အပိုဒ် လေးဆယ်၏ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်း - အမှတ် တစ်ဆယ့်ခြောက်

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ ရှိ ပထမကောင်းကင်တမန်ကို ၎င်းနောက်မှ လိုက်လာသော ကောင်းကင်တမန်နှစ်ပါးနှင့် ခွဲထုတ်၍မရနိုင်ဟူသော ဂျုံးစ်၏ ယုတ္တိတရားသည် ကျောက်ဆောင်သဖွယ် ခိုင်မာလှသည်။ ထိုကောင်းကင်တမန်သုံးပါးနှင့် တံပိုးမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန်များအကြား ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုကို သူဖော်ထုတ်ပြသထားခြင်းသည်လည်း လုံးဝ ချေပ၍မရနိုင်အောင် ခိုင်လုံသည်။ သူအလေးပေးထားသည်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ ရှိ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါးဖြစ်သည်မှာ သံသယရှိစရာမလိုသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို “ခွဲထုတ်၍မရနိုင်သောသူများ” အဖြစ် သတ်မှတ်ရာ၌ အသုံးပြုသည့် ယုတ္တိတရားသည် ၎င်းတို့မတိုင်မီက ကောင်းကင်တမန်အားလုံးအတွက်လည်း အလားတူ ခိုင်လုံမှုရှိသည်။

သူသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ ပါ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါးကို အာရုံစိုက်နေသောကြောင့် မိမိ၏ ယုတ္တိဆင်ခြင်မှုကို အဆုံးစွန်သော နိဂုံးအထိ ဆက်လက်မဖော်ထုတ်ခဲ့ပေ။ အဆုံးစွန်အထိ ဆင်ခြင်ကြည့်လျှင်၊ ပဉ္စမ၊ ဆဋ္ဌမနှင့် သတ္တမ အမင်္ဂလာတံပိုးများကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ ပါ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါးနှင့် ဆက်စပ်ရန် သူအသုံးပြုခဲ့သော ယုတ္တိဆင်ခြင်မှုတွင် တံပိုးများ၏ အစဉ်ကို တံပိုးမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန်ခုနစ်ပါးအနက် ပထမကောင်းကင်တမန်အထိ နောက်ကြောင်းပြန်၍ ခြေရာခံခြင်းလည်း ပါဝင်နေသည်။

ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်သည် တံပိုးခရာမှုတ်သော ကောင်းကင်တမန် “ခုနစ်ပါး” ဖြင့် အစပြုပြီး၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်းရှိ ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်မှာ ပထမတံပိုးခရာမှစ၍ သားရဲ၏တံဆိပ်နှင့်ပတ်သက်သော တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတိပေးချက်အထိ တောက်လျှောက် ဆက်သွားသည်။ ထို “လေးနှင့်သုံး” ဟူသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံကို အသင်းတော်များနှင့် တံဆိပ်များ၌လည်း တွေ့ရသဖြင့်၊ ပထမတံပိုးခရာလေးလုံးနှင့် နောက်ဆုံး အမင်္ဂလာတံပိုးခရာသုံးလုံးတို့အကြား ခြားနားချက်ရှိကြောင်း ဂျုံးစ်က ဖော်ထုတ်ထားခြင်းမှာ မှန်ကန်သည်။ ဤအချက်ကို ဗျာဒိတ်ကျမ်းရှိ သက်သေသုံးရပ်အပေါ် အခြေခံ၍ အတည်ပြုခြင်းသည် သိမြင်လိုသူတို့အား ခုနစ်ဟူသော သင်္ကေတအတွင်း၌ လေးဟူသော သင်္ကေတနှင့် သုံးဟူသော သင်္ကေတတို့လည်း ပါဝင်ကြောင်း သိမြင်နိုင်စေသည်။

မကြာသေးမီကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့ ဖော်ထုတ်ပြသလာခဲ့သည်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ မှ ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့သည် ပထမနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အစ္စလာမ်အကြောင်း အချိန်ကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ရပ်အားဖြင့် တန်ခိုးပေးခြင်းခံရကြောင်းနှင့် တတိယကောင်းကင်တမန်အား တန်ခိုးပေးခြင်းသည် 9/11 တွင် တတိယအမင်္ဂလာ ပြည့်စုံလာခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်မြောက်လာကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဂျုံးစ်၏ အသုံးချဖွင့်ဆိုချက်က (သူသည် ကျွန်ုပ်ဆိုလိုသည့်အချက်ကို မတင်ပြခဲ့သော်လည်း) ဖော်ထုတ်ပြသနေသည်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၈ မှ ပထမတံပိုးမှုတ်ကောင်းကင်တမန်မှစ၍ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁ မှ တတိယအမင်္ဂလာနှင့်ဆိုင်သော တံပိုးအထိ ကောင်းကင်တမန်တိုင်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄ မှ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါးနှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ဆက်နွှယ်နေကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ခုတည်းသော ပရောဖက်ပြုချက်အစဉ်တန်းအတွင်း ပါဝင်သည့် သင်္ကေတများဖြစ်ကြသည်။ ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးစီက ကိုယ်စားပြုသည့် အခန်းကဏ္ဍအမျိုးမျိုးကို နားလည်နိုင်ရန် ၎င်းတို့ကို ထိုသို့သော သင်္ကေတများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရမည်။ ထို့ကြောင့် အသင်းတော်ခုနစ်ပါး၊ တံဆိပ်ခုနစ်ချက်နှင့် တံပိုးခုနစ်လုံးတို့သည် ခုနစ်ဟူသော ကိန်းဂဏန်းကို ကိုယ်စားပြုသည့်အပြင်၊ ခုနစ်၏ အလုံးစုံသင်္ကေတသဘော (အသင်းတော်များ၊ တံဆိပ်များနှင့် တံပိုးများ) အတွင်းရှိ လေးနှင့် သုံးဟူသော သင်္ကေတကိုလည်း ကိုယ်စားပြုကြသကဲ့သို့၊ တံပိုးမှုတ်ကောင်းကင်တမန်ခုနစ်ပါးအနက် ပထမကောင်းကင်တမန်မှစ၍ တတိယကောင်းကင်တမန်အထိ ဆက်လက်သွားသော ကောင်းကင်တမန်အစဉ်တန်းကိုလည်း တစ်စုတစ်စည်းတည်းအဖြစ် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။ ဤအချက်က ကောင်းကင်တမန်ဆယ့်တစ်ပါး ပါဝင်သည့် အစဉ်တန်းတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း တစ်ဆယ့်လေး အခန်းရှိ ကောင်းကင်တမန် သုံးပါးသည်၊ တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ကြေညာခဲ့သော မီလာရိုက်တို့၏ သတိပေးသတင်းစကားကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ ထို့နောက် တရားစီရင်ခြင်း အဆုံးသတ်ခြင်းကို ကြေညာလျက်ရှိသော တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ သတိပေးသတင်းစကားကိုလည်း ကိုယ်စားပြုကြသည်။

တံပိုးခုနစ်လုံးသည် နေကိုကိုးကွယ်ခြင်းအား အတင်းအကြပ် လိုက်နာစေခဲ့သော လူမျိုးနိုင်ငံများအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရန် ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အချုပ်အခြာအာဏာတော်နှင့်ညီညွတ်စွာ အသုံးပြုတော်မူခဲ့သော အင်အားများကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ပထမတံပိုးလေးခုသည် အနောက်ရောမ၏ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်သွားသော ပျက်စီးလျော့နည်းမှုကို အေဒီ ၄၇၆ ခုနှစ်အထိ ဖော်ညွှန်းထားသည်။

ပဉ္စမနှင့် ဆဋ္ဌမတို့သည် ၁၄၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် အရှေ့ရောမ၏ ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဖော်ပြကြသည်။

နောက်ဆုံး တံပိုးသုံးလုံးသည် ဒုက္ခသုံးပါး၏ အစ္စလာမ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၀ တွင် ဖော်ပြထားသော ကောင်းကင်တမန်သည် ခရစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်သည် အစပိုင်း၌ ထိုလှုပ်ရှားမှုကို တန်ခိုးပေးရန် ဆင်းသက်လာတော်မူကာ၊ အဆုံးပိုင်း၌လည်း ထိုလှုပ်ရှားမှုကို တန်ခိုးပေးရန် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၈ တွင် တစ်ဖန် ဆင်းသက်လာတော်မူသည်။

သတ္တမတံပိုးသည် ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပုံဆောင်ချက်ပြည့်စုံရာ အပြစ်ဖြေရာနေ့ဖြစ်သည့် တရားစီရင်ခြင်း စတင်ချိန်၌ စတင်မြည်ခဲ့သည်။ ယုဘိလတံပိုးကို အပြစ်ဖြေရာနေ့၌ မှုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တရားစီရင်ခြင်းအချိန်၌ တံပိုးနှစ်လက်ကို မှုတ်ကြသည်၊ ယင်းတို့မှာ ယုဘိလတံပိုးနှင့် သတ္တမတံပိုးတို့ဖြစ်သည်။

လေဝိဝတ္တုကျမ်း၏ နောက်တစ်ခန်း၌ တည်ရှိသော၊ ဣသရေလသည် “ခုနစ်ကာလ” တစ်လျှောက် ပြန့်ကျဲခြင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသော အကြောင်းအရာနောက်ခံသည်၊ အပြစ်ဖြေရာနေ့၌ ယုဘိလ တံပိုးကို မှုတ်ရန် ညွှန်ကြားချက်သို့ ဦးတည်ဆောင်သော ကျမ်းပိုဒ်များအတွင်း ထုတ်ဖော်ထားသည်။

မီလာသည် အခန်းနှစ်ဆယ်ခြောက်၌ မြေတစ်ပြင်လုံးအတွက်ထားရှိသော ဥပုသ်အနားယူခြင်းကို ချိုးဖောက်သဖြင့် ဣသရေလအပေါ် ကျရောက်သော တရားစီရင်ခြင်းကို သဘောပေါက်သိမြင်သောအခါ၊ နေ့တစ်နေ့သည် နှစ်တစ်နှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသော မူကို အသုံးချ၍ နှစ်တစ်နှစ်သည် သုံးရာခြောက်ဆယ်ရက်ရှိကြောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ခုနစ်ကြိမ် သုံးရာခြောက်ဆယ်သည် ပဋိညာဉ်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းအတွက် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ဆယ် ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် သူ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရား၏ ပထမဆုံးသောအရာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီလာ၏အမှုတော်အားဖြင့် ခရစ်တော် တည်ဆောက်တော်မူခဲ့သော အခြေခံ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည့် သမ္မာတရားများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယုဘိလ တံပိုးသည် ကယ်လွှတ်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ကြေညာသော ကြော်ငြာချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

တတိယအမင်္ဂလာ၏ သတ္တမတံပိုးသည် အစ္စလာမ်ဖြစ်၏။

အစ္စလာမ်၏ သတ္တမတံပိုးသည် အပြင်ဘက်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရားဖြစ်ပြီး၊ ယုဘိလတံပိုးသည် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်း—အပြစ်မှ ကယ်လွှတ်ခြင်း—ဟူသော အတွင်းဘက်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုသမ္မာတရားဖြစ်သည်။ ထိုအရာကို Sister White ၏ အဆိုအရ “အမှန်တကယ်၌ တတိယကောင်းကင်တမန်” ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ သတ္တမတံပိုး မြည်ဟီးနေသော ကာလအတွင်း၌၊ “သင်တို့အတွင်းရှိသော ခရစ်တော်၊ ဘုန်းတော်၏ မျှော်လင့်ချက်” ဟူသော နက်နဲသောအရာသည် တစ်ရာလေးသောင်းလေးထောင်၏ လူ့သဘာဝနှင့် ခရစ်တော်၏ ဘုရားသဘာဝကို ကိုယ်တော်ပေါင်းစည်းတော်မူခြင်းအားဖြင့် စုံလင်ပြည့်စုံလာမည်။ ထိုအခါ ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိသောသူတို့သည် တတိယကပ်ဘေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတိပေးချက်အဖြစ်လည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော သတိပေးတံပိုးသတင်းစကားကို ကြေညာကြလိမ့်မည်။ ယေရှုခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်နှင့် မနည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးဖြစ်တော်မူသော ကောင်းကင်တမန်သည် ကိုယ်တော်၏ လက်ထဲ၌ သတင်းစကားတစ်ရပ်ကို ဆောင်ယူလျက် ဆင်းသက်လာသောအခါ၊ တတိယကပ်ဘေးသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို တန်ခိုးပေးသည်။

ပထမအမင်္ဂလာနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာတို့၏ အချိန်ပရောဖက်ပြုချက်သည် ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို အားပေးခွန်အားပေးခဲ့သကဲ့သို့၊ တတိယအမင်္ဂလာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို အားပေးခွန်အားပေးကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်သိမြင်သောအခါ၊ တံပိုးများကို “တနင်္ဂနွေနေ့အတည်ပြုအကောင်အထည်ဖော်မှုအား တုံ့ပြန်သဖြင့် ရောမအပေါ်သို့ ကျရောက်စေခဲ့သော တရားစီရင်ချက်များ” ဟူ၍ ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားသခင်၏ စီမံအုပ်ချုပ်တော်မူခြင်းအောက်ရှိ တရားစီရင်ချက်များ၊ အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံး အမင်္ဂလာတံပိုးသုံးလုံးသည်၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ၏ ကောင်းကင်တမန်သုံးပါး သတိပေးသတင်းစကားနှင့် ကိုက်ညီဆင်တူကာ ပြိုင်တန်းတည်ရှိနေသည်။ မီလာရေးတို့၏ သမိုင်းတွင် အမင်္ဂလာနှစ်ပါးနှင့် ကောင်းကင်တမန်နှစ်ပါးရှိပြီး၊ တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ သမိုင်းတွင် တတိယအမင်္ဂလာနှင့် တတိယကောင်းကင်တမန် ရှိသည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ အစပြုသမိုင်း၌၊ တရားစီရင်ခြင်းဖွင့်လှစ်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော သတင်းစကားသည် ပထမနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာတို့၏ အစ္စလာမ် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် အားပေးခွန်အားပေးခံခဲ့ရသည်။ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ အဆုံးသတ်သမိုင်း၌မူ၊ တရားစီရင်ခြင်းပိတ်သိမ်းခြင်းကို ကြေညာသော သတင်းစကားသည် တတိယအမင်္ဂလာ၏ အစ္စလာမ် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် အားပေးခွန်အားပေးခံခဲ့ရသည်။

အစနှင့် အဆုံး၌ရှိသော ခွန်အားပေးခြင်းကို ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၀ နှင့် ၁၈ ပါ ကောင်းကင်တမန်အားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ “ထိုသူသည် ယေရှုခရစ်တော်မှတစ်ပါး အခြားသူ မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တော်ဖြစ်သည်။” အစ္စလာမ်၏ ပြင်ပသတင်းစကားနှင့် တရားစီရင်ခြင်း၏ အတွင်းသတင်းစကားတွင်၊ ပြင်ပသတင်းစကားသည် တတိယအမင်္ဂလာ၏ တံပိုးဖြစ်ပြီး၊ တရားစီရင်ခြင်း၏ အတွင်းသတင်းစကားသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ တံပိုးဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်၏ ပြင်ပတံပိုးသည် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ဆယ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဖြစ်ပြီး၊ တတိယကောင်းကင်တမန်၏ အတွင်းတံပိုးသည် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်သုံးရာ ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်မျိုးစလုံးသည် သေသောသူတို့အပေါ် တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ချိန်၌ ရောက်လာ၍ မြည်ဟည်းခဲ့ကြသကဲ့သို့၊ အသက်ရှင်သောသူတို့အပေါ် တရားစီရင်ခြင်း ဖွင့်လှစ်ချိန်၌လည်း တဖန် ရောက်လာခဲ့ကြသည်။

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၀ ၏ ကောင်းကင်တမန်သည် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အစ္စလာမ်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပြည့်စုံမှုအဖြစ် ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆင်းသက်လာခြင်းအားဖြင့် ထိုကောင်းကင်တမန်သည်လည်း အစ္စလာမ်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ခု၏ ပြည့်စုံမှုနှင့်အတူ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၈ ၏ ကောင်းကင်တမန် ဆင်းသက်လာခြင်းကို ပုံဆောင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၃၂၁ ခုနှစ်၌ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၏ ပုန်ကန်ခြင်းအပေါ် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းနှင့် ထို့နောက် ၅၃၈ ခုနှစ်၌ ထပ်မံဖြစ်ပေါ်သော ထိုပုန်ကန်ခြင်းအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းတို့ကို ပထမ ခြောက်လုံးသော တံပိုးများဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ မကြာမီ ရောက်လာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ပုန်ကန်ခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းကိုမူ တတိယဝမ်းနည်းခြင်းလည်း ဖြစ်ပြီး တတိယကောင်းကင်တမန်လည်း ဖြစ်သော သတ္တမတံပိုးက ကိုယ်စားပြုထားသည်။ ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် တရားစီရင်ခြင်း စတင်ခြင်း၏ သတိပေးသတင်းစကားနှင့် 9/11 တွင် အသက်ရှင်သူတို့၏ တရားစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ သတိပေးသတင်းစကားတို့သည် Jones က တင်ပြထားသော အစဉ်အဆက်အတိုင်း သတ္တမကောင်းကင်တမန်အားဖြင့် နှစ်ခုစလုံး အာဏာခွန်အားရရှိခဲ့ကြသည်။ အခန်း ၈ နှင့် ၉ တို့တွင် တံပိုးကောင်းကင်တမန် ခြောက်ပါးရှိပြီး၊ ထို့နောက် အခန်း ၁၀ တွင် ယေရှုခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်နှင့် မနည်းသော အထူးဂုဏ်အဆင့်ရှိသော ကောင်းကင်တမန်သည် ဆင်းသက်လာသည်။ ထိုကောင်းကင်တမန်သည် ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်အတွင်း သတ္တမမြောက်ဖြစ်ပြီး၊ သူ့နောက်တွင် အခန်း ၁၁ ၌ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အသံစတင်ခဲ့သော သတ္တမတံပိုးဖြစ်သည့် တတိယဝမ်းနည်းခြင်းက လိုက်လာသည်။ သို့သော် ထိုသည်မှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၁၄ ရှိ ကိုးမြောက်၊ ဆယ်မြောက်နှင့် ဆယ့်တစ်မြောက် ကောင်းကင်တမန်များဆီသို့ ဦးတည်ပို့ဆောင်သော ကောင်းကင်တမန်များ၏ အစဉ်အဆက်တွင် အဋ္ဌမမြောက်လည်း ဖြစ်သည်။

တတိယကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ သတင်းစကားများမှ သီးခြားခွဲထုတ်၍ မရသကဲ့သို့၊ ဘုရားသခင်၏ ပယ်ဖျက်ခြင်းတရားစီရင်မှုဖြစ်သော ခုနစ်လုံးသော တံပိုးများကိုလည်း သစ္စာဖောက်ပြန်မှုအပေါ် ချမှတ်တော်မူသော တရားစီရင်ချက်များမှ ခွဲထုတ်၍ မရပေ။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၈ တွင် ဖော်ပြထားသော တရားစီရင်ခြင်း၏ ပထမလေးလုံးသော တံပိုးများသည် ကွန်စတန်တိုင်သည် ၃၂၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် အနောက်ရောမ၏ အဆင့်ဆင့် ပျက်စီးယိုယွင်းသွားမှုကို သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ပေးကြပြီး၊ ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် အင်ပါယာကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ ခွဲဝေခဲ့ရာမှ ယင်းသည် စတင်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ယုံကြည်ခြင်းကို စွန့်ပယ်ဖောက်ပြန်ခြင်းက ထိုနိုင်ငံ၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟူသော အခြေခံသဘောတရားသည် ၄၇၆ ခုနှစ်အရောက်တွင် အနောက်ရောမကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည့် ပထမတံပိုးလေးလုံးမှ စတင်၍ ကွန်စတန်တိုင်း၏ နိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်ခဲ့သည်။ အရှေ့ရောမသည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သော်လည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်အရမူ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်တွင်ပင် နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တစ်ညတည်းအတွင်း ဖြိုချခံခဲ့ရသော ဗာဗုလုန်နှင့်မတူဘဲ အနောက်ရောမနှင့် အရှေ့ရောမ နှစ်ရပ်စလုံးသည် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အဆုံးသတ်ခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ ၄၇၆ ခုနှစ်အရောက်တွင် ပထမတံပိုးလေးလုံး၏ သက်ရောက်မှုအောက်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အနောက်ရောမ၏ ပျက်စီးကျဆုံးမှုသည် တံပိုးလေးလုံး၏ သက်ရောက်မှုအောက်၌ ဖြစ်ပေါ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပျက်စီးကျဆုံးမှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ယင်းသည် ရှုထောင့်တစ်ရပ်အရ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့၍ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချိန်တွင် အဆုံးသတ်မည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မျိုးဆက်လေးဆက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုမျိုးဆက်လေးဆက်သည် အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ မျိုးဆက်လေးဆက်နှင့် အပြိုင်ကိုက်ညီလျက်ရှိပြီး၊ ယင်းမျိုးဆက်လေးဆက်သည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၂ ပါ ပထမအသင်းတော်လေးပါး၊ ယေဇကျေလကျမ်း အခန်းကြီး ၈ ပါ တစ်စထက်တစ်စ ပိုမိုဆိုးရွားလာသော ရွံရှာဖွယ်အမှုလေးမျိုးနှင့် ယောလကျမ်းပါ နှံကောင်အုပ် လေးသုတ်တို့နှင့် အပြိုင်ကိုက်ညီလျက်ရှိသည်။

ပဉ္စမနှင့် ဆဋ္ဌမတံပိုးတို့က အရှေ့ရောမကို ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး၊ အနောက်ရောမနှင့် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုအရ အရှေ့ရောမသည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနောက်ရောမသည် အသင်းတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနောက်ရောမသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုလည်း ကိုယ်စားပြုပြီး၊ အနောက်ရောမ ဦးစွာ သိမ်းပိုက်ခံခဲ့ရသကဲ့သို့ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည်လည်း ဦးစွာ သိမ်းပိုက်ခံရသည်။

ပထမတံပိုးလေးပါးသည် အမေရိကန်သမိုင်း၏ မျိုးဆက်လေးဆက်ကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကျဆုံးသည့်အခါ၊ ဒံယေလ ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၄၁ တွင်ဖော်ပြထားသော ဘုန်းတန်ခိုးကြီးသောပြည်သည် ယခုတင်ပဲ ကျဆုံးပြီးဖြစ်သည်။ ထို့နောက် နောက်တစ်ဆင့် အတားအဆီးမှာ အီဂျစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအီဂျစ်သည် လောကနိုင်ငံများ၏ ကျန်အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်လုံးကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဗျာဒိတ် ၁၇ ၌ ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း “ခဏတစ်ဖြုတ်—တစ်နာရီ” အတွက် တိုင်းနိုင်ငံဆယ်ပါးဖြစ်သော ကုလသမဂ္ဂသည် မိမိတို့၏ သတ္တမနိုင်ငံတော်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာထံ ပေးအပ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ဤအရာသည် ဟေရုဒ်၏ မွေးနေ့ပွဲ၌ သူ၏နိုင်ငံတော်၏ တစ်ဝက်ကို ပေးမည်ဟု ကတိပြုသောအချိန်၌ ဖြစ်ပွားသည်။ ဟေရုဒ်၏ မွေးနေ့ပွဲ၌၊ ထိုတစ်နာရီအတွင်း နံရံများ၏ အင်္ဂတေပေါ်၌ လက်ရေးပေါ်လာ၍ ဗေလရှာဇာ သတ်ဖြတ်ခံရသည်။ ထိုတစ်နာရီသည် တနင်္ဂနွေဥပဒေချမှတ်သည့်အချိန်၌ ရောက်ရှိလာပြီး၊ လူသားတို့၏ စမ်းသပ်ကာလ ပိတ်သိမ်းသည်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိသည်။ သတ္တမနိုင်ငံတော်သည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲကျသွားခဲ့သော ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရိုးများ၏ ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့ အောင်နိုင်ခံရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တနင်္ဂနွေဥပဒေချမှတ်ခြင်းကို ၁၄၄၉ ခုနှစ်ဖြင့် ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် ကျဆုံးခြင်းအထိသည် သင်္ကေတနှစ် လေးနှစ်ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာသည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် သေစေနိုင်သော ဒဏ်ရာကို ခံရသည်။

ဒန်ယေလ အခန်းကြီး ၁၁ အပိုဒ် ၄၀ တွင် ပုပ်ရဟန်းအာဏာသည် အဆုံးကာလ၌ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆုံးကာလ၌ပင် တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အပိုဒ် ၄၁ တွင် ပြိုလဲပြီး၊ အီဂျစ်သည် အပိုဒ် ၄၂ တွင် ပြိုလဲကာ၊ ပုပ်ရဟန်းအာဏာသည် အပိုဒ် ၄၅ တွင် ၎င်း၏ ဒုတိယနှင့် နောက်ဆုံးသော ပြိုလဲခြင်းသို့ ရောက်လာသည်။

အခန်းငယ် လေးဆယ့်တစ်၌ ဖော်ပြထားသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျဆုံးခြင်း (မိစ္ဆာပရောဖက်) ကို 1449 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားခဲ့ပြီး၊ အခန်းငယ် လေးဆယ့်နှစ်၌ ဖော်ပြထားသော အီဂျစ်၏ ကျဆုံးခြင်း (နဂါး) ကို 1453 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားကာ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ် (သားရဲ) သည် 1798 ဖြင့် ပုံဆောင်ပြသထားသကဲ့သို့ ကူညီမည့်သူ တစ်ဦးမျှမရှိဘဲ မိမိ၏ အဆုံးသို့ ရောက်လာသည်။ မိစ္ဆာပရောဖက်နှင့် နဂါးတို့သည် တံပိုးတပ်ဖွဲ့အာဏာများအားဖြင့် နှိမ့်ချခံရကြပြီး၊ သားရဲသည်မူ နဂါးအာဏာတစ်ရပ်အားဖြင့် နှိမ့်ချခံရသည်။

လေးဟူသော ကိန်းဂဏန်းသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ပြိုကွဲပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ အလက်ဇန္ဒား၏ နိုင်ငံသည် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံအဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်သည် စတုတ္ထမျိုးဆက်၌ ပင်လယ်နီတွင် ကျဆုံးခဲ့ကာ၊ ဣသရေလသည် ယေဇကျေလ အခန်းကြီး ၈ ပါ စတုတ္ထမြောက် စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်အမှု၌ နေကို ဦးညွှတ်ကိုးကွယ်နေသည်။ မြေကြီးထဲမှ တက်လာသော သားရဲ၌ရှိသည့် ပရိုတက်စတင့်ဝါဒနှင့် သမ္မတနိုင်ငံဝါဒတို့၏ မျိုးဆက်လေးဆက်သည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် အစပြုခဲ့ပြီး၊ ဦးချိုနှစ်ချောင်းစလုံးအတွက် မကြာမီရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် အဆုံးသတ်မည်။ ယေရုရှလင်မြို့အပေါ် သက်ရောက်သော ယေဇကျေလ၏ ပြင်းထန်သည့် တရားစီရင်ခြင်းလေးပါးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအပေါ် သက်ရောက်သော တရားစီရင်ခြင်းလေးပါးကို သရုပ်ဖော်ပြပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်၏ ဆဋ္ဌမနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်သော ထိုတရားစီရင်ခြင်းလေးပါးသည် သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်၏ သတ္တမနိုင်ငံက တုရုမြို့၏ ပြည့်တန်ဆာမ အုပ်စိုးသည့် အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပူးပေါင်းဆက်နွှယ်မှုတစ်ရပ်၌ မိမိနိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်ထံ ပေးအပ်ရန် သဘောတူသည့် ၁၄၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်အထိ လေးနှစ်တာကာလကို ပုံဆောင်သည်။

၁၄၄၉ မှ ၁၄၅၃ အထိရှိသော လေးနှစ်ကာလသည် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ သတ္တမနိုင်ငံတော်၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းကာလပိတ်သိမ်းချိန်အထိ အဋ္ဌမနိုင်ငံတော်၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းကာလကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။ လောကကို ဆိုလိုသကဲ့သို့ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်အား ပေးအပ်ထားသော နဂါးကိုလည်း ဆိုလိုသော အီဂျစ်ကို အောင်နိုင်ခြင်းသည် ၁၄၄၉ မှ ၁၄၅၃ အထိရှိသော လေးနှစ်ကာလဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသော ကာလ၏ အစတွင်ရှိသော ဖရက်တယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအရာက ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့၏ ကျဆုံးခြင်းကို တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၌ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ မိက္ခေလ ရပ်တည်သောအချိန်၌လည်း တဖန်ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ မိက္ခေလ ရပ်တည်သောအခါ မှုတ်သွင်းတော်မူချက်အရ ကောင်းကင်တမန်လေးပါးသည် အပြည့်အဝ လွှတ်ပေးခံရကြသည်။

အလက်ဇန္ဒား၏ နိုင်ငံတော် အပိုင်းလေးပိုင်း၊ အနောက်ရောမအပေါ် ကျရောက်သော တံပိုးလေးလက်၊ အရှေ့ရောမအပေါ် လွှတ်လိုက်သော လေလေးပါး၊ ယေရုရှလင်အပေါ် ကျရောက်သော ပြင်းထန်သည့် စီရင်ဒဏ်လေးပါး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ကူညီမည့်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှမရှိဘဲ အဆုံးသို့ ရောက်သောအခါ လွှတ်လိုက်သော လေလေးပါး။ ဤပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတများကို ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်ရာ၊ မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေကာလ၌ ဆက်စပ်အသုံးချသည့် ရှုထောင့်မှ ဒုတိယအမင်္ဂလာကို ကျွန်ုပ်တို့ သုံးသပ်ကြမည်။

၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ဖလော်ရင့်စ် ကောင်စီ၌ (ဖလော်ရင့်စ် ပေါင်းစည်းမှုဟုလည်း ခေါ်သည်) အရှေ့ဩသိုဒေါက်စ် အသင်းတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် (ဘိုင်ဇန်တိုင်း ဧကရာဇ် John VIII Palaiologos နှင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ်၏ ပတ်ထရီယာ့ခ် တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင်) ရိုမန် ကက်သလစ် အသင်းတော်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းဆိုင်ရာ တရားဝင် အမိန့်ပြန်တမ်းတစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ရောမ၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အသင်းတော်တစ်ရပ်လုံး၏ ဦးခေါင်း (အမြင့်ဆုံး အာဏာပိုင်) အဖြစ် သတ်မှတ်လက်ခံရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။

ဧကရာဇ်နှင့် ပတ္တရိအာ့ခ်တို့သည် နိုက်စီယာ သင်္ကေတသက်ဝင်ယုံကြည်ချက်၌ နောက်ပိုင်း ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသော “Filioque clause” ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ယင်းသည် သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်သည် ခမည်းတော်ထံမှလည်းကောင်း သားတော်ထံမှလည်းကောင်း ထွက်ပေါ်တော်မူသည်ဟု ဆိုသော ဖြည့်စွက်ချက်ဖြစ်သည်။ နိုက်စီယာ သင်္ကေတသက်ဝင်ယုံကြည်ချက်သည် ကက်သလစ် ယုံကြည်ခြင်း သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အရေးအပါဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အသုံးပြုခံရသော ယုံကြည်ကြေညာချက်များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုက်စီယာ သင်္ကေတသက်ဝင်ယုံကြည်ချက်သည် ကက်သလစ်၏ အခြေခံယုံကြည်ချက်များကို တရားဝင် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားသော ကြေညာချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလက ယေရှုခရစ်တော်သည် မည်သူဖြစ်တော်မူသည်နှင့် စပ်လျဉ်းသော သမ္မာတရားကို ကာကွယ်ရန် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အေဒီ ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် အာရိအုစ်ဟု အမည်ရသော ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးက ယေရှုသည် ခမည်းတော် ဘုရားသခင်က ဖန်ဆင်းထားသော အရာဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝ ဘုရားသခင် မဟုတ်ကြောင်း သွန်သင်ခဲ့သဖြင့် ကြီးမားသော အငြင်းပွားမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တိုင်းသည် ထိုပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် ပထမအကြိမ် နိကဲယာ သာသနာ့ညီလာခံကို ဆင့်ခေါ်ကျင်းပစေခဲ့သည်။ ယေရှုသည် အပြည့်အဝ ဘုရားသခင်ဖြစ်တော်မူကြောင်း၊ ခမည်းတော်နှင့် “အနှစ်သာရတစ်ခုတည်း” ဖြစ်တော်မူကြောင်းကို ထိုညီလာခံက အခိုင်အမာ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုယုံကြည်ခြင်းအကျဉ်းကို နောက်ပိုင်းတွင် ၃၈၁ ခုနှစ် ကွန်စတန်တီနိုပယ် သာသနာ့ညီလာခံ၌ ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် သတိပြုရမည်မှာ နိကဲယာ ယုံကြည်ခြင်းအကျဉ်းကို ပထမမြောက် ကွန်စတန်တိုင်း၏ သမိုင်းကာလအတွင်း ချမှတ်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် နောင်တွင် နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်းဖြစ်သူ၊ အရှေ့ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ်လည်းဖြစ်သူ ဆယ့်တစ်မြောက် ကွန်စတန်တိုင်းအတွက် ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည်ဟူသောအချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ပထမမြောက် ကွန်စတန်တိုင်းဖြစ်သော မဟာကွန်စတန်တိုင်းကို သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်များတွင် အကြောင်းအရာတစ်ရပ်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ဖော်ပြထားသည်။ သူသည် အရှေ့အင်ပါယာ၏ အစဦးကာလ၌ အုပ်စိုးသူဖြစ်သောကြောင့် အရှေ့အင်ပါယာ၏ နိဂုံးကာလ၌ အုပ်စိုးသူကို ပုံဆောင်သည်။ ပရောဖက်ပြုချက်များကို လေ့လာသူတစ်ဦးသည် အာလဖနှင့် ဩမေဃဆိုင်ရာ နိယာမကို နားလည်ပါက၊ နိကဲယာ ယုံကြည်ခြင်းအကျဉ်းသည် အစဦးကာလနှင့် နိဂုံးကာလတို့၏ သမိုင်းနှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသောအချက်ကို မဖြစ်မနေ သတိပြုရမည်။

ခရစ်နှစ် ၃၈၁ ခုနှစ်တွင် နီကီယာယုံကြည်ချက်စာတမ်းကို ပြင်ဆင်၍ ပူရဂတိုရီ၏ သဘောတရား၊ ယူခရစ္စတီ၏ သဘောတရားနှင့် ယူခရစ္စတီအတွက် အချဉ်မဲ့မုန့်ကို အသုံးပြုခြင်းကို လက်ခံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤအချက်မှာ လက်တင်ဓလေ့ကျင့်စဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ၃၈၁ ခုနှစ် ယုံကြည်ချက်စာတမ်းသည် မူလအပြစ်နှင့် သေပြီးနောက်ဘဝအပေါ် ကက်သလစ်ဘက်မှ နားလည်သဘောပေါက်မှုကိုလည်း လက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အရေးကြီးသော ဤစာကြောင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည် — “ကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း သန့်ရှင်းသော အပို့စတော်လစ်ပလ္လင်နှင့် ရောမပုဏ္ဏားတော်သည် လောကတစ်ခုလုံးအပေါ် အမြင့်ဆုံးအာဏာကို ကိုင်ဆောင်လျက် 있으며 ခရစ်တော်၏ အမှန်တကယ် ကိုယ်စားလှယ်တော် ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြေညာသည်။”

ဖလော်ရင့်စ် ကောင်စီ၌ နောက်ထပ် ပြင်ဆင်ထားသော ဗားရှင်းတစ်ရပ်ကို ၁၄၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၆ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်သည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ အော့တိုမန် တူရကီတို့လက်သို့ ကျရောက်မသွားမီ ၁၄ နှစ်အလိုဖြစ်သည်။ ထိုပေါင်းစည်းရေးကို နိုင်ငံရေးဖိအား ပြင်းထန်စွာရှိနေသည့်အောက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာသည် ရှေ့တိုးလာနေသော အော့တိုမန်တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အနောက်ဘက်မှ စစ်ရေးအကူအညီကို အလွန်အမင်း လိုအပ်နေခဲ့သည်။ ဂရိ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မိမိတို့၏ မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ သာသနာ့ရဟန်းတော်များနှင့် သာမန်ပြည်သူလူထုအများစုက ထိုသဘောတူညီချက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပယ်ချခဲ့ကြသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဘိရှော့အများစုသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ထောက်ခံမှုကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုပေါင်းစည်းရေးကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ၊ နောက်ဆက်တွဲနှစ်များတွင် အရှေ့အော်သိုဒေါက်စ် အသင်းတော်က တရားဝင် ပယ်ချခဲ့သည်။ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့ကျဆုံးသည့်အချိန်သို့ ရောက်လာသောအခါ၊ ထိုပေါင်းစည်းရေးသည် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြိုကွဲပြီးသား ဖြစ်နေခဲ့သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များက ယင်းကို နက်ရှိုင်းသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနှင့် ပြည်သူလူထုဘက်မှ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုတို့ကြောင့် ပျက်ကွက်သွားသော နိုင်ငံရေးအခြေပြု ပေါင်းစည်းရေးတစ်ရပ်အဖြစ် မကြာခဏ ဖော်ပြကြသည်။

၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် နိကဲယာကောင်စီ၌ နိကဲယာယုံကြည်ခြင်းဝန်ခံချက်ကို အတည်ပြုလက်ခံခဲ့သည်။ ယင်းကို ဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အခန်းငယ် ၂၄ တွင် “ကာလတစ်ကာလ” ဟု ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည့် နှစ်ပေါင်း ၃၆၀ ကုန်ဆုံးသော ၃၃၀ ခုနှစ်မတိုင်မီ ငါးနှစ်အလို၌ မှတ်သားဖော်ပြထားသည်။

ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်နှင့် ၃၃၀ ပြည့်နှစ်တို့ နှစ်ခုစလုံးသည် ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အခန်းငယ် ၂၇ နှင့် ၂၉ တို့၌ ဖော်ပြထားသော “ချိန်းချက်ထားသောကာလ” ကို အမှတ်အသားပြုကြသည်။

အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အချိန်မျဉ်း၏ အစ (330) နှင့် အဆုံး (1449–1453) ကို ကွန်စတန်တိုင်းဟူသော အမည်ရှိသည့် ပထမဆုံးဧကရာဇ်နှင့် နောက်ဆုံးဧကရာဇ်တို့က ကိုယ်စားပြုသည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာဟု ခေါ်သော အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အချိန်မျဉ်း၏ အာလဖနှင့် ဩမေဃသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ် အက်တီယမ်တိုက်ပွဲမှ 330 ပြည့်နှစ်အထိ ဧကရာဇ်ရောမက အထွတ်အထိပ်အာဏာဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့သော နှစ်ပေါင်းသုံးရာခြောက်ဆယ်၏ အဆုံးသတ်နှင့် ဆက်နွှယ်ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် 1453 ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ချိတ်ဆက်နေသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ် အက်တီယမ်တိုက်ပွဲမတိုင်မီ မာ့ခ် အန်တိုနီနှင့် ဩဂတ်စတပ်စ် ဆီဇာတို့သည် တစ်စားပွဲတည်း၌ မုသားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ထိုမုသားများသည် အထမမြောက်ခဲ့ပေ။ 330 ပြည့်နှစ်မတိုင်မီ၊ 325 ခုနှစ်တွင် နိကဲယာ ယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ 1453 ခုနှစ်မတိုင်မီ ထိုနိကဲယာ ယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းကိုပင် ပြင်ဆင်မွမ်းမံထားသည့် မူကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ 31 ခုနှစ်မတိုင်မီ နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးသည် တစ်စားပွဲတည်း၌ မုသားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ 325 ခုနှစ်တွင် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ မုသားများကို တစ်စားပွဲတည်း၌ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုသက်သေခံနှစ်ပါးက 1439 ခုနှစ် ဖလောရင့်စ် သာသနာ့ညီလာခံ၌ လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာနှင့် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ မုသားများကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ ထိုပြင်ဆင်မွမ်းမံထားသော နိကဲယာ ယုံကြည်ချက်ကြေညာစာတမ်းကို ပေါင်းစည်းရေးအမိန့်ပြန်တမ်းဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

စားပွဲတစ်ဝိုင်းတည်း၌ မုသာစကားပြောဆိုခြင်း၏ ပထမလမ်းမှတ်တိုင်သည် ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်တုကိုးကွယ်သော ရောမ၏ နိုင်ငံရေးအုပ်စုနှစ်စုအကြားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုမုသာစကားများအတွက် သတ်မှတ်ထားသောအချိန်မှာ ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းဖြစ်ရပ်တွင် ရောမကို သင်္ကေတပြုသော ဩဂတ်စတပ်စ်သည် အီဂျစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ မုသာစကားများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြောဆိုခဲ့သည့်နှစ်မှာ ၃၂၅ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်မှာ ၃၃၀ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ မုသာစကားများကို တတိယအကြိမ် ပြောဆိုခဲ့သည့်နှစ်မှာ ၁၄၃၉ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်မှာ ၁၄၄၉–၁၄၅၃ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် စားပွဲဝိုင်း၌ ပါဝင်သူတို့သည် အနောက်ရောမနှင့် အရှေ့ရောမကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ အရှေ့ရောမသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကျိုးကြောင်းတင်ပြချက်တစ်ရပ်ကို သဘောတူလက်ခံခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်၊ ယင်းနောက် ၃၃၀ ခုနှစ်နှင့် ထို့နောက် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တို့သည် ရောမ၏ ဖြစ်စဉ်မျဉ်းကို သုံးကြိမ် အသုံးချထားခြင်းအား ကိုယ်စားပြုသည်။

မာ့ခ် အန်တိုနီနှင့် ကလီယိုပတ်ထရာတို့၏ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော နိုင်ငံရေးခြိမ်းခြောက်မှုသည် ၃၂၅ ခုနှစ်၌ အာရီယန်အယူမှားဝါဒ၏ ဝိညာဉ်ရေးရာခြိမ်းခြောက်မှုကို ရှေ့ပြေးပုံဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုဝိညာဉ်ရေးရာခြိမ်းခြောက်မှုကလည်း တစ်ဖန် ၁၄၃၉ ခုနှစ်၌ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တူရကီတို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ရှေ့ပြေးပုံဆောင်ခဲ့သည်။

နီကီယာ ယုံကြည်ချက်အမူဝါဒ၏ သွန်သင်ချက်များသည် မုသားများဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုအရာတို့၌ အမှန်တရား တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိချေ။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖလော်ရန်စ် ကောင်စီ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော စာတမ်းကို “Decree of Union” ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းသည် ထိုတူညီသော မုသားများနှင့် ထို့ထက်ပိုသည့်အရာများကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်များသည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြသောအခါ၊ ဒေါသနှင့် သစ္စာဖောက်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ကြိုဆိုခံခဲ့ရကြသည်။ ထိုစကားပုံမှာ လူအများအကြား ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်— “ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ မိုက်တာထက် တူရကီ တာဗန်က ပိုကောင်းသည်။”

ဤပေါင်းစည်းမှုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ဘိုင်ဇန်တိုင်း ဧကရာဇ်သည် အော်တိုမန်တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အနောက်ဘက်မှ စစ်ရေးအကူအညီကို အလွန်အမင်း လိုအပ်နေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စစ်ရေးအကူအညီသည် အနည်းငယ်သာဖြစ်စေ (သို့မဟုတ် မရှိသလောက်ဖြစ်စေ) ရောက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည်နှင့်အမျှ၊ ထိုပေါင်းစည်းမှုအတွက် ထောက်ခံမှုသည် လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ 1450–1451 ခုနှစ်များတွင် အရှေ့ပိုင်း ဆိုင်နော့ဒ် အများအပြားက ထိုပေါင်းစည်းမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီး၊ 1453 ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့ ကျဆုံးသွားပြီးနောက်တွင်လည်း ထိုပေါင်းစည်းမှုကို လုံးဝ စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ ဖလောရင့်စ်၏ ပေါင်းစည်းမှု အမိန့်တော်၏ နောက်ဆုံးရလဒ်ကို အရှေ့အော်သိုဒေါက်စ် ဘုရားကျောင်းက မအောင်မြင်၍ ငြင်းပယ်ခံရသော ကောင်စီတစ်ရပ်အဖြစ် သဘောထားသည်။ ၎င်းကို တရားဝင်သည်ဟု မအသိအမှတ်ပြုကြပေ။ သို့ရာတွင် ရိုမန် ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်းကမူ ၎င်းကို ယနေ့တိုင် တရားဝင်သော အီကျူမီနီကယ် ကောင်စီတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆလျက်ရှိသည်။

ဒုတိယအမင်္ဂလာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများသည် တတိယအမင်္ဂလာ၏ သမိုင်းဖြစ်စဉ်တွင် မည်သို့ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်ကို နားလည်နိုင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံကို ချမှတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမအမင်္ဂလာ၏ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်ကြာ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အစပြု၍ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

ကွန်စတန်တိုင်း ၁၁ ပါလီယိုလိုဂိုစ်သည် ၁၄၀၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၁၄၅၃ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်အထိ နန်းစံခဲ့သည်။ သူသည် နှစ်ပေါင်း ၁,၁၀၀ ကျော် တည်တံ့ခဲ့သော အရှေ့ရောမ (ဘိုင်ဇန်တိုင်း) အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် အော်တိုမန်တို့က ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်စဉ် သူသည် ကာကွယ်ရေးတပ်သား ၇,၀၀၀ မှ ၈,၀၀၀ ခန့်ဖြင့်သာ ဒုတိယ မဲဟ်မက်၏ အင်အား ၈၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော တပ်မတော်ကို ရင်ဆိုင်ကာ မြို့ကာကွယ်ရေးကို ရဲဝံ့စွာ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ နောက်ဆုံးတွင် ကျဆုံးသွားသည့် ၁၄၅၃ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်၌ သူသည် မြို့ရိုးပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏ရုပ်အလောင်းကို မည်သည့်အခါမျှ ခိုင်လုံတိကျစွာ အတည်ပြုဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သူ ကျဆုံးခြင်းသည် ရောမအင်ပါယာ (ဘီစီ ၂၇ ခုနှစ်တွင် ဩဂတ်စတပ် တည်ထောင်ခဲ့သော အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံး တိုက်ရိုက်ဆက်ခံအင်ပါယာ) ၏ နိဂုံးကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။

ဂရိသမိုင်းနှင့် အော်သိုဒေါက်စ် အစဉ်အလာတွင် သူကို သူရဲကောင်းပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ရစ်ကြပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီအရ “စကျင်ကျောက်ဧကရာဇ်” ဟု မကြာခဏ ခေါ်ဝေါ်ကြသည် — (တစ်နေ့နေ့တွင် သူ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာ၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ကယ်တင်မည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်)။

ယောဟန် (၈) ပါလိုင်အိုလိုဂေါ့စ် (၁၃၉၂–၁၄၄၈) သည် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ်မတိုင်မီ နန်းစံခဲ့သော ဧကရာဇ်ဖြစ်ပြီး ၁၄၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၄၄၈ ခုနှစ်အထိ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သည်။ သူသည် ဧကရာဇ် မန်နူအဲလ် (၂) ပါလိုင်အိုလိုဂေါ့စ်၏ သားတော်အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကွန်စတန်တိုင်း (၁၁) ၏ နောင်တော်လည်းဖြစ်သည်။ ယောဟန် (၈) သည် ပြိုလဲလုဆဲဆဲဖြစ်နေသော ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာကို အော်တိုမန်တို့၏ ရန်မှ ကယ်တင်ရန် အသည်းအသန် ကြိုးပမ်းရင်း နန်းစံကာလအများစုကို ကုန်ဆုံးစေခဲ့သည်။ ၁၄၃၉ ခုနှစ်တွင် သူသည် အီတလီသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ကာ ဖလောရင့်စ် သာသနာ့ညီလာခံ၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုညီလာခံတွင် သူနှင့် အရှေ့အော်သိုဒေါက်စ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့သည် ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်နှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရန်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို အသင်းတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် လက်ခံရန် ယာယီသဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မဟာကွန်စတန်တိုင်းသည်လည်း နိုက်စီယာ သာသနာ့ညီလာခံ၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသည်။ ယောဟန် (၈) သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဤသို့ပေါင်းစည်းခြင်းအားဖြင့် တူရကီတို့ကို ရင်ဆိုင်ရန် အနောက်နိုင်ငံများထံမှ စစ်ရေးအကူအညီ ရရှိလာမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တွင်မူ ထိုပေါင်းစည်းမှုကို လွန်စွာ မနှစ်မြို့ကြဘဲ နောက်ဆုံးတွင် ပေါင်းစည်းရေးသည် မအောင်မြင်ဘဲ ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။ ယောဟန် (၈) သည် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ ကျဆုံးခြင်းမတိုင်မီ ငါးနှစ်အလိုဖြစ်သော ၁၄၄၈ ခုနှစ်၌ (သဘာဝအကြောင်းရင်းများကြောင့်) ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ညီတော် ကွန်စတန်တိုင်း (၁၁) သည် ဧကရာဇ်ဖြစ်လာပြီး မြို့ကို ကာကွယ်တိုက်ခိုက်ရင်း ကျဆုံးခဲ့သည်။

ယောဟန် ၈ သေဆုံးခဲ့သော ၁၄၄၈ ခုနှစ်တွင်၊ သူ၏ညီ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ ကို ဆက်ခံသူအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄၄၈ ခုနှစ်အရောက်တွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာသည် အလွန်သေးငယ်သော လက်အောက်ခံနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမျှသာ ကျန်ရှိနေပြီး၊ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရှိ ဘုရင့်ပလ္လင်ပေါ်၌ မည်သူထိုင်ရမည်ကို အော်တိုမန်တို့က အရေးပါသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များအတွင်း အလွန်အရေးပါသော နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုရင် ယောဟန် ၈ ပလိုင်အိုလိုဂိုစ်သည် ၁၄၄၈ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သူ၏ညီ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ ပလိုင်အိုလိုဂိုစ် (နောက်ဆုံးဘုရင်) ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်တွင် ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ သည် ပလ္လင်တက်ခြင်းကို တရားဝင်မပြုမီ၊ အော်တိုမန် စူလ်တန် (မူရာဒ် ၂) ထံ သံတမန်များစေလွှတ်၍ မိမိ အုပ်စိုးခွင့်ပြုရန် တောင်းခံခဲ့သည်။ စူလ်တန်က ထိုခွင့်ပြုချက်ကို ပေးခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက်မှသာ ကွန်စတန်တိုင် ၁၁ သည် တရားဝင် နန်းတင်ခံရကာ ဘုရင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဤအပြုအမူကို ဘိုင်ဇန်တိုင်း၏ လွတ်လပ်ရေးကို မိမိတို့စိတ်ဖြင့် အပ်နှံလိုက်ခြင်းဟူ၍ မြင်ယူခဲ့ကြသည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုရင်တစ်ပါးက မိမိသည် အော်တိုမန် တူရကီတို့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ အုပ်စိုးနေကြောင်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပွင့်လင်းစွာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လေးနှစ်မျှသာ ကြာပြီးနောက်၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်သည် အော်တိုမန်တို့လက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။

၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှ သုံးရာကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် ဆယ့်ငါးရက်အကြာဖြစ်သော ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တူရကီတို့သည် အီဂျစ်၏ရန်မှ အကာအကွယ်ရရှိရန် ဥရောပအင်အားကြီးလေးနိုင်ငံ၏ လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြရာ၊ ဤသို့ဖြင့် တစ်နာရီ၊ တစ်ရက်၊ တစ်လနှင့် တစ်နှစ်ဟူသော ပရောဖက်ပြုချက်ကို ပြည့်စုံစေခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချိန်၌ ပထမအမင်္ဂလာနှင့် ဒုတိယအမင်္ဂလာကို အသုံးချနိုင်ရန် ယုတ္တိဆိုင်ရာအခြေခံကို ယခု ချမှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်၏ သင်္ကေတဖြစ်သော ပေတရုသည် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ဝီလျံမီလာသည် ပထမနှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့နှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ လှုပ်ရှားမှုနှစ်ခုစလုံးသည် “သော့များ” နှင့် ဆက်နွှယ်လျက်ရှိသည်။

လာမည့်ဆောင်းပါးတွင် နိနေဝေတိုက်ပွဲကို အနက်ဆုံးသောတွင်းအား ဖွင့်ပေးသည့် “သော့” အဖြစ်သာမက၊ ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁ ၏ သက်သေခံချက်တစ်ရပ်လုံးကို အစီအစဉ်တကျ အပြည့်အဝ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်စေသည့် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာသော့အဖြစ်လည်း ကျွန်ုပ်တို့ ချဉ်းကပ်လေ့လာကြမည်ဖြစ်သည်။ မီလာ၏အိပ်မက်၌ သေတ္တာတွင် တွဲချိတ်ထားသည့် “သော့” သည် မီလာ၏ သမ္မာကျမ်းစာလေ့လာနည်းပင် ဖြစ်သည်။ မီလာဝါဒီတို့၏သမိုင်းကို ကျမ်းချက်များဖြင့် အထောက်အထားပြုလေ့လာခြင်းအား တတိယကောင်းကင်တမန်၏သမိုင်း၌ “တစ်ကြောင်းအပေါ်တစ်ကြောင်း” ဆင့်ယှဉ်လေ့လာခြင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည့်နည်းလမ်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၉ ၏သော့အား အခန်းငယ် ၄၀ ၏ ပြင်ပဆိုင်ရာသတင်းစကားအတွင်း ဖုံးကွယ်နေသောသမိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ဖော်ထုတ်၍ အစီအစဉ်တကျ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်အောင် စီစဉ်နိုင်စေသည့် သော့ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ချက်များကို နောက်လာမည့် ဆောင်းပါးတွင် ဆက်လက်တင်ပြမည်။