“ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဖွဲ့စည်းထားသောအရာသည် အဘယ်နည်း၊ သမ္မာတရားသည် အဘယ်နည်း၊ မိမိတို့လက်ခံရရှိထားသော ယုံကြည်ခြင်းသည် အဘယ်နည်း၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ စည်းမျဉ်းများ—အမြင့်ဆုံး အာဏာပိုင်ထံမှ မိမိတို့အား ပေးအပ်ထားသော စည်းမျဉ်းများ—သည် အဘယ်နည်းကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် သိရှိထားသင့်သည်။” The 1888 Materials, 403.
နှစ်အတော်ကြာကာလအတွင်း Future for America သည် ဗျာဒိတ်ကျမ်းရှိ အသင်းတော်ခုနစ်ခုသည် ကမ္ဘာ၏အဆုံးတိုင်အောင် တမန်တော်များ၏ခေတ်မှစ၍ ခေတ်သစ်ဣသရေလ၏သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုရုံသာမက မောရှေ၏အချိန်မှ စတေဖန်ကို ကျောက်ခဲဖြင့်ပစ်သတ်ခြင်းအထိ ရှေးဣသရေလကိုလည်း ကိုယ်စားပြုကြောင်း သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ အက်ဒဗင့်ဝါဒ၏ ရှေ့ဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဤအမှန်တရားကို မသွန်သင်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ဤအမှန်တရားကို တည်ထောင်ပေးသော အခြေခံသဘောတရားများကို သူတို့နားလည်ခဲ့ကြပြီး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယေရှုသည် အဆုံးကို အစမှပင် ဖော်ထုတ်ပြသတော်မူပြီး ရှေးဣသရေလသည် ခေတ်သစ်ဣသရေလကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ်ဣသရေလ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်သော အမှန်တရားမည်သည့်အရာမဆို ရှေးဣသရေလ၌လည်း တည်ရှိခဲ့သည်။
မီလာရိုက်သမိုင်းမတိုင်မီက ခရစ်ယာန်တို့၏ ရိုးရာအမြင်အရ ခုနစ်ပါးသောအသင်းတော်များသည် ယောဟန်၏ခေတ်အတွင်း အာရှမိုင်းနားရှိ အမှန်တကယ်သော အသင်းတော်များကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ရိုးရာအမြင်အရပင် အသင်းတော်တစ်ခုချင်းစီအား ပေးထားသော အကြံပြုတော်မူချက်များကိုလည်း ခရစ်ယာန်သမိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ အမျိုးမျိုးသော အသင်းတော်များအား သီးခြားပေးထားသော အကြံပြုချက်များအဖြစ်လည်း နားလည်နိုင်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် ထိုအတူတူသော အကြံပေးချက်များနှင့် သတိပေးချက်များသည် တစ်ဦးချင်းခရစ်ယာန်များအတွက်လည်း ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သူတို့ နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ခုနစ်ပါးသောအသင်းတော်များသည် တပည့်တော်များ၏ခေတ်မှ ကမ္ဘာအဆုံးတိုင်အောင်ရှိ အသင်းတော်သမိုင်းကာလ ခုနစ်ကာလကို ကိုယ်စားပြုကြောင်းကိုလည်း သူတို့ နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ဤအမြင်ထောင့်များသည် မီလာရိုက်သမိုင်းမတိုင်မီကတည်းက ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။ ဝီလျမ် မီလာ မတိုင်မီကတည်းက ရှိခဲ့သော ရိုးရာအမြင်ကို ဖွဲ့စည်းထားသည့် ခုနစ်ပါးသောအသင်းတော်များအကြောင်း နားလည်ချက်လေးရပ်သည် “historicist” ဟုခေါ်သော သမ္မာကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ဆိုနည်းအပေါ် အခြေခံထားခဲ့ကြပြီး၊ ယနေ့တိုင်လည်း ထိုအပေါ်တွင်ပင် အခြေခံလျက်ရှိသည်။ ထိုနည်းလမ်းပညာရပ်ကိုပင် ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကင်တမန်တို့က ဝီလျမ် မီလာအား လက်ခံအသုံးပြုစေရန် ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။
“အာရှရှိ အသင်းတော် ခုနစ်ပါး” ဟူသည်မှာ ခရစ်တော်၏အသင်းတော်သည် မိမိ၏ ပုံသဏ္ဍာန် ခုနစ်မျိုးဖြင့်၊ ကွေ့ကောက်လှည့်လည်မှု အမျိုးမျိုးအလယ်၌၊ အောင်မြင်ဖွံ့ဖြိုးခြင်းနှင့် ဆင်းရဲခက်ခဲခြင်း အမျိုးမျိုးအတွင်း၌၊ တမန်တော်များ၏ လက်ထက်မှစ၍ ကမ္ဘာအဆုံးတိုင်အောင် ဖြစ်ပျက်လာသည့် သမိုင်းဖြစ်သည်။ “တံဆိပ်ခုနစ်ခု” သည် ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံး၌ မြေကြီးပေါ်ရှိ အာဏာများနှင့် ဘုရင်များက အသင်းတော်အပေါ် ပြုလုပ်ခဲ့သော အမှုအရာများ၏ သမိုင်းဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထိုအချိန်တစ်လျှောက်တည်း၌လည်း ဘုရားသခင်က မိမိလူမျိုးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူခြင်း၏ သမိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ “တံပိုးခုနစ်လုံး” သည် မြေကြီးပေါ်သို့၊ သို့မဟုတ် ရောမနိုင်ငံတော်အပေါ်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူသော ထူးခြား၍ ပြင်းထန်လေးနက်သည့် တရားစီရင်ချက် ခုနစ်ရပ်၏ သမိုင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် “ဖလားခုနစ်လုံး” သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်သော ရောမအပေါ်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူသော နောက်ဆုံးဘေးဒဏ် ခုနစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဤအရာများနှင့် ရောနှောလျက် အခြားဖြစ်ရပ်များစွာလည်း ရှိကြပြီး၊ မြစ်လက်တက်စီးကြောင်းများကဲ့သို့ ယက်ကန်းထိုးသကဲ့သို့ ဆက်နွှယ်ဝင်ရောက်လျက်၊ ပရောဖက်ပြုချက်၏ မဟာမြစ်ကြီးကို ပြည့်စုံစေကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ထိုအလုံးစုံသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို နిత്യതရား၏ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပို့ဆောင်သွားလေသည်။
“ဤအရာသည် ငါ့အမြင်အရ ဗျာဒိတ်ကျမ်း၌ရှိသော ယောဟန်၏ ပရောဖက်ပြုချက်အစီအစဉ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို နားလည်လိုသောသူသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း စုံလင်ပြည့်စုံစွာ သိကျွမ်းထားရမည်။ ဤပရောဖက်ပြုချက်တွင် အသုံးပြုထားသော သင်္ကေတများနှင့် ဥပမာရုပ်ပုံများကို အားလုံးကို ဤကျမ်းတစ်ကျမ်းတည်း၌ပင် ရှင်းပြထားသည်မဟုတ်ဘဲ၊ အခြားပရောဖက်များထံတွင် တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ အခြားကျမ်းပိုဒ်များ၌လည်း အနက်ဖွင့်ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ကိုမဆို ပြတ်သားရှင်းလင်းစွာ သိကျွမ်းနိုင်ရန်ပင် ဘုရားသခင်သည် အလုံးစုံကို လေ့လာသင်ယူရန် ရည်ရွယ်တော်မူခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။” William Miller, Miller’s Lectures, volume 2, lecture 12, 178.
မစ္စစ် ဝှိုက်သည် မီလာ ကိုင်စွဲခဲ့သော “historicist” အမြင်ကို သဘောတူ၍ ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း၊ မီလာ မြင်တွေ့ခဲ့သည့်ထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုကို ဗျာဒိတ်ကျမ်းအပေါ် ထပ်မံပေးခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ မီလာသည် သန့်ရှင်းရာဌာနကို ၎င်း၏ အမှန်တကယ်ဖြစ်တည်မှုအတိုင်း မသိမှတ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူသည် သန့်ရှင်းရာဌာနကို ကမ္ဘာမြေဟု နားလည်ခဲ့သည်။ မစ္စစ် ဝှိုက်က ယေရှုသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်းတွင် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော ကြိုတင်ဟောကိန်းများကို တင်ပြသည့်အခါ၊ ခရစ်တော်သည် ကောင်းကင်ဆိုင်ရာ မဟာယဇ်ပုရောဟိတ်တော်အဖြစ် မိမိ၏ အမှုတော်နှင့် ဆက်စပ်လျက် ထိုသို့ ပြုတော်မူနေကြောင်းကို သဘောပေါက်ခဲ့သည်။
ယောဟန်သည်လှည့်ကြည့်၍ ခရစ်တော်ကိုမြင်သောအခါ၊ ကိုယ်တော်သည် ယဇ်ပုရောဟိတ်ဝတ်စုံများဖြင့် မီးခုံများအကြား၌ လမ်းလျှောက်လျက်ရှိတော်မူ၏။ ထိုမီးခုံများသည် သန့်ရှင်းရာဌာန၌ တည်ရှိကြသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ယင်းသည် ကိုယ်တော်က ကောင်းကင်သို့တက်ကြွတော်မူပြီးနောက်၊ သို့သော် ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အလွန်သန့်ရှင်းရာဌာနသို့ မဝင်ရောက်မီကာလအတွင်းရှိ သမိုင်းကို ညွှန်ပြလေသည်။ Miller သည် ဤအမှန်တရား၏ အရေးပါမှုကို နားလည်နိုင်မည် မဟုတ်ခဲ့ပေ။ Tyndale၊ Luther၊ John Wycliffe သို့မဟုတ် အစောပိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများထဲမှ မည်သူမဆိုလည်း ထိုနည်းတူပင် နားလည်နိုင်ခဲ့ကြမည် မဟုတ်ပေ။ အမှန်တရားသည် တိုးတက်စဉ်ဆက်မပြတ်ပင် ဖြစ်၍၊ ပြည့်စုံသောနေ့သို့တိုင် ပိုမိုတောက်ပလျက်၊ ထပ်မံ၍ ပို၍တောက်ပလာလေသည်။
ရော်ဘင်ဆန်နှင့် ရော်ဂျာ ဝီလျမ်စ်တို့က အလွန်ဂုဏ်သရေရှိစွာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့သော အရေးကြီးသည့် အခြေခံမူကြီးတစ်ရပ်မှာ သမ္မာတရားသည် တိုးတက်ဖော်ပြလျက်ရှိသောအရာဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်ယာန်များသည် ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော နှုတ်ကပတ်တော်မှ ထွန်းလင်းလာနိုင်သမျှသော အလင်းအားလုံးကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိနေသင့်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုအခြေခံမူကို ၎င်းတို့၏ မျိုးဆက်ဆက်ခံသူများက မျက်ကွယ်ပြုသွားကြလေသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာများကို လက်ခံရရှိခြင်းအားဖြင့် အလွန်အခွင့်ထူးခံခဲ့ရသော အမေရိကန်ရှိ ပရိုတက်စတင့် အသင်းတော်များနှင့် ဥရောပရှိ အသင်းတော်များလည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလမ်းစဉ်၌ ဆက်လက်တိုးတက်ခြင်းမပြုကြ။ သစ္စာရှိသော လူအနည်းငယ်သည် အခါအားလျော်စွာ ပေါ်ထွက်လာ၍ သမ္မာတရားအသစ်ကို ကြေညာကာ ရှည်လျားစွာ လက်ခံထိန်းသိမ်းထားခဲ့သော အမှားများကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသော်လည်း၊ လူအများစုမှာ ခရစ်တော်၏ခေတ်က ယုဒလူတို့ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လူသာ၏ခေတ်က ပုပ်ရဟန်းမင်းဘာသာဝင်တို့ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မိဘဘိုးဘွားတို့ ယုံကြည်ခဲ့သကဲ့သို့ ယုံကြည်၍၊ ၎င်းတို့ အသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သကဲ့သို့ အသက်ရှင်နေထိုင်ရန်သာ ကျေနပ်နေကြသည်။ ထိုကြောင့် ဘာသာတရားသည် တဖန် ပုံစံဓလေ့ကိုသာ အဓိကထားသော အခြေအနေသို့ ယိုယွင်းကျဆင်းသွားပြန်သည်။ အသင်းတော်သည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ အလင်း၌ ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းခဲ့လျှင် စွန့်ပစ်ဖယ်ရှားခံရမည့် အမှားများနှင့် အယူမှားယုံကြည်မှုများကိုမူ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားကာ မြတ်နိုးစွာ လက်ခံထားကြသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးက လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သော စိတ်ဝိညာဉ်သည် တဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်သေဆုံးသွားခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံးတွင် လူသာ၏ခေတ်က ရောမအသင်းတော်၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုအပ်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ပရိုတက်စတင့် အသင်းတော်များအတွင်း၌လည်း ထိုမျှအတိုင်းအတာနီးပါး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ လောကီဆန်မှုနှင့် ဝိညာဉ်ရေး မိန်းမောထုံထိုင်းမှုသည် တူညီစွာ ရှိနေခဲ့ပြီး၊ လူတို့၏ အမြင်အယူအဆများကို အလားတူ ရိုသေလေးမြတ်မှုရှိကာ၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ သွန်သင်ချက်များအစား လူ့သီအိုရီများကို အစားထိုးထားကြသည်။” The Great Controversy, 297.
သမိုင်းတစ်လျှောက် အမှန်တရားသည် အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ဖော်ထုတ်ခံရကြောင်း ဆိုသည့်အချက်ကို အသိအမှတ်မပြုပါက၊ ဤနောက်ဆုံးသောမျိုးဆက်၌ ပေါ်ထွန်းလာသော အသစ်သောအလင်းရောင်တစ်ရပ်၏ အရေးပါမှုကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ခြင်းသည် အမှန်ပင် မဖြစ်နိုင်လောက်ပေ။ လူတစ်ဦးသည် “အမှန်တရား” ၏ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ဖွင့်ဟလာသည့် သဘောသဘာဝကို နားလည်ခြင်း မရှိတော့သည့်အချိန်မှစ၍၊ သူသည် အစဉ်အလာများ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ကျဆုံးသော လူ့လမ်းညွှန်မှုအပေါ် အလိုအလျောက် မှီခိုလာတတ်သည်။
မిల్లာ အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းဗေဒသည် တမန်တော်များနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သော သမ္မာကျမ်းဆိုင်ရာ အမှန်တရား၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို သက်သေခံတင်ပြသည့် ပရောဖက်ပြုရေးဆိုင်ရာ မျဉ်းတစ်လျှောက်လုံးကို ဖြတ်သန်းနေသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော် မில்லာဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ထိုမှတ်တိုင်၌ အဆုံး၌ တစ်ဖက်တည်းညီမျှသော အရာတစ်ခုကို တောင်းဆိုသော အစပြုချက်တစ်ရပ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ရသည်။ အများစုသည် ဤအမှန်တရားများကို မည်သည့်အခါမျှ နားမလည်ကြသော်လည်း စာတန်မှာ ထိုသို့ မဟုတ်ပေ။
စာတန်သည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ မိမိပုန်ကန်တော်မူသောအချိန်မှ စ၍ သမ္မာတရားနှင့် ယင်း၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အစဉ်မပြတ် ဆန့်ကျင်တားဆီးခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် သမ္မာကျမ်းစာကို မည်သို့ လေ့လာရမည်ကို ထင်ရှားစွာ နားလည်လာသည့် အဆင့်သို့ ရောက်လာသောအခါ၊ စာတန်သည် မိမိ အမြဲပြုလုပ်သကဲ့သို့ အတုအယောင်များကို ထည့်သွင်းမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သမ္မာတရားကို အတုအယောင်ပြုလုပ်သော သူ၏လုပ်ဆောင်မှုနှင့်ဆိုင်သော သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများက ရီဘီရာနှင့် လူးဝစ် ဒေ အယ်လ်ကာဇာကဲ့သို့သော ယေရှုအသင်းဝင်များသည် မိမိတို့၏ အတုအယောင်ပြုလုပ်သည့် နည်းလမ်းကို အထူးသဖြင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းအပေါ်သို့ ဦးတည်ထားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ “ပရီတယ်ရစ်ဇမ်” ဟု ခေါ်ဆိုသော ယိုယွင်းဖောက်ပြန်သည့် နည်းလမ်းသည် ဒုတိယနှင့် တတိယရာစုများတွင် ထိုမှားယွင်းသော နည်းလမ်း၏ အဓိက ကိုယ်စားလှယ်နှစ်ဦးနှင့်အတူ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တစ်ဦးမှာ ကဲဆာရိယာမြို့မှ ယူဆီးဘီယပ်စ် (260–339) ဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်ဦးမှာ ပက်တောမြို့မှ ဗစ်ကတော်ရိနပ်စ် (circa 304 တွင် ကွယ်လွန်) ဖြစ်သည်။ ဤအစောပိုင်း သမိုင်းပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးစလုံးသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်းသည် ရောမအင်ပါယာခေတ်အတွင်း နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသော ဘုရင်နီရိုကဲ့သို့သော သမိုင်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အချိန်ကာလအတွင်း ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုသော နည်းလမ်းကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။
၁၉ ရာစုတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ John Darby (1800–1882) သည် ကျွန်ုပ်တို့က ယခင်က ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီးသော Scofield Reference Bible ဟု ခေါ်သည့် Trojan horse သမ္မာကျမ်းစာ၏ အောက်ခြေမှတ်စုများထဲသို့လည်း ထည့်သွင်းခံခဲ့ရသော စာတန်ဆန်သည့် နည်းလမ်းဗေဒတစ်ရပ်ကို နောက်ထပ် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ “Dispensationalism” သည် သမိုင်းကြောင်းနှင့် လူသားမျိုးနွယ်နှင့် ဘုရားသခင်၏ အပြန်အလှန် ဆက်ဆံမှုကို ကွဲပြားသည့် ကာလများ၊ သို့မဟုတ် “dispensations” များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး၊ ထိုကာလတစ်ခုချင်းစီ၌ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အစီအစဉ်ကို မတူညီသော နည်းလမ်းများဖြင့် စီမံခန့်ခွဲတော်မူသည်ဟု ယူဆသည့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ မူဘောင်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဤအချက်ကို ကျွန်ုပ် မှတ်သားထားရခြင်းမှာ၊ Darby သည် မိမိ၏ စာတန်ဆန်သော အယူအဆများကို ဖြန့်ဝေခဲ့သည့် တူညီသော ဒေသမှ ထွက်ပေါ်လာသော အသံများကြောင့် Future for America လှုပ်ရှားမှုအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သော မုသာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ Future for America ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော Darby ၏ အယူအဆများနှင့်အတူ၊ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးက ကိုယ်စားပြုသော အာဏာမဲ့ပရမ်းပတာကိုလည်းကောင်း၊ Sodom and Gomorrah က ကိုယ်စားပြုသော အကျင့်ပျက်ကာမလွန်ကျူးမှုကိုလည်းကောင်း တူညီစွာ မြှင့်တင်ပေးသော ယနေ့ခေတ် “woke” လှုပ်ရှားမှုဟု ခေါ်ဆိုကြသည့်အရာ၏ ဒဿနလည်း လိုက်ပါလာခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ် အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ သာသနာဗေဒပညာရှင်တို့သည် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အမှန်တရားများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသုံးသပ်ရန် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော နှစ်မျိုးခွဲ ကျမ်းစာအနက်ဖွင့်စနစ်ကို အသုံးချ၍ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် အနာဂတ္တိဝိညာဉ်၏ သက်သေခံချက်ကို နှစ်ဖက်စလုံး၌ ပျက်စီးစေရန်၊ ငြင်းပယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လူတို့ကို ကျမ်းစာဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ သို့မဟုတ် ကျမ်းစာသမိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ် အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ သာသနာဗေဒပညာရှင်တို့သည် လအိုဒိကေအခြေအနေရှိ အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ စိတ်အတွေးအခေါ်များကို ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ကျဆုံးသွားသော လူ၏ သမိုင်းနားလည်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ဖြစ်စေ၊ ကျဆုံးသွားသော လူ၏ ဘာသာစကားနားလည်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ဖြစ်စေ အနက်ဖွင့်ကာ ထိန်းချုပ်နေကြသည်။ ယခု သင်ဖတ်ရှုနေသော သတင်းစကားကို တိုက်ခိုက်ရန် မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့ကြသော အမှား၏ ဤယနေ့ခေတ် ပေါ်ထွန်းသရုပ်များကို ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး၏ သင်္ကေတဆိုင်ရာ အနက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ သုံးသပ်သည့်အခါ ဤဆောင်းပါးများအတွင်း၌ နောက်ထပ် ဆက်လက် ကိုင်တွယ်ဖော်ပြမည်။ စာတန်သည် အသက်ရှင်လျက်ရှိ၏၊ မိမိ၏ အချိန်တိုတောင်းနေပြီကိုလည်း သိ၏။ မီလာ၏ စည်းမျဉ်းများအနက် နောက်ဆုံးစည်းမျဉ်းဖြစ်သော အမှတ်တစ်ဆယ့်လေးသည် အောက်ပါအပိုဒ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့၏ ကျောင်းများ၌ သင်ကြားလျက်ရှိသော ဘုရားသခင်ဆိုင်ရာ သင်ခန်းစာသည် အမြဲတမ်း ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု၏ ယုံကြည်ချက်အယူဝါဒတစ်ရပ်ပေါ်၌ အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့သော အမျိုးအစားကို စိတ်အလွတ်တစ်ခု၌ ထုတ်မှတ်ပေးရန်အတွက် အသုံးဝင်ကောင်း အသုံးဝင်နိုင်သော်လည်း၊ အဆုံးသတ်တွင် အမြဲတမ်း ကျဉ်းမြောင်းသော အယူဝါဒအစွဲသို့ ရောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော စိတ်သည် အခြားသူတို့၏ အမြင်များဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မကျေနပ်နိုင်ပေ။ အကယ်၍ ကျွန်ုပ်သည် လူငယ်များအား ဘုရားသခင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာ၌ သင်ကြားပေးရသော ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့လျှင်၊ သူတို့၏ စွမ်းရည်နှင့် စိတ်သဘောကို ဦးစွာ လေ့လာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအရာများ ကောင်းမွန်ခဲ့လျှင်၊ သူတို့ကို ကိုယ်တိုင် သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာစေပြီး၊ လောကီသားတို့အား ကောင်းကျိုးပြုနိုင်ရန် လွတ်လပ်စွာ ထွက်စေလွှတ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူတို့၌ စိတ်မရှိခဲ့လျှင်၊ အခြားသူ၏ စိတ်ကို သူတို့အပေါ်၌ တံဆိပ်ခတ်သကဲ့သို့ ရိုက်ထည့်ပြီး၊ သူတို့၏ နဖူးပေါ်တွင် ‘ကျဉ်းမြောင်းသော အယူဝါဒအစွဲ’ ဟု ရေးမှတ်ကာ၊ ကျွန်များအဖြစ် ထွက်စေလွှတ်မည်ဖြစ်သည်!” William Miller, Miller’s Works, volume 1, 24.
ယောဟန် ဗျာဒိတ်တော်ကို ခံယူသောသူ အသက်ရှင်ခဲ့ပြီးနောက် ချက်ချင်းကာလနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်တွင်၊ စာတန်သည် စစ်မှန်သော သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ သုံးသပ်ဝေဖန်ခြင်းကို ရှုပ်ထွေးစေ၍ ဖျက်ဆီးရန်အလို့ငှာ မမှန်ကန်သော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ နည်းလမ်းများကို တက်ကြွစွာ ထုတ်လုပ်နေခဲ့သည်။ ဤသမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအတွင်း တစ်ခါတစ်ရံ လွတ်ချော်သွားတတ်သောအရာမှာ၊ ထိုစာတန်ဆန်သော နည်းလမ်းများအားလုံးသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်းမှအပ အခြားမည်သည့်ကျမ်းကိုမျှ မရည်ရွယ်ဘဲ တိုက်ရိုက် ဦးတည်ထားခဲ့ကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုစာတန်ဆန်သော ရှုပ်ထွေးမှုကို မြှင့်တင်သူ တစ်ဦးစီ၏ အကြောင်းအရာသည် ထိုကျမ်းပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်းသည် အစဉ်အမြဲ စာတန်၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ စာတန်သည် မိမိ စစ်တိုက်ရမည့် ကျမ်းမှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်းဖြစ်ကြောင်း သိသည်။ ဤအချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ အသိအမှတ်ပြုသောအခါ၊ ထိုအခါ အခြားသော အရေးပါသည့် အမှန်တရားတစ်ရပ်ကြောင့် ဖုံးကွယ်လျက်ရှိသော မမြင်ရသည့် အခြားအမှန်တရားတစ်ရပ်ကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ သိမြင်နိုင်မည်။
ယေဇူးအသင်းဝင်များ၏ မှားယွင်းသော နည်းဗျူဟာသည် ရောမအသင်းတော်၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်၌ ဖော်ပြထားသော အန္တိခရစ်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြတ်သားစွာ နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း မဖြစ်ပေါ်စေရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပရိုတက်စတန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား တစ်ဦးမကျန် ဤအမှန်တရားကို နောက်ဆုံးတွင် သိမြင်၍ ခွဲခြားဖော်ထုတ်လာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အတိတ်ကာလတွင် Ribera နှင့် Louis de Alcazar ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ မှန်ကန်သော သမိုင်းကြောင်းကို နှုတ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများမှတစ်ဆင့်သော်လည်းကောင်း အများပြည်သူရှေ့၌ တင်ပြခဲ့သောအခါ၊ Ribera နှင့် Louis de Alcazar ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ သမိုင်းကြောင်းကို “အပြစ်၏လူ” နှင့်စပ်လျဉ်းသော မှန်ကန်သည့် နားလည်မှုကို တားဆီးရန် စာတန်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို ပြသဖော်ထုတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ စာတန်ဆန်သော ဤနည်းဗျူဟာများကို မိတ်ဆက်သွင်းခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ထုတ်ပြသသော ရေးသားထားသည့် သို့မဟုတ် နှုတ်ဖြင့်ပြောဆိုသည့် သက်သေခံချက်များသည် ၎င်းတို့ ရောက်ရှိသည့်အတိုင်းအတာအတွင်း မှန်ကန်ကြသော်လည်း၊ စာတန်သည် အန္တိခရစ်ကို ရောမ၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားဖော်ပြသော သမ္မာကျမ်းစာအထောက်အထားများကိုသာ ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေခဲ့သည်မဟုတ်ပါ။
ဗျာဒိတ်ကျမ်းအတွင်း၌၊ ဤလူ၏နံပါတ်မှာ ခြောက်၊ ခြောက်၊ ခြောက် ဖြစ်သည်ဟူသော အကြောင်းအရာမှ အပြင်ဘက်တွင် ရှိသော သမ္မာကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ဆိုမှုဆိုင်ရာ အတုအယောင်စနစ်များက ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ရှုပ်ထွေးမှုဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားခြင်းခံရသော သမ္မာတရားများ ရှိနေသည်။ ထိုသမ္မာတရားများအနက် တစ်ရပ်မှာ၊ အသင်းတော်ခုနစ်ပါးကို ၎င်းတို့၏ အပြည့်စုံဆုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရ နားလည်သဘောပေါက်သောအခါ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် သမ္မာတရားဖြစ်သည်မှာ သေချာလှသည်။ အသင်းတော်ခုနစ်ပါးအတွင်း၌ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေအကျပ်အတည်းတွင် အဆုံးသတ်သည့် သမိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆိုင်သော သမ္မာတရားများ တည်ရှိနေသည်။ စာတန်သည် ဤအလင်းကို မြှုပ်နှံထားနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်းအတွင်း၌ တည်ရှိသော သမ္မာတရားရတနာအချို့ကို မှုန်ဝါးဖျောက်ကွယ်စေရန် စာတန်ဆန်သော နည်းလမ်းဗေဒများကို သူတီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုသမ္မာတရားများတွင် ရောမပုပ်ရဟန်းမင်းကို ခရစ်တော်ဆန့်ကျင်သူအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းတစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ပေ။
“အပြစ်၏လူ” ကို 538 ခုနှစ်တွင် ဖော်ပြထင်ရှားစေမတိုင်မီ၊ Eusebius နှင့် Victorinus ကဲ့သို့သော လူတို့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာပေါ်ထွန်းလာခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်း သမိုင်းအတွင်းတွင် ခရစ်တော်သည် Thyatira အား မိမိပေးခဲ့သော ကတိတော်ကို ပြည့်စုံစေတော်မူပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မနက်ကြယ် (Wycliffe) ကို ပေါ်ထွန်းစေတော်မူခဲ့သည်။ ထိုနောက် စာတန်သည် မိမိ၏ စာတန်ဆန်သော အမှုကို ထောက်ခံကာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စေရန် ထင်ရှားသော သမိုင်းဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကို ပေါ်ထွန်းစေခဲ့သည်။ စမ်းသပ်ကာလ မပိတ်သိမ်းမီ အချိန်အနီး၌ ဗျာဒိတ်ကျမ်း၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို ဖွင့်လှစ်ထင်ရှားစေသောအခါ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမှန်တရား၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်ပတ်သက်သော ရှည်လျားစွာ ဆွဲငင်နေသော စစ်ပွဲတွင် Miller မည်သည့်အခါမျှ မသိမှတ်ခဲ့သော၊ Sister White လည်း မသိမှတ်ခဲ့သော အသင်းတော် ခုနစ်ပါးမှ အလင်းလည်း ပါဝင်သည်။ သို့ရာတွင် Miller နှင့် ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ ဝိညာဉ်တော် နှစ်ဖက်စလုံးက အသစ်သော အလင်းကို ထောက်ခံကြောင်းကို အလွယ်တကူ ပြနိုင်သည်၊ အကြောင်းမူကား အသစ်သော အလင်းသည် အဟောင်းသော အလင်းနှင့် ဘယ်သောအခါမျှ မဆန့်ကျင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့သည် သမ္မာတရားကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်းမှာ အမှန်တကယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လှုပ်ရှားမရ၊ ယိမ်းယိုင်မသွားနိုင်သော ရပ်တည်ချက်များကို ကျွန်ုပ်တို့သည် အခိုင်အမာ စွဲကိုင်ထားရမည်။ သို့သော် ဘုရားသခင် ပေးပို့တော်မူနိုင်သော အလင်းသစ်တစ်စုံတစ်ရာအပေါ် သံသယမျက်စိဖြင့် မကြည့်သင့်သကဲ့သို့၊ ‘အမှန်ဆိုရလျှင် ယခင်ကတည်းက ကျွန်ုပ်တို့ လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး ယခုတွင်လည်း ထိုအရာ၌ တည်ငြိမ်နေကြသော အဟောင်းသမ္မာတရားထက် ပိုမိုသော အလင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ လိုအပ်သည်ဟု မမြင်နိုင်ပါ’ ဟုလည်း မဆိုသင့်ပေ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသို့သော ရပ်တည်ချက်ကို စွဲကိုင်နေသရွေ့၊ သစ္စာရှိသော သက်သေခံတော်၏ သက်သေခံချက်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အခြေအနေများအပေါ် ၎င်း၏ ဆုံးမတော်မူချက်ကို သက်ရောက်စေသည်။ ‘သင်သည် မိမိကိုယ်ကို ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်သောသူ၊ စိတ်မကောင်းဖွယ်ကောင်းသောသူ၊ ဆင်းရဲသောသူ၊ မျက်မမြင်သောသူ၊ အဝတ်အချည်းစည်းဖြစ်သောသူဖြစ်သည်ကို မသိ။’ စည်းစိမ်ရှိကြပြီး ဥစ္စာပစ္စည်းများ တိုးပွားလာသဖြင့် မည်သည့်အရာမျှ မလိုအပ်တော့ဟု ခံစားကြသူများသည်၊ ဘုရားသခင်ရှေ့တော်၌ မိမိတို့၏ အမှန်တကယ်အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ မျက်စိကန်းခြင်း၏ အခြေအနေတွင် ရှိနေကြပြီး၊ ထိုအရာကိုလည်း မိမိတို့ မသိကြချေ။” Review and Herald, August 7, 1894.
အလင်းသစ်ကို စမ်းသပ်သတ်မှတ်ရန် အဓိကစံသည်၊ ၎င်းသည် တည်ရှိပြီးဖြစ်သော သမ္မာတရားနှင့် ဆန့်ကျင်မှုရှိမရှိ၊ ထို့ပြင် အခြေခံသမ္မာတရားများကို ထိန်းသိမ်းထောက်ခံမှုရှိမရှိ ဖြစ်သည်။
“ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော်က အဘယ်အရာသည် သမ္မာတရားဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံတော်မူသောအခါ၊ ထိုသမ္မာတရားသည် သမ္မာတရားအဖြစ် အစဉ်အမြဲ တည်ရှိရမည်။ ဘုရားသခင်ပေးတော်မူခဲ့သော အလင်းနှင့် ဆန့်ကျင်သော နောက်ပိုင်း ထင်မြင်ယူဆချက်များကို လက်ခံမထားရ။ လူတို့သည် မိမိတို့အတွက် သမ္မာတရားဟု ထင်ရသော၊ သို့သော် သမ္မာတရားမဟုတ်သော ကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့်အတူ ပေါ်ထွက်လာကြလိမ့်မည်။ ယခုအချိန်အတွက် သမ္မာတရားကို ဘုရားသခင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ယုံကြည်ခြင်းအတွက် အုတ်မြစ်အဖြစ် ပေးတော်မူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အဘယ်အရာသည် သမ္မာတရားဖြစ်ကြောင်းကို ကိုယ်တော်ကိုယ်တိုင် ကျွန်ုပ်တို့အား သွန်သင်တော်မူခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်၏ ထင်ရှားပြသမှုအောက်၌ ဘုရားသခင်ပေးတော်မူခဲ့သော အလင်းနှင့် ဆန့်ကျင်သော အလင်းသစ်နှင့်အတူ တစ်ဦးပေါ်လာမည်၊ ထို့နောက် အခြားတစ်ဦးလည်း ပေါ်လာမည်။” Selected Messages, book 1, 162.
ယောဟန်သည် ထိုစာအုပ်၌ ပါဝင်သော သတင်းစကားများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ စာတန်သည် ဗျာဒိတ်ကျမ်းကို မိမိ၏ တိုက်ခိုက်မှု၏ ပစ်မှတ်အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ ယေရှုက မိန့်တော်မူသည်။
သင်တို့၏မျက်စိတို့သည် မြင်ကြသောကြောင့် မင်္ဂလာရှိ၏။ သင်တို့၏နားတို့သည် ကြားကြသောကြောင့်လည်း မင်္ဂလာရှိ၏။ အကယ်စင်စစ် သင်တို့အား ငါဆိုသည်ကား၊ ပရောဖက်များစွာနှင့် ဖြောင့်မတ်သောသူများစွာတို့သည် သင်တို့မြင်ကြသောအရာများကို မြင်လိုကြသော်လည်း မမြင်ကြရ၊ သင်တို့ကြားကြသောအရာများကို ကြားလိုကြသော်လည်း မကြားကြရဟု ဆို၏။ မဿဲ ၁၃:၁၆၊ ၁၇။
မြင်ခြင်းနှင့် ကြားခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ကောင်းချီးမင်္ဂလာသည် ယေရှုခရစ်၏ ဗျာဒိတ်တော်၏ သတင်းစကားကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာ ဖြစ်သည်။ ယောဟန်သည် ထိုသတင်းစကားကို မြင်၍ ကြားသော “နောက်ဆုံးကာလများ” အတွင်းရှိသူတို့ကို ကိုယ်စားပြုသောအခါ၊ ဂါဗြေလကောင်းကင်တမန်ကို ကိုးကွယ်ရန် ငုံ့လျှိုကျသဖြင့်၊ ထိုကောင်းကင်တမန်က ချက်ချင်းပင် ထိုသို့ မပြုရန် ယောဟန်အား အသိပေးခဲ့သည်။
ဤအရာတို့ကို မြင်၍ကြားသောသူကား ငါ ယောဟန် ဖြစ်၏။ ငါသည် ကြား၍မြင်ပြီးနောက်၊ ဤအရာတို့ကို ငါ့အား ပြသသော ကောင်းကင်တမန်၏ ခြေတော်ရှေ့၌ ကိုးကွယ်ရန် လဲကျ၏။ ထိုအခါ သူက ငါ့အား ဆိုသည်ကား၊ “ဤသို့မပြုနှင့်။ အကြောင်းမူကား ငါသည် သင်၏ အလုပ်ဖော်ကျွန်ဖြစ်၏။ သင်၏ ညီအစ်ကိုတော်ဖြစ်သော ပရောဖက်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဤစာအုပ်၏ စကားတော်တို့ကို စောင့်ထိန်းသောသူတို့နှင့်လည်းကောင်း အတူတကွ အလုပ်ဖော်ကျွန်ဖြစ်၏။ ဘုရားသခင်ကို ကိုးကွယ်လော့။” ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၂၂:၈၊ ၉။
ဂါဗြေလနှင့် ယောဟန်တို့သည် ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါများသာဖြစ်ကြပြီး၊ ဖန်ဆင်းရှင်တော်ကိုသာ ကိုးကွယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်တမန်များအပါအဝင် ပရောဖက်များနှင့် ဖြောင့်မတ်သောသူအများတို့သည်လည်း၊ ကမ္ဘာအဆုံးကာလ၌ သန်းခေါင်ယံအော်ဟစ်ခြင်း၏ သတင်းစကားကို ထပ်မံကြေညာသောအခါ “မြင်” ရန်နှင့် “ကြား” ရန် အလိုပြင်းပြကြ၏။
“ခရစ်တော်က ‘သင်တို့၏မျက်စိတို့သည် မြင်ကြသောကြောင့် မင်္ဂလာရှိကြ၏။ သင်တို့၏နားတို့သည်လည်း ကြားကြသောကြောင့် မင်္ဂလာရှိကြ၏။ အကယ်စင်စစ် ငါသည် သင်တို့အားဆိုသည်ကား၊ ပရောဖက်များစွာနှင့် ဖြောင့်မတ်သောသူများစွာတို့သည် သင်တို့မြင်ကြသောအရာများကို မြင်လိုခဲ့ကြသော်လည်း မမြင်ကြရ၊ သင်တို့ကြားကြသောအရာများကို ကြားလိုခဲ့ကြသော်လည်း မကြားကြရ’ ဟု မိန့်တော်မူ၏ [Matthew 13:16, 17]။ 1843 နှင့် 1844 ခုနှစ်တို့၌ မြင်တွေ့ခဲ့သောအရာများကို မြင်ခဲ့ရသော မျက်စိတို့သည် မင်္ဂလာရှိကြ၏။
“သတင်းစကားကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းစကားကို ထပ်မံကြေညာရာ၌ နှောင့်နှေးမှုမရှိသင့်ပေ။ အကြောင်းမူကား အချိန်ကာလ၏ လက္ခဏာများသည် ပြည့်စုံလျက်ရှိကြပြီး၊ အဆုံးသတ်လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ပြီးစီးရမည်ဖြစ်သည်။ အချိန်တိုအတွင်း ကြီးမားသောအမှုတစ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်။ မကြာမီ ဘုရားသခင်၏ ခန့်အပ်တော်မူခြင်းအရ သတင်းစကားတစ်ရပ်ကို ပေးအပ်လိမ့်မည်။ ထိုသတင်းစကားသည် ကျယ်လောင်သော ကြွေးကြော်သံအဖြစ် တိုးပွားလာလိမ့်မည်။ ထို့နောက် ဒံယေလသည် မိမိ၏ အမွေအနှစ်၌ ရပ်တည်လျက် မိမိ၏ သက်သေခံချက်ကို ပေးလိမ့်မည်။” Manuscript Releases, volume 21, 437.
ဖြောင့်မတ်သောသူများ (ယောဟန်) နှင့် သူတို့၏ အဖော်ကျွန်များ (ကောင်းကင်တမန်များ) မြင်လိုခဲ့ကြသည့်အရာမှာ ဘုရားသခင်၏ ဘုန်းတော်ကြောင့် မြေကြီးသည် အလင်းရရှိမည့်အချိန်ဖြစ်သော အက်ဒဗင့်တစ်ဇမ်၏ အဆုံးကာလတွင် “သန်းခေါင်ယံအော်ဟစ်ခြင်း” ၏ နောက်ဆုံးပြည့်စုံခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောက်မိုးရေကာလ၌ တန်ခိုး၏ ထိုနောက်ဆုံးပေါ်ထွန်းခြင်းသည် ယေရှုခရစ်၏ ဗျာဒိတ်တော်ကို တံဆိပ်ဖြုတ်ဖော်ပြခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဤကယ်တင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပရောဖက်တို့သည် သင်တို့ထံသို့ ရောက်လာမည့် ကျေးဇူးတော်ကို ပရောဖက်ပြုခဲ့ကြသဖြင့်၊ ထိုအရာကို စူးစမ်းမေးမြန်း၍ အလွန်အသေအချာ ရှာဖွေကြ၏။ သူတို့အထဲ၌ရှိသော ခရစ်တော်၏ဝိညာဉ်တော်သည် ခရစ်တော်၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရခြင်းများနှင့် ထိုနောက်တော်မှ လာမည့် ဘုန်းအသရေကို ကြိုတင်သက်သေခံသောအခါ၊ မည်သည့်အရာကို ရည်ညွှန်းသနည်း၊ သို့မဟုတ် မည်သည့်အချိန်ကာလမျိုးကို ရည်ညွှန်းသနည်းဟူ၍ သူတို့သည် စူးစမ်းရှာဖွေကြ၏။ သူတို့အား ထုတ်ဖော်ပြသတော်မူသည်မှာ၊ သူတို့သည် ကိုယ်တိုင်တို့အတွက်မဟုတ်ဘဲ၊ ယခု ကောင်းကင်မှ စေလွှတ်တော်မူသော သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်နှင့်အတူ သင်တို့အား ဧဝံဂေလိတရားဟောကြားသောသူတို့မှတစ်ဆင့် သင်တို့အား ယခု ကြေညာပြောကြားလျက်ရှိသော အရာများ၌၊ ငါတို့အတွက် အမှုဆောင်ခဲ့ကြသည်ဟူသော အကြောင်းပင်ဖြစ်၏။ ထိုအရာများကို ကောင်းကင်တမန်တို့ပင် ငုံ့ကြည့်လိုစိတ်ပြင်းပြကြ၏။ သို့ဖြစ်၍ သင်တို့၏စိတ်နှလုံးကို အဆင်သင့်ပြင်ဆင်လျက်၊ သမ္မာသတိရှိကြလော့။ ယေရှုခရစ်တော် ပေါ်ထွန်းတော်မူရာ၌ သင်တို့ထံသို့ ဆောင်ယူလာမည့် ကျေးဇူးတော်အပေါ် အဆုံးတိုင်အောင် မျှော်လင့်ကြလော့။ ၁ ပေတရု ၁:၁၀–၁၃။
နောက်ဆုံးသော Midnight Cry ၏ ပြည့်စုံစွာ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းကာလအတွင်း “ကျေးဇူးတော်” သို့မဟုတ် ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော် သွန်းလောင်းပေးခြင်းခံရသော အချိန်၌ အသက်ရှင်နေရန်ကို ပရောဖက်များ၊ ဖြောင့်မတ်သောသူများနှင့် ကောင်းကင်တမန်များသည် တောင့်တလိုလားခဲ့ကြသည်။ ယင်း “ကျေးဇူးတော်” သည် ဘုရားသခင်၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ တန်ခိုးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ယေရှုခရစ်၏ ဗျာဒိတ်တော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးသောအခါ လူသားတို့ထံသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ဘုရားသခင်၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ တန်ခိုးတော်ကို ကိုယ်တော်၏ လူမျိုးတော်ထံသို့ ပို့ဆောင်ပေးရန် လမ်းကြောင်းသည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း၌ ဖွင့်လှစ်ခံရသော သတင်းစကားအားဖြင့် ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ခံရသည်ကို စာတန်သိသည်။ ထို့ကြောင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းအတွင်း ပါရှိသော အလင်းကို ရှုပ်ထွေးစေခြင်း၊ ဖိနှိပ်နှောက်ယှက်ခြင်းနှင့် ဖုံးကွယ်ထားခြင်းတို့သည် သူ၏ အမြင့်ဆုံးသော ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအလင်းသည် အပြစ်၏လူကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းသာ မဟုတ်ပေ၊ အကြောင်းမှာ ထိုသမ္မာတရားကို ပရိုတက်စတင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆရာ အားလုံးက ရာစုနှစ်များစွာ အရင်ကပင် အပြည့်အဝ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ငါသည် သခင်ဘုရား၏နေ့၌ ဝိညာဉ်တော်အတွင်း၌ ရှိနေစဉ်၊ ငါ့နောက်မှ တံပိုးသံကဲ့သို့သော အသံကြီးတစ်သံကို ကြားရ၏။ ထိုအသံက၊ “ငါသည် အာလဖနှင့် ဩမေဂါ၊ အစနှင့် အဆုံး၊ ပထမနှင့် နောက်ဆုံး ဖြစ်၏။ သင်မြင်သောအရာတို့ကို စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ရေးမှတ်၍ အာရှ၌ရှိသော အသင်းတော်ခုနစ်ပါးထံသို့ ပို့လွှတ်လော့။ ထိုအသင်းတော်တို့မှာ ဧဖက်မြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ စမုရနာမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ ပေရဂံမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ သွာတိရမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ စာဒိမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ ဖိလဒေလဖိမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်၊ လောဒိကိမြို့၌ရှိသောအသင်းတော်တို့ ဖြစ်ကြ၏” ဟု ဆို၏။ ထိုနောက် ငါနှင့် စကားပြောသောအသံကို မြင်ရခြင်းငှာ ငါလှည့်ကြည့်၏။ လှည့်ကြည့်သောအခါ ရွှေမီးခွက်တိုင် ခုနစ်တိုင်ကို ငါမြင်ရ၏။ ထိုမီးခွက်တိုင် ခုနစ်တိုင်၏အလယ်၌ လူသား၏သားတော်နှင့်တူသောသူတစ်ပါး ရှိ၍၊ ခြေအထိ ရှည်လျားသောအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်လျက်၊ ရင်ဘတ်အပေါ်၌ ရွှေခါးပတ်ဖြင့် ခါးစည်းထား၏။ သူ၏ခေါင်းနှင့် ဆံပင်တို့သည် သိုးမွေးကဲ့သို့ ဖြူ၍ ဆီးနှင်းကဲ့သို့ ဖြူကြ၏။ သူ၏မျက်စိတို့သည် မီးလျှံကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏။ သူ၏ခြေတို့သည် မီးဖို၌ လောင်ကျွမ်းထားသကဲ့သို့သော သန့်စင်သော ကြေးဝါနှင့်တူကြ၏။ သူ၏အသံသည် ရေအများကြီး၏ အသံကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ သူသည် မိမိ၏လက်ယာလက်၌ ကြယ်ခုနစ်လုံးကို ကိုင်ထား၏။ သူ၏နှုတ်ထဲမှ ထက်မြသော နှစ်ဖက်သွားဓားတစ်လက် ထွက်၏။ သူ၏မျက်နှာတော်သည် မိမိတန်ခိုးအပြည့်ဖြင့် တောက်ပသော နေကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ငါသည် သူကိုမြင်သောအခါ သေသောသူကဲ့သို့ သူ၏ခြေရင်း၌ လဲကျ၏။ ထိုအခါ သူသည် မိမိ၏လက်ယာလက်ကို ငါ့အပေါ်သို့ တင်၍၊ “မကြောက်နှင့်။ ငါသည် ပထမနှင့် နောက်ဆုံး ဖြစ်၏။ ငါသည် အသက်ရှင်သောသူဖြစ်၏။ ငါသည် သေခဲ့သော်လည်း၊ ကြည့်ရှုလော့၊ ကာလအစဉ်အမြဲ အသက်ရှင်၏။ အာမင်။ ငါသည် မရဏာနိုင်ငံနှင့် သေခြင်း၏ သော့များကို ကိုင်ထား၏။ ထို့ကြောင့် သင်မြင်ခဲ့သောအရာများကိုလည်းကောင်း၊ ယခုရှိနေသောအရာများကိုလည်းကောင်း၊ ဤနောက် ဖြစ်ပေါ်မည့်အရာများကိုလည်းကောင်း ရေးမှတ်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁:၁၀–၁၉။
အဒ်ဗင်တစ်ဝါဒသည် “historicist” နည်းလမ်းကို ကိုင်စွဲထားစဉ်တွင် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ၂ နှင့် ၃ ထဲရှိ အသင်းတော်အားလုံးသည် အဆုံးကာလအသင်းတော်၌ ပြန်လည်ထင်ရှားလာကြောင်းကို သူတို့ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ ကိုးဆယ်ရာစုအဆုံးပိုင်းတွင် စာတန်သည် “ပရောဖက်ပြုချက်၏ ကြီးမြတ်သောသမ္မာတရားများကို အပ်နှံထိန်းသိမ်းထားသောသူများ” ဟူသော သူတို့၏ တာဝန်ဝတ္တရား၌ အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် သန့်ရှင်းသောနည်းလမ်း၊ ၎င်း၏ကာကွယ်မှု၊ နှင့် ၎င်းကို ကျင့်သုံးခြင်းတို့အပေါ် အဒ်ဗင်တစ်ဝါဒ၏ မျက်စိကို ပိတ်လျက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အဒ်ဗင်တစ်ဝါဒအတွင်း၌ ထိုနည်းလမ်းကို ဘေးဖယ်ထားလျက်ရှိနေသော်လည်း၊ ထိုသန့်ရှင်းသောနည်းလမ်းကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးခဲ့သူများမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ လာအိုဒိကိ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးအပေါ် အသင်းတော်အားလုံးကို သက်ဆိုင်စွာ အသုံးချခြင်းသည် ပရောဖက်ပြုချက်၏ မှန်ကန်သော အသုံးချမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို သက်သေအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့သည် Story of the Seer of Patmos စာအုပ်ကို အသုံးပြုသည်။ အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်တို့မှာ ကျွန်ုပ် ရည်ညွှန်းနေသည့်အချက်ကို ထောက်ပြသော ထိုစာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ချက်များဖြစ်သည်။
“ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာတော်မူခြင်းမတိုင်မီ နောက်ဆုံးအသင်းတော်၌ ဧဖက်၊ စမုရနာနှင့် ပေရဂံတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို ထပ်မံကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ သုယာတိရ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လည်း နောက်ဆုံးမျိုးဆက်၌ ၎င်းနှင့်ညီသော အပြိုင်အဆိုင်တစ်ရပ်ကို ရှိလာမည်ကို မှတ်သားထားသင့်သည်။” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
Haskell သည် ပထမအသင်းတော်လေးပါး၏ အတွေ့အကြုံသည် ထပ်မံပေါ်ထွက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့မဟုတ် သူပြောသကဲ့သို့ “နောက်ဆုံးမျိုးဆက်တွင် ၎င်းနှင့် ကိုက်ညီသော အရာရှိလိမ့်မည်” ဟု မှန်ကန်စွာ ထောက်ပြထားသည်။
“သူသည် စမ်းသပ်ချက်ကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း၊ အရာအားလုံးသည် ကမ္ဘာလောကက မိမိ၏ ကယ်တင်ရှင်ကို လက်ခံကြိုဆိုရမည့် အချိန်အဖြစ် 1843 ခုနှစ်သို့ ရှေ့ညွှန်နေကြသည်။ ခရစ်တော်၏ ပထမအကြိမ် ကြွလာခြင်း၌ လူတို့၏ အခြေအနေသည် ယခု တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 75.
ဟက်စကဲလ်သည် ဝီလျမ် မီလာက ၁၈၄၃ ခုနှစ်ကို ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြောဆိုနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပထမအကြိမ်ကြွလာခြင်း၏ အခြေအနေများသည် မီလာရေးတို့၏ အချိန်ကာလ၌ ပြန်လည်ထပ်မံဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဟက်စကဲလ်၏ ဆိုလိုချက်သည် မှန်ကန်ခဲ့ပြီး၊ Sister White ကလည်း မီလာကိုယ်တိုင်သည် ယောဟန် ဗတ္တိဇံဆရာအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။
“ယောဟန်ဗတ္တိဇံဆရာသည် ယေရှု၏ ပထမအကြိမ် ကြွလာခြင်းကို ကြိုတင်ကြေညာ၍ ကိုယ်တော်၏ ကြွလာခြင်းအတွက် လမ်းကို ပြင်ဆင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ဝီလျံ မီလာနှင့် သူနှင့်အတူ ပူးပေါင်းခဲ့သူတို့သည်လည်း ဘုရားသခင်၏ သားတော်၏ ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာခြင်းကို ကြေညာခဲ့ကြသည်။” Early Writings, 229.
Haskel သည်ပင် Pergamos ၏သမိုင်းကာလအတွင်း—(ခရစ်ယာန်တရားကို ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် အလျှော့ပေးပေါင်းစည်းခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသော တတိယအသင်းတော်)—ပဉ္စမအသင်းတော်ဖြစ်သော Sardis ၏ သမိုင်းကို ထပ်မံပြန်လည်မြင်တွေ့ရကြောင်းကိုပင် ဖော်ထုတ်ပြသထားသည်။
“ပါဂမုမြို့၏ သမိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒက အယူမှားဘာသာသည် သေဆုံးသွားပြီဟု ထင်မြင်ခဲ့သော အချိန်ကာလတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အနိုင်ယူခံရသည်ဟု ထင်ရသော ထိုဘာသာတရားကပင် အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နှစ်ခြင်းခံယူထားသော အယူမှားဘာသာသည် အသင်းတော်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ စာရဒိမြို့၏ ကာလများတွင် ဤသမိုင်းသည် တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 75, 76.
စာဒိသည် စာတန်ဆန်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်၏ မှားယွင်းလှည့်ဖြားမှုများကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်၍ နိုးထလာခဲ့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလ၏ အသင်းတော်ဖြစ်သော်လည်း၊ မိမိတို့၏ အလုပ်မပြီးစီးမီပင် ရောမမြို့သို့ ပြန်လည်ဦးတည်လာကြပြီဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ပါးဂမုန်အသင်းတော်ကဲ့သို့ပင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာဝါဒသည် သေဆုံးသွားပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်၌မူ ၎င်းသည် အသက်ရှင်လျက်ရှိနေသေး၏။ ဟက်စကဲလ်သည်လည်း ကျန်ကြွင်းသောအသင်းတော်အပေါ်၌ “လွန်ခဲ့သောခေတ်အဆက်ဆက်အားလုံး၏ စုပေါင်းထားသော အလင်းရောင်ခြည်များ” ထွန်းလင်းနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
“နောက်ဆုံးသော ဤအသင်းတော်—ကျန်ကြွင်းသူတို့—အပေါ်၌ လွန်ခဲ့သော ခေတ်အဆက်ဆက်အလျှောက် စုစည်းတည်ရှိလာသော အလင်းရောင်ခြည်များအားလုံးသည် ထွန်းလင်းလျက်ရှိ၏။” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
ဟတ်စကယ်လ်သည် ခုနစ်အသင်းတော်များက ကိုယ်စားပြုထားသော တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်လာသည့် သမိုင်းကြောင်းသည် ရှေးဣသရေလအမျိုး၏ သမိုင်း၌လည်း ပြည့်စုံအကောင်အထည်ပေါ်ခဲ့သည်ကို သူသိမြင်ခဲ့သည်ဟု ကျွန်ုပ် မဆိုလိုပါ။ သို့ရာတွင် “အတိတ်ခေတ်အားလုံး၏ စုပေါင်းလျက်ရှိသော ရောင်ခြည်များ” သည် “နောက်ဆုံးအသင်းတော်” အပေါ်၌ “တောက်ပလျက်ရှိသည်” ဟု သူရေးသားသည့်အခါ၊ ထိုအမှန်တရားကို သူအမှန်ပင် ထောက်ခံထားသည်။ ရှေးဣသရေလသည် “အတိတ်ခေတ်များ၏” “ရောင်ခြည်များ” ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် သူသည် ရှေးဣသရေလ၏ သမိုင်း၌ ခုနစ်အသင်းတော်တို့၏ သင်္ကေတပြမှုကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ရန် လိုအပ်သော အခြေခံသဘောတရားများကို ထောက်ခံထားသော်လည်း၊ ထိုသင်္ကေတများအတွင်း ဖော်ပြထားသော အပြိုင်ဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများကို သူ မည်မျှနက်ရှိုင်းစွာ သိမြင်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ် မသေချာပါ။ ထို့အပြင် ခုနစ်အသင်းတော်များက ကိုယ်စားပြုထားသော သမိုင်းများ၏ ပို၍အရေးကြီးသော ကဏ္ဍတစ်ရပ်ကို—ကျွန်ုပ်တို့ ယခုဦးတည်နေသည့် ကဏ္ဍကို—သူ မသိမြင်ခဲ့သည်မှာ ကျွန်ုပ် သေချာပါသည်။
ဤသမ္မာတရားကို ကျွန်ုပ်တို့၏ နောက်ဆောင်းပါးတွင် ဆွေးနွေးတင်ပြမည်။