အခန်းငယ် လေးဆယ်၏ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်း - နံပါတ် ဆယ့်ရှစ်

ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ တွင် ဖော်ပြထားသော နိနေဝေစစ်ပွဲကို ကိုယ်စားပြုသည့် “သော့” သည် သမိုင်း၌ အလှည့်အပြောင်းတစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအားဖြင့် ပြည့်စုံခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် သော့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်၏ အဆိုမှာ နိနေဝေစစ်ပွဲသည် အစ္စလာမ်၏ တက်လှမ်းပေါ်ထွန်းခြင်းကို မှတ်သားပြသသည့် သမိုင်းဆိုင်ရာသော့တစ်ချောင်းသာမက၊ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ သော့တစ်ချောင်းလည်း ဖြစ်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်ပွဲ၏ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားအင်အားများသည် ဒန်နီယေလနှင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းတို့တွင် ဖော်ပြထားသည့် သမ္မာကျမ်းပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်များ၏ လိုင်းအားလုံးကို ဒန်နီယေလ အခန်း ၁၁ နှင့် ကိုက်ညီညှိနှိုင်းစေသည်။ ထိုသို့ပြုခြင်းအားဖြင့် ထိုနိုင်ငံတော်များအားလုံးသည် ဒန်နီယေလ အခန်း ၁၁ ၏ နောက်ဆုံးခြောက်ပိုဒ်တို့အကြောင်း သက်သေခံနိုင်စေရုံသာမက၊ ထို့ထက် အရေးကြီးစွာ—ပိုဒ် ၄၀ ၏ ပြင်ပ၌ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်းကို တံဆိပ်ဖြုတ်ဖွင့်လှစ်စေသည်။

၆၂၇ ခုနှစ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိနவேစစ်ပွဲသည် ဘုရားသခင်၏ အုပ်စိုးထောက်မမှု၏ မြူနှင့်အတူ ရောမ၏ မဟာဗျူဟာကြောင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ပါရှားအာဏာ၏ နောက်ဆုံး ဆယ်နှစ်ကာလ၏ အစကို မှတ်သားပေးခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် မိုဟာမက်၏ အစ္စလာမ်စစ်အုပ်စုများ စတင် မြင့်တက်လာသော အလှည့်အပြောင်းမှတ်ကိုလည်း မှတ်သားပေးခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် ယခင်က တည်ရှိခဲ့သော တားဆီးထိန်းချုပ်မှုတစ်ရပ်ကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ အယူအဆအရ ဆိုလျှင် ရောမနှင့် ပါရှားနှစ်နိုင်ငံစလုံး မိမိတို့၏ အင်အားကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့လျှင် ထိုတားဆီးထိန်းချုပ်မှုသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဖက်လုံး ထိုသို့ မဖြစ်ခဲ့ကြ။

အစ္စလာမ်ကို ဗျာဒိတ်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတဖော်ပြမှုအရ ကြည့်လျှင်၊ စာတမ်းမြတ်၏ ပထမဦးဆုံး မိတ်ဆက်ဖော်ပြချက်ကတည်းကပင် စာရာသည် အာဗြဟံကို ဟာဂါရနှင့် ဣရှမေလကို ထိန်းချုပ်ထားရန် ယုံကြည်လက်ခံစေခဲ့သကဲ့သို့၊ အစ္စလာမ်၏ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လွှတ်ပေးခြင်းကို တွေ့ရသည်။

ထိုဖြစ်ရပ်မတိုင်မီကပင်၊ ဟာဂါရကို ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ဇာတ်ကြောင်းအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းဖော်ပြရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ထာဝရဘုရားသည် စာရာအား သားသမီးရခြင်းမှ “တားဆီးထား” တော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

မိုဟမ္မဒ်အား ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ ၏ “သော့” သည်၊ ထို့နောက် နိုင်နဝေစစ်ပွဲအားဖြင့် ပြည့်စုံလာခဲ့ရာ၊ ပရောဖက်ပြုသမိုင်း၌ မည်သည့် အချိန်ကာလ၌မဆို အစ္စလာမ်အပေါ် ချမှတ်ထားသော “တားဆီးကန့်သတ်မှု” ကို ဖယ်ရှားခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။

မိုဟမ္မက်၏ နိုင်ငံတော်၏ “တက်ခြင်းနှင့် ကျခြင်း” ကို တက်ခြင်းနှင့် ကျခြင်းအဖြစ် များစွာမဖော်ပြဘဲ၊ “လွှတ်ပေးခြင်း” နှင့် “တားဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း” အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ အစ္စလာမ်ကို ပရောဖက်ပြုချက်အရ လွှတ်ပေးသောအခါ၊ ထိုလွှတ်ပေးခြင်းကို နိနေဝေစစ်ပွဲအားဖြင့် ပုံဖော်ပြသထားသည်။

တံပိုးခုနစ်လုံးအနက်၌ အစ္စလာမ်၏ “ဝမ်းနည်းဘေး” တံပိုးများသာလျှင် ပရောဖက်ပြုရာ သမိုင်းထဲသို့ ပထမဆုံး ထည့်သွင်းဖော်ပြခံရသောအချိန်မှ ကရုဏာကာလပိတ်သိမ်းခြင်းအဆုံးတိုင်အောင် တစ်သမတ်တည်းသော အာဏာတစ်ရပ်အဖြစ် သမိုင်းကာလတစ်လျှောက်လုံးကို ဖြတ်သန်းလွှမ်းမိုးထားသည်။ အနောက်ရောမအပေါ် သက်ရောက်ခဲ့သော ပထမတံပိုးလေးလုံးသည် Odoacer, Genseric, Atilla the Hun နှင့် Alaric တို့ကို ကိုယ်စားပြုသဖြင့် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၌ ဘုရားသခင်၏ ထောက်ပံ့စီမံတော်မူခြင်းဆိုင်ရာ တရားစီရင်ရေးအာဏာလေးရပ်ကို သင်္ကေတပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ မျက်မှောက်ခေတ်ဆိုင်ရာ တူညီသက်ဆိုင်မှုသည် ထိုရှေးဟောင်းအာဏာလေးရပ်မှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသောအရာ မဟုတ်ပေ။ သို့ရာတွင် “ဝမ်းနည်းဘေး” တံပိုးများ၌ကား ထိုသို့ မဟုတ်ပေ။ အစ္စလာမ်သည် သမိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် ကရုဏာကာလပိတ်သိမ်းခြင်းအဆုံး၌ အပြည့်အဝ လွှတ်ပေးခြင်းခံရမည့်တိုင်အောင် လွှတ်ပေးခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်တားဆီးခြင်း၏ တိုက်ရိုက်အစဉ်အဆက်ကို ဆက်လက်ထားရှိလေသည်။ “ဝမ်းနည်းဘေး” တံပိုးများနှင့်အတူ ‘လွှတ်ပေးခြင်း’ ၏ “သော့ချက်” ကို Nineveh စစ်ပွဲအားဖြင့် မှတ်သားဖော်ပြထားသည်။

ရှေ့ဆောင်သူတို့သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်ကို နှစ်ပေါင်းတစ်ရာငါးဆယ် စတင်ရာနေ့အဖြစ် မှန်ကန်စွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိုကာလသည် ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်၌ အဆုံးသတ်ကာ၊ ထို့နောက် တစ်ဖန် ၁၈၄၀ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၁ ရက်တွင် ပြီးဆုံးသည့် နှစ်ပေါင်း သုံးရာကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် ဆယ့်ငါးရက် ကာလကို စတင်စေခဲ့သည်။

ယခင်ဆောင်းပါး၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် အော့တိုမန် ဘေးလစ်ခ်၏ တည်ထောင်သူ Osman I ၏သားဖြစ်သော Sultan Orhan Gazi က အရေးပါသော ဘိုင်ဇန်တိုင်းမြို့ Nicomedia ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့သောအခါ Nicomedia အပေါ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည့် 1333 မှ 1337 အထိ ဝိုင်းရံမှုကို သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဝိုင်းရံမှုသည် သူ၏ဖခင် Osman နှင့်အစပြုခဲ့သော Nicomedia ကိုဆန့်ကျင်သည့် စစ်ပွဲ၏ အဆုံးသတ်ဖြစ်သည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၉၊ အပိုဒ် ၁၀ ၌ဖော်ပြထားသော နှစ်တစ်ရာငါးဆယ်ကာလသည် 1299 ခုနှစ် ဇူလိုင် 27 ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ရပ်၏ အစဖြစ်သောကြောင့် ထိုစတင်သည့်နေ့စွဲနှင့် ဆက်နွှယ်သော သမိုင်းကို သတိပြုမှတ်သားရမည်ဖြစ်သည်။ Osman I (အော့တိုမန် မင်းဆက်၏ တည်ထောင်သူ) သည် Sultan Orhan Gazi ၏ဖခင်ဖြစ်ပြီး၊ 1299 ခုနှစ် ဇူလိုင် 27 ရက်နေ့တွင် Nicomedia ဒေသအတွင်း၊ Nicomedia မြို့နှင့် နီးကပ်သော အရပ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် Bapheus စစ်ပွဲတွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာအပေါ် အရေးပါသော အစောပိုင်း အောင်ပွဲကို ရရှိခဲ့သည်။ Nicomedia သည် ရောမနှင့် အစောပိုင်း ဘိုင်ဇန်တိုင်း သမိုင်းတွင် အလွန်အရေးကြီးသော မြို့တော်တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အော်စမန်၏တပ်ဖွဲ့များသည် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး ဦးဆောင်သော ဘိုင်ဇန်တိုင်းတပ်ကို အနိုင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်ပွဲကို အော်စမန်က ဘီသီနီးယား (အနောက်မြောက် အနာတိုလီးယား) ဒေသတွင် အာဏာကို စုစည်းတည်ထောင်စပြုခဲ့ပြီးနောက် သူ၏ ပထမဆုံး အရေးပါသော လွတ်လပ်သီးခြား စစ်ရေးအောင်မြင်မှုများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြသည်။ ၎င်းသည် တူရကီ ဘေးလစ်ခ် (မျိုးနွယ်စုအခြေပြု မင်းစိုးရာဇဝင်နယ်ပယ်ငယ်) တစ်ရပ်မှ နောင်ကာလတွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းနယ်မြေများကို စိန်ခေါ်ကာ အနိုင်ယူမည့် တိုးတက်မြင့်တက်လာသော အင်အားတစ်ရပ်သို့ ကူးပြောင်းရာ၌ အရေးပါသော ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့စွဲသည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၄၅၃ ခုနှစ်၌ ကွန်စတန်တီနိုပယ် ကျရောက်ချိန်၌ အော်တိုမန် အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော အစ္စလာမ်၏ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှု ကာလတစ်ရပ်၏ အစကို မှတ်သားပေးသည်။ အော်စမန်သည် ဂါဇီ စစ်သည်တော်များ (အစ္စလာမ်ရေးရာ စိတ်အားထက်သန်မှုဖြင့် နယ်စပ်ဒေသတွင် စစ်ဝင်တိုက်ခိုက်သူများ) ကို အသုံးချခဲ့ပြီး၊ ထိုအခါမှစ၍ ဂါဇီ နယ်စပ်စစ်သည်တော်များသည် ပိုမိုဖွဲ့စည်းတကျရှိသော တပ်မတော်တစ်ရပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံရလာကာ အော်စမန်မှ စတင်၍ နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏သား အော်ရန်အထိ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ အော်စမန်၏ အမွေအနှစ်တွင် အခြားအရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မှာ၊ အစ္စလာမ်သည် ပိုင်ဆိုင်မှုနယ်မြေကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အခွင့်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အောင်ပွဲရလဒ်မှ ရရှိသော လုယူပစ္စည်းများသာ ရရှိစေပြီး နယ်မြေတစ်စုံတစ်ရာကို မည်သည့်အခါမျှ မပိုင်ဆိုင်နိုင်စေသော ဂါဇီ စစ်သည်တော်များ၏ ဖွဲ့စည်းမှုမရှိသော ရုတ်တရက် ထိုးစစ်ဆင်၍ ချက်ချင်း ဆုတ်ခွာသော စစ်နည်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် အော်စမန်သည် နီကိုမီဒီယာဒေသ၌ စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် သုံးဆယ့်လေးနှစ်ကြာသော် သူ၏သားသည် မြို့တော်နီကိုမီဒီယာအပေါ် လေးနှစ်ကြာ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ အစတွင် ဖခင်ရှိပြီး အဆုံးတွင် သားရှိသည်။ နီကိုမီဒီယာဟူ၍ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော ဒေသကို ဆန့်ကျင်၍ စစ်ပွဲသည် စတင်ကာ၊ နီကိုမီဒီယာဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နီကိုမီဒီယာကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ၁၂၉၉ ခုနှစ်မှ ၁၃၃၇ ခုနှစ်တိုင်အောင်မှာ သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်ကာလဖြစ်ပြီး၊ ပရောဖက်ပြုသဘောအရ “သုံးဆယ့်ရှစ်” ဟူသော ကိန်းဂဏန်းသည် ထမြောက်ခြင်းကို သင်္ကေတပြုသည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်မှ ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်အထိရှိသော နှစ်တစ်ရာငါးဆယ်ကာလသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ ၌ ဖော်ပြထားသော ဒုတိယအမင်္ဂလာနှင့်ဆိုင်သော အော့တိုမန်အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော ကာလကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နီကိုမီဒီယာကို အဆင့်ဆင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်ကာလသည် ဖခင်တစ်ဦး (Osman) နှင့် စတင်၍ သူ၏သား (Orphan) နှင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် မျိုးနွယ်စုအခြေပြု မင်းစိုးရာဇဝတ်တစ်ရပ်မှ အင်ပါယာတစ်ရပ်သို့ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခြင်း၏ ပထမခြေလှမ်းကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်မှ ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်အထိ နှစ်တစ်ရာ့ငါးဆယ်အတွင်းတွင် သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်၏အဆုံးကို မှတ်သားဖော်ပြသော လေးနှစ်ဝိုင်းရံမှုတစ်ရပ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ နီကိုမီဒီယာကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၏အစသည် ဖခင် အော်စမန်အားဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ အဆုံးသတ်ကိုမူ ၁၃၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၃၃၇ ခုနှစ်အထိ လေးနှစ်ကြာ ဝိုင်းရံမှုအားဖြင့် ပြီးစီးစေခဲ့သည်။ ထိုဝိုင်းရံမှုကို အော်စမန်၏သားက ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် ထိုတစ်ရာငါးဆယ်နှစ်ကာလ ကုန်ဆုံးသည့်အခါ၊ ဘိုင်ဇန်တိုင်း၏ ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တိုင်း အတစ်ဆယ့်တစ်မြောက်၊ သို့မဟုတ် အရှေ့ရောမ၏ နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်းသည် ရာဇပလ္လင်ကို လက်ခံရယူရန် တူရကီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ကို ရှာဖွေတောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုနေ့စွဲမှစ၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ အနိုင်သိမ်းခံရသည်အထိ လေးနှစ်ကြာခဲ့သည်။ ထိုလေးနှစ်ကာလသည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်းသည်လည်း ထိုဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ အစ္စလာမ်၏ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းကို တစ်ရာငါးဆယ်နှစ် ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပထမ သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ ယင်းသည် လေးနှစ်ကြာသော ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တစ်ရာငါးဆယ်နှစ် ကုန်ဆုံးသည့်အခါတွင် အစ္စလာမ်သည် တူရကီတို့ အချိန်အခါ၌ ပိုင်ဆိုင်ထားသော အာဏာတန်ခိုးကြောင့် အရှေ့ရောမကို အရှက်ရစေသည့် အဆင့်တစ်ရပ်အထိ တိုးတက်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၁၄၄၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့၏ အရှက်ကွဲခြင်းမှ လေးနှစ်ကြာသည့်နောက်တွင်၊ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့သည် ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်၍ သိမ်းပိုက်ခံရသဖြင့် အရှေ့ရောမသည် ပျက်စီးကျဆုံးသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမ သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်၏ အဆုံးကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် မှတ်သားထားသကဲ့သို့၊ အော့တိုမန် အင်ပါယာ၏ တည်ထောင်ခြင်းကိုလည်း ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် မှတ်သားထားသည်။

မောရှေသည် တရားဟောရာကျမ်း၌ တောကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်ခဲ့ရသော အနှစ်လေးဆယ်တိုင် တရားစီရင်ခြင်း၏ နောက်ဆုံးအနှစ် သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် သင်္ကေတအဖြစ် သုံးဆယ့်ရှစ် ဟူသော ကိန်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ကေတအဖြစ် သုံးဆယ့်ရှစ် ဟူသော ကိန်းသည် လေးဆယ် ဟူသော ကိန်းနှင့် ဆက်နွယ်မှုတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်လျက်ရှိသည်။ အော့စ်မန်သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် နီကိုမီဒီယာ နယ်မြေကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး၊ သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်အကြာတွင် သူ၏သားသည် ထိုနယ်မြေ၏ မြို့တော်ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထိုနယ်မြေနှင့် မြို့တော်သည် နှစ်ခုလုံး နီကိုမီဒီယာပင် ဖြစ်ကြသည်။ သမိုင်းပညာရှင်များသည် ဤတိုက်ပွဲကို အော်တိုမန်အင်ပါယာ ထမြောက်တက်လာခြင်း၏ အစအဦးကို သတ်မှတ်ပေးသော အဆင့် ‘နှစ်’ ဆင့်အနက် ပထမအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ သမိုင်းက သတ်မှတ်ထားသော ဒုတိယအဆင့်မှာ ၁၃၀၁ ခုနှစ်ရှိ နီကေးယား တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ ဖခင် အော့စ်မန်သည် နီကေးယားဟု ခေါ်သော နယ်မြေကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး၊ ၁၃၃၁ ခုနှစ်တွင်၊ သုံးဆယ့်နှစ်နှစ်အကြာ၌၊ သူ၏သားသည် ယခင် ရောမမြို့တော်တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သော နီကေးယားဟု အမည်ရှိ မြို့တော်ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ်နှင့် နိကိုမီဒီယာ စစ်ပွဲတို့နှင့် ဆက်စပ်၍၊ အဆင့်နှစ်ဆင့်အနက် ပထမအဆင့်အဖြစ် ရှိခဲ့သကဲ့သို့၊ ဒုတိယအဆင့်မှာ နှစ်နှစ်အကြာ ၁၃၀၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၂၉၉ သည် သုံးဆယ့်ရှစ်၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ နှစ်နှစ်အကြာတွင် (လေးဆယ်) နိကေအာ၏ နယ်မြေကို ဖခင်က သိမ်းယူသည်။ ကတိတော်ပေးထားသော ပြည်ကို သိမ်းယူရန် ရှေးဣသရေလလူမျိုးတို့ ထမြောက်လာခြင်း၌ တွေ့ရသော သုံးဆယ့်ရှစ်နှင့် လေးဆယ်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို ၁၂၉၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နှင့် ၁၃၀၁ ခုနှစ်တို့တွင် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည်။ အစ္စလာမ် ထမြောက်လာခြင်း၏ ထိုပထမ အဆင့်နှစ်ဆင့်ကို စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများဖြင့် မှတ်သားထားပြီး၊ ယင်းတို့သည် ဖခင်က နယ်မြေကို အစ၌ သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် သားက နယ်မြေ၏ မြို့တော်ကို အဆုံးတွင် သိမ်းပိုက်ခြင်းတို့ဖြင့် စတင်ပြီး ပြီးဆုံးသည်။ မြို့တော်နှစ်မြို့လုံး လက်လွတ်ကျဆုံးသောအခါ၊ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုအောက်တွင် ကျဆုံးခဲ့ကြသည်။ မြို့တော်နှစ်မြို့လုံးသည် တစ်ချိန်ချိန်တွင် အရှေ့ရောမ၏ မြို့တော်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

၁၂၉၉ နှင့် ၁၃၀၁ သည် ၁၈၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဆုံးသို့ ရောက်ရှိကြပြီး၊ ယင်းသည် လစ်ချ်က ၎င်း၏ အမြင်နှင့် ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်သော သုံးရာကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် ဆယ့်ငါးရက်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်ကို ပထမဦးစွာ ထုတ်ဝေခဲ့သော ၁၈၃၈ ခုနှစ်၏ သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုပရောဖက်ပြုချက်သည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၈၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့၌ ပြည့်စုံမည်ဖြစ်သည်။ မီလာရိုက်များအတွက် ထမြောက်ရပ်တည်ခြင်း၏ အဆင့်နှစ်ဆင့်မှာ ၁၈၃၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၄၀ ခုနှစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

လစ်ချ်၏ '38 ခန့်မှန်းချက်နှင့် သူ၏ ပြင်ဆင်ထားသော '40 ရူပါရုံတွင်၊ ပြင်ဆင်ထားသော ခန့်မှန်းချက်မတိုင်မီ ဆယ်ရက်အလို၊ ဩဂုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် သူရေးသားထားသော ၎င်း၏ နောက်ဆုံးကြေညာချက်လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုခန့်မှန်းချက်၏ ပြည့်စုံဖြစ်ပေါ်လာမှုက သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ မှန်ကန်သော နည်းစနစ်ကို လောကအား ယုံကြည်လက်ခံစေခဲ့သည်။ ရှေးဣသရေလအမျိုး၏ ထမြောက်ပေါ်ထွန်းလာခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည့် သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်အတွင်းတွင်၊ ပင်လယ်နီကို ဖြတ်ကူးခဲ့ခြင်းမှ ကာဒေရှ်၌ ပထမအကြိမ် ပုန်ကန်မှုအထိ နှစ်နှစ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

ထိုပုန်ကန်မှုကို စမ်းသပ်မှုဆယ်ခု၏ နောက်ဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ စမ်းသပ်မှုဆယ်ခုပါဝင်သော နှစ်နှစ်ကြာ စမ်းသပ်ကာလကို တောကန္တာရ၌ သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းသည် 1838 နှင့် 1840 ကို ပုံဆောင်ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ 1840 တွင် ဆယ်ရက်ကာလတစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။

အစ္စလാം၏ တက်မြောက်လာခြင်းသည် အော်စ်မန်နှင့်အတူ ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့၌ အစပြုရာမှ ၁၃၃၇ ခုနှစ်တွင် လေးနှစ်ကြာ ဝိုင်းရံမှုဖြင့် အဆုံးသတ်သော သုံးဆယ့်ရှစ်နှစ်ကာလတစ်ရပ်ကို စတင်စေသည်။ ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့သည် သမိုင်းပညာရှင်များက အော်တိုမန် အင်ပါယာ၏ တက်မြောက်လာခြင်း၏ အစပြုချက်ဟု သတ်မှတ်သော အဆင့်နှစ်ဆင့်အနက် ပထမအဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအဆင့်မှာ ၁၃၀၁ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ၁၂၉၉ နှင့် ၁၃၀၁ ခုနှစ်များရှိ နီကိုမီဒီယာနှင့် နီကေးယား စစ်ပွဲတို့၏ အဆင့်နှစ်ဆင့်သည် ၁၈၃၈ နှင့် ၁၈၄၀ တို့ကို ပုံဆောင်ဖော်ပြသည်။ ပရောဖက်ပြုချက်၏ အစသည် အဆုံးကို သရုပ်ဖော်ပြသသည်။

နီကိုမီးဒီယာနှင့် နီကေးယားတို့သည် မိမိတို့၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာအသီးသီးအရ အရှေ့ရောမ၏ မြို့တော်အဖြစ် ယာယီတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်သည် နောက်ဆုံး၌ အေဒီ ၃၃၀ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် အရှေ့ရောမ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နီကိုမီးဒီယာနှင့် နီကေးယားတို့သည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်၏ ပြိုလဲခြင်းကို ပုံရိပ်ဆောင်ပြကြသည်။ ထိုမြို့များအားလုံးသည် အစ္စလာမ် စစ်ဝိုင်းတားဆီးတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပြိုလဲခဲ့ကြပြီး၊ ထိုစစ်ဆင်ရေး၏ နိဂုံးချုပ်အဖြစ် အစ္စလာမ်သည် ပထမဦးစွာ နယ်မြေကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ကာ ထို့နောက် မြို့တော်ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။

ပထမဆုံး ဝိုင်းရံမှုဖြစ်သော 1333 မှ 1337 အထိ လေးနှစ်ကာလသည်၊ ပရောဖက်ပြုချက် အဆုံးသတ်ခဲ့သော 1449 မှ 1453 အထိ လေးနှစ်ကာလကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သုံးရာ့ကိုးဆယ်တစ်နှစ်နှင့် ဆယ့်ငါးရက် နောက်ပိုင်းတွင်၊ 1299 ခုနှစ် ဇူလိုင် 27 ရက်နှင့် 1449 ခုနှစ် ဇူလိုင် 27 ရက်တို့၏ သမိုင်း၌ရှိသော alpha history တွင် ကိုယ်စားပြုထားသကဲ့သို့၊ ‘သုံးဆယ့်ရှစ်နှင့် လေးဆယ်’ ဟူသော လက္ခဏာများဖြင့် ကိုယ်စားပြုသော ပရောဖက်ဆိုင်ရာ အာဏာအောက်၌ Millerites တို့ ‘ထမြောက်’ လာကြသည့်အခါ အစ္စလာမ်ကို ထိန်းချုပ်ထားခြင်းခံရသည်။ အစ္စလာမ်၏ ထမြောက်လာခြင်းနှင့် ဘုရားသခင်၏ နောက်ဆုံးကာလ သတင်းပို့သူတို့၏ ထမြောက်လာခြင်းတို့ကို 38 နှင့် 40 တို့၏ ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိန်းဂဏန်းသင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသည်။

ဧဇကေလ အခန်း သုံးဆယ့်ခုနစ်တွင် အစ္စလာမ်သည် သေ၍ ခြောက်သွေ့နေသော အရိုးတို့အပေါ်သို့ အသက်ရှူပေးခြင်းခံရသည့် အရှေ့လေ၏ သတင်းစကားဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ သူတို့သည် တန်ခိုးကြီးသော စစ်တပ်တစ်ရပ်ကဲ့သို့ ထ၍ ရပ်နိုင်ကြရန် ဖြစ်သည်။ ဧဇကေလ၏ သတင်းစကား ရောက်ရှိလာသောအခါ ထ၍ ရပ်ခြင်းသည် စတင်လေသည်။ ထိုသို့ပင် 1838 နှင့် 1840 ခုနှစ်များ၏ Millerite သမိုင်းတွင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသတင်းစကားသည် 9/11 တွင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး မကြာမီ ရောက်ရှိလာမည့် တနင်္ဂနွေဥပဒေ၌ ထိုအရိုးတို့သည် တန်ခိုးကြီးသော စစ်တပ်တစ်ရပ်ကဲ့သို့ ထ၍ ရပ်ကြလိမ့်မည်။ နောက်ဆုံးသော နေ့ရက်များ၌ ဘုရားသခင်၏ စစ်တပ်သည် အောင်မြင်သော အသင်းတော်အဖြစ် တည်ထောင်ခြင်းခံရသည်ကို 1838 နှင့် 1840 တို့က ပုံဆောင်ထားသည်။ 9/11 မှ တနင်္ဂနွေဥပဒေအထိကို 1840 မှ 1844 အထိက ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့၊ ၎င်းသည် 2023 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 31 ရက်မှ Nashville ၏ မီးလုံးများအထိ ကာလကိုလည်း ပုံဆောင်ထားသည်။

ကွန်စတန်တိုင် ပထမမြောက် (အကြီးတော်) မှ အင်ပါယာကို ခွဲဝေခဲ့သောအချိန်မှစ၍ နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်အထိသည် အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုပရောဖက်ဆိုင်ရာ ကာလသည်၊ ကွန်စတန်တိုင် အကြီးတော်နှင့် ကွန်စတန်တိုင် တစ်ဆယ့်တစ်မြောက်တို့အကြား တိုက်ရိုက် သွေးဆက်နွယ်မှု မရှိခဲ့သော်လည်း၊ သူတို့၏ အမည်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသည့်အတိုင်း ပရောဖက်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် သင်္ကေတဆိုင်ရာ အဖနှင့် သားတစ်ဦးဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသည်။ ပထမနှင့် နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်တို့ကိုလည်း ပရောဖက်ဆိုင်ရာအားဖြင့် အာလဖာနှင့် အိုမေဂါ သင်္ကေတများအဖြစ် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ အဖ (အာလဖာ) သည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို မြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကာ၊ သား (အိုမေဂါ) သည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့က မြို့တော်အဖြစ် မရှိတော့သည့် ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ အရှေ့ရောမ၏ ပရောဖက်ဆိုင်ရာ ကာလကို ပထမနှင့် နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်တို့က အမှတ်အသားပြုထားသည်။ ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သော နှစ် ၁၅၀ ကာလတွင် နှစ် ၃၈ ကာလတစ်ရပ် ပါဝင်ပြီး၊ နှစ် ၄၀ ကြာ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထိုဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုသည် ၁၄၄၉ မှ ၁၄၅၃ အထိကာလကို ပုံဆောင်ပြခဲ့သည်။ နီကိုမီဒီယာ စစ်ဆင်ရေးသည် နယ်မြေတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနယ်မြေ၏ မြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ပထမနှင့် နောက်ဆုံး ကွန်စတန်တိုင်တို့ကဲ့သို့ပင်၊ နီကိုမီဒီယာကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် အဖတစ်ဦး (ပထမ) ဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (နောက်ဆုံး) ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

၁၄၄၉ ခုနှစ်တွင် Constantine the last ၏ အရှက်ခွဲခံရခြင်းမှ စ၍ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် Constantinople ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်၍ ကျဆုံးသွားသည်အထိ ရေတွက်သည့် တစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်ကာလ၏ အစောပိုင်းအပိုင်းတွင် လေးနှစ်ကြာ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယအမင်္ဂလာကို ကိုယ်စားပြုသော နှစ်သုံးရာ ကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် ဆယ့်ငါးရက် အချိန်ပရောဖက်ပြုချက်သည် ၁၄၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်တွင် စတင်၍ ၁၈၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၁ ရက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်သည် Sister White က “ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော်ကို ဘုန်းထင်ရှားစွာ ထင်ရှားဖော်ပြခြင်း” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော လေးနှစ်တာကာလ၏ အစကို မှတ်သားပေးသည်။

အစ္စလာမ်သည် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်တားဆီးခြင်းခံရပြီး၊ ထိုနောက် လေးနှစ်ကြာကာလတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် ပင်တေကုတ္တေပွဲနေ့၌ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော် သွန်းလောင်းခြင်းနှင့်လည်းကောင်း၊ 9/11 တွင် တတိယအမင်္ဂလာ၏ အစ္စလာမ်က နယူးယောက်မြို့၏ “အဆောက်အအုံကြီးများ” ကို ထိမှန်ချိန် ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၈ ၏ အားကြီးသောကောင်းကင်တမန် ဆင်းသက်လာခြင်းနှင့်လည်းကောင်း ကိုက်ညီသည်။ 9/11 သည် တစ်သိန်းလေးသောင်းလေးထောင်တို့၏ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလ စတင်ခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းသည် အချိန်ကာလတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုတံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလ၏ အဆုံးသတ်၌လည်း ထိုကာလ၏ အစပြုခြင်းတွင် ရှိသော လက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ 9/11 တွင် ခရစ်တော် ဆင်းသက်လာသောအခါ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံးသော တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလ စတင်ချိန်၌ သက်သေနှစ်ပါးကို ထမြောက်စေရန် မိက္ခေလ ဆင်းသက်လာခြင်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်အဖြစ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။

နိနေဝေ၏ စစ်ပွဲဖြစ်သော သော့ချက်သည် အစ္စလာမ်၏ အမျိုးမျိုးသော လွှတ်တင်ခြင်းများကို ကိုယ်စားပြု၍၊ ထိုလွှတ်တင်ခြင်းများက အရှေ့ရောမကို 1453 ခုနှစ်တွင် လဲကျစေမည်ဖြစ်သည်။ အခန်းငယ် ၁၀ ၌ ဖော်ပြထားသော “ငါးလ” ဟူသည့် တစ်ရာငါးဆယ်နှစ်အတွင်းတွင်၊ အစပိုင်းနှင့် အဆုံးပိုင်း နှစ်ဖက်စလုံး၌ လေးနှစ်ကာလတစ်ရပ် ပါဝင်သည်။ ထိုလေးနှစ်ကာလ နှစ်ရပ်သည် နှစ်သုံးရာကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် တစ်ဆယ့်ငါးရက်၏ အဆုံးသတ်နှင့် ဆက်နွယ်နေပြီး၊ ထိုအဆုံးသတ်သည် 1840 ခုနှစ်မှ 1844 ခုနှစ်အထိရှိသော လေးနှစ်ကာလတစ်ရပ်ကို အမှတ်အသားပြု၍၊ ထိုကာလအတွင်း ခရစ်တော်သည် “မိမိ၏ ဘုန်းတော်ဖြင့် မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးကို အလင်းပေးမည်” ဖြစ်သည်။ 1844 ခုနှစ်တွင် ပရောဖက်ပြုကာလကို ထပ်မံအသုံးမပြုတော့ကြောင်း၊ အကြောင်းမှာ အချိန်သည် “နောက်တဖန် မရှိတော့” မည်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

လေးနှစ်ကာလများ၏ ထိုသုံးကြောင်းသည် 9/11 မှ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေအထိရှိသော တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကာလနှင့် ကိုက်ညီသကဲ့သို့၊ 2023 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 31 ရက်မှစ၍ Nashville ၏ မီးလုံးများကို ပို့ဆောင်ရန် အစ္စလာမ်ကို တစ်ဖန်လွှတ်ပေးသည့်အချိန်အထိ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော 9/11 မှ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေအထိ၏ ဖရက်တယ်နှင့်လည်း ကိုက်ညီကြသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်မှ နက်ရှ်ဗီးလ်၏ မီးလုံးများတိုင်အောင်ရှိသော ပရောဖက်ပြု ဖရက်တယ်ပုံသဏ္ဍာန်ကို၊ ၉/၁၁ မှ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေတိုင်အောင်ရှိသော တံဆိပ်ခတ်ရာကာလနှင့် အားလုံးညီညွတ်သော လေးနှစ်စီပါဝင်သည့် ပရောဖက်ပြုကာလသုံးခုအားဖြင့် ပုံစံတင်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သက်သေခံလေးပါးက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်မှ နက်ရှ်ဗီးလ်တိုက်ခိုက်မှုတိုင်အောင်ရှိသော သမိုင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြကြပြီး၊ ထိုသက်သေခံတစ်ပါးစီအတွက် “သော့ချက်” ဖြစ်သည့်အရာမှာ နိနဝေ၏ စစ်ပွဲပင် ဖြစ်သည်။ 1333၊ 1449၊ 1840 နှင့် 9/11 တို့သည် အားလုံး အလှည့်အပြောင်းမှတ်တိုင်များ— “သော့များ” — ဖြစ်ကြသည်။

ဒီယိုကလီတီယန်သည် ၂၈၄ ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ဖြစ်လာပြီးနောက်၊ ၂၉၃ ခုနှစ်တွင် အင်ပါယာကို ဥပဒေအရ အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ ခွဲဝေကာ တက်ထရာခီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တည်ထောင်သောအခါ၊ နီကိုမီးဒီးယားကို ရောမအင်ပါယာ၏ အရှေ့မြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နီကိုမီးဒီးယားသည် ဆယ်စုနှစ်အတော်များများကြာ အရှေ့ဘက်ဒေသရှိ အဓိက အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးမြို့တော်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကွန်စတန်တိုင် မဟာမင်းကြီးသည်လည်း အနီးအနားရှိ ဘိုင်ဇန်တီယမ်တွင် မြို့တော်သစ် တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်မီ (၎င်းကို ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်) ယင်းကို အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကွန်စတန်တီနိုပယ်သည် အဓိက မြို့တော်ဖြစ်လာပြီးနောက်တွင်ပင် နီကိုမီးဒီးယားသည် မာမာရာပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် မဟာဗျူဟာကျစွာ တည်ရှိသော ဒေသဆိုင်ရာ အဓိကဗဟိုဌာနတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ရောမ သို့မဟုတ် ကွန်စတန်တီနိုပယ်ကဲ့သို့ အမြဲတမ်းမြို့တော်မဟုတ်သော်လည်း၊ ရောမသမိုင်း၏ အရေးပါသော ကူးပြောင်းကာလတစ်ရပ်အတွင်း နီကိုမီးဒီးယားကို အရှေ့မြို့တော်အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တစ်ရာ့ငါးဆယ်၏ အစတွင် အရှေ့ရောမ၏ မြို့တော်တစ်မြို့သည် သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရပြီး၊ အဆုံးတွင်လည်း အရှေ့ရောမ၏ မြို့တော်တစ်မြို့သည် သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရသည်။ ထိုသိမ်းပိုက်ခြင်း နှစ်ကြိမ်စလုံးတွင် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှု ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဒီအိုကလီတီယန် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် အေဒီ ၂၉၃ ခုနှစ်တွင် တက်ထရာခီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်သောအခါ နီကိုမီဒီယာမြို့ကို ရောမအင်ပါယာ၏ အရှေ့ပိုင်းမြို့တော်အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ တက်ထရာခီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် အင်ပါယာကို အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲထားသော စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ အရှေ့နှင့် အနောက် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် အကြီးတန်း ဘုရင်မင်းမြတ် (Augusti) တစ်ပါးနှင့် အငယ်တန်း ဘုရင်မင်းမြတ် (Caesar) တစ်ပါးစီ ပါဝင်သဖြင့် “တက်ထရာခီ” ဟူသော စကားလုံးက ကိုယ်စားပြုသော လေးပါးအရေအတွက် ပြည့်စုံလာခဲ့သည်။

ဒိုင်အိုကလီရှန်သည် စမုရနာအသင်းတော်၏ အိုမီဂါသင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ နီရိုသည် အာလဖာသင်္ကေတဖြစ်သည်။ ကွန်စတန်တိုင် မဟာသည် ပေရဂမုအသင်းတော်၏ အာလဖာသင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ ဂျတ်စတီနီယန်သည် အိုမီဂါသင်္ကေတဖြစ်သည်။

ရောမနိုင်ငံကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ “ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ” ခွဲဝေခြင်း (ထိုအခြေအနေသည် မတည်မြဲခဲ့) ကို ဒိုင်ယိုကလီရှန်က အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး၊ ရောမနိုင်ငံကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ခွဲဝေခြင်းကို ကွန်စတန်တင်းက အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စမြုနာဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၏ ဒုတိယ သင်္ကေတဆိုင်ရာ အသင်းတော်၏ သမိုင်းကာလအတွင်း ရောမနိုင်ငံသည် ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာအရ အရှေ့နှင့် အနောက်သို့ ခွဲဝေခံရခဲ့ပြီး၊ ပေရဂမုန်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော အလျှော့အတင်းပြုခြင်း၏ တတိယ သင်္ကေတဆိုင်ရာ အသင်းတော်၏ သမိုင်းကာလအတွင်း ရောမနိုင်ငံသည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာအရ အရှေ့နှင့် အနောက်သို့ ခွဲဝေခံရခဲ့သည်။ 293 သည် အာလဖာဖြစ်၍ 330 သည် အိုမေဂါဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အေဒီ 330 ခုနှစ်၊ မေလ 11 ရက်နေ့တွင် ကွန်စတန်တင်း မဟာမင်းကြီးသည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို အင်ပါယာ၏ မြို့တော်အဖြစ် အပ်နှံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ခရစ်နှစ် ၂၉၃ တွင် ဒိုင်အိုကလီရှန် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဥပဒေဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုသည်၊ ထိုနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၃၁၃ ရှိ မီလန်အမိန့်ပြန်တမ်း (Edict of Milan) ထုတ်ပြန်သည့်အချိန်အထိ ပြိုကွဲသွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အရှေ့ဘက်၏ ကွန်စတန်တိုင်နှင့် အနောက်ဘက်၏ လီစီနီယုစ်တို့က မီလန်အမိန့်ပြန်တမ်းကို ထုတ်ပြန်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုပေးခဲ့ကြပြီး၊ ဤသို့ဖြင့် ညှိနှိုင်းအုပ်ချုပ်သော အုပ်စိုးရှင် လေးဦး၏ စနစ်ဖြစ်သည့် တက်ထရာခီ (Tetrarchy) ကို အမှန်တကယ် အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ ထိုစနစ်သည် အဓိက အာဏာနှစ်ရပ်အကြား တိုက်ပွဲဝင်ပြိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့သည်—အနောက်ဘက်တွင် ကွန်စတန်တိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် လီစီနီယုစ် ဖြစ်သည်။ ပြိုလဲမှုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သော ထိုဥပဒေဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုသည် ခွဲခြားမှုတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ နှစ်ဆယ်နှစ်ကာလကို ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့၊ ထိုခွဲခြားမှုနှစ်ခုစလုံးသည်လည်း စနစ်၏ ပြိုလဲမှုကို အလျင်အမြန် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

စမုရနအသင်းတော်၏ကာလသည် ရောမမြို့၌ဖြစ်ပွားသော မဟာမီးလောင်မှုကို နေရိုးက ခရစ်ယာန်များကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းရန် အသုံးချခဲ့ပြီး၊ ထိုမီးကို ခရစ်ယာန်များက စတင်လောင်ကျွမ်းစေသည်ဟု နေရိုးက စွပ်စွဲခဲ့သည့် ခရစ်နှစ် ၆၄ ခုနှစ်တွင် နေရိုးနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။ နေရိုးသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၏ အစကို အမှတ်အသားပြုသကဲ့သို့ နောက်ဆုံးကာလ၏ အဆုံးသတ်ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကိုလည်း ပုံရိပ်ဖော်ပြသည်။ ထိုနောက်ဆုံးညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုသည် စုံစမ်းစစ်ဆေးကာလ ပိတ်သိမ်းသည့်အချိန်တိုင်အောင် ဆက်လက်တည်ရှိပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာသည် ကူညီမည့်သူ မရှိဘဲ အဆုံးသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ ထိုသို့ဖြစ်၍ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၏ ပထမကာလသည် ရောမ၏ မီးလောင်ခြင်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ရောမ၏ မီးလောင်ခြင်းနှင့်အတူ အဆုံးသတ်သည်။

စမုရနာအသင်းတော်၏ကာလသည် ရောမမြို့၌ မီးလောင်မှုကြီးဖြစ်ပွားခဲ့သောအချိန်ကို နေရိုက ခရစ်ယာန်များကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းရန် အသုံးချ၍၊ မီးလောင်မှုကိုလည်း သူတို့က စတင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည့် ခရစ်နှစ် ၆၄ ခုနှစ်တွင် နေရိုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာငါးဆယ် ကြာပြီးနောက် ၎င်းသည် မီလန်အမိန့်စာဖြင့် ခရစ်နှစ် ၃၁၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ “အမိန့်စာ” သည် ဒိုင်အိုကလီရှန်၏ တရားဝင် ပိုင်းခြားမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ဆယ်ကာလ၏ အဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့၊ နေရိုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သော စမုရနာ၏ နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာငါးဆယ်ကာလ၏ အဆုံးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ စမုရနာအသင်းတော်နှင့် နေရိုအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာငါးဆယ်ကြာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကာလအတွင်း၊ ဒိုင်အိုကလီရှန်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော အဆိုးရွားဆုံး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆယ်နှစ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို ဆယ်နှစ်ကြာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုသည် ခရစ်နှစ် ၂၉၃ ခုနှစ်တွင် အင်ပါယာကို တရားဝင် ပိုင်းခြားခဲ့သော သူ၏ လုပ်ရပ်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည့် ဒိုင်အိုကလီရှန်၏ နှစ်နှစ်ဆယ်ကာလ၏ နောက်တစ်ဝက်ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၂၉၃ ခုနှစ်တွင် ဒိုင်အိုကလီရှန်က အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ တရားဝင် ပိုင်းခြားခြင်းမှ စတင်ကာ၊ ဆယ်နှစ်စီ နှစ်ကာလဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နှစ်နှစ်ဆယ်ကာလတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

ဒီအိုကလီရှန်သည် အင်ပါယာကို အရှေ့နှင့် အနောက် ဟူ၍ ဥပဒေအရ ပိုင်းခြားတည်ဆောက်ခဲ့သဖြင့်၊ ထိုသို့ပြုခြင်းသည် ကွန်စတန်တိုင်န်က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ပိုင်းခြားမှု၏ ပုံဆောင်သဘောကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ဒီအိုကလီရှန်၏ ပိုင်းခြားမှုမှာ အရှေ့နှင့် အနောက် ဟူ၍ ဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းတွင် အရှေ့ဘက်၌ အုပ်စိုးရှင် နှစ်ဦးနှင့် အနောက်ဘက်၌လည်း အုပ်စိုးရှင် နှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒေသတစ်ခုစီအတွက် အဓိက အုပ်စိုးရှင် တစ်ဦးနှင့် ဒုတိယ အုပ်စိုးရှင် တစ်ဦး စီ ရှိခဲ့သည်။ 303 ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ 23 ရက်နေ့တွင် ဒီအိုကလီရှန်သည် ခရစ်ယာန်များကို ဆန့်ကျင်သော “အမိန့်ပြန်တမ်း” များအနက် ပထမဆုံးသော တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် ရောမအင်ပါယာအတွင်းရှိ ခရစ်ယာန်များအပေါ် အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဖြစ်ခဲ့သည့် ကြီးမားသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု (Great Persecution) — (ဒီအိုကလီရှန်ခေတ် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဟုလည်း ခေါ်သည်) — ၏ အစပြုခြင်းကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။

ဒိုင်အိုကလီရှန်၏ အမွေဆက်ခံသူများ (အထူးသဖြင့် ဂလေရီယု) လက်ထက်တွင် မဟာညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းသည် အေဒီ 313 ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုနှစ်တွင် မီလန်အမိန့်တော်အားဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ စမုရနအသင်းတော်က ကိုယ်စားပြုသော ပရောဖက်ကာလ၏ အဆုံးပိုင်းညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဖြစ်သည့် ဒိုင်အိုကလီရှန်ကို ပုံဖော်ပြသသည့် အယ်လ်ဖာသင်္ကေတမှာ နေရိုဖြစ်သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းသည် အရှေ့ဘက်၏ ကွန်စတန်တိုင်နှင့် အနောက်ဘက်၏ လီစီနီယုတို့အကြား နိုင်ငံရေးအရ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းတစ်ရပ်နှင့် စာချုပ်တစ်ရပ်အားဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အေဒီ 313 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကွန်စတန်တိုင်နှင့် လီစီနီယုတို့သည် မီလန်မြို့၌ တွေ့ဆုံကာ မီလန်အမိန့်တော်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိုအမိန့်တော်သည် ခရစ်ယာန်များ (နှင့် အခြားသူများ) အတွက် အင်ပါယာတစ်လျှောက် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သည်းခံခွင့်ကို ပေးအပ်하였다။ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးမိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာစေရန်အတွက် လီစီနီယုသည် ထိုတွေ့ဆုံမှုအတွင်း သို့မဟုတ် ထိုအချိန်ဝန်းကျင်၌ ကွန်စတန်တီယာ (ကွန်စတန်တိုင်၏ မိခင်တူဖခင်ကွဲညီမ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဤလက်ထပ်မှုသည် ရောမနည်းလမ်းဆန်သော နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်ဖွဲ့မှုတစ်ရပ်၏ ပုံမှန်ဥပမာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဧကရာဇ်နှစ်ပါးအကြား သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုခိုင်မာစေကာ နှစ်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ်များနောက်ပိုင်း အင်ပါယာကို ယာယီတည်ငြိမ်စေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုမဟာမိတ်ဖွဲ့မှုသည် ကြာရှည်မခံခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ကွန်စတန်တိုင်နှင့် လီစီနီယုတို့သည် အချင်းချင်း စစ်တိုက်ကြပြီး၊ အေဒီ 324 ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တိုင်က လီစီနီယုကို အနိုင်ယူကာ တစ်ဦးတည်းသော အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နီရိုမှ ကွန်စတန်တိုင်န်အထိ စမုရနာ၏ ပရောဖက်ပြုကာလ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်သည် ပြည့်စုံခဲ့ပြီး၊ ၃၁၃ ခုနှစ်တွင် အလျှော့အတင်း၏ အသင်းတော်ဖြစ်သော ပေရဂံမု၏ အသင်းတော်က စတင်ကာ၊ ၅၃၈ ခုနှစ်တွင် သာယာသိရ၏ အသင်းတော်နှင့်အတူ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ စမုရနာ၏ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်သည် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၏ ကာလတစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး၊ ထို အလုံးစုံကာလ၏ အဆုံးပိုင်းတွင် ဒိုင်အိုကလီရှန်၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း၌ ဖော်ပြထားသော “ဆယ်ရက်” (ဆယ်နှစ်) ကို ပြည့်စုံစေခဲ့သည်။ ထိုတွင် အဆိုးရွားဆုံးသော နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကာလသည် အလုံးစုံကာလတစ်ရပ်လုံး၏ ဖရက်တယ်တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုဆယ်နှစ်သည် နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်၏ ဖရက်တယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဆယ်နှစ်သည် နီရို၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၏ အိုမီဂါကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အဆုံးတွင် အင်ပါယာကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူ၍ အိုမီဂါပိုင်းခြားခြင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

စမုရနာကာလသည် ရောမမြို့မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သော အေဒီ 64 ခုနှစ်တွင် စတင်၍၊ နှစ်ရာငါးဆယ်နှစ်ကြာပြီးနောက် အေဒီ 313 ခုနှစ်တွင် မီလန်အမိန့်တော်နှင့် အရှေ့နှင့်အနောက်တို့၏ နိုင်ငံရေးအရ အိမ်ထောင်ဖက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၏ ဆယ်နှစ်ပုံစံတူပုံငယ်ကာလသည် အေဒီ 303 ခုနှစ်တွင် စတင်၍၊ အေဒီ 313 ခုနှစ်တွင် မီလန်အမိန့်တော်နှင့် အရှေ့နှင့်အနောက်တို့၏ နိုင်ငံရေးအရ အိမ်ထောင်ဖက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဒိုင်အိုကလီးရှန်က အေဒီ 293 ခုနှစ်တွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တို့ကို ဥပဒေအရ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော အနှစ်နှစ်ဆယ်ကာလသည်၊ အေဒီ 313 ခုနှစ်တွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တို့၏ နိုင်ငံရေးအရ အိမ်ထောင်ဖက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အေဒီ 313 ခုနှစ်တွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော အိမ်ထောင်ရေးသဘောတူစာချုပ်သည်၊ အေဒီ 324 ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ကွန်စတန်တိုင်သည် အနောက်၏ လီစီနီယပ်စ်ကို အနိုင်ယူ၍ ရောမ၏ တစ်ဦးတည်းသော အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အေဒီ 324 ခုနှစ်၏ ပရောဖက်ပြုထားသော ကွာရှင်းခြင်းသည်၊ အေဒီ 321 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့ ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် သုံးနှစ်အကြာ၌ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

၃၁၃ ခုနှစ်မှ ၃၃၀ ခုနှစ်အထိရှိသော ဆယ့်ခုနစ်နှစ်ကာလသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လက်ထပ်ခြင်းတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသပြီး၊ စမုရနာနှင့် နေရိုက ကိုယ်စားပြုသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၏ အဆုံးသတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပေရဂမုန်က ကိုယ်စားပြုသော အလျှော့အတင်းနှင့် သဘောတူညီမှု၏ အသင်းတော်ခေတ်၏ အစပြုခြင်းကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြသည်။ ၃၁၃ ခုနှစ်တွင် ထိုလက်ထပ်ခြင်းနှင့်အတူ ပေရဂမုန်၏ အစပြုခြင်းနောက်တွင်၊ ၃၂၁ ခုနှစ် ပထမ တနင်္ဂနွေဥပဒေ၌ စတင်ခဲ့သော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၏ အစပြုခြင်းက လိုက်လာသည်။ ထို့နောက် ၃၂၄ ခုနှစ်၏ ပရောဖက်ဆန်သော ကွာရှင်းခြင်းက လိုက်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုအရာသည် အရှေ့နှင့် အနောက်ကို ကွန်စတန်တိုင်၏ လက်အောက်၌ အင်ပါယာတစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းစေခဲ့သည်။ ခြောက်နှစ်အကြာ ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် အရှေ့နှင့် အနောက်ဟူသော ခွဲခြားမှုကို ပရောဖက်ဆန်စွာ ထပ်မံပြသခဲ့သည်။ ထိုဆယ့်ခုနစ်နှစ်ကာလသည် ပရောဖက်သမိုင်းတွင် ၅၃၈ ခုနှစ်၌ သီယာတိရအသင်းတော် ပေါ်ထွန်းလာသည်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိမည့် ပေရဂမုန်အသင်းတော်၏ အယ်လ်ဖာကာလကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုအယ်လ်ဖာကာလသည် ၃၃၀ ခုနှစ်မှ ၅၃၈ ခုနှစ်အထိကာလ၏ အဆုံးတွင် ရှိမည့် အိုမီဂါသမိုင်းတစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုမည်ဖြစ်သည်။ ပေရဂမုန်၏ အိုမီဂါသမိုင်းသည် ၄၉၆၊ ၅၀၈ နှင့် ၅၃၃ ခုနှစ်များ၏ ကာလကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ရာဖိယာစစ်ပွဲနှင့်ဆက်နွှယ်သော ပတိုလမဲသည် “ဆယ့်ခုနစ်နှစ်” အုပ်စိုးခဲ့ပြီး၊ ရာဖိယာစစ်ပွဲနှင့် ပါနီယံစစ်ပွဲအကြားတွင်လည်း “ဆယ့်ခုနစ်နှစ်” ရှိခဲ့သည်။ ထိုဆယ့်ခုနစ်နှစ်တို့သည် သင်္ကေတအရ 313 ခုနှစ်မှ 330 ခုနှစ်အထိရှိသော ဆယ့်ခုနစ်နှစ်နှင့် ကိုက်ညီကြသည်။ နေရို၏ စမုရနာနှင့်ဆက်နွှယ်သော နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်က ပေရဂါမုအသင်းတော်၏ ပထမဆယ့်ခုနစ်နှစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး၊ ဒံယေလ အခန်း ၈၊ အပိုဒ် ၁၄ ၏ နှစ် ၂၃၀၀ အစပြုရာ အမှတ်ဖြစ်သည့် BC 457 ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော တတိယအမိန့်တော်မှ စတင်သည့် နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ထိုအရာသည် အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ အခြေခံနှင့် ဗဟိုမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်။ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်ဖြစ်သော သက်သေခံနှစ်ပါးသည် 1776 ခုနှစ်တွင် စတင်၍ ယခုနှစ် 2026 ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်မည့် သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ခြောက်မြောက်နိုင်ငံ၏ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်နှစ်နှင့် ကိုက်ညီကြသည်။

အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ ရှေ့ဆောင်တို့သည် ၃၁၃ မှ ၃၃၀ အထိသော ဆယ့်ခုနစ်နှစ်ကာလကို မမြင်နိုင်ခဲ့ကြ၊ မနားလည်ခဲ့ကြပေ။ အကြောင်းမူကား ၁၈၄၄ ခုနှစ်၌ပင် သူတို့သည် သတ္တမနေ့ ဥပုသ်နေ့၏ အရေးကိစ္စ သို့မဟုတ် နေ၏နေ့၏ အရေးကိစ္စကိုပင် မနားလည်သေးကြသော်လည်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သူတို့သည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၉:၁၀ ၏ တစ်ရာငါးဆယ်နှစ်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြပြီး၊ ထိုကာလသည် ၁၈၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့၌ အဆုံးသတ်ခဲ့သော သုံးရာကိုးဆယ့်တစ်နှစ်နှင့် တစ်ဆယ့်ငါးရက်သို့ ဦးတည်သည့် ကာလတစ်ခု၏ အစပြုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနားလည်မှုကြောင့် “ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော်၏ အားကြီးသော ထင်ရှားပြခြင်း” တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရင်းမြစ်များသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ ၌ အနှစ်တစ်ရာ့ငါးဆယ်၏ ဒုတိယကာလတစ်ခုကို မသိမှတ်ခဲ့ကြပါ။ ၎င်းတို့၏ အခြေခံနားလည်မှုသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ ဆိုင်ရာ “အလင်းသစ်” ကို တည်ဆောက်ထားသည့် အခြေခံပလက်ဖောင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုအလင်းကို နိနေဝေစစ်ပွဲ၏ “သော့ချက်” ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ထို “သော့ချက်” သည် ပရောဖက်ပြုချက်ကို လေ့လာသူတစ်ဦးအား ဒံယေလကျမ်းနှင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းတို့တွင် ကိုယ်စားပြုထားသော သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်၏ နိုင်ငံတော်အားလုံးကို သိမှတ်စေနိုင်သည်။ ဗာဗုလုန်၊ မေဒိ-ပါရှား၊ ဂရိ၊ ဆဲလျူစစ်နှင့် ပတိုလမိ အင်ပါယာများ၊ မုဟမ္မဒ်၏ နိုင်ငံတော်တို့ကို မြင်စေသကဲ့သို့၊ ထို့ထက် ပို၍ အရေးပါသည်မှာ ရောမအင်ပါယာကို ကြီးမားစွာ ပေါ်လွင်စေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရောမတစ်နိုင်ငံတည်း၏ တက်လာခြင်းနှင့် ကျဆင်းခြင်းသာမက အရှေ့ရောမနှင့် အနောက်ရောမတို့၏ နိုင်ငံများ၏ တက်လာခြင်းနှင့် ကျဆင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (မိစ္ဆာပရောဖက်)၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ် (သားရဲ) နှင့် ကုလသမဂ္ဂ (နဂါး) တို့ကိုလည်းကောင်း သတ်မှတ်ဖော်ပြခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံတော်များ၏ တက်လာခြင်းနှင့် ကျဆင်းခြင်း အားလုံးသည် နောက်ဆုံးတွင် လောကကို အာမဂေဒုန်သို့ ဆောင်ကြဉ်းလာသော နဂါး၊ သားရဲနှင့် မိစ္ဆာပရောဖက်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ဒံယေလကျမ်း အခန်း ၁၁ ၏ နောက်ဆုံး ခြောက်ပိုဒ်အတွင်းတွင် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ ထိုလှုပ်ရှားမှု၏ အစကို အပိုဒ် ၄၀ ၏ ဝှက်ထားသော သမိုင်းအတွင်း၌ ကိုယ်စားပြုထားသည်။

နိနဝေစစ်ပွဲသည် အဆုံးကာလဖြစ်ရပ်များ၏ အစဉ်အဆက်အတွင်း ရောမအင်ပါယာ၏ သက်သေခံချက်များ၊ အရှေ့ရောမနှင့် အနောက်ရောမနိုင်ငံများ၏ သက်သေခံချက်များနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဆိုင်ရာ ရောမ၏ သက်သေခံချက်များကို ညီညွတ်စွာ ကိုက်ညီစေရန် ပရောဖက်ပြုညွှန်းဆိုရာ အခြေခံရည်ညွှန်းချက်ကို ပေးစွမ်းသည်။ ထို့ကြောင့် နိနဝေစစ်ပွဲသည် ရောမနှင့်သက်ဆိုင်သော ပရောဖက်ပြုသက်သေခံချက် အမျိုးမျိုးတို့ကို အပြည့်အဝ ရှင်းလင်းဖော်ပြပေးသော သော့ချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဒံယေလ ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၁၄ အရ ရူပါရုံကို တည်ထောင်စေသောအရာမှာ ရောမဖြစ်သည်။ ထိုသက်သေခံချက်လိုင်းများကို အတူတကွ ပေါင်းစည်းစေသော သော့ချက်သည် နိနဝေစစ်ပွဲပင်ဖြစ်သည်။

လာမည့်ဆောင်းပါးတွင် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၉ ၏ အမင်္ဂလာများကို ဆက်စပ်ဆွေးနွေးထားသော ယခင်ဆောင်းပါး ငါးပုဒ်ကို အတူတကွ စုစည်းတင်ပြရန် ကျွန်ုပ်တို့ စတင်မည်ဖြစ်သည်။