အပိုဒ် လေးဆယ်၏ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်း - အမှတ် တစ်ဆယ့်ခြောက်

ဗျာဒိတ်ကျမ်း ဆယ့်လေးအခန်းရှိ ပထမကောင်းကင်တမန်ကို ၎င်းနောက်လိုက်သော အခြားကောင်းကင်တမန်နှစ်ပါးမှ ခွဲထုတ်မရနိုင်ဟု Jones က တည်ဆောက်ထားသော ယുക്തိဗေဒသည် အလွန်ခိုင်မာတည်ကြည်၏။ ထိုကောင်းကင်တမန်သုံးပါးနှင့် တံပိုးကောင်းကင်တမန်များအကြား ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုကို သူ သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ထားခြင်းသည် လုံးဝ ချို့ယွင်းချက်မရှိအောင် ပြည့်စုံခိုင်လုံ၏။ သူ၏ အလေးပေးချက်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း ဆယ့်လေးအခန်းရှိ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါးအပေါ်မှာ ဖြစ်သည်မှာ သေချာသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို “ခွဲမရသောအရာများ” ဟူ၍ အသုံးချရန်သော ယုတ္တိသည် ၎င်းတို့မတိုင်မီ ရှိခဲ့သော ကောင်းကင်တမန်အားလုံးအပေါ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူစွာပင် မှန်ကန်ခိုင်လုံလျက်ရှိ၏။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ တွင် ပါရှိသော ကောင်းကင်တမန် သုံးပါးအပေါ် သူသည် အာရုံစိုက်နေသောကြောင့်၊ မိမိ၏ ယുക്തိဗေဒကို ၎င်း၏ နောက်ဆုံးသော ကောက်ချက်တိုင်အောင် မလိုက်နာခဲ့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင်၊ ပဉ္စမ၊ ဆဋ္ဌမနှင့် သတ္တမ ဘေးဒုက္ခတံပိုးများကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ၏ ကောင်းကင်တမန် သုံးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် သူအသုံးပြုခဲ့သော ယുക്തိဗေဒသည်၊ တံပိုးများ၏ အစဉ်အဆက်ကို တံပိုးကောင်းကင်တမန် ခုနစ်ပါးအနက် ပထမတမန်ထံသို့ အပြည့်အဝ နောက်ကြောင်းပြန်ယူသွားခြင်းကိုလည်း အပါအဝင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ကောင်းကင်တမန်အစုအစည်းသည် “ခုနစ်ပါးသော” တံပိုးမှုတ်ကောင်းကင်တမန်တို့ဖြင့် စတင်ပြီး၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်းထဲရှိ ကောင်းကင်တမန်အစဉ်မှာလည်း ပထမတံပိုးမှ စတင်ကာ သားရဲ၏အမှတ်တံဆိပ်နှင့်ဆိုင်သော တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတိပေးချက်တိုင်အောင် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။ Jones သည် ပထမတံပိုးလေးပါးနှင့် နောက်ဆုံး “အမင်္ဂလာ” တံပိုးသုံးပါးတို့အကြား ခွဲခြားချက်ရှိကြောင်း သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ရာတွင် မှန်ကန်သည်။ အကြောင်းမူကား ထို “လေးနှင့်သုံး” ဟူသော ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံကို အသင်းတော်များ၌လည်းကောင်း၊ တံဆိပ်များ၌လည်းကောင်း တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်းအတွင်း သက်သေခံသုံးပါးပေါ်တွင် တည်ထောင်ထားခြင်းကြောင့်၊ မြင်လိုသောသူတို့အတွက် ထိုခုနစ်ဟူသည်မှာ သင်္ကေတတစ်ရပ်သာမက၊ လေးဟူသော သင်္ကေတနှင့် သုံးဟူသော သင်္ကေတတို့လည်း ပါဝင်ကြောင်းကို သိမြင်နိုင်စေသည်။

မကြာသေးမီက ကျွန်ုပ်တို့ ဖော်ထုတ်လာခဲ့သည့်အရာမှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ၏ ပထမနှင့် ဒုတိယ ကောင်းကင်တမန်တို့သည် ပထမနှင့် ဒုတိယ ဘေးဒဏ်တို့ဆိုင်ရာ အစ္စလာမ်၏ အချိန်ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ရပ်အားဖြင့် အာဏာပေးခြင်းခံရကြပြီး၊ တတိယ ကောင်းကင်တမန်၏ အာဏာပေးခြင်းမှာ 9/11 ၌ တတိယ ဘေးဒဏ် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ Jones ၏ အသုံးချဖော်ပြချက်က ဖော်ထုတ်ပြသသည့်အရာမှာ (သူသည် ကျွန်ုပ်၏ အချက်ကို မတင်ပြခဲ့သော်လည်း) ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၈ ၏ ပထမ တံပိုးမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန်မှ စ၍ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၁ ၏ တတိယ ဘေးဒဏ်ဆိုင်ရာ တံပိုးမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန်အထိ ကောင်းကင်တမန်တိုင်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ၏ ကောင်းကင်တမန် သုံးပါးနှင့် ခွဲမရအောင် ဆက်နွယ်လျက်ရှိကြောင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တူညီသော ပရောဖက်ပြုချက်မျဉ်းအတွင်းရှိ သင်္ကေတများ ဖြစ်ကြသည်။ ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးစီက ကိုယ်စားပြုသည့် ကဏ္ဍမျိုးစုံကို နားလည်နိုင်ရန် ၎င်းတို့ကို ထိုသို့ပင် အသိအမှတ်ပြုရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းရှိ အသင်းတော် ခုနစ်ပါး၊ တံဆိပ်ခုနစ်လုံးနှင့် တံပိုးခုနစ်လုံးတို့သည် ခုနစ်ဟူသော သင်္ကေတကို ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ ထို ခုနစ်ဟူသော အလုံးစုံသင်္ကေတအတွင်း လေးနှင့် သုံးဟူသော သင်္ကေတတို့ကိုလည်း ကိုယ်စားပြုကြသည့်နည်းတူ (အသင်းတော်များ၊ တံဆိပ်များနှင့် တံပိုးများ)၊ တံပိုးမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန် ခုနစ်ပါးအနက် ပထမကောင်းကင်တမန်မှ စတင်၍ တတိယ ကောင်းကင်တမန်အထိသော ကောင်းကင်တမန်မျဉ်းကြောင်းကို တစ်ခုလုံးအဖြစ် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤအရာက ကောင်းကင်တမန် ဆယ့်တစ်ပါးပါဝင်သော မျဉ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း တစ်ဆယ့်လေး အခန်းရှိ ကောင်းကင်တမန် သုံးပါးသည်၊ တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ကြေညာခဲ့သော မီလာရိုက်တို့၏ သတိပေးသတင်းစကားကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ ထို့နောက် တရားစီရင်ခြင်း အဆုံးသတ်ခြင်းကို ကြေညာလျက်ရှိသော တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ သတိပေးသတင်းစကားကိုလည်း ကိုယ်စားပြုကြသည်။

တံပိုးခုနစ်လုံးသည် နေကိုကိုးကွယ်ခြင်းအား အတင်းအကြပ် လိုက်နာစေခဲ့သော လူမျိုးနိုင်ငံများအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရန် ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အချုပ်အခြာအာဏာတော်နှင့်ညီညွတ်စွာ အသုံးပြုတော်မူခဲ့သော အင်အားများကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ပထမတံပိုးလေးပါးသည် အနောက်ရောမအင်ပါယာ၏ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးသွားခြင်းကို ခရစ်နှစ် ၄၂၇ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ဖော်ထုတ်ပြသသည်။

ပဉ္စမနှင့် ဆဋ္ဌမတို့သည် ၁၄၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် အရှေ့ရောမ၏ ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဖော်ပြကြသည်။

နောက်ဆုံး တံပိုးသုံးလုံးသည် ဒုက္ခသုံးပါး၏ အစ္စလာမ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၀ တွင် ဖော်ပြထားသော ကောင်းကင်တမန်သည် ခရစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ အစတွင် ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ခွန်အားပေးရန် ဆင်းသက်တော်မူ၏။ ထို့အတူ အဆုံးတွင်လည်း ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ခွန်အားပေးရန် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၈ ၌ တဖန် ဆင်းသက်တော်မူ၏။

တရားစီရင်ခြင်းကို ဖွင့်လှစ်သောအချိန်၊ ထိုအရာသည် ပုံတူပြည့်စုံသော အပြစ်ဖြေရာနေ့ဖြစ်သကဲ့သို့၊ သတ္တမတံပိုးသည် ၁၈၄၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်မြည်လေ၏။ ယုဘိလတံပိုးကို အပြစ်ဖြေရာနေ့၌ မြည်ရမည်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် တရားစီရင်ခြင်း၌ တံပိုးနှစ်လုံး မြည်လျက်ရှိ၏။ ယုဘိလတံပိုးနှင့် သတ္တမတံပိုးတို့ ဖြစ်ကြ၏။

လေဝိဝတ္တုကျမ်း၏ နောက်တစ်ခန်း၌ တည်ရှိသော၊ ဣသရေလသည် “ခုနစ်ကာလ” တစ်လျှောက် ပြန့်ကျဲခြင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသော အကြောင်းအရာနောက်ခံသည်၊ အပြစ်ဖြေရာနေ့၌ ယုဘိလ တံပိုးကို မှုတ်ရန် ညွှန်ကြားချက်သို့ ဦးတည်ဆောင်သော ကျမ်းပိုဒ်များအတွင်း ထုတ်ဖော်ထားသည်။

မီလာသည် အခန်းနှစ်ဆယ်ခြောက်၌ မြေတစ်ပြင်လုံးအတွက်ထားရှိသော ဥပုသ်အနားယူခြင်းကို ချိုးဖောက်သဖြင့် ဣသရေလအပေါ် ကျရောက်သော တရားစီရင်ခြင်းကို သဘောပေါက်သိမြင်သောအခါ၊ နေ့တစ်နေ့သည် နှစ်တစ်နှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသော မူကို အသုံးချ၍ နှစ်တစ်နှစ်သည် သုံးရာခြောက်ဆယ်ရက်ရှိကြောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ခုနစ်ကြိမ် သုံးရာခြောက်ဆယ်သည် ပဋိညာဉ်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းအတွက် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ဆယ် ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် သူ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရား၏ ပထမဆုံးသောအရာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီလာ၏အမှုတော်အားဖြင့် ခရစ်တော် တည်ဆောက်တော်မူခဲ့သော အခြေခံ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည့် သမ္မာတရားများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယုဘိလ တံပိုးသည် ကယ်လွှတ်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ကြေညာသော ကြော်ငြာချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

တတိယအမင်္ဂလာ၏ သတ္တမတံပိုးသည် အစ္စလာမ်ဖြစ်၏။

အစ္စလာမ်၏ သတ္တမတံပိုးသည် အပြင်ဘက်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရားဖြစ်ပြီး၊ ယုဘိလတံပိုးသည် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်း—အပြစ်မှ ကယ်လွှတ်ခြင်း—ဟူသော အတွင်းဘက်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရားဖြစ်သည်။ ထိုအရာကို Sister White ၏ အဆိုအရ “အမှန်တကယ်၌ တတိယကောင်းကင်တမန်” ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ သတ္တမတံပိုး မြည်ဟီးနေသော ကာလအတွင်း၌၊ “သင်တို့အတွင်းရှိသော ခရစ်တော်၊ ဘုန်းတော်၏ မျှော်လင့်ချက်” ဟူသော နက်နဲသောအရာသည် တစ်ရာလေးသောင်းလေးထောင်၏ လူ့သဘာဝနှင့် ခရစ်တော်၏ ဘုရားသဘာဝကို ကိုယ်တော်ပေါင်းစည်းတော်မူခြင်းအားဖြင့် စုံလင်ပြည့်စုံလာမည်။ ထိုအခါ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိသောသူတို့သည် တတိယကပ်ဘေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတိပေးချက်အဖြစ်လည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော သတိပေးတံပိုးသတင်းစကားကို ကြေညာကြလိမ့်မည်။ ယေရှုခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်နှင့် မနည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးဖြစ်တော်မူသော ကောင်းကင်တမန်သည် ကိုယ်တော်၏ လက်ထဲ၌ သတင်းစကားတစ်ရပ်ကို ဆောင်ယူလျက် ဆင်းသက်လာသောအခါ၊ တတိယကပ်ဘေးသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို တန်ခိုးပေးသည်။

ပထမအမင်္ဂလာနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာတို့၏ အချိန်ပရောဖက်ပြုချက်သည် ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို အားပေးခွန်အားပေးခဲ့သကဲ့သို့၊ တတိယအမင်္ဂလာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို အားပေးခွန်အားပေးကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်သိမြင်သောအခါ၊ တံပိုးများကို “တနင်္ဂနွေနေ့အတည်ပြုအကောင်အထည်ဖော်မှုအား တုံ့ပြန်သဖြင့် ရောမအပေါ်သို့ ကျရောက်စေခဲ့သော တရားစီရင်ချက်များ” ဟူ၍ ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားသခင်၏ စီမံအုပ်ချုပ်တော်မူခြင်းအောက်ရှိ တရားစီရင်ချက်များ၊ အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံး အမင်္ဂလာတံပိုးသုံးလုံးသည်၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ၏ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါး သတိပေးသတင်းစကားနှင့် ကိုက်ညီဆင်တူကာ ပြိုင်တန်းတည်ရှိနေသည်။ မီလာရေးတို့၏ သမိုင်းတွင် အမင်္ဂလာနှစ်ပါးနှင့် ကောင်းကင်တမန်နှစ်ပါးရှိပြီး၊ တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ သမိုင်းတွင် တတိယအမင်္ဂလာနှင့် တတိယကောင်းကင်တမန် ရှိသည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ အစပြုသမိုင်း၌၊ တရားစီရင်ခြင်းဖွင့်လှစ်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော သတင်းစကားသည် ပထမနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာတို့၏ အစ္စလာမ် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် အားပေးခွန်အားပေးခံခဲ့ရသည်။ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ အဆုံးသတ်သမိုင်း၌မူ၊ တရားစီရင်ခြင်းပိတ်သိမ်းခြင်းကို ကြေညာသော သတင်းစကားသည် တတိယအမင်္ဂလာ၏ အစ္စလာမ် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် အားပေးခွန်အားပေးခံခဲ့ရသည်။

အစနှင့် အဆုံး၌ရှိသော ခွန်အားပေးခြင်းကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၀ နှင့် ၁၈ ပါ ကောင်းကင်တမန်အားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ “ထိုသူသည် ယေရှုခရစ်တော်မှတစ်ပါး အခြားသူ မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တော်ဖြစ်သည်။” အစ္စလာမ်၏ ပြင်ပသတင်းစကားနှင့် တရားစီရင်ခြင်း၏ အတွင်းသတင်းစကားတွင်၊ ပြင်ပသတင်းစကားသည် တတိယအမင်္ဂလာ၏ တံပိုးဖြစ်ပြီး၊ တရားစီရင်ခြင်း၏ အတွင်းသတင်းစကားသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ တံပိုးဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်၏ ပြင်ပတံပိုးသည် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ဆယ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဖြစ်ပြီး၊ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ အတွင်းတံပိုးသည် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်သုံးရာ ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်မျိုးစလုံးသည် သေသောသူတို့အပေါ် တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ချိန်၌ ရောက်လာ၍ မြည်ဟည်းခဲ့ကြသကဲ့သို့၊ အသက်ရှင်သောသူတို့အပေါ် တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ချိန်၌လည်း တဖန် ရောက်လာခဲ့ကြသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၀ ၏ ကောင်းကင်တမန်သည် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အစ္စလာမ်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပြည့်စုံမှုအဖြစ် ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆင်းသက်လာခြင်းအားဖြင့် ထိုကောင်းကင်တမန်သည်လည်း အစ္စလာမ်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ခု၏ ပြည့်စုံမှုနှင့်အတူ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၈ ၏ ကောင်းကင်တမန် ဆင်းသက်လာခြင်းကို ပုံဆောင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၃၂၁ ခုနှစ်၌ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၏ ပုန်ကန်ခြင်းအပေါ် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းနှင့် ထို့နောက် ၅၃၈ ခုနှစ်၌ ထပ်မံဖြစ်ပေါ်သော ထိုပုန်ကန်ခြင်းအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းတို့ကို ပထမ ခြောက်လုံးသော တံပိုးများဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ မကြာမီ ရောက်လာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ပုန်ကန်ခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းကိုမူ တတိယဝမ်းနည်းခြင်းလည်း ဖြစ်ပြီး တတိယကောင်းကင်တမန်လည်း ဖြစ်သော သတ္တမတံပိုးက ကိုယ်စားပြုထားသည်။ ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် တရားစီရင်ခြင်း စတင်ခြင်း၏ သတိပေးသတင်းစကားနှင့် 9/11 တွင် အသက်ရှင်သူတို့၏ တရားစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ သတိပေးသတင်းစကားတို့သည် Jones က တင်ပြထားသော အစဉ်အဆက်အတိုင်း သတ္တမကောင်းကင်တမန်အားဖြင့် နှစ်ခုစလုံး အာဏာခွန်အားရရှိခဲ့ကြသည်။ အခန်း ၈ နှင့် ၉ တို့တွင် တံပိုးကောင်းကင်တမန် ခြောက်ပါးရှိပြီး၊ ထို့နောက် အခန်း ၁၀ တွင် ယေရှုခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်နှင့် မနည်းသော အထူးဂုဏ်အဆင့်ရှိသော ကောင်းကင်တမန်သည် ဆင်းသက်လာသည်။ ထိုကောင်းကင်တမန်သည် ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်အတွင်း သတ္တမမြောက်ဖြစ်ပြီး၊ သူ့နောက်တွင် အခန်း ၁၁ ၌ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အသံစတင်ခဲ့သော သတ္တမတံပိုးဖြစ်သည့် တတိယဝမ်းနည်းခြင်းက လိုက်လာသည်။ သို့သော် ထိုသည်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ရှိ ကိုးမြောက်၊ ဆယ်မြောက်နှင့် ဆယ့်တစ်မြောက် ကောင်းကင်တမန်များဆီသို့ ဦးတည်ပို့ဆောင်သော ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်တွင် အဋ္ဌမမြောက်လည်း ဖြစ်သည်။

တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ သတင်းစကားများမှ သီးခြားခွဲထုတ်၍ မရသကဲ့သို့၊ ဘုရားသခင်၏ ပယ်ဖျက်ခြင်းတရားစီရင်မှုဖြစ်သော ခုနစ်လုံးသော တံပိုးများကိုလည်း သစ္စာဖောက်ပြန်မှုအပေါ် ချမှတ်တော်မူသော တရားစီရင်ချက်များမှ ခွဲထုတ်၍ မရပေ။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၈ တွင် ဖော်ပြထားသော တရားစီရင်ခြင်း၏ ပထမလေးလုံးသော တံပိုးများသည် ကွန်စတန်တိုင်သည် ၃၂၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် အနောက်ရောမ၏ အဆင့်ဆင့် ပျက်စီးယိုယွင်းသွားမှုကို သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ပေးကြပြီး၊ ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် အင်ပါယာကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ ခွဲဝေခဲ့ရာမှ ယင်းသည် စတင်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာပျက်ကွက်မှုသည် ထိုနိုင်ငံ၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော မူဝါဒသည်၊ အနောက်ရောမကို ၄၇၆ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သော ပထမ တံပိုးလေးလက်မှ စတင်၍ ကွန်စတန်တိုင်၏ နိုင်ငံအပေါ်သို့ ကျရောက်လာခဲ့သည်။ အရှေ့ရောမသည်လည်း ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် မိမိ၏ အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ၎င်းသည် ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် မိမိ၏ အမျိုးသားအချုပ်အခြာအာဏာကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တစ်ညတည်းအတွင်း လှန်ချခံခဲ့ရသော ဗာဗုလုန်နှင့် မတူဘဲ၊ ရောမသည် အနောက်ရောမဖြစ်စေ အရှေ့ရောမဖြစ်စေ ၎င်းတို့၏ အဆုံးသတ်သို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပို့ဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၄၇၆ ခုနှစ်မတိုင်မီ ပထမ တံပိုးလေးလက်အောက်၌ အနောက်ရောမ၏ ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းသည်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တံပိုးလေးလက်အောက်၌ ဖြစ်ပေါ်မည့် ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုအရာသည် တစ်အဆင့်၌ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ တနင်္ဂနွေနေ့ ဥပဒေအထိ အဆုံးသတ်သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မျိုးဆက်လေးဆက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို မျိုးဆက်လေးဆက်သည် အဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ မျိုးဆက်လေးဆက်နှင့် အပြိုင်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအရာများသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၂ ရှိ အသင်းတော်လေးပါးနှင့်လည်း အပြိုင်ဖြစ်ကြသကဲ့သို့၊ ယေဇကျေလ အခန်း ၈ ထဲရှိ တဖြည်းဖြည်း တိုးမြင့်လာသော ရွံရှာဖွယ် အမှုလေးရပ်နှင့်၊ ယောလကျမ်းထဲရှိ နှံကောင်အုပ်လှိုင်းလေးလှိုင်းနှင့်လည်း အပြိုင်ဖြစ်ကြသည်။

ပဉ္စမနှင့် ဆဋ္ဌမ တံပိုးများသည် အရှေ့ရောမကို ပြိုလဲစေခဲ့ကြပြီး၊ ပရောဖက်ပြုဆက်နွယ်မှုအရ အနောက်ရောမနှင့် နှိုင်းယှဉ်သော အရှေ့ရောမသည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနောက်ရောမသည် အသင်းတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ပြင် အနောက်ရောမသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ အနောက်ရောမကဲ့သို့ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ပထမဦးစွာ အောင်နိုင်ခံရမည့်သူ ဖြစ်သည်။

ပထမတံပိုးလေးပါးသည် အမေရိကန်သမိုင်း၏ မျိုးဆက်လေးဆက်ကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကျဆုံးသည့်အခါ၊ ဒံယေလ ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၄၁ တွင်ဖော်ပြထားသော ဘုန်းတန်ခိုးကြီးသောပြည်သည် ယခုတင်ပဲ ကျဆုံးပြီးဖြစ်သည်။ ထို့နောက် နောက်တစ်ဆင့် အတားအဆီးမှာ အီဂျစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအီဂျစ်သည် လောကနိုင်ငံများ၏ ကျန်အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်လုံးကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဗျာဒိတ် ၁၇ ၌ ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း “ခဏတစ်ဖြုတ်—တစ်နာရီ” အတွက် တိုင်းနိုင်ငံဆယ်ပါးဖြစ်သော ကုလသမဂ္ဂသည် မိမိတို့၏ သတ္တမနိုင်ငံတော်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာထံ ပေးအပ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ဤအရာသည် ဟေရုဒ်၏ မွေးနေ့ပွဲ၌ သူ၏နိုင်ငံတော်၏ တစ်ဝက်ကို ပေးမည်ဟု ကတိပြုသောအချိန်၌ ဖြစ်ပွားသည်။ ဟေရုဒ်၏ မွေးနေ့ပွဲ၌၊ ထိုတစ်နာရီအတွင်း နံရံများ၏ အင်္ဂတေပေါ်၌ လက်ရေးပေါ်လာ၍ ဗေလရှာဇာ သတ်ဖြတ်ခံရသည်။ ထိုတစ်နာရီသည် တနင်္ဂနွေဥပဒေချမှတ်သည့်အချိန်၌ ရောက်ရှိလာပြီး၊ လူသားတို့၏ စမ်းသပ်ကာလ ပိတ်သိမ်းသည်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိသည်။ သတ္တမနိုင်ငံတော်သည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲကျသွားခဲ့သော ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရိုးများ၏ ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့ အောင်နိုင်ခံရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တနင်္ဂနွေဥပဒေချမှတ်ခြင်းကို ၁၄၄၉ ခုနှစ်ဖြင့် ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် ကျဆုံးခြင်းအထိသည် သင်္ကေတနှစ် လေးနှစ်ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာသည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် သေစေနိုင်သော ဒဏ်ရာကို ခံရသည်။

ဒန်ယေလ အခန်းကြီး ၁၁ အပိုဒ် ၄၀ တွင် ပုပ်ရဟန်းအာဏာသည် အဆုံးကာလ၌ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆုံးကာလ၌ပင် တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အပိုဒ် ၄၁ တွင် ပြိုလဲပြီး၊ အီဂျစ်သည် အပိုဒ် ၄၂ တွင် ပြိုလဲကာ၊ ပုပ်ရဟန်းအာဏာသည် အပိုဒ် ၄၅ တွင် ၎င်း၏ ဒုတိယနှင့် နောက်ဆုံးသော ပြိုလဲခြင်းသို့ ရောက်လာသည်။

အခန်းငယ် လေးဆယ့်တစ်၌ ဖော်ပြထားသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျဆုံးခြင်း (မိစ္ဆာပရောဖက်) ကို 1449 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားခဲ့ပြီး၊ အခန်းငယ် လေးဆယ့်နှစ်၌ ဖော်ပြထားသော အီဂျစ်၏ ကျဆုံးခြင်း (နဂါး) ကို 1453 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားကာ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ် (သားရဲ) သည် 1798 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားသကဲ့သို့ ကူညီမည့်သူ တစ်ဦးမျှမရှိဘဲ မိမိ၏ အဆုံးသို့ ရောက်လာသည်။ မိစ္ဆာပရောဖက်နှင့် နဂါးတို့သည် တံပိုးတပ်ဖွဲ့အာဏာများအားဖြင့် နှိမ့်ချခံရကြပြီး၊ သားရဲသည်မူ နဂါးအာဏာတစ်ရပ်အားဖြင့် နှိမ့်ချခံရသည်။

လေး ဟူသော အရေအတွက်သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ပျက်စီးပြိုကွဲခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ အလက်ဇန္ဒား၏ နိုင်ငံတော်သည် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံအဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်သည် လေးဆက်မြောက် မျိုးဆက်၌ ပင်လယ်နီအတွင်း ကျဆင်းပျက်စီးခဲ့ကာ၊ ဧဇကေလ အခန်းကြီး ၈ ၏ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်အမှု လေးခုအနက် လေးခုမြောက်တွင် ဣသရေလသည် နေကို ကိုးကွယ်၍ ဦးညွှတ်လျက်ရှိသည်။ မြေကြီးသားရဲ၌ရှိသော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒနှင့် ရီပတ်ဘလီကင်ဝါဒ၏ မျိုးဆက်လေးဆက်သည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ချိုနှစ်ချောင်းစလုံးအတွက် မကြာမီ ရောက်လာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ အဆုံးသတ်သည်။ ယေရုရှလင်အပေါ် ဧဇကေလ၏ ပြင်းထန်သော တရားစီရင်ခြင်း လေးပါးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအပေါ် ကျရောက်မည့် တရားစီရင်ခြင်း လေးပါးကို သရုပ်ဖော်ပြသပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ခြောက်ခုမြောက် နိုင်ငံတော်အပေါ် ထိုတရားစီရင်ခြင်း လေးပါးသည် ၁၄၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင်ရှိသော လေးနှစ်ကာလကို ပုံဆောင်ပြသသည်။ ထိုကာလအတွင်း သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ခုနစ်ခုမြောက် နိုင်ငံတော်သည် တုရုမြို့၏ ပြည့်တန်ဆာမက အုပ်စိုးလျက်ရှိသော ဘုရားကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော် ဆက်ဆံရေးတစ်ရပ်အောက်တွင် မိမိတို့၏ နိုင်ငံတော်တစ်ဝက်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာထံ ပေးအပ်ရန် သဘောတူကြသည်။

၁၄၄၉ မှ ၁၄၅၃ အထိရှိသော လေးနှစ်ကာလသည် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ သတ္တမနိုင်ငံတော်၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းကာလပိတ်သိမ်းချိန်အထိ အဋ္ဌမနိုင်ငံတော်၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းကာလကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။ လောကကို ဆိုလိုသကဲ့သို့ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်အား ပေးအပ်ထားသော နဂါးကိုလည်း ဆိုလိုသော အီဂျစ်ကို အောင်နိုင်ခြင်းသည် ၁၄၄၉ မှ ၁၄၅၃ အထိရှိသော လေးနှစ်ကာလဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသော ကာလ၏ အစတွင်ရှိသော ဖရက်တယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအရာက ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့၏ ကျဆုံးခြင်းကို တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ မိက္ခေလ ရပ်တည်သောအချိန်၌လည်း တဖန်ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ မိက္ခေလ ရပ်တည်သောအခါ မှုတ်သွင်းတော်မူချက်အရ ကောင်းကင်တမန်လေးပါးသည် အပြည့်အဝ လွှတ်ပေးခံရကြသည်။

အလက်ဇန္ဒား၏နိုင်ငံကို အပိုင်းလေးပိုင်းခွဲခြားခြင်း၊ အနောက် ရောမအပေါ် တံပိုးလေးလုံး၊ အရှေ့ ရောမအပေါ် လေမုန်တိုင်းလေးဖက်ကို လွှတ်ခြင်း၊ ယေရုရှလင်အပေါ် ပြင်းထန်သော တရားစီရင်ချက်လေးပါး၊ ပုပ်ရဟန်းအာဏာစနစ်သည် ကူညီမည့်သူမရှိဘဲ မိမိ၏အဆုံးသို့ ရောက်လာသောအခါ လေမုန်တိုင်းလေးဖက်ကို လွှတ်ခြင်း။ ဤပရောဖက်ပြုသင်္ကေတများကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသဖြင့်၊ မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ ယင်းကို အသုံးချသက်ဆိုင်စေသော အခြေအနေအတွင်း ဒုတိယအမင်္ဂလာကို ကျွန်ုပ်တို့ စဉ်းစားသုံးသပ်ကြမည်။

၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ဖလော်ရင့်စ် ကောင်စီ၌ (ဖလော်ရင့်စ် ပေါင်းစည်းမှုဟုလည်း ခေါ်သည်) အရှေ့ဩသိုဒေါက်စ် အသင်းတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် (ဘိုင်ဇန်တိုင်း ဧကရာဇ် John VIII Palaiologos နှင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ်၏ ပတ်ထရီယာ့ခ် တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင်) ရိုမန် ကက်သလစ် အသင်းတော်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းဆိုင်ရာ တရားဝင် အမိန့်ပြန်တမ်းတစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ရောမ၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အသင်းတော်တစ်ရပ်လုံး၏ ဦးခေါင်း (အမြင့်ဆုံး အာဏာပိုင်) အဖြစ် သတ်မှတ်လက်ခံရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။

ဧကရာဇ်နှင့် ပက်ထရိအာက်တို့သည် “Filioque clause” ဟုခေါ်သော စာပိုဒ်ကို Nicene Creed အတွင်း လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် Nicene Creed ထဲသို့ နောက်ပိုင်းတွင် ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသော အချက်ဖြစ်ပြီး၊ သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်သည် ခမည်းတော်နှင့် သားတော်ထံမှ ထွက်ပေါ်တော်မူသည်ဟု ဆိုထားသည်။ Nicene Creed သည် ကက်သလစ်ယုံကြည်ခြင်း၏ သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ အရေးအပါဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အသုံးပြုလာသော ယုံကြည်ချက်ကြေညာချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Nicene Creed သည် ကက်သလစ်တို့၏ အခြေခံကျသော ယုံကြည်ချက်များကို တရားဝင် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားသော ကြေညာချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလအားဖြင့် ယေရှုခရစ်တော်သည် မည်သူဖြစ်တော်မူသည်နှင့်ဆိုင်သော သမ္မာတရားကို ကာကွယ်ရန် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် 325 ခုနှစ်တွင် Arius ဟု အမည်ရှိသော ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးက ယေရှုသည် ခမည်းတော်ဘုရားသခင်က ဖန်ဆင်းထားသောသူဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝ ဘုရားသခင် မဟုတ်ဟု သွန်သင်ခဲ့သဖြင့် ကြီးမားသော အငြင်းပွားမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တိုင်သည် ဤအရေးကိစ္စကို ဖြေရှင်းရန် နိကေးယား ပထမညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံက ယေရှုသည် အပြည့်အဝ ဘုရားဖြစ်တော်မူကြောင်း၊ ခမည်းတော်နှင့် “တစ်သဘောတည်းသော အတ္ထု” ဖြစ်တော်မူကြောင်းကို ပြင်းပြစွာ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းကို နောက်ပိုင်းတွင် အေဒီ 381 ခုနှစ်ရှိ ကွန်စတန်တီနိုပယ်ညီလာခံ၌ ထပ်မံချဲ့ထွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် မှတ်သားရမည်မှာ နိကေးယား ယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းသည် ပထမ ကွန်စတန်တိုင်၏ သမိုင်း၌ တည်ထောင်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့ ဘိုင်ဇန်တိုင်အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဖြစ်သော ကွန်စတန်တိုင် တစ်ဆယ့်တစ်မြောက်၊ အကြောင်းအားဖြင့် နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်အတွက်လည်း ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ပထမဖြစ်သော မဟာ ကွန်စတန်တိုင်ကို သမ္မာကျမ်းစာ ဗျာဒိတ်ပရောဖက်ပြုချက်တွင် ခေါင်းစဉ်အဖြစ် ထပ်တလဲလဲ တင်ပြထားသည်။ သူသည် အရှေ့အင်ပါယာ၏ အစပိုင်း၌ အုပ်စိုးသော မင်းဖြစ်သဖြင့် အရှေ့အင်ပါယာ၏ အဆုံးပိုင်း၌ အုပ်စိုးသော မင်းကိုလည်း ပုံဆောင်ရည်ညွှန်းသည်။ နိကေးယား ယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းသည် အစသမိုင်းနှင့် အဆုံးသမိုင်း နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို၊ alpha နှင့် omega ၏ သဘောတရားကို နားလည်လျှင်၊ ဗျာဒိတ်ပရောဖက်ပြုချက်ကို လေ့လာသူတစ်ဦးက မဖြစ်မနေ မှတ်ယူရမည်။

ခရစ်နှစ် ၃၈၁ ခုနှစ်တွင် နီကီယာယုံကြည်ချက်စာတမ်းကို ပြင်ဆင်၍ ပူရဂတိုရီ၏ သဘောတရား၊ ယူခရစ္စတီ၏ သဘောတရားနှင့် ယူခရစ္စတီအတွက် အချဉ်မဲ့မုန့်ကို အသုံးပြုခြင်းကို လက်ခံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤအချက်မှာ လက်တင်ဓလေ့ကျင့်စဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ၃၈၁ ခုနှစ် ယုံကြည်ချက်စာတမ်းသည် မူလအပြစ်နှင့် သေပြီးနောက်ဘဝအပေါ် ကက်သလစ်ဘက်မှ နားလည်သဘောပေါက်မှုကိုလည်း လက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အရေးကြီးသော ဤစာကြောင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည် — “ကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း သန့်ရှင်းသော အပို့စတော်လစ်ပလ္လင်နှင့် ရောမပုဏ္ဏားတော်သည် လောကတစ်ခုလုံးအပေါ် အမြင့်ဆုံးအာဏာကို ကိုင်ဆောင်လျက် 있으며 ခရစ်တော်၏ အမှန်တကယ် ကိုယ်စားလှယ်တော် ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြေညာသည်။”

ဖလော်ရင့်စ် ကောင်စီ၌ နောက်ထပ် ပြင်ဆင်ထားသော ဗားရှင်းတစ်ရပ်ကို ၁၄၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၆ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်သည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ အော့တိုမန် တူရကီတို့လက်သို့ ကျရောက်မသွားမီ ၁၄ နှစ်အလိုဖြစ်သည်။ ထိုပေါင်းစည်းရေးကို နိုင်ငံရေးဖိအား ပြင်းထန်စွာရှိနေသည့်အောက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာသည် ရှေ့တိုးလာနေသော အော့တိုမန်တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အနောက်ဘက်မှ စစ်ရေးအကူအညီကို အလွန်အမင်း လိုအပ်နေခဲ့သည်။ ဂရိ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မိမိတို့၏ မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ သာသနာ့ရဟန်းတော်များနှင့် သာမန်ပြည်သူလူထုအများစုက ထိုသဘောတူညီချက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပယ်ချခဲ့ကြသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဘိရှော့အများစုသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ထောက်ခံမှုကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုပေါင်းစည်းရေးကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ၊ နောက်ဆက်တွဲနှစ်များတွင် အရှေ့အော်သိုဒေါက်စ် အသင်းတော်က တရားဝင် ပယ်ချခဲ့သည်။ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့ကျဆုံးသည့်အချိန်သို့ ရောက်လာသောအခါ၊ ထိုပေါင်းစည်းရေးသည် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြိုကွဲပြီးသား ဖြစ်နေခဲ့သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များက ယင်းကို နက်ရှိုင်းသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနှင့် ပြည်သူလူထုဘက်မှ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုတို့ကြောင့် ပျက်ကွက်သွားသော နိုင်ငံရေးအခြေပြု ပေါင်းစည်းရေးတစ်ရပ်အဖြစ် မကြာခဏ ဖော်ပြကြသည်။

ခရစ်နှစ် ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော နိကယ်ယာ ပထမကောင်စီ၌ နိကယ်ယာ ယုံကြည်ခြင်းဝန်ခံချက်ကို အတည်ပြုလက်ခံခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် ဒါနியேလ အခန်း ၁၁၊ အပိုဒ် ၂၄ ၌ “အချိန်” ဟူ၍ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော ၃၆၀ နှစ်ကာလသည် အဆုံးသတ်ခဲ့သော ခရစ်နှစ် ၃၃၀ မတိုင်မီ ငါးနှစ်အလို၌ မှတ်သားထားခြင်းဖြစ်သည်။

ဘီစီ 31 ခုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် 330 ခုနှစ်တို့သည် ဒံယေလ 11 ၏ အပိုဒ် 27 နှင့် 29 တို့၌ ဖော်ပြထားသော “ချိန်းချက်ထားသော အချိန်” ကို နှစ်ခုစလုံး သတ်မှတ်ပြသကြသည်။

အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ အစဉ်လိုက်၏ အစ (330) နှင့် အဆုံး (1449–1453) ကို ပထမနှင့် နောက်ဆုံးသော ကွန်စတန်တိုင် ဘုရင်တော်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသည်။ Byzantine Empire ဟု ခေါ်သော အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ အစဉ်လိုက်၏ အာလဖာနှင့် အိုမီဂါသည်၊ ခရစ်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ် Actium စစ်ပွဲမှစ၍ 330 ခုနှစ်အထိ အာဏာအမြင့်မားဆုံးဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့သော နှစ်သုံးရာခြောက်ဆယ်ကာလကြာ အင်ပါယာရောမ၏ အဆုံးနှင့် ဆက်နွှယ်လျက်ရှိပြီး၊ ထို့နောက် 1453 ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်တိုးချဲ့သွားသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ် Actium စစ်ပွဲမတိုင်မီ Mark Antony နှင့် Augustus Ceasar တို့သည် စားပွဲတစ်လုံးတည်း၌ အကျိုးမဖြစ်ထွန်းသော မုသားစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ 330 ခုနှစ်မတိုင်မီ 325 ခုနှစ်တွင် Nicene Creed ကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ 1453 ခုနှစ်မတိုင်မီလည်း ထို Nicene Creed တူညီသော အရာ၏ ပြင်ဆင်အသစ်ပြုထားသော ဗားရှင်းကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ ခရစ်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ်မတိုင်မီ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် စားပွဲတစ်လုံးတည်း၌ မုသားစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ 325 ခုနှစ်တွင် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ မုသားစကားများကို စားပွဲတစ်လုံးတည်း၌ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုသက်သေနှစ်ပါးသည် 1439 ခုနှစ် Florence Council ၌ လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံရေးနှင့် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ မုသားစကားများကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ ထိုပြင်ဆင်ထားသော Nicene Creed ကို Decree of Union ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။

“စားပွဲတစ်လုံးတည်း၌ မုသာစကားများ” ဟူသော ပထမလမ်းမှတ်သည် ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်မတိုင်မီ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ပဂန်ရောမ၏ နိုင်ငံရေးအုပ်စုနှစ်စုအကြား ဖြစ်ပွားသောအရာဖြစ်သည်။ ထိုမုသာစကားများအတွက် သတ်မှတ်ထားသောအချိန်သည် ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် အီဂျစ်ကို ကိုယ်စားပြုသော ယောက်ျားတစ်ဦးနှင့် မိန်းမတစ်ဦး၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို ဆန့်ကျင်သော ရောမ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည့် ဩဂုတ်တပ်စ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ မုသာစကားများ၏ ဒုတိယအစုသည် ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်မှာ ၃၃၀ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ တတိယအစုသည် ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်မှာ ၁၄၄၉–၁၄၅၃ ဖြစ်သည်။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် စားပွဲ၌ ထိုင်နေသူများသည် အနောက်ရောမနှင့် အရှေ့ရောမကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ အရှေ့ရောမသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတစ်ရပ်ကို သဘောတူညီခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တစ်ရပ်ကို ရှာဖွေနေခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်၊ ထို့နောက် ၃၃၀၊ ထို့နောက် ၁၄၅၃ တို့သည် ရောမ၏ လမ်းကြောင်းကို သုံးဆအလွှာဖြင့် အသုံးချထားခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။

မာ့ခ် အန်တိုနီနှင့် ကလီယိုပတ်ထရာတို့၏ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုမှ ဖြစ်ပေါ်သော နိုင်ငံရေးအန္တရာယ်သည် ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် အာရီးယန်းဝါဒအယူမှား၏ ဝိညာဉ်ရေးအန္တရာယ်ကို ပုံရိပ်ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုအရာသည်လည်း ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် အစ္စလာမ်တူရကီများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးအန္တရာယ်ကို ထပ်မံပုံရိပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

နီကီယာ ယုံကြည်ချက်အမူဝါဒ၏ သွန်သင်ချက်များသည် မုသားများဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုအရာတို့၌ အမှန်တရား တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိချေ။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖလော်ရန်စ် ကောင်စီ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော စာတမ်းကို “Decree of Union” ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းသည် ထိုတူညီသော မုသားများနှင့် ထို့ထက်ပိုသည့်အရာများကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်များသည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြသောအခါ၊ ဒေါသနှင့် သစ္စာဖောက်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ကြိုဆိုခံခဲ့ရကြသည်။ ထိုစကားပုံမှာ လူအများအကြား ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်— “ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ မိုက်တာထက် တူရကီ တာဗန်က ပိုကောင်းသည်။”

ဤပေါင်းစည်းမှုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ဘိုင်ဇန်တိုင်း ဧကရာဇ်သည် အော်တိုမန်တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အနောက်ဘက်မှ စစ်ရေးအကူအညီကို အလွန်အမင်း လိုအပ်နေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စစ်ရေးအကူအညီသည် အနည်းငယ်သာဖြစ်စေ (သို့မဟုတ် မရှိသလောက်ဖြစ်စေ) ရောက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည်နှင့်အမျှ၊ ထိုပေါင်းစည်းမှုအတွက် ထောက်ခံမှုသည် လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ 1450–1451 ခုနှစ်များတွင် အရှေ့ပိုင်း ဆိုင်နော့ဒ် အများအပြားက ထိုပေါင်းစည်းမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီး၊ 1453 ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့ ကျဆုံးသွားပြီးနောက်တွင်လည်း ထိုပေါင်းစည်းမှုကို လုံးဝ စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ ဖလောရင့်စ်၏ ပေါင်းစည်းမှု အမိန့်တော်၏ နောက်ဆုံးရလဒ်ကို အရှေ့အော်သိုဒေါက်စ် ဘုရားကျောင်းက မအောင်မြင်၍ ငြင်းပယ်ခံရသော ကောင်စီတစ်ရပ်အဖြစ် သဘောထားသည်။ ၎င်းကို တရားဝင်သည်ဟု မအသိအမှတ်ပြုကြပေ။ သို့ရာတွင် ရိုမန် ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်းကမူ ၎င်းကို ယနေ့တိုင် တရားဝင်သော အီကျူမီနီကယ် ကောင်စီတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆလျက်ရှိသည်။

ဒုတိယဝေဒနာ၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များသည် တတိယဝေဒနာ၏ သမိုင်း၌ မည်သို့ ပြန်လည်ထပ်တလဲလဲ ပေါ်ထွက်သည်ကို နားလည်နိုင်ရန်အတွက် ယုတ္တိအစဉ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်နေကြသည်။ ပထမဝေဒနာ၏ တစ်ရာငါးဆယ်နှစ်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် စတင်၍ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

ကွန်စတန်တိုင်း XI ပါလိုင်အိုလိုဂိုစ်သည် ၁၄၀၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၁၄၅၃ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တိုင်အောင် နန်းစံခဲ့သည်။ သူသည် နှစ်ပေါင်း ၁,၁၀၀ ကျော် တည်တံ့ခဲ့သော အရှေ့ရောမ (ဘိုင်ဇန်တိုင်း) အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် အော့တိုမန်တို့၏ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သူသည် မက်မက် II ၏ စစ်အင်အား ၈၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဆန့်ကျင်၍ ကာကွယ်သူ အင်အား ၇,၀၀၀ မှ ၈,၀၀၀ ခန့်မျှဖြင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့၏ ကာကွယ်ရေးကို သတ္တိရှိစွာ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၄၅၃ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ နောက်ဆုံးကျဆုံးသောအခါ သူသည် မြို့ရိုးပေါ်တွင် တိုက်ခိုက်လျက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို မည်သို့မျှ အတည်ပြုနိုင်သော နိဂုံးချုပ်သတ်မှတ်မှုဖြင့် မဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ချေ။ သူ၏ သေဆုံးမှုသည် ရောမအင်ပါယာ၏ အဆုံးသတ်ကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သည် (ခရစ်တော်မတိုင်မီ ၂၇ ခုနှစ်တွင် အောက်ဂတ်စတပ်စ်က တည်ထောင်ခဲ့သော အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံး တိုက်ရိုက် ဆက်ခံတည်ရှိမှုဖြစ်သည်)။

ဂရိသမိုင်းနှင့် အော်သိုဒေါက်စ် အစဉ်အလာတွင် သူကို သူရဲကောင်းပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ရစ်ကြပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီအရ “စကျင်ကျောက်ဧကရာဇ်” ဟု မကြာခဏ ခေါ်ဝေါ်ကြသည် — (တစ်နေ့နေ့တွင် သူ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာ၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ကယ်တင်မည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်)။

ယောဟန် အဋ္ဌမ ပါလိုလိုဂေါစ် (1392–1448) သည် 1425–1448 ခုနှစ်များအတွင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးမတိုင်မီ ဒုတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဧကရာဇ် မန်နျူအယ် ဒုတိယ ပါလိုလိုဂေါစ်၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကွန်စတန်တိုင်း ဆယ့်တစ်မမြောက်၏ အစ်ကိုကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ယောဟန် အဋ္ဌမသည် မိမိအုပ်ချုပ်သက်တာကာလ၏ အများစုကို ဆုတ်ယုတ်၍ သေဆုံးဆဲဖြစ်နေသော ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာကို အော်တိုမန်တို့လက်မှ ကယ်တင်ရန် အရေးတကြီး ကြိုးပမ်းလျက် ကုန်ဆုံးစေခဲ့သည်။ 1439 ခုနှစ်တွင် သူသည် ကိုယ်တိုင် အီတလီသို့ သွားရောက်ကာ ဖလောရင့် ကောင်စီကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုတွင် သူနှင့် အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါက်စ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့က ရောမ ကက်သလစ် အသင်းတော်နှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရန်၊ ထို့ပြင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အသင်းတော်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လက်ခံရန် ယာယီအားဖြင့် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ကွန်စတန်တင်း မဟာမင်းကြီးသည်လည်း နိုက်စီယာ ကောင်စီကို ဦးဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ယောဟန် အဋ္ဌမသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာနှင့် ဤပေါင်းစည်းမှုကြောင့် တူရကီတို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အနောက်တိုင်း စစ်ရေးအကူအညီ ရရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း ထိုပေါင်းစည်းမှုသည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်တွင် အလွန် လူမကြိုက်မနှစ်သက်ခံရပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကျရှုံးသွားခဲ့သည်။ ယောဟန် အဋ္ဌမသည် 1448 ခုနှစ်တွင် (သဘာဝအကြောင်းကြောင့်) ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊ 1453 ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့ကျဆုံးမတိုင်မီ ငါးနှစ်သာ လိုတော့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ညီ ကွန်စတန်တိုင်း ဆယ့်တစ်မမြောက်သည် ဧကရာဇ်ဖြစ်လာပြီး မြို့တော်ကို ကာကွယ်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

ယောဟန် ၈ သေဆုံးခဲ့သော ၁၄၄၈ ခုနှစ်တွင်၊ သူ၏ညီ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ ကို ဆက်ခံသူအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄၄၈ ခုနှစ်အရောက်တွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာသည် အလွန်သေးငယ်သော လက်အောက်ခံနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမျှသာ ကျန်ရှိနေပြီး၊ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရှိ ဘုရင့်ပလ္လင်ပေါ်၌ မည်သူထိုင်ရမည်ကို အော်တိုမန်တို့က အရေးပါသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များအတွင်း အလွန်အရေးပါသော နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုရင် ယောဟန် ၈ ပလိုင်အိုလိုဂိုစ်သည် ၁၄၄၈ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သူ၏ညီ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ ပလိုင်အိုလိုဂိုစ် (နောက်ဆုံးဘုရင်) ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်တွင် ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ သည် ပလ္လင်တက်ခြင်းကို တရားဝင်မပြုမီ၊ အော်တိုမန် စူလ်တန် (မူရာဒ် ၂) ထံ သံတမန်များစေလွှတ်၍ မိမိ အုပ်စိုးခွင့်ပြုရန် တောင်းခံခဲ့သည်။ စူလ်တန်က ထိုခွင့်ပြုချက်ကို ပေးခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက်မှသာ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ သည် တရားဝင် နန်းတင်ခံရကာ ဘုရင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဤအပြုအမူကို ဘိုင်ဇန်တိုင်း၏ လွတ်လပ်ရေးကို မိမိတို့စိတ်ဖြင့် အပ်နှံလိုက်ခြင်းဟူ၍ မြင်ယူခဲ့ကြသည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုရင်တစ်ပါးက မိမိသည် အော်တိုမန် တူရကီတို့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ အုပ်စိုးနေကြောင်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပွင့်လင်းစွာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လေးနှစ်မျှသာ ကြာပြီးနောက်၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်သည် အော်တိုမန်တို့လက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။

၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်မှ နှစ် ၃၉၁ နှစ်နှင့် ၁၅ ရက်အကြာ၊ ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်နေ့တွင် တူရကီတို့သည် အီဂျစ်ထံမှ ကာကွယ်မှုရရှိရန်အတွက် ဥရောပရှိ အင်အားကြီး လေးနိုင်ငံထံ အလျှော့ပေး လက်အောက်ခံခြင်းအားဖြင့် “တစ်နာရီ၊ တစ်ရက်၊ တစ်လ၊ တစ်နှစ်” ဟူသော ပရောဖက်ပြုချက်ကို ပြည့်စုံစေခဲ့ကြသည်။ ယခု ကျွန်ုပ်တို့သည် မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေဥပဒေ၌ ပထမနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာကို သက်ဆိုင်စွာ အသုံးချနိုင်ရန် ယുക്തိဗေဒအခြေခံကို တည်ဆောက်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ပေတရုသည် တစ်ရာလေးဆယ့်လေးထောင်၏ သင်္ကေတအဖြစ် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်စားပြု၍၊ ဝီလျံ မီလာသည် ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ လှုပ်ရှားမှု နှစ်ရပ်လုံးသည် “သော့များ” နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိကြသည်။

နောက်ဆောင်းပါးတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် နိနေဝေ၏စစ်ပွဲကို အနက်မရှိသောတွင်းကိုသာ ဖွင့်ပေးသော “သော့” အဖြစ်မက၊ ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁၁ ၏ သက်သေခံချက်တစ်ရပ်လုံးကို ပြည့်စုံသောအစီအစဉ်အတွင်း ညှိနှိုင်းတင်ဆက်ပေးသော ပရောဖက်ပြုသော သော့အဖြစ်လည်း ချဉ်းကပ်ဆန်းစစ်မည်။ မီလာ၏အိပ်မက်တွင် သေတ္တာနှင့် တွဲဆက်ထားသော “သော့” သည် မီလာ၏ သမ္မာကျမ်းစာလေ့လာသည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ မီလာရေးတိတ်သမိုင်း၌ proof texting ကို တတိယကောင်းကင်တမန်၏သမိုင်းအတွင်း “line upon line” နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၉ ၏သော့အား အသုံးပြု၍ အခန်းငယ် ၄၀ ၏ ပြင်ပသတင်းစကားတွင် လျှို့ဝှက်ထားသော သမိုင်းကို ဖွင့်ထုတ်ကာ အစီအစဉ်တကျ ညှိနှိုင်းပေးနိုင်စေသော သော့ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ချက်များကို နောက်လာမည့် ဆောင်းပါးတွင် ဆက်လက်တင်ပြမည်။