပ်မက်၌၊ မီလာက မိမိအခန်းအလယ်ရှိ စားပွဲပေါ်တွင် တင်ထားသော ရတနာသေတ္တာအတွင်းရှိ ကျောက်မျက်ရတနာများအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုရတနာများသည် “နေ” ထက်ပို၍ တောက်ပစွာ ထွန်းလင်းနေခဲ့ကြသည်။ ယခုတင်ပြခဲ့သော စာပိုဒ်တွင် စစ္စတာ ဝှိုက်သည် “ကြီးမားသောအလင်းကို ခံယူခဲ့ဖူးသူများ” ဖြစ်သော်လည်း “မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လမ်းများကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသောသူများ” ဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။
သူတို့သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် လမ်းသစ်တစ်ရပ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ သူမက ထိုအရာကို “အမှန်တရားကို တစ်ချိန်က သိကျွမ်းခဲ့ဖူးသူတို့သည် ဘုရားတရားဆန်သောအပြင်ပန်းပုံစံကို ၎င်း၏ ဝိညာဉ်နှင့် တန်ခိုးအစား မှားယွင်းယူမှတ်ကြသောအခါ၊ မိမိတို့သည် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ ဥစ္စာပစ္စည်းများ တိုးပွားလျက် ဘာတစ်စုံတစ်ရာမျှ မလိုအပ်ဟု ထင်မြင်ကြသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင် အရာရာတိုင်းကို လိုအပ်နေကြသောအခါ၊ စိတ်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းချုပ်သည့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော လှည့်ဖြားမှုတစ်ရပ်” ဟု ဆိုသည်။
သူမသည် လောဒိကိအခြေအနေကို ဖော်ထုတ်နေသည်။ သူမနှင့် သူမ၏ခင်ပွန်းတို့က ထိုအခြေအနေသည် 1856 ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် သူတို့သည် ခုနစ်နှစ်ကြာ စမ်းသပ်ခြင်းခံခဲ့ကြသော်လည်း 1863 ခုနှစ်တွင် ထိုစမ်းသပ်မှု၌ ကျရှုံးခဲ့ကြပြီး၊ သက်သာလောနိတ်စာစောင်၌ ပါဝင်သော ပေါလု၏ သတိပေးသတင်းစကားတွင် ဖော်ပြထားသည့် အင်အားပြင်းသော လှည့်ဖြားမှုကို ဆောင်ကြဉ်းလာသော မှားယွင်းသော အုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်စပြုခဲ့ကြသည်။ သက်သာလောနိတ်စာစောင်၌ ပါဝင်သော ပေါလု၏ သတိပေးချက်သည် အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ အစနှင့် အဆုံး နှစ်ခုလုံး၌ လှုပ်ရှားမှုအတွက် ကျောက်ဆူးတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ အစနှင့် အဆုံး နှစ်ခုလုံးကို ကိုင်တွယ်ဖော်ပြသော မီလာ၏ အိပ်မက်နှင့်လည်း လုံးဝကိုက်ညီနေသည်။ သူ၏ အိပ်မက်က မူလအမှန်တရား၏ ကျောက်မျက်များကို ပြန်လည်ထူထောင်သော အမှုတော်ပြီးစီးသောအခါ၊ ထိုအမှန်တရားများသည် အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ အစပိုင်းရှိ ညသန်းခေါင်အော်ဟစ်သံတွင် ပထမဦးစွာ တောက်ပခဲ့သည့်အချိန်ထက် ဆယ်ဆပို၍ တောက်ပမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ မီလာ၏ နားလည်သဘောပေါက်မှုသည် သူ ပထမဦးစွာ အမှန်တရားကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည့်အချိန်ကထက် ယခုတွင် မည်သို့ ပိုမိုတောက်ပနေသနည်း။
ဟဗက္ကုပ္ အခန်းကြီး နှစ်၏ သန့်ရှင်းသော ဇယားနှစ်ခုပေါ်တွင် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော သမ္မာတရားအချို့ ရှိသည်။ ထိုသမ္မာတရားများကို မီလာ၏အိပ်မက်၌ နောက်ဆုံးသောကာလများတွင်၊ ညသန်းခေါင်အော်ဟစ်သံမတိုင်မီ အဆုံးသတ်၌ ပြန်လည်ရရှိလာမည့် ကျောက်မျက်ရတနာများအဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည်။ မီလာ၏အိပ်မက်၌ ပြတင်းပေါက်မှတစ်ဆင့် အပြင်သို့ သယ်ဆောင်ထုတ်သွားသော အတုကျောက်မျက်ရတနာများသည် လိမ်လည်သောအုတ်မြစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးရန် အက်ဒဗင့်ဝါဒအတွင်းသို့ သွင်းယူခဲ့သော မှားယွင်းသည့် အယူဝါဒများကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ စစ်မှန်သောအုတ်မြစ်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။ သို့သော် ထိုအတုကျောက်မျက်ရတနာများသည် လိမ်လည်သောအုတ်မြစ်ကို ဖွဲ့စည်းထားသော မှားယွင်းသည့် အယူဝါဒများကို မလွှတ်မချန် ဆုပ်ကိုင်ထားရန် ငြင်းဆန်သူများကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။ “The daily” သည် မူလအုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဝီလျံ မီလာ၏ သမ္မာတရားဆိုင်ရာ မူဘောင်အတွက် အဓိကမှီခိုရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးသောကာလများတွင် “the daily” သည် မီလာက မှန်ကန်စွာ သတ်မှတ်ခဲ့သကဲ့သို့ သာသနာပြင်ပဘုရားကိုးကွယ်မှုကိုသာမက၊ လိမ်လည်သောအုတ်မြစ်ကို ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သော ပုန်ကန်မှု၏ သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။
သမ္မာကျမ်းစာ၊ ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ဝိညာဉ်တော်နှင့် သမိုင်းတို့သည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၄ ခုနှစ်အထိ တရားစီရင်ခြင်းအချိန်၏ ကြွေးကြော်သံသည် ဝီလျံ မီလာက ရှာဖွေတွေ့ရှိ၍ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သော သတင်းစကား၏ ကြေညာခြင်းဖြစ်ကြောင်းကို အလုံးစုံ သက်သေခံကြသည်။ ထိုကြောင့် ထိုလှုပ်ရှားမှုကို မီလာလိုက် လှုပ်ရှားမှုဟု ခေါ်ကြသည်။ ယုတ္တိတန်စွာဆိုလျှင် ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ငြင်းပယ်ခြင်းသည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော အလင်းကို ငြင်းပယ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအလင်းကို ဒံယေလက အသိပညာတိုးပွားခြင်းဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဟေရှာယသည် ဧဖရိမ်၏ မူးယစ်သောသူတို့အကြောင်းကို ပြောဆိုပြီး၊ ထိုမူးယစ်သောသူတို့ကို ယေရုရှလင်မြို့သားလူတို့ကို အုပ်စိုးသော ပြက်ရယ်ပြုတတ်သည့် လူတို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဟေရှာယသည် ထိုသူတို့သည် အမှန်တကယ် စပျစ်ရည်ဖြင့် မူးယစ်နေကြသည်မဟုတ်ဘဲ၊ ဝိညာဉ်ရေးရာ စပျစ်ရည်ဖြင့် မူးယစ်နေကြကြောင်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသည်။ သမ္မာကျမ်းစာ၌ ဝိညာဉ်ရေးရာ စပျစ်ရည်သည် အကြောင်းအရာပေါ်မူတည်၍ မှန်ကန်သော သို့မဟုတ် မှားယွင်းသော သွန်သင်ချက်ကို ဆိုလိုသည်။ ဧဖရိမ်၏ မူးယစ်သောသူတို့သည် မှားယွင်းသော သွန်သင်ချက်၊ အရာမှာ ဗာဗုလုန်၏ စပျစ်ရည်ဖြစ်သော အရာကို သောက်မူးနေကြသည်။ ထိုအရာကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး တစ်ဆယ့်ခုနစ်တွင် တိုင်ရု၏ ပြည့်တန်ဆာမအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗေလရှဇ္ဇာသည် မိမိ၏ နောက်ဆုံးပွဲခံညတွင်လည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည်။
ဟေရှာယသည် ယေရုရှလင်မြို့သားတို့ကို အုပ်စိုးသော အထိမ်းအမတ်ပြု၍ ကဲ့ရဲ့သရော်သော လူတို့အပေါ်သို့ ကျရောက်လာသော ဝိညာဉ်ရေးမူးယစ်ခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖော်ထုတ်ပြခဲ့သည်။
သင်တို့သည် ရပ်တန့်လျက် အံ့ဩကြလော့။ ဟစ်ကြွေးကြလော့၊ ဟစ်အော်ကြလော့။ သူတို့သည် မူးယစ်ကြ၏၊ သို့ရာတွင် စပျစ်ရည်ကြောင့် မဟုတ်။ သူတို့သည် ယိုင်လဲကြ၏၊ သို့ရာတွင် အရက်ပြင်းကြောင့် မဟုတ်။ အကြောင်းမူကား ထာဝရဘုရားသည် သင်တို့အပေါ်၌ အိပ်မောကျခြင်းနက်ရှိုင်းသော ဝိညာဉ်ကို သွန်းလောင်းတော်မူ၍၊ သင်တို့၏ မျက်စိတို့ကို ပိတ်တော်မူပြီ။ ပရောဖက်တို့နှင့် သင်တို့၏ အုပ်စိုးရှင်တို့ကို၎င်း၊ ဗျာဒိတ်မြင်သူတို့ကို၎င်း ကိုယ်တော် ဖုံးကွယ်တော်မူပြီ။ ထို့ပြင် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံအလုံးစုံသည် သင်တို့အတွက် တံဆိပ်ခတ်ထားသော စာအုပ်၏ စကားကဲ့သို့ ဖြစ်လေပြီ။ လူတို့သည် ထိုစာအုပ်ကို ပညာရှိတစ်ဦးထံ ပေး၍၊ “ဤအရာကို ဖတ်ပါလော့” ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သူက “မဖတ်နိုင်ပါ၊ တံဆိပ်ခတ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်၏” ဟု ဆို၏။ ထိုစာအုပ်ကို မပညာမတတ်သောသူထံ ပေး၍၊ “ဤအရာကို ဖတ်ပါလော့” ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သူက “ကျွန်ုပ်သည် မတတ်ပါ” ဟု ဆို၏။ ထို့ကြောင့် ထာဝရဘုရား မိန့်တော်မူသည်မှာ၊ “ဤလူမျိုးသည် မိမိတို့၏ ပါးစပ်ဖြင့် ငါ့ထံ နီးကပ်လာ၍၊ နှုတ်ခမ်းဖြင့် ငါ့ကို ဂုဏ်ပြုကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ နှလုံးကို ငါ့ထံမှ ဝေးကွာစေကြပြီ။ ထို့ပြင် ငါ့ကို ကြောက်ရွံ့ရမည်ဟူသော အမှုသည် လူတို့၏ ပညတ်ချက်အားဖြင့် သင်ကြားခံရသော အရာသာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကြည့်ရှုလော့၊ ငါသည် ဤလူမျိုးအလယ်၌ အံ့ဖွယ်အမှုတစ်ရပ်ကို ပြုမည်။ အံ့ဖွယ်လည်းကောင်း၊ ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်လည်းကောင်း ဖြစ်သော အမှုကို ပြုမည်။ အကြောင်းမူကား သူတို့၏ ပညာရှိတို့၏ ပညာသည် ပျက်စီးလိမ့်မည်။ သူတို့၏ သဘောပေါက်နားလည်သောသူတို့၏ ဉာဏ်သည် ကွယ်ပျောက်လိမ့်မည်။” မိမိတို့၏ အကြံအစည်ကို ထာဝရဘုရားထံမှ နက်ရှိုင်းစွာ ဖုံးကွယ်ရန် ရှာဖွေကြသောသူတို့အား အမင်္ဂလာရှိ၏။ သူတို့၏ အကျင့်များသည် မှောင်မိုက်ထဲ၌ ရှိကြ၏။ သူတို့က၊ “အဘယ်သူသည် ငါတို့ကို မြင်သနည်း။ အဘယ်သူသည် ငါတို့ကို သိသနည်း” ဟု ဆိုကြ၏။ အကယ်စင်စစ် သင်တို့၏ အရာခပ်သိမ်းကို ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသည် အိုးထိန်းသမား၏ ရွှံ့စေးကဲ့သို့ မှတ်ယူရလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား လုပ်ထားသောအရာသည် မိမိကို လုပ်သောသူအား “သူသည် ငါ့ကို မလုပ်” ဟု ဆိုရမည်လော။ သို့မဟုတ် ပုံသွင်းထားသောအရာသည် မိမိကို ပုံသွင်းသောသူအား “သူသည် နားလည်ခြင်းမရှိ” ဟု ဆိုရမည်လော။ ဟေရှာယ 29:9–16။
ဆစ်စတာ ဝိုက်သည် ဤကျမ်းပိုဒ်များကို ကိုးကားပြီးနောက် ထို့ပြင် ဤသို့ ထပ်မံဖော်ပြသည်။
“ဤအရာအလုံးစုံ၏ စကားတစ်ခွန်းချင်းစီသည် ပြည့်စုံလိမ့်မည်။ မိမိတို့၏နှလုံးကို ဘုရားသခင်ရှေ့၌ မနှိမ့်ချသောသူများလည်း ရှိကြ၏၊ ဖြောင့်မတ်စွာ မလျှောက်လိုသောသူများလည်း ရှိကြ၏။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ အမှန်ရည်ရွယ်ချက်များကို ဖုံးကွယ်ထားကြပြီး၊ မုသားကို ချစ်၍ ပြုလုပ်သော ကျဆုံးသောကောင်းကင်တမန်နှင့် မိတ်သဟာယဖွဲ့လျက် ရှိကြ၏။ ရန်သူသည် မိမိအသုံးချနိုင်သော လူတို့အပေါ်သို့ မိမိ၏ဝိညာဉ်ကို တင်၍၊ မှောင်မိုက်ထဲတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ရှိနေသေးသောသူတို့ကို လှည့်ဖြားစေ၏။ အချို့တို့သည် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော ထိုမှောင်မိုက်နှင့် ပြည့်ဝလာကြပြီး၊ အမှန်တရားကို ဘေးဖယ်၍ မှားယွင်းခြင်းကို လက်ခံနေကြ၏။ ပရောဖက်ပြုချက်ဖြင့် ညွှန်ပြထားသော နေ့ရက်သည် ရောက်ရှိလာပြီ။ ယေရှုခရစ်တော်ကို နားမလည်ကြ။ ယေရှုခရစ်တော်သည် သူတို့အတွက် ဒဏ္ဍာရီတစ်ပုဒ်သာ ဖြစ်နေ၏။ ကမ္ဘာမြေသမိုင်း၏ ဤအဆင့်တွင် လူအများသည် မူးယစ်သောသူများကဲ့သို့ ပြုမူကြ၏။ ‘ရပ်တန့်၍ အံ့ဩကြလော့။ အော်ဟစ်၍ ငိုကြွေးကြလော့။ သူတို့သည် စပျစ်ရည်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ မူးယစ်ကြ၏။ အရက်ပြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ယိမ်းယိုင်ကြ၏။ အကြောင်းမူကား ထာဝရဘုရားသည် သင်တို့အပေါ်သို့ နက်ရှိုင်းသော အိပ်မောကျခြင်း၏ ဝိညာဉ်ကို သွန်းလောင်းတော်မူ၍၊ သင်တို့၏ မျက်စိတို့ကို ပိတ်တော်မူပြီ။ ပရောဖက်တို့နှင့် သင်တို့၏ အုပ်စိုးရှင်များ၊ ဗျာဒိတ်မြင်သောသူတို့ကိုလည်း ဖုံးကွယ်တော်မူပြီ။’ မိမိတို့သည် ချီးမြှောက်ခြင်းခံရမည့် လူမျိုးတော်ဖြစ်သည်ဟု ထင်မြင်သော လူအများအပေါ်တွင် ဝိညာဉ်ရေးရာ မူးယစ်ခြင်းတစ်ရပ် ကျရောက်လျက်ရှိ၏။ သူတို့၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ခြင်းသည် ဤကျမ်းပိုဒ်၌ ဖော်ပြထားသည်အတိုင်းပင် ဖြစ်၏။ ထိုအလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် သူတို့သည် ဖြောင့်မတ်စွာ မလျှောက်နိုင်ကြ။ မိမိတို့၏ လုပ်ရပ်လမ်းစဉ်တွင် ကောက်ကွေ့သော လမ်းများကို ပြုလုပ်ကြ၏။ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး၊ သူတို့သည် ဟိုဘက်ဒီဘက် ယိမ်းယိုင်လျက် ရှိကြ၏။ သခင်ဘုရားသည် သူတို့ကို အလွန်ကြီးမားသော ကရုဏာဖြင့် ရှုမြင်တော်မူ၏။ သူတို့သည် အမှန်တရား၏ လမ်းကို မသိခဲ့ကြ။ သူတို့သည် သိပ္ပံနည်းကျ လှည့်ကွက်စီမံသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ဝိညာဉ်ရေး မျက်စိကြည်လင်ရှင်းလင်းမှုကြောင့် ကူညီနိုင်ခဲ့သင့်ကူညီရမည့်သူများပင်လျှင် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် လှည့်ဖြားခံရလျက်၊ ဆိုးယုတ်သောအမှုကို ထောက်မလျက်ရှိကြ၏။”
“ဤနောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၏ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုများသည် မကြာမီ အတိအကျဆုံးဖြတ်ခံရလိမ့်မည်။ ဤဝိညာဉ်ရေးဝါဒီဆိုင်ရာ လှည့်ဖြားမှုများသည် မိမိတို့ အမှန်တကယ်ဖြစ်နေသကဲ့သို့သော အရာများ၊—ဆိုးယုတ်သောဝိညာဉ်များ၏ လျှို့ဝှက်လုပ်ဆောင်မှုများဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားဖော်ပြခြင်းခံရသောအခါ၊ ထိုအမှုတို့၌ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူတို့သည် စိတ်ပျက်ယွင်းသွားသောသူများကဲ့သို့ ဖြစ်ကြလိမ့်မည်။”
“ထို့ကြောင့် သခင်ဘုရားမိန့်တော်မူသည်မှာ၊ ဤလူမျိုးသည် မိမိတို့၏ နှုတ်ဖြင့် ငါ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍၊ မိမိတို့၏ နှုတ်ခမ်းဖြင့် ငါ့ကို ရိုသေကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ငါနှင့် ဝေးကွာစေကြပြီ။ ထို့ပြင် သူတို့၏ ငါ့ကိုကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် လူတို့၏ ပညတ်ချက်ကို သင်ကြားခံရခြင်းမျှသာ ဖြစ်သောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့်၊ ကြည့်ရှုလော့၊ ငါသည် ဤလူမျိုးအလယ်၌ အံ့ဖွယ်သော အမှုတစ်ခု၊ ဟုတ်ကဲ့၊ အံ့ဖွယ်သော အမှုနှင့် အံ့ဩဖွယ်ရာတစ်ခုကို ပြုမည်။ အကြောင်းမူကား၊ သူတို့၏ ပညာရှိတို့၏ ပညာသည် ပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မည်။ သူတို့၏ သတိပညာရှိတို့၏ နားလည်မှုလည်း ကွယ်ဝှက်ခြင်းခံရလိမ့်မည်။ မိမိတို့၏ အကြံအစည်ကို ထာဝရဘုရားထံမှ နက်နဲစွာ ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားသောသူတို့အား အမင်္ဂလာရှိစေသတည်း။ သူတို့၏ အမှုတို့သည် မှောင်မိုက်ရာ၌ ရှိကြ၏။ သူတို့ကလည်း၊ ‘ငါတို့ကို အဘယ်သူ မြင်သနည်း။ ငါတို့ကို အဘယ်သူ သိသနည်း’ ဟု ဆိုကြ၏။ အကယ်စင်စစ် သင်တို့၏ အရာရာကို ဇောက်ထိုးလှန်ခြင်းသည် အိုးထိန်းသမား၏ မြေစေးကဲ့သို့ သတ်မှတ်ခံရလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား၊ ပြုလုပ်ထားသော အရာသည် မိမိကို ပြုလုပ်သောသူအား ‘သူသည် ငါ့ကို မပြုလုပ်’ ဟု ဆိုနိုင်မည်လော။ သို့မဟုတ် ပုံသွင်းထားသော အရာသည် မိမိကို ပုံသွင်းသောသူအား ‘သူ၌ နားလည်မှုမရှိ’ ဟု ဆိုနိုင်မည်လော။”
“ကျွန်ုပ်တို့၏အတွေ့အကြုံတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသို့သောအခြေအနေတိတိကျကျကို ကြုံတွေ့ခဲ့ကြပြီး ယခုလည်း ကြုံတွေ့နေကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား ဖော်ပြထားသည်။ အလင်းကြီးစွာကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး အံ့ဖွယ်အခွင့်ထူးများကို ခံစားခဲ့ကြသော လူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို ပညာရှိဟု ထင်မြင်ကြသော ခေါင်းဆောင်များ၏ စကားကို လက်ခံယူခဲ့ကြသည်။ ထိုခေါင်းဆောင်များသည် ထာဝရဘုရား၏ အထူးကျေးဇူးပြုခြင်းနှင့် ကောင်းချီးပေးခြင်းကို များစွာခံစားခဲ့ကြသော်လည်း မိမိတို့ကိုယ်ကို ဘုရားသခင်၏ လက်တော်ထဲမှ ထုတ်ယူ၍ ရန်သူ၏တန်းစီထဲသို့ ဝင်ရောက်ထားကြသည်။ လောကကြီးသည် မျက်လှည့်ဆန်သော မှားယွင်းမှုများဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရမည်။ လူ့စိတ်တစ်ခုက ထိုမှားယွင်းမှုများကို လက်ခံမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနည်းဖြင့် ဘုရားသခင်၏ သမ္မာတရားနှင့်ဆိုင်သော အဖိုးတန်သက်သေအထောက်အထားကို မုသာအဖြစ်သို့ လှည့်ပြောင်းနေခဲ့ကြသော အခြားလူ့စိတ်များအပေါ် သက်ရောက်လုပ်ဆောင်မည်။ ဤလူတို့သည် ကျဆုံးသောကောင်းကင်တမန်များ၏ လှည့်စားခြင်းကို ခံကြရမည်။ အမှန်တကယ်မှာ သူတို့သည် စာရင်းတင်ဖြေရမည့်သူများကဲ့သို့ စိတ်ဝိညာဉ်များအတွက် စောင့်ကြည့်လျက် သစ္စာရှိသော အစောင့်အရှောက်များအဖြစ် ရပ်တည်သင့်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ စစ်တိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ လက်နက်များကို ချထားပြီး လှည့်ဖြားသောဝိညာဉ်များကို နားထောင်လိုက်နာကြသည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ အကြံတော်ကို အကျိုးမဲ့စေ၍ ကိုယ်တော်၏ သတိပေးချက်များနှင့် ဆုံးမခြင်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ကြပြီး၊ အမှန်ပင် စာတန်၏ဘက်တွင် ရပ်တည်လျက် လှည့်ဖြားသောဝိညာဉ်များနှင့် နတ်ဆိုးတို့၏ သွန်သင်ချက်များကို နားထောင်လိုက်နာကြသည်။”
“ယခုအခါ ဝိညာဉ်ရေးမူးယစ်ခြင်းသည် အပြင်းစားအရက်၏ အာနိသင်အောက်၌ရှိသော လူတို့ကဲ့သို့ ယိမ်းယိုင်မနေသင့်သော လူတို့အပေါ်သို့ ရောက်ရှိလျက်ရှိသည်။ ပြစ်မှုများနှင့် မမှန်မကန်ပြုကျင့်မှုများ၊ လိမ်လည်လှည့်ဖြားခြင်း၊ လှည့်စားခြင်းနှင့် မမျှတသော အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်းတို့သည် ကောင်းကင်တရားရုံးများ၌ ပုန်ကန်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်၏ သွန်သင်ချက်နှင့်အညီ လောကကို ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။”
“သမိုင်းသည် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ မကြာမီအနာဂတ်၌ အဘယ်အရာများ ဖြစ်လာမည်ကို ကျွန်ုပ် သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်သော်လည်း၊ အချိန်မရောက်သေးပါ။ သေဆုံးသွားသူတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် စာတန်၏ လိမ္မာကောက်ကျစ်သော နည်းလမ်းဖြင့် ပေါ်လာကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ လူများစွာသည် မုသာကို ချစ်၍ ပြုလုပ်သောသူနှင့် ပူးပေါင်းကြလိမ့်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ လူတို့အား ကျွန်ုပ် သတိပေးသည်မှာ၊ ကျွန်ုပ်တို့အလယ်၌ပင် အချို့သူများသည် ယုံကြည်ခြင်းမှ လွဲဖယ်သွား၍ လှည့်ဖြားသော ဝိညာဉ်များနှင့် နတ်ဆိုးတို့၏ သွန်သင်ချက်များကို နားထောင်လိုက်နာကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ကြောင့် သမ္မာတရားသည် ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ခြင်းခံရလိမ့်မည်။” Battle Creek Letters, 123–125.
ယေရှာယအပါအဝင် ပရောဖက်အပေါင်းတို့နှင့် Sister White သည် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များကို ဖော်ထုတ်ညွှန်ပြလျက်ရှိကြသည်။ ထိုနေ့ရက်များတွင် Adventism ၏ ခေါင်းဆောင်များသည် “သွေးဆောင်တတ်သောဝိညာဉ်များနှင့် နတ်ဆိုးအယူဝါဒများကို နားထောင်လိုက်နာ၍ စာတန်ဘက်တွင် အမှန်ပင် ရပ်တည်နေကြသည်။” Sister White က “ဤဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ လှည့်ဖြားမှုများသည် မိမိတို့ အမှန်တကယ် ဖြစ်သကဲ့သို့—မကောင်းသောဝိညာဉ်များ၏ လျှို့ဝှက်လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြသခံရသောအခါ၊ ၎င်းတို့တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူများသည် မိမိတို့ စိတ်ပျက်ယွင်းသွားသော လူတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြလိမ့်မည်” ဟု ဆိုသောအခါ၊ သူမသည် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်တစ်ရပ်ကို တင်ပြထားသည်။ Adventism ၏ ခေါင်းဆောင်မှုသည် မိမိတို့၏ အရက်မူးမှုသည် “မကောင်းသောဝိညာဉ်များ၏ လျှို့ဝှက်လှုပ်ရှားမှုများ” ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြသခံရသော နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၏ သမိုင်းအချိန်ကာလအတွင်း၌ စိတ်ပျက်ယွင်းသွားသော လူတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။
နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၌ ယေရုရှလင်မြို့ရှိ လူမျိုးတော်ကို အုပ်စိုးသော ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချတတ်သော လူတို့၏ အမှုကို တံဆိပ်ဖြေဖွင့်ခြင်းတစ်ရပ် ရှိသည်။ ထိုတံဆိပ်ဖြေဖွင့်ခြင်းကို မီလာ၏အိပ်မက်တွင် သရုပ်ဖော်ပြသခဲ့ပြီး၊ မီလာ ဆုတောင်းပြီးနောက် တံခါးတစ်ပေါက် ဖွင့်လှစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်သည် သူ မျက်စိကို ခဏပိတ်မီ တစ်ခဏအလို၌ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ထိုအရာက တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းလုပ်ငန်း၏ အဆုံးစွန်အဆုံးသတ်ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။ တံခါးတစ်ပေါက် ဖွင့်လှစ်ခြင်းသည် ကာလစီမံခန့်ခွဲမှုအပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ကို ဖော်ညွှန်းပြီး၊ ထိုအချိန်၌ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ လာအိုဒိကေ လှုပ်ရှားမှုသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ ဖိလဒေလဖိ လှုပ်ရှားမှုသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်။
ဟေရှာယကျမ်းရှိ ထိုအပိုဒ်၌၊ “သစ္စာရှိသောကင်းစောင့်များအဖြစ် ရပ်တည်သင့်ခဲ့ကြသော” ဧဖရိမ်၏ မူးယစ်သူတို့၏ ဆိုးညစ်သောအမှုကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအကျဉ်းချုပ်ကို ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်— “‘အကယ်စင်စစ် သင်တို့သည် အရာရာကို ပြောင်းပြန်လှန်မူသည် အိုးထိန်းသမား၏ မြေစေးကဲ့သို့ မှတ်ယူခြင်းခံရလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား၊ ဖန်ဆင်းခံအရာသည် မိမိကို ဖန်ဆင်းသောသူအား “သူသည် ငါ့ကို မဖန်ဆင်း” ဟု ဆိုရမည်လော။ သို့မဟုတ် ပုံသွင်းခံအရာသည် မိမိကို ပုံသွင်းသောသူအား “သူ၌ နားလည်မှုမရှိ” ဟု ဆိုရမည်လော?’”
“နေ့စဉ်” ဟူသောအရာကို မီလာက အယူဝါဒဆိုင်ရာ မိစ္ဆာဘုရားကိုးကွယ်မှု သို့မဟုတ် မိစ္ဆာဘုရားကိုးကွယ်သော ရောမဟူ၍ သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းသည် အဆုံးစွန်အားဖြင့် စာတန်၏ သင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူကား စာတန်နှင့် မိစ္ဆာဘုရားကိုးကွယ်သော ရောမတို့ နှစ်မျိုးစလုံးကို နဂါးအဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
“ထို့ကြောင့် နဂါးသည် အဓိကအားဖြင့် စာတန်ကို ကိုယ်စားပြုသော်လည်း၊ ဒုတိယအနက်ဖြင့် ၎င်းသည် အယူမှား ရောမ၏ သင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။” The Great Controversy, 439.
နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များတွင် ယေရုရှလင်မြို့ကို အုပ်စိုးသောသူတို့အကြောင်းကို ဆိုရာတွင်၊ ဆစ္စတာ ဝှိုက်က ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။ “အချို့တို့သည် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော အမှောင်ထု၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံလာကြပြီး၊ သမ္မာတရားကို အမှားအတွက် ဖယ်ရှားထားကြသည်။ ပရောဖက်ပြုချက်က ညွှန်ပြထားသော နေ့ရက်သည် ရောက်လာပြီ။ ယေရှုခရစ်ကို နားလည်ခြင်းမရှိကြ။ ယေရှုခရစ်သည် သူတို့အတွက် ဒဏ္ဍာရီတစ်ပုဒ်သာ ဖြစ်သည်။” ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှ အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ဒံယေလကျမ်း၌ ဖော်ပြထားသော “the daily” အပေါ် အယုတ္တအနတ္တဖြစ်သော ပရိုတက်စတင့်ဘာသာ၏ မှားယွင်းသည့် အမြင်ကို စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုအမြင်အရ “the daily” သည် ခရစ်တော်၏ သန့်ရှင်းရာဌာနဆိုင်ရာ အမှုတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု၊ သို့မဟုတ် ထိုအတွေးအခေါ်နှင့် ဆင်တူသည့် တစ်စုံတစ်ရာဟု သတ်မှတ်သည်။ ၁၉၀၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုမုသာအပေါ် အလေးပေးချက် မတူကွဲပြားမှုများ ရှိခဲ့သောကြောင့် “တစ်စုံတစ်ရာသော ဆင်တူပြောင်းလဲမှု” ဟု ငါဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုမှားယွင်းသော အမြင်များသည် အမြဲတမ်း “the daily” သည် ခရစ်တော်၏ အမှုတော်အမျိုးအစား တစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသော နိဂုံးချုပ်ကိုသာ ထင်ရှားစေသည်။
မီလာသည် “အစဉ်မပြတ်သောအမှု” ဟူသည့် သွန်သင်ချက်ကို စာတန်ကို သင်္ကေတပြုသောအရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးသောကာလရှိ အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒအတွင်း၌ ယင်းသည် ခရစ်တော်ကို သင်္ကေတပြုသောအရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 1901 ခုနှစ်တွင် ယင်းအယူအဆကို မိတ်ဆက်တင်ပြခဲ့သောအခါ “အစဉ်မပြတ်သောအမှု” သည် စာတန်၏ သင်္ကေတမဟုတ်ဘဲ ခရစ်တော်၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်ဟူသော အမြင်ကို လက်ခံသူ အလွန်နည်းပါးခဲ့သော်လည်း၊ 1930 ပြည့်လွန်နှစ်များသို့ ရောက်သောအခါ မီလာက ၂ သက်သာလောနိတ်၊ အခန်း ၂ တွင် တွေ့ရသော အမှန်တရား၏ သွေးကြောကြီးထဲမှ တူးဖော်ယူခဲ့သော “အစဉ်မပြတ်သောအမှု” သွန်သင်ချက်၏ ရတနာကို၊ 1863 ခုနှစ်တွင် ဝတ်ပြုရာကျမ်း ၂၆ ၏ “ခုနစ်ကြိမ်” ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ 1863 ခုနှစ်မှ 1930 ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ သမိုင်းတစ်နေရာရာအတွင်း၌ အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒသည် မိမိတို့ မသိမသာဘဲ ခေါင်းဆောင်ကို ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
“ညီအစ်ကိုတို့၊ သင်တို့၏ အန္တရာယ်ကို ငါမြင်ရ၏။ ထို့ပြင် ငါသည် ထပ်မံမေးမြန်း၏—လမ်းလွဲနေသော သင်တို့သည် အမှားကို ပြုပြင်ရန် အားထုတ်မှုတစ်စုံတစ်ရာ ပြုကြသလော။ သင်တို့သည် မိမိတို့၏ခြေထောက်များအတွက် ဖြောင့်မတ်သောလမ်းများကို မပြုလုပ်ခဲ့ကြသောကြောင့်၊ ဝိညာဉ်များသည် မှောင်မိုက်ထဲ၌ လမ်းလျှောက်ရင်း ထိမိလဲကျလျက် ရှိနိုင်ကြ၏။ ယုံကြည်အပ်နှံခံရသော အနေအထားများ၌ သင်တို့ ရှိနေကြလျှင်၊ သင်တို့၏ ကိုယ်ဝိညာဉ်များအတွက်လည်းကောင်း၊ လမ်းညွှန်များအဖြစ် သင်တို့ကို အားထားကြည့်ရှုနေသူတို့အတွက်လည်းကောင်း၊ ပြုလုပ်ခဲ့သမျှသော အမှားတိုင်းအတွက် ဘုရားသခင်ရှေ့၌ နောင်တရကြလော့၊ သင်တို့၏ အမှားကိုလည်း ဝန်ခံကြလော့ဟု၊ ငါသည် သာ၍ အလေးအနက် တောင်းပန်နှိုးဆော်၏။”
“သင်သည် စိတ်နှလုံး၏ ခိုင်မာတင်းခံမှုကို လိုက်လျောအပ်နှံ၍ မာနနှင့် မိမိကိုယ်တိုင် ဖြောင့်မတ်သည်ဟုယူဆခြင်းကြောင့် မိမိ၏ အပြစ်အနာအဆာများကို မဝန်ခံလျှင်၊ စာတန်၏ စမ်းသပ်လှည့်ဖြားမှုများအောက်တွင် ကျန်ရစ်စေခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်။ ထာဝရဘုရားသည် သင်၏ မှားယွင်းချက်များကို ဖော်ပြတော်မူသောအခါ သင်သည် နောင်တမရ၊ ဝန်မခံလျှင်၊ ကိုယ်တော်၏ အုပ်စိုးစီမံတော်မူခြင်းအားဖြင့် ထိုအခြေအနေတစ်ခုတည်းပေါ်သို့ သင်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်တော်မူလိမ့်မည်။ သင်သည် ဆင်တူသဘောရှိသော အမှားများကို ပြုလုပ်ရန် ချန်ထားခြင်းခံရမည်၊ ဉာဏ်ပညာကို ဆက်လက်၍ ချို့တဲ့နေမည်ဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်ကို ဖြောင့်မတ်ခြင်းဟုလည်းကောင်း၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို အပြစ်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလိမ့်မည်။ ဤ နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များတွင် အနိုင်ယူလွှမ်းမိုးမည့် လှည့်ဖြားမှုများစွာသည် သင့်ကို ဝိုင်းရံပတ်လည်လိမ့်မည်၊ သင်သည် ခေါင်းဆောင်ကို ပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ပြုမိကြောင်းကိုပင် မသိရလိမ့်မည်။” Review and Herald, December 16, 1890.
“ယေရုရှလင်၏လူမျိုးကို အုပ်စိုးသော” ပြက်ရယ်ပြုတတ်သောသူတို့သည် “ယုံကြည်အပ်နှံထားသောအရာများ၌ တာဝန်ရှိသောအနေအထား” ၌ ရှိသောလူများဖြစ်ကြပြီး၊ သူတို့သည် “အပြစ်ကို ဖြောင့်မတ်ခြင်းဟု ခေါ်၍၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို အပြစ်ဟု ခေါ်ကြမည်”။ ထို့ပြင်၊ “သင်တို့၏ အရာများကို ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသည် အိုးထိန်းသမား၏ မြေစေးကဲ့သို့သာ မှတ်ယူခံရလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား၊ ပြုလုပ်ခံရသောအရာသည် မိမိကို ပြုလုပ်သောသူအား ‘သူသည် ငါကို မပြုလုပ်ခဲ့’ ဟု ဆိုရမည်လော။ သို့မဟုတ် ပုံသွင်းခံရသောအရာသည် မိမိကို ပုံသွင်းသောသူအား ‘သူ၌ နားလည်ခြင်းမရှိ’ ဟု ဆိုရမည်လော” ဟူ၍ ဆိုထားသည်။ အက်ဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ မျိုးဆက်လေးဆက်တိုင်တိုင် တိုးတက်ဆက်လက်လာသော ပုန်ကန်မှုအတွင်း၌၊ ယုံကြည်အပ်နှံထားသောအရာများ၌ တာဝန်ရှိသောအနေအထား၌ ရှိသူတို့သည် ခေါင်းဆောင်များကို ပြောင်းလဲကြသည်၊ သို့ရာတွင် ထိုအရာကို မသိကြ။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ မှားယွင်းမှုများနှင့်ပတ်သက်သော သက်သေခံအထောက်အထားများကို တဖြည်းဖြည်းနှင့် အဆက်မပြတ် ပယ်ချခဲ့ကြသောကြောင့်၊ ထိုအရာကို မသိကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုတိုးတက်ဆက်လက်လာသော ပုန်ကန်မှုအတွင်း၌ “သူတို့၏ ပညာရှိတို့၏ ပညာသည် ပျက်စီးသွားမည်ဖြစ်၍၊ သူတို့၏ သတိကြီးသောသူတို့၏ နားလည်ခြင်းသည် ကွယ်ဝှက်ခံရမည်”။
သူတို့သည် အရာရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်၍ အပြစ်ကို ဖြောင့်မတ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုကြမည်၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်းကိုလည်း အပြစ်ဟု ခေါ်ဆိုကြမည်။ ဤပုန်ကန်ခြင်း၏ သင်္ကေတမှာ “the daily” အယူဝါဒဖြစ်ပြီး၊ Miller အတွက်မူ ၎င်းသည် စာတန်နှင့်ဆိုင်သော သင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း၊ ယနေ့ Adventism က ၎င်းကို ခရစ်တော်၏ သင်္ကေတတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တစ်ချိန်က William Miller ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများ၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကို အခိုင်အမာတည်စေသော ကျောက်ဆူးဖြစ်ခဲ့ရာအရာသည်၊ ယခုတွင် ယေရုရှလင်လူမျိုးအပေါ် အုပ်စိုးနေသော ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချတတ်သည့် လူတို့၏ မူးယစ်မေ့လျော့ခြင်း၏ သင်္ကေတတစ်ရပ် ဖြစ်လာပြီ။ Daniel ကျမ်းထဲရှိ “the daily” နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော သင်္ကေတဗေဒသည် Adventism ၏ အစပိုင်းကာလတွင် Miller ၏ casket အတွင်း၌ အသိအမှတ်ပြုခံရသောအခါ နေကဲ့သို့ တောက်ပစွာ ထွန်းလင်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၌ ထိုအမှန်တရားသည် ဆယ်ဆ ပို၍ တောက်ပထွန်းလင်း၏၊ အကြောင်းမှာ ဆယ်ကိန်းသည် စမ်းသပ်မှု၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ ရှေးဣသရေလအမျိုးအတွက် ဒသမမြောက် စမ်းသပ်မှုသည် နောက်ဆုံးစမ်းသပ်မှု ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ယနေ့ခေတ် ဖာရိရှဲတို့သည် “ခရစ်တော်၏ အမှုတော်များ” ကို “စာတန်၏ အင်အားစုများနှင့် ဆက်စပ်အပ်နှင်း” ခဲ့ကြပြီး၊ အယူမှားဘာသာကို “ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော တန်ခိုး” ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
“ဖာရိရှဲတို့သည် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်ကို ဆန့်ကျင်၍ အပြစ်ပြုကြ၏။ သူတို့၏ ဟောပြောနိုင်စွမ်းကို လောက၏ ကယ်တင်ရှင်ကို စော်ကားရန် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ မှတ်တမ်းတင်သော ကောင်းကင်တမန်သည် သူတို့၏ စကားများကို ကောင်းကင်စာအုပ်များ၌ မှတ်တမ်းတင်ရေးသားခဲ့၏။ သူတို့သည် ခရစ်တော်၏ အမှုတော်များ၌ ထင်ရှားပြသသော ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော တန်ခိုးကို စာတန်၏ အာဏာစက်များနှင့် ဆိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်အပ်နှင်းခဲ့ကြ၏။ သူတို့သည် ကိုယ်တော်၏ အံ့ဖွယ်အမှုများကို ငြင်းရှောင်၍ မရနိုင်သကဲ့သို့၊ ထိုအမှုများကို သဘာဝအကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟုလည်း မသတ်မှတ်နိုင်ကြသဖြင့်၊ ‘ဤအမှုများသည် မာရ်နတ်၏ အမှုများဖြစ်သည်’ ဟု ဆိုကြ၏။ မယုံကြည်ခြင်းအတွင်း၌ သူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ သားတော်ကို သာမန် လူသားတစ်ဦးကဲ့သို့ ပြောဆိုကြ၏။ သူတို့၏ မျက်မှောက်၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကုသခြင်းအမှုများ၊ လူမည်သူမျှ မပြုဖူးသကဲ့သို့ မပြုနိုင်သော အမှုများသည် ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော်၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားမှုဖြစ်သော်လည်း၊ သူတို့သည် ခရစ်တော်ကို ငရဲနှင့် ပူးပေါင်းဆက်သွယ်သူဟု စွပ်စွဲကြ၏။ ခိုင်မာတင်းကျပ်၍ မကျေနပ်မုန်းတီးသော သဘောနှင့် သံနှလုံးရှိသောသူများဖြစ်ကြ၍၊ သက်သေအထောက်အထား အားလုံးကို မျက်စိပိတ်ပစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ခွင့်မလွှတ်နိုင်သော အပြစ်ကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြ၏။” Manuscript Releases, volume 4, 360.
နောက်လာမည့် ဆောင်းပါးတွင်၊ ပထမကောင်းကင်တမန်၏ လှုပ်ရှားမှုအတွင်း တံဆိပ်ဖွင့်ပြခံရသော အသိပညာ၏ တိုးပွားခြင်းအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆက်လက်သုံးသပ်သွားမည်။