ရောမသည် ရူပါရုံကို တည်ထောင်သည် — အမှတ် ဆယ့်ခြောက်

ရောမ၏ သင်္ကေတနှင့်သက်ဆိုင်သော ဤနောက်ဆုံးအငြင်းပွားမှု၌ မှားယွင်းသောဘက်တွင်ရှိသူတို့သည်၊ ၃၂၁၊ ၅၃၈ နှစ်များရှိ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေသုံးရပ်နှင့် မကြာမီ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပေါ်လာမည့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေကို ရောမသုံးဆက်ဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသဖြင့်၊ ပရောဖက်ပြုချက်၏ သုံးဆိုင်အသုံးချမှုတစ်ရပ်ကို ချို့ယွင်းသောနည်းဖြင့် အသုံးချထားခြင်းအပေါ် မှီခိုနေကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင်၊ ယောလ၏ ပိုးလေးမျိုးနှင့်ဆိုင်သော အငြင်းပွားမှုတွင်လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ပင်၊ မိမိတို့ရွေးချယ်ထားသော စည်းမျဉ်းနှင့် ပရောဖက်ဆိုင်ရာသမိုင်းအပေါ် မမှန်ကန်သော အနွယ်အယိုင်တစ်ရပ်ကို တင်လျက်ရှိကြသည်။ ယောလကျမ်း၏ ပထမခြောက်ပိုဒ်တွင် ပိုးစားဖျက်ဆီးသူလေးမျိုးဖြင့် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသော မျိုးဆက်လေးဆက်သည်၊ ဘုရားသခင်၏လူတို့သည် မျိုးဆက်လေးဆက်အတွင်း တဖြည်းဖြည်း အကြီးအကျယ်ပျက်စီးကျဆုံးသွားပုံကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ထိုပျက်စီးကျဆုံးမှုသည် အက်ဒ်ဗင်တစ်ဝါဒက ရောမနှင့် အယူလွဲသွားသော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ သာသနာရေးသဘောတရားကို လက်ခံယူခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။

လက်ရှိအငြင်းပွားမှုတွင် Sunday law ကို အသုံးချ၍ “Rome သုံးရပ်” ကို သတ်မှတ်ရန် ကြိုးပမ်းသူတို့သည်၊ ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်ပြုနှုတ်ကပတ်တော်၌ အမှန်အားဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြထားသော Sunday law လေးရပ် ရှိကြောင်းနှင့် 321 ခုနှစ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ မကြာမီ ပေါ်ထွက်လာမည့် Sunday law ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း၊ ထို့ပြင် 538 ခုနှစ်၏ Sunday law သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမျိုးအပေါင်းတို့အပေါ် အတင်းအကျပ် အသက်ဝင်စေမည့် Sunday law ၏ ပုံဆောင်နမူနာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည့် အမှန်တရားကို ရှောင်လွှဲကြသည်။ Sunday law လေးရပ် ရှိခြင်းသည် Sunday law သုံးရပ်ကို မဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပေ၊ အထူးသဖြင့် ပရောဖက်ပြုချက်၏ သုံးထပ်အသုံးချမှု၌ တတိယပေါ်ထွန်းခြင်းသည် နောက်ဆုံးပြည့်စုံခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည့်အခါ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ မကြာမီ ပေါ်ထွက်လာမည့် Sunday law သည် နောက်ဆုံး Sunday law မဟုတ်ပေ။ အမှန်တွင် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီက papal authority ၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တဖြည်းဖြည်း လက်ခံလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် Sunday law များ၏ အစဉ်လိုက်အစတစ်ရပ်ကိုသာ အမှတ်အသားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၌ နိုးထလာခဲ့သူများသည် မိမိတို့ကို ရင်ဆိုင်လျက်ရှိသော ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ စမ်းသပ်ချက်သည် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော် သွန်းလောင်းတော်မူခြင်း ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို နားလည်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသွန်းလောင်းတော်မူခြင်း ကာလအတွင်း၌ လူတစ်စုသည် “ဆီ” ကို လက်ခံရရှိနေကြသော်လည်း၊ အခြားလူတစ်စုသည် “ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားမှု” ကို လက်ခံရရှိနေကြသည်။ ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားမှုကို လက်ခံရရှိသူတို့၏ အဓိက သရုပ်ဖော်ချက်ကို “ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားမှု” ဟူသော အသုံးအနှုန်း တည်ရှိရာ အခန်းထဲတွင်ပင် ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအခန်းတွင် ချစ်မြတ်နိုးခြင်းခံရသည်ဖြစ်စေ ပယ်ချခြင်းခံရသည်ဖြစ်စေ ဖြစ်သော သမ္မာတရားမှာ ပဂံရောမနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ ရောမအကြားရှိ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသော သမ္မာတရားပင် ဖြစ်သည်။

၃၂၁ နှင့် ၅၃၈ တို့အကြားရှိ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို ပေရဂမုအသင်းတော်နှင့် သိယာသိရအသင်းတော်တို့အကြားရှိ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုအားဖြင့် ပြသထားသည်။ နောက်ဆုံးသောကာလများ၌ ၃၂၁ နှင့် ပေရဂမုအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော အယူမှားရောမသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ ၅၃၈ နှင့် သိယာသိရအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ရောမသည် ခေတ်သစ်ရောမ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။

၃၂၁ ခုနှစ်၏ ပထမ ရောမသည် တစ်ခုတည်းသော အာဏာပိုင် နိုင်ငံတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၅၃၈ ခုနှစ်၏ ဒုတိယ ရောမသည် အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းမှုကို ကိုယ်စားပြုသော နှစ်မျိုးဆိုင်ရာ အာဏာဖြစ်ကာ ထိုဆက်ဆံရေးတွင် အသင်းတော်က ထိန်းချုပ်အုပ်စိုးနေခဲ့သည်။ တတိယနှင့် နောက်ဆုံးသော ရောမ၊ အဖြစ် ယနေ့ခေတ် ရောမသည် နဂါး၊ သားရဲနှင့် မိစ္ဆာပရောဖက်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သုံးမျိုးဆိုင်ရာ အာဏာဖြစ်သည်။

ပေါလုသည် အယူမှားရောမ (နဂါး) နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်သော ရောမ (သားရဲ) တို့အကြားရှိ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို နားမလည်ခြင်းသည် အမှန်တရားကို မုန်းတီးခြင်းကို ထင်ရှားစေပြီး၊ ထိုအရာက ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း သင်ကြားခဲ့သည်။ ပေါလုကို အပါအဝင် ပရောဖက်အားလုံးသည် နောက်ဆုံးသော ကာလများကို ပိုမိုတိတိကျကျ ညွှန်ပြ၍ ပြောဆိုခဲ့ကြသဖြင့်၊ ပေါလု၏ သမိုင်း၌ ပါဝင်သော အာဏာနှစ်ရပ်အကြားရှိ ဆက်နွယ်မှုသည် နောက်ဆုံးသော ကာလများတွင် ရှိမည့် ခေတ်သစ်ရောမ၏ အာဏာသုံးရပ်အကြားရှိ ဆက်နွယ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နောက်ဆုံးသော ကာလများတွင် နဂါး၊ သားရဲ၊ မမှန်သော ပရောဖက် တို့၏ သုံးဖက်ပေါင်းစည်းမှုကို “ဖွဲ့စည်း” ပေးသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို ငြင်းပယ်ခြင်းသည် ကိုယ်တိုင်အတွက် ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားမှုကို အတည်ပြုထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

Uriah Smith ၏ မြောက်ဘက်ဘုရင်နှင့်ဆိုင်သော ကိုယ်ပိုင်အနက်ဖွင့်ဆိုချက်သည် “အကြောင်းရင်း” တစ်ရပ်က “အကျိုးသက်ရောက်မှု” တစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ရောမနှင့်ပတ်သက်သော အငြင်းပွားမှုများတွင် မှားယွင်းသောဘက်၌ ရပ်တည်နေသော အုပ်စုကို အကြောင်းရင်းမှ အကျိုးသက်ရောက်မှုသို့ ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် ကောက်ချက်ချနိုင်စွမ်းမရှိသူများအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။ Smith သည် မြောက်ဘက်ဘုရင်နှင့်ဆိုင်သော မိမိ၏ ချို့ယွင်းသော အသုံးချမှုက ခရစ်တော်၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းအဝတ်တော်ကို ထိန်းသိမ်းရမည် သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးရမည်ဟု သတိပေးထားသော ဆဋ္ဌမဘေးဒဏ်ကိုလည်း မှားယွင်းစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြစေမည့် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အခြေခံရပ်တည်မှုတစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း မမြင်ခဲ့ပေ။

ဒုတိယ သက်သာလောနိတ်စာ၌ ပေါလု၏ အလေးပေးဖော်ပြချက်ကဲ့သို့ပင်၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်း ဆယ့်ခြောက်နှင့် ဆဋ္ဌမဘေးဒဏ်၌ ယောဟန်သည်လည်း ကမ္ဘာကို အာမဂေဒုန်သို့ ဦးဆောင်သွားသော အာဏာသုံးရပ်သည် မည်သူတို့ဖြစ်ကြောင်းကို နားလည်သဘောပေါက်ရမည့် အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။ မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ Smith ၏ ချွတ်ယွင်းသော အသုံးချမှုသည် ပုံစံနှင့် ပုံစံပြည့်စုံခြင်းတို့ကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းအတွက် သက်သေတစ်ရပ်ကို ပေးထားသည်။

စမစ်သည်၊ သို့မဟုတ် စမစ်သည် မပြုလိုခဲ့ဘဲ၊ ပေါလု၏ အရေးအသားများ၌ အလွန်ပြင်းပြစွာ ဖော်ပြထားသော အခြေခံသဘောတရား—လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ အချိန်ကာလမတိုင်မီရှိ ပကတိအရာသည် လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ အချိန်ကာလနောက်ပိုင်းရှိ ဝိညာဉ်ရေးရာအရာကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသော သဘောတရား—ကို ထိုမျှ ပြင်းပြစွာ အသုံးမချနိုင်ခဲ့၊ သို့မဟုတ် အသုံးမချလိုခဲ့ပေ။ ဤသဘောတရားကို သေချာစွာနှင့် မှန်ကန်စွာ လိုက်နာသုံးသပ်လျှင် “မြောက်ဘက်၏ ရှင်ဘုရင်” သည် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၌ရှိသော ဝိညာဉ်ရေးရာ “မြောက်ဘက်၏ ရှင်ဘုရင်” ကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတများစွာအနက် တစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကို အလွယ်တကူ သက်သေပြနိုင်သည်။ သတ္တမနေ့ ဥပုသ်စောင့် အဒဗင်တစ်တို့သည် အခြားလူမျိုးအပေါင်းတို့ထက် ပို၍၊ ပရောဖက်ပြုချက်သည် အခြေပြုထားသော အဓိက ဖွဲ့စည်းပုံများအနက် တစ်ခုမှာ ခရစ်တော်နှင့် စာတန်အကြားရှိ အငြင်းပွားမှုဖြစ်ကြောင်းကို သိသင့်ကြသည်။ ခရစ်တော်သည် စစ်မှန်သော မြောက်ဘက်၏ ရှင်ဘုရင် ဖြစ်တော်မူပြီး၊ စာတန်သည် မိမိကိုယ်ကို အတုအယောင် မြောက်ဘက်၏ ရှင်ဘုရင်အဖြစ် ထင်ရှားစေရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိခဲ့သည်။

မြောက်အရပ်၏ စစ်မှန်သော ရှင်ဘုရင်ကို အတုယူအစားထိုးရန် စာတန်၏ ကြိုးပမ်းမှုတွင်၊ မိမိ၏ မြေကြီးပေါ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရောမမြို့၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အသုံးချခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ စာတန်သည် အန္တိခရစ်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရောမမြို့၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းလည်း စာတန်၏ လှည့်ဖြားခြင်းလုပ်ငန်း၌ သူ၏ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်သောကြောင့် အန္တိခရစ်ပင် ဖြစ်သည်။

အလက်ဇန်ဒါ မဟာ၏ နိုင်ငံပြိုကွဲခွဲဝေမှုအတွင်း၊ ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁၁ တွင် ဖော်ပြထားသော သမိုင်းစဉ်အရ၊ ဆယ်လျူးကပ်စ် နီကေတာသည် မြောက်ဘက်၏ ပထမမင်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင် အန္တီအိုခတ်စ်သည် အလက်ဇန်ဒါ၏ နိုင်ငံတွင် သြဇာကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏သား ဆယ်လျူးကပ်စ်ကို ဗာဗုလုန်၏ စက်ထရပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ “စက်ထရပ်” ဆိုသည်မှာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ဆိုလိုသည်။ ဆယ်လျူးကပ်စ်သည် အလက်ဇန်ဒါ၏ နိုင်ငံ ခွဲဝေသွားသော ပထဝီဒေသ လေးခုအနက် သုံးခုကို လုံခြုံစွာ အုပ်စိုးနိုင်သောအခါ၊ သူသည် မြောက်ဘက်၏ မင်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

စမစ်၏ ကိုယ်ပိုင်အနက်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို ရှောင်လွှဲခြင်းကြောင့်၊ နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များတွင် စာတန်၏ မကောင်းမှုဆိုင်ရာ မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှုကို ဖွဲ့စည်းထားသော နောက်ဆုံးအာဏာများသည် ပရောဖက်ပြုချက်၌ ဝိညာဉ်ရေးအာဏာများမဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ်တည်ရှိသော အာဏာများအဖြစ် ကိုယ်စားပြုထားသည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ မြောက်ဘက်၏ ပထမမင်းအဖြစ်၊ ဗာဗုလုန်၏ အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ရှိသော Seleucus Nicator သည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ မဖြစ်မနေလိုအပ်ချက်အရ ခေတ်သစ် ဝိညာဉ်ရေးဗာဗုလုန်ကို ထိန်းချုပ်သော အာဏာဖြစ်သည့် နောက်ဆုံး ဝိညာဉ်ရေး မြောက်ဘက်မင်းကို ကိုယ်စားပြုမည်ဖြစ်ကြောင်းကို သူ မမြင်နိုင်ခဲ့ပေ။

နောက်ဆုံးကာလ၌ ဗာဗုလုန်ကို အုပ်စိုးသော အာဏာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အသင်းတော်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် သူမသည် ဝိညာဉ်ရေးရာအရလည်း မြောက်ဘက်၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။

အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ရှင်ဘုရင်ဖြစ်၏။ ဟေရှာယအဆိုအရ ရှင်ဘုရင်တစ်ပါးသည် နိုင်ငံတော်တစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထိုနိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်၏။

ဟေရှာယ၏ သက်သေခံချက်အရ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပရောဖက်ပြုစမ်းသပ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်သို့ နိုးထလာသော ပရောဖက်ပြုချက်ကို လေ့လာသော ကျောင်းသားသည် တည်မြဲစေခြင်းကို ခံလိုပါက “ခေါင်း” ၏ ပရောဖက်ပြုသင်္ကေတအဓိပ္ပာယ်ကို အသိအမှတ်ပြုရမည်။ တောင်းဆိုခံရသောအချိန်၌ “ခေါင်း” ၏ သင်္ကေတအဓိပ္ပာယ်ကို မသိမှတ်၊ မကျင့်သုံးလျှင်၊ သူသည် တည်မြဲစေခြင်းကို မခံရ။ မယုံကြည်သောသူတို့သည် တည်မြဲစေခြင်းကို မခံရကြသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ဟေရှာယသည် နောက်ဆုံးသောကာလ၌ ကိုးကွယ်သူ အုပ်စုနှစ်စုကို ဖော်ထုတ်နေသည်။ ထိုသူတို့သည် တည်မြဲစေခြင်းကို ခံရသောသူများ သို့မဟုတ် မခံရသောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့သည်လည်း “ဆီ” ကို ရှိသောသူများ သို့မဟုတ် “ဆီ” ကို မရှိသောသူများ ဟူသော အတူတူသော အုပ်စုနှစ်စုပင် ဖြစ်ကြသည်။

တည်ထောင်ခံထားပြီး ဆီရှိသော အုပ်စုတစ်စုသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖော်ထုတ်ဖွင့်လှစ်လာစပြုခဲ့သော သန်းခေါင်ယံကြွေးကြော်သံ၏ သတင်းစကားကို လက်ခံရမည်၊ သို့မဟုတ် ဒုတိယ သက်သာလောနိတ်စာတွင် ဖော်ပြထားသော အားကြီးသော လှည့်ဖြားခြင်းကို လက်ခံရမည်။ သူတို့၏ စမ်းသပ်ချက်မှာ သားရဲ၏ ရုပ်ပုံ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်၊ ထိုသားရဲကို မည်သို့ ဖွဲ့စည်းထားသည်ဆိုသော အချက်ဖြစ်သည်—မှောင်မိုက်ခေတ်များ၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ သားရဲဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဖွဲ့စည်းသော ၎င်း၏ ရုပ်ပုံဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် လောကကို အာမဂက်ဒုန်သို့ ဦးတည်စေသော သုံးဖက်ပေါင်းစည်းမှုဖြစ်စေ။ ၎င်းတွင် “ခေါင်း” ဟုခေါ်သောအရာ၊ အခြား အာဏာနှစ်ရပ်နှင့်အတူ ထိုသုံးဖက်ပေါင်းစည်းမှုကို ဖွဲ့စည်းထားသော ၎င်းတို့အပေါ် အုပ်စိုးသော “ဘုရင်” သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ အာဏာပင် ဖြစ်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုရမည့် လိုအပ်ချက်လည်း ပါဝင်သည်။

“ဦးခေါင်း” ဟူသည် ယုဒပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ယေရုရှလင်မြို့ကို ဆိုလိုပြီး၊ ထိုမြို့သည် ထာဝရဘုရားသည် မိမိ၏ နာမတော်ကို တည်စေခြင်းငှာ ရွေးချယ်တော်မူသော မြို့ဖြစ်သည်။

ခရစ်တော်နှင့် စာတန်တို့အကြားရှိ မဟာအငြင်းပွားမှုတွင်၊ ခရစ်တော်သည် မိမိနာမတော်ကို တင်ထားသော မိမိ၏ မြို့တော်မှာ ယေရုရှလင်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ စာတန်၏ အတုခိုးထားသော မြို့တော်မှာ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ၌ “မဟာမြို့” ဟူ၍ ကိုယ်စားပြုသော ဝိညာဉ်ရေးရာ ဗာဗုလုန်ကို ဖော်ပြသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိအရ ဗာဗုလုန်မြို့ အမှန်တကယ်ပင် ဖြစ်သည်။ စာတန်သည် ဘုရားသခင်၏ မြို့နှင့် မြို့တော်ကို အတုယူသောအနေဖြင့် နဖူးပေါ်၌ မိမိ၏နာမကို တင်ထားသည်။ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်သော မင်းကြီးသည် မြေကြီးပေါ်ရှိ မင်းကြီးများနှင့် မိန်းမပြုခြင်းကျူးလွန်သော ပြည်တန်ဆာတို့၏ အမိဖြစ်သည်။ ထိုပြည်တန်ဆာတို့၏ အမိသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်ဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏ သမီးများမှာ ကျဆုံးသွားသော ပရိုတက်စတင့် အသင်းတော်များဖြစ်ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် အဓိကဆုံးသော ကျဆုံးပြီး သစ္စာဖောက်သော အသင်းတော်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သစ္စာဖောက် ပရိုတက်စတင့်များဖြစ်ကြသည်။

ထိုဖောက်ပြန်သွားသော ပရိုတက်စတန်များသည် မြေသားတိရစ္ဆာန်၏ ပရိုတက်စတန်ချိုကို ကိုယ်စားပြုကြပြီး၊ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် အမိန့်ဖြုတ်ဖွင့်လှစ်ခံခဲ့သော ပရောဖက်ပြုသတင်းစကားကို သူတို့ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသဖြင့် မိခင်နှင့် ဆက်နွှယ်လျက်ရှိကြသည်။ သူတို့၏ တစ်ဖက်တစ်လမ်းဖြစ်သော ရီပတ်ဘလီကန်ချိုမှာလည်း ဗျာဒိတ်ကျမ်း ဆယ့်ခုနစ်၌ ဖော်ပြထားသော ဘုရင်ဆယ်ပါးဖြစ်သည့် ကမ္ဘာမြေ၏ ဘုရင်များနှင့် ကုလသမဂ္ဂအားဖြင့် ရှိသော သူတို့၏ ဆက်ဆံရေးကြောင့် ဆက်နွှယ်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာကို အာမဂေဒုန်သို့ ဦးတည်စေသော သုံးဖက်ပေါင်းစည်းမှုကို ၎င်း၏ ဦးခေါင်းအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ၎င်း၏ အမည်ကို တင်ထားသည်။ ဝိညာဉ်ရေးရာအရ ယနေ့ခေတ် ရောမသည် ဝိညာဉ်ရေးရာအရ ယနေ့ခေတ် ဗာဗုလုန်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ “ဦးခေါင်း” သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာဖြစ်သည်။

ပထမအရာသည် နောက်ဆုံးအရာကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဒန်နိယေလ အခန်းကြီး ၂ ကို မီလာရိုက်တို့က လုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော် လေးခုကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု သင်အသုံးချသည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များတွင် ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော် ရှစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု သင်အသုံးချသည်ဖြစ်စေ၊ ပထမနိုင်ငံတော်သည် အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သော ဗာဗုလုန်ဖြစ်သည်။ မီလာရိုက်တို့က သင့်အား နောက်ဆုံးအရာသည် အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သော ရောမဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားမည်ဖြစ်သည်။ ဗာဗုလုန်နှင့် ရောမတို့သည် အပြန်အလှန် အစားထိုးအသုံးပြုနိုင်သော သင်္ကေတများဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အစဉ်တစ်ခု၏ ပထမနှင့် နောက်ဆုံးဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

နောက်ဆုံးသောကာလ၌ အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သော ဗာဗုလုန်၏ ပထမနိုင်ငံတော်သည် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်ဗာဗုလုန်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်ရောမလည်းဖြစ်သော အဋ္ဌမမြောက်နှင့် နောက်ဆုံးနိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဒံယေလ အခန်းကြီး ၂ ၌ ဖော်ပြထားသော သက်သေခံနှစ်ပါး၏ အခြေခံပေါ်တွင် ဗာဗုလုန်နှင့် ရောမတို့သည် အပြန်အလှန် အစားထိုးသုံးစွဲနိုင်သော သင်္ကေတများဖြစ်သည်။

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဆိုင်ရာ ပြည့်တန်ဆာမကို သူမ၏ နဖူးပေါ်တွင် “လျှို့ဝှက်သော ဗာဗုလုန်” ဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြသော အမည်ဖြင့် ပုံဖော်ထားသောအခါ၊ ထိုအရာသည် “လျှို့ဝှက်သော ရောမမြို့” ကိုလည်း သတ်မှတ်ဖော်ပြနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ “လျှို့ဝှက်ချက်” သည် အထူးသဖြင့် သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်၏ လှုံ့ဆော်မှုမရှိဘဲဆိုလျှင်၊ ထိုအတွင်း၌ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသော အမှန်တရား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်အနက်ရှိုင်းကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် နက်နဲသိမ်မွေ့သော အမှန်တရားကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သို့သော် သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ “လျှို့ဝှက်ချက်” သည်လည်း၊ ထိုလျှို့ဝှက်ချက်နှင့်ဆက်နွှယ်၍ ထုတ်ဖော်ပြသထားသောအရာကို စမ်းသပ်မှုကို အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းလိုသူများအတွက် မဖြစ်မနေ နားလည်ရမည့်အရာဖြစ်ကြောင်း တောင်းဆိုထားသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ဗျာဒိတ်ကျမ်းရှိ သက်သေခံနှစ်ပါးသည် ခေတ်သစ် ရောမမြို့ကို နားလည်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးအနက်ထား ဖော်ပြကြသည်။

“ဉာဏ်ပညာ” သည် သားရဲ၏အမှတ်ကိန်းကို နားလည်သည်။ ထိုအမှတ်ကိန်းသည် လူတစ်ဦး၏အမှတ်ကိန်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အမှတ်ကိန်းမှာ ခြောက်၊ ခြောက်၊ ခြောက် ဖြစ်သည်။ “အပြစ်၏လူ” သည် သားရဲ၏ခေါင်းဖြစ်သည်။ ဉာဏ်ပညာသည် နောက်ဆုံးသောကာလ၌ ပညာရှိသတို့သမီးကညာများ၏ အရည်အသွေးတစ်ရပ်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ နောက်ဆုံးသောကာလ၌ အသိပညာတိုးပွားလာခြင်းကို နားလည်သောသူတို့၏ သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ နားမလည်သောသူတို့မှာ မိုက်သောသတို့သမီးကညာများဖြစ်ကြပြီး၊ ဆိုးညစ်သောသူများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ နားမလည်သော “ဉာဏ်ပညာ” သည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ မလွဲမသွေလိုအပ်ချက်အရ နောက်ဆုံးသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်ခြင်း၏ အခြေအနေအတွင်း၌ ရှိရမည်၊ အကြောင်းမူကား ဤအချိန်၌ပင် ပညာရှိသော သတို့သမီးကညာများနှင့် မိုက်သော သတို့သမီးကညာများ ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် “ခြောက်၊ ခြောက်၊ ခြောက်” ကို နားလည်ရမည်။ ဉာဏ်ပညာရှိသော စိတ်ကိုလည်း ယောဟန်က ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၇ ၌ နောက်ဆုံးသောကာလနှင့် ဆက်စပ်၍ ညွှန်ပြထားသည်။

“ခြောက်၊ ခြောက်၊ ခြောက်” ဟူသော အရေအတွက်ကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် ဉာဏ်ပညာရှိသော “စိတ်သဘော” သည် “ခရစ်တော်၏စိတ်သဘော” ကို ရရှိထားသော ပညာရှိကညာပျိုဖြစ်သည်။

ပညာရှိသော ကညာအပျိုတို့၏ အုပ်စုသည် ခရစ်တော်၏ စိတ်သဘောကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး၊ မိုက်မဲသော ဆိုးညစ်သည့် ကညာအပျိုတို့၏ အုပ်စုသည် ခရစ်တော်၏ ရန်ဘက်၏ စိတ်သဘောကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

တိရစ္ဆာန်၏ရုပ်ပုံကို ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် ပုံဥပမာထဲမှ ကညာမတို့အတွက် နောက်ဆုံးစမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး၊ ပညာရှိသောကညာမတို့သည် ခရစ်တော်၏စိတ်သဘောကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ အကြောင်းမူကား၊ သူတို့သည် မိမိတို့၏အလိုကို သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်သို့ အပ်နှံခဲ့ကြသဖြင့်၊ ခရစ်တော်ရောက်ရှိခဲ့သော ဆုံးဖြတ်ချက်တူညီသို့ သူတို့လည်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ပညာရှိသောကညာမတို့အတွင်း၌ ခရစ်တော်၏ရုပ်ပုံ ဖွဲ့စည်းလာခြင်းသည် မိုက်မဲသောကညာမတို့အတွင်း၌ တိရစ္ဆာန်၏ရုပ်ပုံ ဖွဲ့စည်းလာခြင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ မိုက်မဲသောကညာမတို့သည် တိရစ္ဆာန်နှင့် တူညီသောဆုံးဖြတ်ချက်သို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။ အကြောင်းမူကား၊ သူတို့သည် အန္တီခရစ်ကို မှန်ကန်စွာ ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော စမ်းသပ်မေးခွန်း၌ ရှုပ်ထွေးသွားကြပြီး၊ ထိုအန္တီခရစ်သည် မြောက်ဘက်ဘုရင်၏ အတုအယောင်ဖြစ်သကဲ့သို့ ခေတ်သစ်ရောမ၏ ဦးခေါင်းလည်း ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

တိရစ္ဆာန်၏ရုပ်ပုံ ဖွဲ့စည်းခြင်းအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော စမ်းသပ်ခြင်းကာလ၌ မိုက်မဲသော အပျိုကညာများသည် နှုတ်ကပတ်တော်ကို နားလည်သဘောပေါက်ရာတွင် ရှုပ်ထွေးသွားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရှုပ်ထွေးမှုသည် ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်ပြု နှုတ်ကပတ်တော်ကို နားလည်မှုလွဲခြင်းအပေါ် အခြေခံလျက်ရှိပြီး၊ ခေတ်သစ် ရောမ၏ မှန်ကန်သော အဓိပ္ပာယ်ကို မမြင်နိုင်သဖြင့်၊ ၎င်းတို့သည် ပြင်းထန်သော လှည့်ဖြားခြင်းကို လက်ခံကြ၍၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် တူညီသော ဆုံးဖြတ်ချက်သို့ ရောက်လာကာ၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို တိုက်ရိုက် ဆန့်ကျင်လျက် ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ အယူအဆတူများကို ထောက်ခံအားပေးကြပြီး၊ မိမိတို့ကိုယ်ကို အန္တီခရစ်၏ ဘက်တွင် ရပ်တည်စေကြသည်။

ဤအမျိုးအစားအောက်ရှိ နောက်ဆောင်းပါးတွင် ဤအတွေးများကို ဆက်လက်ဖော်ပြသွားမည်။