ပာနီယံ — နံပါတ် သုံး

ငါသည် မိမိစောင့်ရာအရပ်၌ ရပ်မည်။ မိမိကို မျှော်စင်ပေါ်၌ ထားမည်။ သူသည် ငါ့အား အဘယ်သို့ မိန့်တော်မူမည်ကိုလည်းကောင်း၊ ငါသည် ဆုံးမခြင်းခံရသောအခါ အဘယ်သို့ ပြန်လည်ဖြေကြားရမည်ကိုလည်းကောင်း ကြည့်ရှုစောင့်မည်။ ထာဝရဘုရားသည် ငါ့အား ပြန်ဖြေတော်မူ၍၊ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ရေးမှတ်လော့၊ ဖတ်သောသူသည် ပြေးနိုင်စေခြင်းငှာ ပြားများပေါ်၌ ရှင်းလင်းစွာ ရေးထားလော့ ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အကြောင်းမူကား၊ ထိုရူပါရုံသည် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်အတွက်သာ ဖြစ်သော်လည်း၊ အဆုံး၌ ထင်ရှားစွာ ပြောဆိုလိမ့်မည်ဖြစ်၍ မုသာမပြော။ နှောင့်နှေးသကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း ထိုရူပါရုံကို စောင့်မျှော်လော့။ အမှန်ပင် လာလိမ့်မည်ဖြစ်၍ နောက်ကျမည်မဟုတ်။ ကြည့်ရှုလော့၊ မိမိကိုယ်ကို မြှောက်တင်သောသူ၏ စိတ်ဝိညာဉ်သည် သူ၌ ဖြောင့်မတ်ခြင်းမရှိ။ သို့ရာတွင် ဖြောင့်မတ်သောသူသည် မိမိယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှင်လိမ့်မည်။ ဟဗက္ကုက် ၂:၁–၄။

ဤဘုရင်နှစ်ပါး၏နှလုံးတို့သည် မကောင်းမှုကိုပြုရန် ရည်ရွယ်လျက်ရှိကြလိမ့်မည်။ သူတို့သည် စားပွဲတစ်လုံးတည်း၌ ထိုင်၍ မုသာစကားကို ပြောဆိုကြလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် အမှုသည် မအောင်မြင်နိုင်၊ အဆုံးသည် ချိန်းချက်ထားသော အချိန်၌သာ ရောက်မည်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ဒံယေလ ၁၁း၂၇။

အို ထာဝရဘုရား၊ ကိုယ်တော်သည် သိတော်မူ၏။ အကျွန်ုပ်ကို သတိရတော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်ထံသို့ ကြွရောက်တော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်ကို ညှဉ်းဆဲသောသူတို့အပေါ်၌ အကျွန်ုပ်အတွက် အပြစ်ဒဏ်စီရင်တော်မူပါ။ ကိုယ်တော်၏ စိတ်ရှည်ခြင်းကြောင့် အကျွန်ုပ်ကို မသိမ်းယူတော်မူပါနှင့်။ ကိုယ်တော်အတွက်ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရကြောင်း သိမှတ်တော်မူပါ။ ကိုယ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်တို့ကို တွေ့ရှိသဖြင့် အကျွန်ုပ်သည် စားသောက်ခဲ့ပါ၏။ ကိုယ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည်လည်း အကျွန်ုပ်စိတ်နှလုံး၏ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ရွှင်လန်းခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပါ၏။ အကြောင်းမူကား၊ အို ကောင်းကင်ဗိုလ်ခြေအရှင် ထာဝရဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တော်၏ နာမတော်ဖြင့် ခေါ်ခြင်းခံရသောသူ ဖြစ်ပါ၏။ အကျွန်ုပ်သည် လှောင်ပြောင်သောသူတို့၏ အစည်းအဝေး၌ မထိုင်ခဲ့ပါ၊ မရွှင်လန်းခဲ့ပါ။ ကိုယ်တော်၏ လက်တော်ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် တစ်ယောက်တည်း ထိုင်နေခဲ့ပါ၏။ အကြောင်းမူကား၊ ကိုယ်တော်သည် အမျက်ဒေါသကို အကျွန်ုပ်နှင့်ပြည့်စေတော်မူပါပြီ။ အဘယ်ကြောင့် အကျွန်ုပ်၏ နာကျင်ခြင်းသည် အစဉ်မပြတ်တည်နေ၍၊ အနာသည် မပျောက်ကင်းနိုင်ဘဲ ကုသခြင်းကို ငြင်းဆန်သနည်း။ ကိုယ်တော်သည် အကျွန်ုပ်အတွက် မုသားပြောသောသူကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မတည်မြဲသော ရေစီးများကဲ့သို့လည်းကောင်း အမှန်ပင် ဖြစ်တော်မူမည်လော။ ထို့ကြောင့် ထာဝရဘုရားက ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။ သင်သည် ပြန်လာလျှင် ငါသည် သင့်ကို ပြန်လည်ဆောင်ယူမည်။ သင်သည် ငါ့ရှေ့၌ ရပ်နေရမည်။ တန်ဖိုးရှိသောအရာကို ယုတ်မာသောအရာမှ ခွဲထုတ်လျှင် သင်သည် ငါ့နှုတ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ရမည်။ သူတို့သည် သင့်ထံသို့ ပြန်လာကြစေ၊ သို့သော် သင်သည် သူတို့ထံသို့ မပြန်ရ။ ငါသည်လည်း သင့်ကို ဤလူမျိုးအတွက် ခိုင်ခံ့သော ကြေးဝါတံတိုင်းအဖြစ် ပြုမည်။ သူတို့သည် သင့်ကို ဆန့်ကျင်၍ တိုက်ခိုက်ကြမည်၊ သို့သော် သင့်ကို မအောင်နိုင်ကြ။ အကြောင်းမူကား၊ ငါသည် သင့်နှင့်အတူရှိ၍ သင့်ကို ကယ်တင်မည်၊ သင့်ကို လွတ်မြောက်စေမည်ဟု ထာဝရဘုရား မိန့်တော်မူ၏။ ငါသည်လည်း သင့်ကို ဆိုးညစ်သောသူတို့၏ လက်မှ ကယ်လွှတ်မည်။ ကြမ်းကြုတ်သောသူတို့၏ လက်မှလည်း ရွေးနှုတ်မည်။ ယေရမိ 15:15–21။

ရှစ်ရက်မြောက်နေ့၌ သူတို့သည် ကလေးကို အရေဖျားလှီးခြင်းငှာ ရောက်လာကြ၏။ ထိုကလေး၏ အမည်ကိုလည်း သူ၏အဘ၏အမည်အတိုင်း ဇာခရိဟု ခေါ်ကြ၏။ သို့ရာတွင် သူ၏မိခင်က ပြန်၍ဆိုသည်မှာ၊ ထိုသို့မဟုတ်၊ သူ၏အမည်ကို ယောဟန်ဟု ခေါ်ရမည်ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ သူတို့က မိခင်အား၊ သင်၏ဆွေမျိုးအနက် ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခံရသူ တစ်ဦးမျှ မရှိဟု ဆိုကြ၏။ ထို့နောက် သူတို့သည် ကလေး၏အဘအား အချက်ပြ၍ ကလေးကို မည်သို့အမည်ပေးလိုသည်ကို မေးမြန်းကြ၏။ သူသည် စာရေးသင်ပုန်းတစ်ခုကို တောင်းယူ၍ “သူ၏အမည်သည် ယောဟန်ဖြစ်၏” ဟု ရေးလေ၏။ ထိုအခါ လူအပေါင်းတို့သည် အံ့ဩကြ၏။ ထိုနောက် ချက်ချင်း သူ၏ပါးစပ်ပွင့်၍ လျှာလည်း ပြန်လည်လွတ်ကာ စကားပြော၍ ဘုရားသခင်ကို ချီးမွမ်းလေ၏။ လုကာ ၁:၅၉–၆၄။

ထိုကာလတို့၌ တောင်ဘက်မင်းကြီးကို ဆန့်ကျင်၍ များစွာသောသူတို့ ပေါ်ထွက်လာကြလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် သင်၏လူမျိုးထဲမှ အကြမ်းဖက်သူတို့သည် ရူပါရုံကို တည်စေရန် မိမိတို့ကိုယ်ကို ချီးမြှောက်ကြလိမ့်မည်။ သို့သော် သူတို့သည် လဲကျကြလိမ့်မည်။ ဒံယေလ ၁၁:၁၄။

ထိုအချိန်မှစ၍ ယေရှုသည် မိမိတပည့်တော်တို့အား၊ မိမိသည် ယေရုရှလင်မြို့သို့ သွားရမည်ဖြစ်၍၊ အသက်ကြီးသူများ၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်အကြီးအကဲများနှင့် ကျမ်းပြုဆရာများ၏ လက်မှ အရာများစွာကို ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အသတ်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သုံးရက်မြောက်သောနေ့၌ ပြန်လည်ထမြောက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြသတော်မူ၏။ မဿဲ 16:21။

“ယခုအခါ ပရိုတက်စတန့်တို့သည် ရိုမန်ကက်သလစ်ဝါဒကို အတိတ်နှစ်များ၌ထက် များစွာ ပိုမိုအလေးပေးကာ နှစ်သက်လက်ခံကြသည်။ ကက်သလစ်ဝါဒသည် အာဏာလွှမ်းမိုးနေခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံများ၌လည်းကောင်း၊ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိရန် ရည်ရွယ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီတို့က သဘောတူညီမှုရှာသည့် နူးညံ့သော လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာနေကြသည့် အခြေအနေ၌လည်းကောင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခံ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အစဉ်အဆက် အာဏာစနစ်ကို ကွဲပြားစေသော သွန်သင်ချက်များအပေါ် မစိုးရိမ်မသိသာမှုသည် ပိုမိုတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။ အဆုံးတွင် အရေးကြီးသော အခြေခံအချက်များ၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် ထင်မြင်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ အလွန်အမင်း မကွာခြားကြဟူသော ယူဆချက်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ လက်ခံလာနေပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့ဘက်မှ အနည်းငယ် လိုက်လျောခြင်းဖြင့် ရောမနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော နားလည်မှုဆီသို့ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဟူသော သဘောထားလည်း အားကောင်းလာနေသည်။ တစ်ချိန်က ပရိုတက်စတန့်တို့သည် အလွန်ကြီးမားသော တန်ဖိုးပေး၍ ဝယ်ယူရရှိထားရသော စိတ်ကြည်ညိုယုံကြည်မှု၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို အလွန်မြင့်မားစွာ တန်ဖိုးထားကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒကို ရွံရှာမုန်းတီးရန် သင်ကြားပေးကြပြီး၊ ရောမနှင့် သဟဇာတဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် ဘုရားသခင်အပေါ် သစ္စာဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ယခု ဖော်ပြလျက်ရှိသော သဘောထားများသည် မည်မျှပင် အလွန်ကွာခြားနေသနည်း!”

ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်၏ ကာကွယ်ထောက်ခံသူတို့သည် အသင်းတော်ကို မတရားစွပ်စွဲအပုပ်ချထားခဲ့ကြောင်း ကြေညာကြပြီး၊ ပရိုတက်စတင့်လောကလည်း ထိုဆိုချက်ကို လက်ခံရန် ဆန္ဒရှိကြသည်။ ယနေ့ခေတ်၏ အသင်းတော်ကို မသိနားမလည်မှုနှင့် အမှောင်ကျသည့် ရာစုနှစ်များအတွင်း သူမ၏ အုပ်စိုးမှုကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သော ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသည့် အပြစ်အနာအဆာများနှင့် အဓိပ္ပာယ်ကင်းမဲ့သော လုပ်ရပ်များအပေါ် အခြေခံ၍ စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် မတရားကြောင်းကို လူများစွာက အခိုင်အမာဆိုကြသည်။ သူတို့သည် သူမ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို ထိုခေတ်ကာလ၏ ရိုင်းစိုင်းယဉ်ကျေးမှုမရှိခြင်း၏ အကျိုးဆက်ဟု အကြောင်းပြ၍၊ ခေတ်သစ်ယဉ်ကျေးမှု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် သူမ၏ သဘောထားများ ပြောင်းလဲသွားပြီဟု လျှောက်လဲကြသည်။

“ဤလူတို့သည် ဤမာနကြီးသောအာဏာက နှစ်ရှစ်ရာတိုင်အောင် တင်ပြတောင်းဆိုလာခဲ့သော အမှားကင်းမှုဆိုင်ရာ အခိုင်အမာဆိုချက်ကို မေ့လျော့သွားကြပြီလော။ ထိုဆိုချက်သည် စွန့်လွှတ်ခြင်းခံရသည်သာမက၊ ဆယ့်ကိုးရာစုတွင် ယခင်အခါများထက် ပိုမိုတိကျပြတ်သားစွာ အတည်ပြုဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရိုးမသည် ‘အသင်းတော်သည် အမှားမရှိခဲ့ဖူးသကဲ့သို့၊ သမ္မာကျမ်းစာများအရလည်း နောင်တလည်း အမှားမရှိနိုင်’ ဟု အခိုင်အမာဆိုသည့်အတိုင်း (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17)၊ ယခင်ခေတ်ကာလများတွင် မိမိ၏ လမ်းစဉ်ကို အုပ်စိုးညွှန်ကြားခဲ့သော အခြေခံမူများကို သူမသည် မည်သို့ စွန့်ပစ်နိုင်မည်နည်း။”

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏အသင်းတော်သည် မိမိ၌ အမှားကင်းခြင်းရှိသည်ဟူသော တောင်းဆိုချက်ကို မည်သည့်အခါမျှ စွန့်လွှတ်မည်မဟုတ်။ မိမိ၏ သမ္မာတရားအယူဝါဒများကို ငြင်းပယ်သူတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရာ၌ မိမိပြုခဲ့သမျှ အရာအားလုံးကို မှန်ကန်သည်ဟု ယူမှတ်လျက်ရှိသည်။ အခွင့်အလမ်းကို ထပ်မံရရှိလာပါက၊ ထိုအမှုအရာများကို တစ်ဖန်မပြုမည်လော။ ယခု လောကီအာဏာပိုင်အစိုးရများက ချမှတ်ထားသော တားဆီးကန့်သတ်ချက်များကို ဖယ်ရှားပစ်၍ ရောမကို ယခင်ကရှိခဲ့သော အာဏာသို့ ပြန်လည်တင်မြှောက်ပေးလျှင်၊ မကြာမီပင် သူမ၏ အာဏာရှင်ဆန်မှုနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတို့သည် တစ်ဖန်ပြန်လည်ရှင်သန်လာမည်ဖြစ်သည်။”

“ကျော်ကြားသော စာရေးဆရာတစ်ဦးသည် စိတ်ကြည်ညိုမှုလွတ်လပ်ခွင့်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အထက်အာဏာရှိ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်း၏ သဘောထားကို၎င်း၊ ထိုသဘောထား၏ မူဝါဒအောင်မြင်မှုကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအပေါ် အထူးသဖြင့် ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသော အန္တရာယ်များကို၎င်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ ‘အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာအပေါ် ကြောက်ရွံ့မှုတစ်စုံတစ်ရာကို အယူသန်မှု သို့မဟုတ် ကလေးဆန်မှုကြောင့်ဟု သတ်မှတ်လိုသူများ များစွာရှိကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ရိုမန်ကက်သလစ်စနစ်၏ အကျင့်လက္ခဏာနှင့် သဘောထားအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ လွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းများကို ဆန့်ကျင်သောအရာတစ်စုံတစ်ရာကို မမြင်ကြသကဲ့သို့၊ ၎င်း၏ ကြီးထွားမှု၌လည်း ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဆိုးအဖြစ် မှတ်ယူရမည့်အရာတစ်စုံတစ်ရာကို မတွေ့ကြ။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ အစိုးရ၏ အခြေခံမူအချို့ကို ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အခြေခံမူများနှင့် ဦးစွာ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ကြစို့။’”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေသည် ယုံကြည်ချက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို အာမခံထားသည်။ ၎င်းထက် ပို၍ တန်ဖိုးကြီးသောအရာမရှိ၊ ပို၍ အခြေခံကျသောအရာလည်း မရှိ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပိုင်ယုစ် ကိုးဆယ်မြောက်သည် ၁၈၅၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ထုတ် ၎င်း၏ Encyclical Letter တွင် ဤသို့ဆိုခဲ့သည်— ‘ယုံကြည်ချက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ထောက်ခံရာ၌ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသော အဓိပ္ပာယ်မရှိ၊ မှားယွင်းသော သဘောတရားများ သို့မဟုတ် အရူးအမူးအော်ဟစ်ချက်များသည် အလွန်အမင်း ကူးစက်ဖျက်ဆီးတတ်သော မှားယွင်းမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်— အခြားအရာအားလုံးထက် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း အလွန်ဆုံး ကြောက်ရွံ့ရမည့် ကပ်ရောဂါတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။’ ထိုပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတည်းကပင် ၁၈၆၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် ၎င်း၏ Encyclical Letter တွင် ‘ယုံကြည်ချက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဘာသာရေးကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို အခိုင်အမာဆိုကြသူများ’ ကိုလည်းကောင်း၊ ‘အသင်းတော်သည် အင်အားကို မသုံးစွဲရဟု ထိန်းသိမ်းအခိုင်အမာဆိုကြသောသူ အပေါင်းတို့’ ကိုလည်းကောင်း၊ အနာသီမာပြုခဲ့သည်။”

“‘အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ရောမ၏ သီးသန့်လက္ခဏာရှိသော သဘောထားသည် စိတ်နှလုံးပြောင်းလဲသွားခြင်းကို မဆိုလိုပါ။ သူမသည် မိမိ၌ အင်အားမရှိသည့်အခါတွင်သာ သည်းခံတတ်သည်။ ဘိရှော့ပ် အို’ကော်နာက ဤသို့ဆိုသည်– ‘ကက်သလစ်လောကအတွက် အန္တရာယ်မရှိဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်အရာကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်သည့်အချိန်မတိုင်မီအထိ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို သည်းခံထားရုံမျှသာ ဖြစ်သည်။’… စိန့်လူးဝစ်၏ အာ့ခ်ဘိရှော့ပ်တစ်ပါးကလည်း တစ်ကြိမ်တွင် ဤသို့ဆိုခဲ့သည်– ‘မမှန်ကန်သော သင်ကြားချက်နှင့် မယုံကြည်ခြင်းသည် ရာဇဝတ်မှုများဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အီတလီနှင့် စပိန်ကဲ့သို့သော ခရစ်ယာန်နိုင်ငံများတွင် လူအပေါင်းတို့သည် ကက်သလစ်များဖြစ်ကြပြီး၊ ကက်သလစ်ဘာသာသည် နိုင်ငံ၏ဥပဒေ၏ မဖြစ်မနေပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ထိုအမှုတို့ကို အခြားရာဇဝတ်မှုများကဲ့သို့ပင် အပြစ်ပေးကြသည်။’…”

“ကက်သလစ်အသင်းတော်ရှိ ကာဒီနယ်တိုင်း၊ အာ့ခ်ဘစ်ရှော့တိုင်းနှင့် ဘစ်ရှော့တိုင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအပေါ် သစ္စာခံမည့် ကျိန်ဆိုချက်ကို ပြုကြရပြီး၊ ထိုကျိန်ဆိုချက်၌ အောက်ပါစကားများ ပါဝင်သည်။ ‘မိမိတို့၏ အရှင်ဟု ဆိုအပ်သော ဤသူ (ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး) သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ဆက်ခံသူများကို ဆန့်ကျင်သော အယူမှားသူများ၊ ခွဲထွက်သူများ၊ ပုန်ကန်သူများကို ကျွန်ုပ်သည် မိမိ၏ အစွမ်းကုန် နှိပ်ကွပ်၍ ဆန့်ကျင်မည်။’—Josiah Strong, Our Country, ch. 5, pars. 2–4.

ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်အတွင်း၌ စစ်မှန်သောခရစ်ယာန်များ ရှိနေကြသည်ဟူသည် အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအသင်းတော်အတွင်းရှိ ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့သည် မိမိတို့၌ ရရှိထားသမျှ အကောင်းဆုံးသော အလင်းအတိုင်း ဘုရားသခင်ကို ဝတ်ပြုအမှုတော်ဆောင်လျက်ရှိကြသည်။ သူတို့အား ကိုယ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မပေးထားသဖြင့် သမ္မာတရားကို မခွဲခြားသိမြင်နိုင်ကြပေ။ အသက်ရှင်သော စိတ်နှလုံးဖြင့် ဆက်ကပ်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့် ပုံစံပဲရှိသော အခမ်းအနားများ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကိုသာ လည်ပတ်ဆောင်ရွက်နေခြင်းတို့အကြားရှိ ကွာခြားချက်ကို သူတို့သည် တစ်ခါမျှ မမြင်ဖူးကြပေ။ လှည့်ဖြားသော၊ စိတ်ကျေနပ်မှုမပေးနိုင်သော ယုံကြည်ခြင်းတစ်ရပ်အတွင်း ပညာပေးခံထားရသည့် ဤဝိညာဉ်များအပေါ် ဘုရားသခင်သည် သနားကြင်နာသော နူးညံ့မှုဖြင့် ကြည့်ရှုတော်မူသည်။ ကိုယ်တော်သည် သူတို့ကို ဝန်းရံလျက်ရှိသော ထူထပ်သိပ်သည်းသည့် အမှောင်ထုအတွင်းသို့ အလင်းရောင်ခြည်များ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စေတော်မူမည်။ ယေရှု၌ရှိသကဲ့သို့သော သမ္မာတရားကို သူတို့အား ဖော်ပြတော်မူမည်ဖြစ်ပြီး၊ များစွာသောသူတို့သည် ကိုယ်တော်၏ လူမျိုးတော်နှင့်အတူ မိမိတို့၏ ရပ်တည်ချက်ကို ယူကြဦးမည်။

“သို့ရာတွင် စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ရောမဝါဒသည် ခရစ်တော်၏ ဧဝံဂေလိတရားနှင့် ယနေ့တွင်လည်း သူမ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် ယခင်ကာလမည်သည့်အချိန်၌မျှထက် ပိုမိုညီညွတ်နေသည်မဟုတ်။ ပရိုတက်စတင့် အသင်းတော်များသည် အလွန်ကြီးမားသော မှောင်မိုက်ခြင်းအတွင်း၌ ရှိနေကြသည်၊ သို့မဟုတ် ထိုသို့မဟုတ်လျှင် သူတို့သည် ခေတ်ကာလ၏ လက္ခဏာများကို ခွဲခြားသိမြင်ကြလိမ့်မည်။ ရောမအသင်းတော်သည် မိမိ၏ အစီအစဉ်များနှင့် လုပ်ဆောင်ပုံနည်းလမ်းများ၌ အလွန်ဝေးလံကျယ်ပြန့်သည်။ သူမသည် မိမိ၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တိုးချဲ့ရန်နှင့် မိမိ၏ အာဏာကို တိုးပွားစေရန် နည်းလမ်းမျိုးစုံကို အသုံးချလျက်ရှိသည်၊ ထိုသည်မှာ ကမ္ဘာကို ထိန်းချုပ်မှု ပြန်လည်ရယူရန်၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန်၊ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒက ပြုလုပ်ခဲ့သမျှအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန်အတွက် ပြင်းထန်၍ တည်ကြည်ခိုင်မာသော ပဋိပက္ခတစ်ရပ်အတွက် ပြင်ဆင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ကက်သလစ်ဝါဒသည် အရပ်ရပ်ဘက်ဘက်၌ အင်အားတိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ပရိုတက်စတင့်နိုင်ငံများ၌ သူမ၏ အသင်းတော်များနှင့် ဝတ်ပြုရာဂုဏ်တော်ဆောင်အိမ်များ အရေအတွက် တိုးပွားလာနေမှုကို ကြည့်လော့။ အမေရိကတွင် သူမ၏ ကောလိပ်များနှင့် ဓမ္မပညာသင်ကျောင်းများ လူကြိုက်များလာ၍ ပရိုတက်စတင့်များက ကျယ်ပြန့်စွာ ထောက်ပံ့အားပေးနေကြသည်ကို ကြည့်လော့။ အင်္ဂလန်တွင် ရိုးရာဝတ်ပြုနည်းဝါဒ တိုးပွားလာမှုနှင့် ကက်သလစ်တို့၏ အတန်းအစားသို့ မကြာခဏ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်မှုများကို ကြည့်လော့။ ဤအရာများသည် ဧဝံဂေလိတရား၏ စင်ကြယ်သော အခြေခံမူများကို တန်ဖိုးထားမြတ်နိုးသူအားလုံး၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို နှိုးဆော်သင့်သည်။”

“ပရိုတက်စတင့်များသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာဝါဒကို လက်ဝင်စွက်ဖက်ပြုပြင်၍ ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ကက်သလစ်ဝါဒီများကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့၍ အံ့ဩကြပြီး နားမလည်နိုင်လောက်အောင် အလျှော့အတင်းများနှင့် လိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ လူတို့သည် ရောမဝါဒ၏ အမှန်တကယ်သော သဘောသဘာဝနှင့် ထိုဝါဒ၏ အာဏာအမြင့်ဆုံးဖြစ်လာမှုမှ ကြောက်ရွံ့သင့်သော အန္တရာယ်များကို မျက်စိပိတ်လျက်ရှိကြသည်။ ပြည်သူလူထုသည် အရပ်ဘက်နှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်တို့အတွက် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးမားသော ဤရန်သူ၏ တိုးချဲ့ဝင်ရောက်လာမှုကို ဆန့်ကျင်တားဆီးရန် နိုးဆော်နှိုးကြားခြင်း ခံရရန် လိုအပ်သည်။”

“ပရိုတက်စတန် များစွာတို့သည် ကက်သလစ်ဘာသာတရားမှာ ဆွဲဆောင်မှုမရှိဘဲ၊ ၎င်း၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုမှာ ပျင်းရိဖွယ်ကောင်း၍ အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော အခမ်းအနားများကို ထပ်တလဲလဲ လည်ပတ်ဆောင်ရွက်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤနေရာ၌ သူတို့သည် မှားယွင်းကြသည်။ ရိုမန်ကက်သလစ်စနစ်သည် လှည့်ဖြားမှုအပေါ် အခြေပြုထားသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ကြမ်းတမ်းရိုင်းစိုင်း၍ မလက်ရာကျသော အယောင်ဆောင်လှည့်ကွက်တစ်ရပ် မဟုတ်ပေ။ ရိုမန်အသင်းတော်၏ ဘာသာရေးဝန်ဆောင်မှုသည် အလွန်တရာ စိတ်အာရုံကို ထိခိုက်စေသော အခမ်းအနားစနစ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ခမ်းနားတင့်တယ်သော ပြသမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာပြည့်ဝသော အခမ်းအနားများသည် လူထု၏ အာရုံခံစားမှုတို့ကို ဖမ်းစားကာ အကြောင်းပြချက်၏ အသံနှင့် ကိုယ်သိစိတ်၏ အသံတို့ကို တိတ်ဆိတ်စေသည်။ မျက်စိသည် ဆွဲဆောင်ခံရသည်။ ခမ်းနားထည်ဝါသော ဘုရားကျောင်းများ၊ အံ့ဖွယ်သဘင်ရှိသော စီတန်းလှည့်လည်ပွဲများ၊ ရွှေရောင်ယဇ်ပလ္လင်များ၊ ရတနာဆင်ယင်ထားသော သန့်ရှင်းရာဌာနများ၊ ရွေးချယ်ထားသော ပန်းချီကားများနှင့် အနုပညာမြောက်လှသော ထုလုပ်ရုပ်တုများသည် အလှအပကို ချစ်မြတ်နိုးသော စိတ်သဘောကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ကြသည်။ နားလည်း ထိုနည်းတူ ဖမ်းစားခံရသည်။ ဂီတသည် တုနှိုင်းမရကောင်းမွန်လှသည်။ အသံနက်ရှိုင်းသော အော်ဂန်တီးဝိုင်း၏ ကြွယ်ဝပြည့်စုံသော အသံလှိုင်းများသည် များစွာသော အသံများ၏ သံစဉ်နှင့် ရောနှောကာ၊ သူမ၏ ခမ်းနားထည်ဝါသော ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်းကြီးများ၏ မြင့်မားသော အမိုးခုံးများနှင့် တိုင်တန်းစင်္ကြံများအတွင်း ပျံ့နှံ့မြင့်တက်သွားသောအခါ၊ စိတ်ကို ကြောက်ရွံ့ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် ရိုသေလေးမြတ်ခြင်းဖြင့် မထိခိုက်စေဘဲ မနေနိုင်ပေ။”

“အပြင်ပန်း ထင်ရှားတောက်ပမှု၊ အခမ်းအနားကြီးကျယ်မှုနှင့် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ပုံစံလုပ်ရပ်တို့သည် အပြစ်ဒဏ်ကြောင့် နာကြင်လျက်ရှိသော ဝိညာဉ်၏ တမ်းတမှုများကို လှောင်ပြောင်ရုံသာပြုကြသဖြင့်၊ အတွင်းပိုင်း ဖောက်ပြန်ယိုယွင်းမှု၏ သက်သေဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်၏ ဘာသာတရားသည် မိမိကိုယ်ကို အကြံပြုဖော်ပြရန် ထိုသို့သော ဆွဲဆောင်မှုများကို မလိုအပ်ပေ။ လက်ဝါးကပ်တိုင်မှ ထွန်းလင်းသော အလင်း၌ စစ်မှန်သော ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အလွန် သန့်ရှင်းလှပသဖြင့် အပြင်ပန်း အလှဆင်မှုမည်သည့်အရာမျှ ၎င်း၏ စစ်မှန်သော တန်ဖိုးကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးနိုင်မည်မဟုတ်။ ဘုရားသခင်ရှေ့၌ တန်ဖိုးရှိသည်မှာ သန့်ရှင်းခြင်း၏ အလှတရား၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ငြိမ်သက်သော စိတ်ဝိညာဉ်ပင် ဖြစ်သည်။”

“စာရေးဟန်၏ တောက်ပပြောင်မြောက်မှုသည် စင်ကြယ်၍ မြင့်မြတ်သော အတွေးအခေါ်ရှိခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဟု မဖြစ်မနေရ သတ်မှတ်၍မရပေ။ အနုပညာဆိုင်ရာ မြင့်မားသော အယူအဆများ၊ အရသာခံနိုင်မှု၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ပြေပြစ်မှုတို့သည် များသောအားဖြင့် မြေကြီးဆန်၍ ကိုယ်ကာမအလိုဆန္ဒကို လိုက်စားသော စိတ်များ၌ပင် တည်ရှိလေ့ရှိသည်။ လူတို့အား ဝိညာဉ်၏ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ရာများကို မေ့လျော့စေရန်၊ အနာဂတ်၌ ရှိသော မသေမပျောက်အသက်ကို မမြင်မတွေ့တော့စေရန်၊ အဆုံးမရှိသော သူတို့၏ ကူညီရှင်ထံမှ လှည့်ကွာစေရန်၊ ဤလောကအတွက်သာ အသက်ရှင်စေရန် စာတန်သည် ထိုအရာများကို မကြာခဏ အသုံးချလေ့ရှိသည်။”

“အပြင်ပန်းအရာတို့ကို အခြေခံသော ဘာသာတရားသည် အသစ်ပြုပြင်ခြင်းမခံရသေးသော စိတ်နှလုံးအတွက် ဆွဲဆောင်ဖွယ်ကောင်း၏။ ကက်သလစ်ဝတ်ပြုမှု၏ အခမ်းအနားကြီးမားခြင်းနှင့် အခမ်းအနားစနစ်တို့တွင် လူများစွာကို လှည့်ဖြားစေသော ဆွဲငင်ညှို့ယူနိုင်သော၊ မျက်လှည့်သဖွယ် တန်ခိုးတစ်ရပ် ရှိ၏။ ထိုကြောင့် သူတို့သည် ရောမအသင်းတော်ကို ကောင်းကင်ဘုံသို့ ဝင်ရောက်ရာ တံခါးတော်ပင်ဟု မြင်လာကြ၏။ သမ္မာတရား၏ အုတ်မြစ်ပေါ်၌ မိမိတို့ခြေကို တည်ကြည်ခိုင်မာစွာ စိုက်ထားပြီး၊ မိမိတို့စိတ်နှလုံးကိုလည်း ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်အားဖြင့် အသစ်ပြုပြင်ခြင်းခံရသော သူတို့မှတစ်ပါး၊ ထိုအသင်းတော်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိသောသူ မရှိ။ ခရစ်တော်ကို ကိုယ်တွေ့အတွေ့အကြုံဖြင့် သိကျွမ်းခြင်း မရှိသေးသော ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့သည် တန်ခိုးမပါသော ဘုရားကိုင်းရှိုင်းမှု၏ အပြင်ပန်းပုံစံများကို လက်ခံရန် ဦးဆောင်ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရကြလိမ့်မည်။ ထိုသို့သော ဘာသာတရားမျိုးသည် လူအစုအဝေးတို့ အလိုရှိသမျှ အတိအကျပင် ဖြစ်၏။”

“အပြစ်လွှတ်ခွင့်ကို ရရှိထားသည်ဟု အသင်းတော်က တောင်းဆိုခြင်းသည် ရောမကက်သလစ်ကို အပြစ်ပြုရန် လွတ်လပ်ခွင့်ရှိသကဲ့သို့ ခံစားစေသည်။ ထို့ပြင် မိမိ၏ အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို မပေးအပ်မီ မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော ဝန်ခံခြင်းအမိန့်တော်သည်လည်း မကောင်းမှုကို ခွင့်ပြုပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်စေတတ်သည်။ ကျဆုံးသော လူသားတစ်ဦး၏ ရှေ့တွင် ဒူးထောက်၍ မိမိနှလုံး၏ လျှို့ဝှက်အကြံအစည်များနှင့် စိတ်ကူးရုပ်ပုံများကို ဝန်ခံဖော်ပြသူသည် မိမိ၏ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို နှိမ့်ချဖျက်ဆီးနေပြီး မိမိဝိညာဉ်၏ မြင့်မြတ်သော သဘာဝတုံ့ပြန်မှုအပေါင်းတို့ကိုလည်း နိမ့်ကျစေသည်။ မိမိဘဝ၏ အပြစ်များကို ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးထံ—အမှားလုပ်တတ်သော၊ အပြစ်ရှိသော သေတတ်သည့် လူသားတစ်ဦးထံ၊ ထို့ထက် မကြာခဏပင် စပျစ်ရည်သောက်ခြင်းနှင့် ကာမစည်းကမ်းမဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသောသူထံ—ဖွင့်ဟဝန်ခံရာတွင် မိမိ၏ စရိုက်လက္ခဏာအတိုင်းအတာသည် နိမ့်ဆင်းသွားပြီး၊ ထိုကြောင့်ပင် မိမိသည် ညစ်ညမ်းစက်ဆုပ်ခြင်းခံရသည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်သည် ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရပ်တည်နေသဖြင့်၊ ဘုရားသခင်အပေါ် မိမိ၏ အတွေးအမြင်သည်လည်း ကျဆုံးသော လူသားမျိုးနွယ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် တူညီသော အဆင့်သို့ နှိမ့်ချခံရသည်။ လူမှ လူသို့ ပြုသော ဤနိမ့်ကျစေသော ဝန်ခံခြင်းသည် လောကကို ညစ်ညမ်းစေကာ နောက်ဆုံးဖျက်ဆီးခြင်းအတွက် ပြင်ဆင်ပေးနေသော မကောင်းမှုအများအပြား စီးဆင်းထွက်ပေါ်လာသည့် လျှို့ဝှက်ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ကိုယ်အလိုလိုက်ခြင်းကို ချစ်သောသူအတွက်တော့ မိမိဝိညာဉ်ကို ဘုရားသခင်ထံ ဖွင့်ဟရခြင်းထက် သေတတ်သော လူတစ်ဦးနှင့် ဝန်ခံရခြင်းက ပို၍ နှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ အပြစ်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းထက် ပြစ်ဒဏ်ဖြေမှုကို ဆောင်ရွက်ရခြင်းသည် လူ့သဘာဝအတွက် ပို၍ လက်ခံရလွယ်ကူသည်။ လျှော်တေအဝတ်၊ ဆူးပင်နှင့် အရေပြားကို နာကျင်စေသော သံကြိုးများဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ပင်ပန်းညှဉ်းဆဲရခြင်းသည် ဇာတိကာမအလိုဆန္ဒများကို လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်သတ်ပစ်ရခြင်းထက် ပို၍ လွယ်ကူသည်။ ခရစ်တော်၏ ထမ်းပိုးအောက်သို့ ငုံ့ဝင်ခြင်းထက် ဇာတိစိတ်နှလုံးသည် ထမ်းဆောင်လိုသော ထမ်းပိုးသည် အလွန်လေးလံလှ၏။

“ရောမအသင်းတော်နှင့် ခရစ်တော်၏ ပထမအကြိမ်ကြွလာတော်မူချိန်ရှိ ယုဒအသင်းတော်အကြား ထင်ရှားသော ဆင်တူချက်တစ်ရပ် ရှိသည်။ ယုဒလူမျိုးတို့သည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ္တိတရား၏ အခြေခံသဘောတရား အားလုံးကို လျှို့ဝှက်စွာ ချိုးဖောက်နင်းချေခဲ့ကြသော်လည်း၊ အပြင်ပန်းတွင်မူ ထိုတရား၏ ပညတ်ချက်များကို စောင့်ထိန်းရာ၌ တင်းကျပ်လွန်စွာ ပြုမူခဲ့ကြပြီး၊ နာခံခြင်းကို နာကျင်ခက်ခဲ၍ ဝန်လေးဖွယ် ဖြစ်စေသော တောင်းဆိုချက်များနှင့် အစဉ်အလာများကို ထပ်တိုးချထားခဲ့ကြသည်။ ယုဒလူမျိုးတို့က ပညတ္တိတရားကို ကြည်ညိုလေးမြတ်သည်ဟု ဝန်ခံကြသကဲ့သို့၊ ရောမကက်သလစ်တို့လည်း လက်ဝါးကပ်တိုင်ကို ကြည်ညိုလေးမြတ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုကြသည်။ သူတို့သည် ခရစ်တော်၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရခြင်း၏ သင်္ကေတကို မြှောက်တင်ကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ အသက်တာများအားဖြင့် ထိုသင်္ကေတက ကိုယ်စားပြုသော သူကို ငြင်းပယ်ကြသည်။”

“ပုပ်ရဟန်းမင်းဘာသာဝင်တို့သည် မိမိတို့၏ ဘုရားကျောင်းများပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ယဇ်ပလ္လင်များပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ အဝတ်အစားများပေါ်တွင်လည်းကောင်း လက်ဝါးကပ်တိုင်များကို တင်ထားကြသည်။ နေရာအနှံ့တွင် လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ အမှတ်အသားကို မြင်တွေ့ရသည်။ နေရာအနှံ့တွင် ၎င်းကို အပြင်ပန်းအားဖြင့် ဂုဏ်ပြု၍ ချီးမြှောက်ထားကြသည်။ သို့သော် ခရစ်တော်၏ သွန်သင်ချက်များသည် အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော အစဉ်အလာများ၊ မှားယွင်းသော အနက်ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် ကြမ်းတမ်းပြင်းထန်သော တောင်းဆိုချက်များ၏ အစုအပုံအောက်တွင် မြှုပ်နှံထားခြင်းခံရသည်။ အကယ်တင်ရှင်၏ အယူသန်သော ယုဒလူတို့အပေါ် မိန့်တော်မူခဲ့သော စကားများသည် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်း၏ ခေါင်းဆောင်များအပေါ်တွင် ပို၍ပင် အားကောင်းစွာ သက်ရောက်သည်။ ‘သူတို့သည် ထမ်းဆောင်ရန် လေးလံ၍ ခက်ခဲသော ဝန်များကို ချည်နှောင်ပြီး လူတို့၏ ပခုံးပေါ်မှာ တင်ကြ၏။ သို့ရာတွင် သူတို့ကိုယ်တိုင်ကား လက်ချောင်းတစ်ချောင်းမျှဖြင့်ပင် မလှုပ်ကြ။’ မဿဲ ၂၃:၄။ သဘောတရားကို လိုက်နာလိုသော ဝိညာဉ်များသည် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ အမျက်တော်ကို ကြောက်ရွံ့လျက် အမြဲတစေ ထိတ်လန့်နေရကြသော်လည်း၊ ဘုရားကျောင်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသူများအနက် များစွာသောသူတို့မှာ ဇိမ်ခံမှုနှင့် ကာမပျော်ရွှင်မှုတို့၌ အသက်ရှင်နေကြသည်။”

“ရုပ်တုများနှင့် သန့်ရှင်းကျန်ရစ်ပစ္စည်းများကို ကိုးကွယ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းသူများကို ဆုတောင်းပဌနာဖြင့် ခေါ်ယူတောင်းဆိုခြင်း၊ နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကို မြှောက်တင်ချီးမြှင့်ခြင်းတို့သည် လူတို့၏စိတ်နှလုံးကို ဘုရားသခင်နှင့် ကိုယ်တော်၏သားတော်ထံမှ ဆွဲခေါ်ဖယ်ရှားရန် စာတန်အသုံးပြုသော အကြံအဖန်များဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ကို ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်စေရန်၊ သူသည် ကယ်တင်ခြင်းကို ရရှိနိုင်သည့် တစ်ဦးတည်းသော အရှင်ထံမှ သူတို့၏အာရုံကို လွှဲပြောင်းစေရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ‘ပင်ပန်း၍ ဝန်လေးသမျှသောသူအပေါင်းတို့၊ ငါ့ထံသို့လာကြလော့။ ငါသည် သင်တို့အား ချမ်းသာပေးမည်’ ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သော ထိုအရှင်၏ အစားထိုးနိုင်သမျှသော အရာဝတ္ထုမှန်သမျှထံသို့ သူသည် သူတို့ကို ညွှန်ပြလိမ့်မည်။ မဿဲ 11:28။”

“ဘုရားသခင်၏ အကျင့်စရိုက်၊ အပြစ်၏ သဘာဝ၊ ကြီးမားသော ပဋိပက္ခ၌ အမှန်တကယ် အရေးပါသော အကြောင်းအရာများကို လွဲမှားစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်မှာ စာတန်၏ အဆက်မပြတ် ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်။ သူ၏ လိမ်လည်ကောက်ကျစ်သော အယူအဆများသည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားအပေါ် ထားရှိရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားကို လျော့ပါးစေပြီး လူသားတို့အား အပြစ်ပြုရန် လွတ်လပ်ခွင့်ပေးသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် လူတို့အား ဘုရားသခင်အကြောင်း မမှန်ကန်သော အယူအဆများကို စွဲကိုင်ထားစေသဖြင့်၊ သူတို့သည် ဘုရားသခင်ကို ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မုန်းတီးခြင်းဖြင့် ရှုမြင်လာကြသည်။ သူ့ကိုယ်ပိုင် အကျင့်စရိုက်၌ အခြေခံတည်ရှိသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို ဖန်ဆင်းရှင်အပေါ် ပုံချအပ်နှင်းထားကြသည်။ ထိုရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို ဘာသာရေးစနစ်များအတွင်း သွင်းသွတ်ထားပြီး ကိုးကွယ်မှုပုံစံများ၌ ဖော်ပြထင်ရှားစေကြသည်။ ထို့ကြောင့် လူသားတို့၏ စိတ်များသည် မျက်ကန်းဖြစ်စေခံရပြီး၊ စာတန်သည် သူတို့ကို ဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်စစ်တိုက်ရန် မိမိ၏ ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ရယူထားသည်။ ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်သတ္တိတော်များအပေါ် လွဲမှားပျက်ယွင်းသော အယူအဆများကြောင့် တပါးအမျိုးသားနိုင်ငံများသည် နတ်ဘုရား၏ မျက်နှာသာကို ရရှိရန် လူ့ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်စေခံရကြပြီး၊ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုပုံစံအမျိုးမျိုးအောက်တွင် ကြောက်မက်ဖွယ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။”

“ရိုမန် ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် ပဂန်ဝါဒ၏ အပြင်အဆင်များနှင့် ခရစ်ယာန်ဝါဒကို ပေါင်းစည်းထားပြီး၊ ပဂန်ဝါဒကဲ့သို့ပင် ဘုရားသခင်၏ စရိုက်လက္ခဏာတော်ကို မှားယွင်းစွာ ဖော်ပြလျက်၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်၍ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော အကျင့်များကိုလည်း မလျော့နည်းဘဲ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရောမ၏ အာဏာချုပ်ကိုင်မှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော ကာလများတွင်၊ မိမိတို့၏ သင်္ကေတသဘောတရားများကို လက်ခံစေရန် အတင်းအကျပ် ပြုလုပ်ရန် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းကိရိယာများ ရှိခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ အဆိုပြုချက်များကို လက်မခံလိုသူတို့အတွက် မီးရှို့သတ်ရာ တိုင်လည်း ရှိခဲ့သည်။ တရားစီရင်ခြင်း၌ ဖော်ထုတ်ပြသမည့်အချိန် မရောက်မချင်း မည်သည့်အတိုင်းအတာအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်ကို ဘယ်သောအခါမျှ မသိရနိုင်မည့် အကြီးအကျယ် သတ်ဖြတ်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ အသင်းတော်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်အရာရှိများသည် မိမိတို့၏ သခင်ဖြစ်သော စာတန်၏ လက်အောက်တွင်၊ အသက်ကို မဆုံးစေဘဲ ဖြစ်နိုင်သမျှ အကြီးမားဆုံး နာကျင်ညှဉ်းပန်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေမည့် နည်းလမ်းများကို တီထွင်ဖန်တီးရန် လေ့လာကြံစည်ခဲ့ကြသည်။ အများအပြားသော အမှုကိစ္စများတွင် ထိုငရဲဆန်သော လုပ်ငန်းစဉ်ကို လူ့ခံနိုင်ရည်၏ အဆုံးစွန်အထိ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ သဘာဝခန္ဓာအားသည် ရုန်းကန်မှုကို လက်လျှော့လိုက်သည့်အခါ၊ ဝေဒနာခံရသူသည် သေခြင်းကို ချိုမြိန်သော လွတ်မြောက်မှုအဖြစ် ကြိုဆိုခဲ့သည်။

“ဤသို့ပင် ရောမ၏ရန်ဘက်တို့၏ ကံကြမ္မာဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူမ၏နောက်လိုက်တို့အတွက်မူ သူမ၌ ချက်တံ၏ စည်းကမ်း၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း၏ စည်းကမ်း၊ ထင်မြင်နိုင်သမျှသော စိတ်နှလုံးကိုနာကျင်စေသည့် ကိုယ်ခန္ဓာညှဉ်းပန်းချုပ်တည်းမှုပုံစံအမျိုးမျိုး၏ စည်းကမ်းတို့ရှိခဲ့သည်။ ကောင်းကင်ဘုံ၏ မျက်နှာသာကို ရရှိစေရန်အတွက် နောင်တရသူတို့သည် သဘာဝ၏ ပညတ်တရားများကို ချိုးဖောက်ခြင်းအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားများကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြသည်။ လူသား၏ မြေကြီးပေါ်ခရီးသွားခြင်းကို ကောင်းချီးပေး၍ ဝမ်းမြောက်စေရန် ကိုယ်တော်ဖွဲ့စည်းထားသော ချည်နှောင်မှုများကို ဖြတ်တောက်ပစ်ရန် သူတို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သုသာန်များတွင် မိမိတို့၏ သဘာဝချစ်ခင်မှုများကို နှိမ်နင်းရန်၊ မိမိတို့၏ အပေါင်းအသင်းသတ္တဝါများအပေါ် သနားကြင်နာမှုနှင့် ဆက်စပ်သမျှ အတွေးနှင့် ခံစားချက်တိုင်းကို ဘုရားသခင်အား ထိခိုက်စော်ကားရာဟု မှတ်ယူ၍ ဖိနှိပ်ရန် အချည်းနှီးသော ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများအတွင်း မိမိတို့အသက်တာကို ကုန်ဆုံးခဲ့ကြသော သားကောင်များ သန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။”

ဘုရားသခင်အကြောင်းကို လုံးဝမကြားဖူးသောသူတို့အကြား၌ မဟုတ်ဘဲ၊ ခရစ်ယာန်လောက၏ အလယ်ဗဟို၌လည်းကောင်း၊ ၎င်း၏ အနှံ့အပြားတစ်လျှောက်လုံး၌လည်းကောင်း၊ စာတန်၏ အဆုံးအဖြတ်ချထားသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုသည် ရာနှင့်ချီသော နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း မည်သို့ ထင်ရှားပြသခဲ့သည်ကို နားလည်လိုလျှင်၊ ရိုမန်ကက်သလစ်ဝါဒ၏ သမိုင်းကိုသာ ကြည့်ရှုရန် လိုအပ်သည်။ ဤ မဟာမုသားလှည့်ဖြားမှုစနစ်ကြီးအားဖြင့် မကောင်းမှု၏ မင်းသားသည် ဘုရားသခင်အား အရှက်ရစေရန်နှင့် လူသားကို ဆင်းရဲဒုက္ခကြုံရစေရန် မိမိ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်၏။ ထို့ပြင်၊ အသင်းတော်ခေါင်းဆောင်များမှတစ်ဆင့် မိမိကိုယ်ကို ဖုံးကွယ်ကာ မိမိအလုပ်ကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်အောင်မြင်နေသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်ရသည့်အခါ၊ သမ္မာကျမ်းစာအပေါ် သူ၌ အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ ကြီးမားသော မုန်းတီးဆန့်ကျင်မှု ရှိနေသနည်းကို ပိုမိုနားလည်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းကို ဖတ်ရှုလျှင်၊ ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်နှင့် မေတ္တာတော်သည် ထင်ရှားပြသခြင်းခံရမည်။ ထိုအခါ လူတို့အပေါ်၌ ဤသို့လေးလံသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ကိုယ်တော် တင်မထားကြောင်း မြင်ရလိမ့်မည်။ ကိုယ်တော် တောင်းဆိုတော်မူသမျှမှာ ကျိုးပဲ့နာကျင်သော စိတ်နှလုံးတစ်ခု၊ နှိမ့်ချ၍ နာခံသော စိတ်ဝိညာဉ်တစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။

“ခရစ်တော်သည် လူသားတို့က ကောင်းကင်နိုင်ငံအတွက် သင့်လျော်လာစေရန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် မိမိတို့ကို မိုနာစတရီများအတွင်း ပိတ်လှောင်နေကြရန် မိမိအသက်တာ၌ မည်သည့်နမူနာတစ်စုံတစ်ရာမျှ မပေးခဲ့ပါ။ ကိုယ်တော်သည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် စာနာသနားခြင်းကို ဖိနှိပ်ချုပ်တည်းထားရမည်ဟုလည်း မည်သည့်အခါမျှ မသွန်သင်ခဲ့ပါ။ ကယ်တင်ရှင်၏ နှလုံးတော်သည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် ပြည့်လျှံလျက်ရှိ၏။ လူသည် သီလသဘာဝအားဖြင့် ပြည့်စုံခြင်းသို့ ပိုမိုနီးကပ်လာသည်နှင့်အမျှ၊ သူ၏ ခံစားသိမြင်နိုင်စွမ်းသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာ၏၊ အပြစ်ကို သိမြင်ခွဲခြားနိုင်သော သဘောပေါက်မှုသည် ပိုမိုစူးရှလာ၏၊ ထိခိုက်နာကျင်ခံစားနေရသူများအပေါ် သူ၏ စာနာသနားမှုသည်လည်း ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာ၏။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် မိမိကိုယ်ကို ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဟု ဆိုအပ်၏။ သို့သော် သူ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို ကျွန်ုပ်တို့၏ ကယ်တင်ရှင်၏ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် မည်သို့ဖြစ်သနည်း။ ခရစ်တော်သည် ကောင်းကင်၏ ဘုရင်အဖြစ် မိမိအား ဂုဏ်ပြုမကိုးကွယ်ကြသောကြောင့် လူတို့ကို အကျဉ်းထောင်သို့ဖြစ်စေ၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရာ ကိရိယာပေါ်သို့ဖြစ်စေ ပို့အပ်တော်မူသည်ဟု မည်သည့်အခါမျှ ကြားသိဖူးပါသလော။ ကိုယ်တော်ကို လက်မခံကြသူများအား သေဒဏ်ချမှတ်တော်မူသည်ဟု ကိုယ်တော်၏ အသံကို ကြားဖူးပါသလော။ ရှမာရိရွာတစ်ရွာ၏ လူများက ကိုယ်တော်ကို မလေးမစားပြုသောအခါ၊ တမန်တော် ယောဟန်သည် အမျက်ဒေါသဖြင့် ပြည့်လျှံသွား၍၊ ‘သခင်၊ ဧလိယပြုသကဲ့သို့ ကောင်းကင်မှ မီးကျလာစေပြီး သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းပျက်စီးစေရန် အကျွန်ုပ်တို့မှာစေတော်မူလိုသလော’ ဟု မေးလျှောက်၏။ ယေရှုသည် မိမိ၏ တပည့်အပေါ် သနားကြင်နာသော မျက်နှာထားဖြင့် ကြည့်ရှု၍၊ သူ၏ ကြမ်းတမ်းသော စိတ်သဘောကို ဆုံးမတော်မူလျက်၊ ‘လူသား၏သားသည် လူတို့၏အသက်ကို ဖျက်ဆီးရန် မလာ၊ ကယ်တင်ရန်သာ လာ၏’ ဟု မိန့်တော်မူ၏။ လုကာ ၉:၅၄၊ ၅၆။ ခရစ်တော် ထင်ရှားပြတော်မူခဲ့သော ဝိညာဉ်သဘောနှင့် မိမိကိုယ်ကို ကိုယ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဟု ခေါ်ဆိုသူ၏ ဝိညာဉ်သဘောသည် အဘယ်မျှ ကွာခြားလှပါသနည်း။

“ယခုအခါ ရောမအသင်းတော်သည် ကမ္ဘာရှေ့မှောက်တွင် လှပသေသပ်သော အပြင်ပန်းအသွင်ကို ပြသလျက်ရှိပြီး၊ မိမိ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့သော မှတ်တမ်းကို တောင်းပန်ဖြေရှင်းချက်များဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားလျက်ရှိသည်။ သူမသည် ခရစ်တော်နှင့်တူသော အဝတ်အစားများကို ဆင်မြန်းထားပြီဖြစ်သော်လည်း၊ သူမသည် မပြောင်းလဲသေးပေ။ ယခင်ခေတ်များ၌ တည်ရှိခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းအာဏာစနစ်၏ အခြေခံသဘောတရား တစ်ရပ်မကျန် ယနေ့လည်း တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အမှောင်မိုက်ဆုံးသော ခေတ်များ၌ တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သော သွန်သင်ချက်များကို ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားကြသည်။ မည်သူမျှ မိမိကိုယ်ကို မလှည့်ဖြားစေကြနှင့်။ ယခု ပရိုတက်စတင့်များက ဤမျှ လွယ်ကူစွာ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ရန် အသင့်ရှိနေသော ပုပ်ရဟန်းအာဏာစနစ်သည်၊ ဘုရားသခင်၏ လူများက သူမ၏ မတရားဒုစရိုက်ကို ဖော်ထုတ်ရန် မိမိတို့အသက်ကိုပင် စွန့်စားလျက် ထကြွရပ်တည်ခဲ့ကြသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်ကာလ၌ ကမ္ဘာကို အုပ်စိုးခဲ့သော ထိုစနစ်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဘုရင်များနှင့် မင်းညီမင်းသားများအပေါ် အာဏာကျစိုး၍ ဘုရားသခင်၏ အခွင့်အာဏာများကို မိမိအတွက် ဟန်ဆောင်တောင်းဆိုခဲ့သော ထိုမာနနှင့် မောက်မာသော ကိုယ်ယူကိုယ်မှန်းစိတ်ကို ယခုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားဆဲ ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးသော ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသူတို့ကို သတ်ဖြတ်၍ လူသားလွတ်လပ်မှုကို ချေမှုန်းခဲ့စဉ်ကကဲ့သို့ပင်၊ သူမ၏ စိတ်သဘောသည် ယခုလည်း လျော့နည်းသွားခြင်းမရှိဘဲ ရက်စက်ပြီး အာဏာရှင်ဆန်လျက်ရှိသည်။”

“ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်သည် ပရောဖက်ပြုချက်က သူမဖြစ်မည်ဟု ကြေညာထားသကဲ့သို့ အတိအကျပင် ဖြစ်လေသည်—နောက်ဆုံးကာလများ၏ ယုံကြည်ခြင်းဖောက်ပြန်မှု ဖြစ်သည်။ ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၃၊ ၄။ သူမ၏မူဝါဒ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မှာ မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်းဆုံး အကောင်အထည်ဖော်စေနိုင်မည့် သဘောသဘာဝကို ခံယူယူဆောင်ခြင်း ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် အရောင်ပြောင်းပုတ်သင်ညို၏ မတည်ငြိမ်သော အပြင်ပန်းအသွင်အပြင်အောက်တွင် သူမသည် မြွေ၏ မပြောင်းလဲသော အဆိပ်ကို ဖုံးကွယ်ထားလေသည်။ ‘ယုံကြည်ခြင်းကို အယူမှားသူတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အယူမှားသည်ဟု သံသယရှိသူတို့နှင့်လည်းကောင်း မစောင့်ထိန်းသင့်’ (Lenfant, volume 1, page 516) ဟု သူမက ကြေညာလေသည်။ သန့်ရှင်းသူတို့၏ သွေးဖြင့် နှစ်တစ်ထောင်ကြာ မှတ်တမ်းတင်ရေးသားထားသော အတိတ်မှတ်တမ်းရှိသည့် ဤအာဏာကို ယခု ခရစ်တော်၏ အသင်းတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရမည်လော?”

ပရိုတက်စတင့်နိုင်ငံများတွင် ကက်သလစ်ဝါဒသည် ယခင်ကာလများကကဲ့သို့ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒနှင့် အလွန်ကွာဟမနေတော့ဟူသော အဆိုကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာကြခြင်းမှာ အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ပါ။ အပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ရှိခဲ့သည်မှာ မှန်၏။ သို့သော် ထိုအပြောင်းအလဲသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်စနစ်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ယနေ့တည်ရှိနေသော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ အများအပြားနှင့် ကက်သလစ်ဝါဒသည် အမှန်ပင် ဆင်တူနေသည်။ အကြောင်းမှာ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ၏ ခေတ်ကာလမှစ၍ အလွန်ပျက်ယွင်းကျဆင်းသွားခဲ့ပြီဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

“ပရိုတက်စတင့် အသင်းတော်များသည် လောက၏ မျက်နှာသာကို ရှာဖွေနေကြသည့်အတိုင်းအတာနှင့်အမျှ၊ မှားယွင်းသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာက သူတို့၏ မျက်စိများကို မျက်ကွယ်ပြုထားလေပြီ။ မကောင်းမှုရှိသမျှအပေါ် ကောင်းသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်းသည် မှန်ကန်သည်ဟူ၍ သူတို့မမြင်ကြ၊ ထိုသို့ဖြစ်သဖြင့် မလွဲမသွေသော အကျိုးဆက်အနေဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ကောင်းမှုရှိသမျှအပေါ် မကောင်းဟု ယုံကြည်လာကြလိမ့်မည်။ သန့်ရှင်းသူတို့ထံ တစ်ကြိမ်တည်း အပ်နှံပေးအပ်ခဲ့ပြီးသော ယုံကြည်ခြင်းကို ကာကွယ်ရပ်တည်မည့်အစား၊ ယခုတွင် သူတို့သည် မိမိတို့က သူမအပေါ် မေတ္တာကင်းမဲ့သော အမြင်ထားခဲ့ကြသည့်အတွက် ရောမထံ တောင်းပန်နေကြသကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး၊ မိမိတို့၏ အစွန်းရောက်မှုအတွက် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို တောင်းခံနေကြသည်။”

ရိုမန်ကက်သလစ်စနစ်ကို မနှစ်သက်ဘဲ ရှုမြင်ကြသူများထဲမှ အတော်များများပင် သူမ၏ အာဏာနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုမှ ပေါ်ပေါက်လာမည့် အန္တရာယ်ကို နည်းနည်းပါးပါးသာ သဘောပေါက်ကြသည်။ များစွာသောသူတို့က အလယ်ခေတ်များအတွင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဉာဏ်ပညာနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အမှောင်ထုကြောင့် သူမ၏ သင်ကြားချက်များ၊ အယူသီးမှုများနှင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတို့ ပြန့်ပွားလာရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ကြောင်း၊ ထို့ပြင် ယနေ့ခေတ်၏ ပိုမိုမြင့်မားသော ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး၊ အသိပညာ၏ အနှံ့အပြား ပြန့်နှံ့မှုနှင့် ဘာသာရေးကိစ္စရပ်များ၌ ပို၍ သဘောထားပွင့်လင်းလာမှုတို့ကြောင့် မခံမရပ်နိုင်မှုနှင့် အာဏာရှင်ဆန်မှုတို့ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို တားဆီးထားကြောင်း အခိုင်အမာဆိုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေတစ်ရပ်သည် ဤအလင်းရောင်ပြည့်ဝသော ခေတ်ကာလ၌ တည်ရှိလာမည်ဟူသော အတွေးတစ်ခုပင် လှောင်ပြောင်ရယ်မောခြင်းကို ခံရသည်။ ဤမျိုးဆက်အပေါ်တွင် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အလင်းကြီးသည် ထွန်းလင်းလျက်ရှိသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော နှုတ်ကပတ်တော်၏ ဖွင့်လှစ်ထားသော စာမျက်နှာများမှ ကောင်းကင်ဘုံမှလာသော အလင်းသည် လောကအပေါ်သို့ ထွန်းညှိပေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော် ပေးအပ်ခံရသော အလင်းသည် ကြီးမားလေလေ၊ ထိုအလင်းကို လွဲမှားအောင် လှန်ကာ ငြင်းပယ်သောသူတို့၏ အမှောင်ထုသည် ပို၍ ကြီးမားလေလေ ဖြစ်ကြောင်းကို မှတ်သားရမည်။

“သမ္မာကျမ်းစာကို ဆုတောင်းလျက် လေ့လာသုံးသပ်ခြင်းသည် ပရိုတက်စတင့်များအား ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်၏ အမှန်တကယ်သော သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုစနစ်ကို ရွံရှာ၍ ရှောင်ကြဉ်စေမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လူအများသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမြင်အပေါ် အလွန်ပင် မာန်တက်လျက် ရှိကြသဖြင့်၊ သမ္မာတရားသို့ ဦးဆောင်ခြင်းကို ခံရရန် ဘုရားသခင်ကို နှိမ့်ချစွာ ရှာဖွေရန် လိုအပ်ကြောင်းကို မခံစားကြပေ။ မိမိတို့၏ ဉာဏ်အလင်းရမှုကို ဂုဏ်ယူကြသော်လည်း၊ သူတို့သည် သမ္မာကျမ်းစာကိုလည်းကောင်း၊ ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးတော်ကိုလည်းကောင်း မသိနားမလည်ကြပေ။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ အပြစ်သိစိတ်ကို ငြိမ်သက်စေမည့် နည်းလမ်းတစ်ခုခုကို မဖြစ်မနေလိုအပ်ကြပြီး၊ အနည်းဆုံး ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာဖြစ်၍ အနိမ့်ချဆုံးဖြစ်သော အရာကို ရှာဖွေကြသည်။ သူတို့အလိုရှိသည်မှာ ဘုရားသခင်ကို သတိရခြင်း၏ နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဟူ၍ ထင်မြင်ခံရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ အမှန်အားဖြင့် ဘုရားသခင်ကို မေ့လျော့ခြင်း၏ နည်းလမ်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်သည် ဤလူအစုအဝေးအားလုံး၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် အလွန်သင့်လျော်နေသည်။ ၎င်းသည် လူသားနှစ်မျိုးနှစ်စားအတွက် အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ထား၏—ကမ္ဘာလောကလုံးနီးပါးကို လွှမ်းခြုံထားသော အုပ်စုနှစ်စုဖြစ်သည့်၊ မိမိတို့၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်များကြောင့် ကယ်တင်ခြင်းခံလိုသူများနှင့်၊ မိမိတို့၏ အပြစ်များအတွင်း၌ပင် ကယ်တင်ခြင်းခံလိုသူများအတွက် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ပင် ၎င်း၏ တန်ခိုးအာဏာ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်သည်။”

“ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ အမှောင်ထုကြီးမားသောနေ့ရက်တစ်ရက်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်၏ အောင်မြင်မှုအတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေကြောင်း ပြသခံထားရပြီးဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ အလင်းရောင်ကြီးမားသောနေ့ရက်တစ်ရက်လည်း ၎င်း၏ အောင်မြင်မှုအတွက် တန်းတူအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေကြောင်း မကြာမီ ထင်ရှားစွာ သက်သေပြခံရမည်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သောခေတ်များတွင် လူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မရှိဘဲ၊ အမှန်တရား၏ အသိပညာမရှိဘဲ နေခဲ့ကြသဖြင့် သူတို့၏ မျက်စိများကို ဖုံးကွယ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူတို့၏ ခြေဖဝါးအတွက် ပိုက်ကွန်ဖြန့်ထားသည်ကို မမြင်နိုင်ကြသဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့သည် ထောင်ချောက်ထဲသို့ ကျရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤခေတ်ဆက်တွင် လူ့ထင်မြင်ယူဆချက်များ၏ တောက်ပလွန်းသော အလင်းရောင်ကြောင့်—‘အမည်သာ သိပ္ပံ’ ကြောင့်—သူတို့၏ မျက်စိများ မျက်နှာချင်းဆိုင်မခံနိုင်အောင် မှိန်ဝေသွားသောသူ များစွာ ရှိကြသည်။ သူတို့သည် ပိုက်ကွန်ကို မခွဲခြားမမြင်နိုင်ကြဘဲ၊ မျက်စိဖုံးအုပ်ခံထားရသောသူကဲ့သို့ပင် အလွယ်တကူ ထိုထဲသို့ လျှောက်ဝင်သွားကြသည်။ ဘုရားသခင်သည် လူ၏ ဉာဏ်စွမ်းအားများကို မိမိဖန်ဆင်းရှင်ထံမှ လက်ခံရရှိသော လက်ဆောင်တစ်ပါးအဖြစ် ထိန်းသိမ်းရမည်ဟု ရည်ရွယ်တော်မူခဲ့ပြီး၊ ထိုစွမ်းအားများကို အမှန်တရားနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏ အမှုတော်၌ အသုံးပြုစေရန် အလိုရှိတော်မူခဲ့သည်။ သို့သော် မာနနှင့် ရာထူးဂုဏ်သိက္ခာလိုလားမှုတို့ကို လက်ခံမွေးမြူကြပြီး၊ လူတို့သည် မိမိတို့၏ အယူအဆများကို ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ထက် မြှောက်တင်ကြသောအခါ၊ ဉာဏ်ပညာသည် မသိနားမလည်မှုထက် ပိုမိုကြီးမားသော အန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် ယနေ့ခေတ်၏ မိစ္ဆာသိပ္ပံသည် သမ္မာကျမ်းစာအပေါ် ယုံကြည်ခြင်းကို ဖျက်ဆီးလျက်ရှိရာ၊ ၎င်း၏ နှစ်သက်ဖွယ်သဏ္ဌာန်ပုံစံများနှင့်တကွ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်ကို လက်ခံရန် လမ်းခင်းပေးရာ၌ အောင်မြင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အမှောင်ခေတ်ကာလများတွင် အသိပညာကို ချုပ်တည်းပိတ်ပင်ထားခြင်းအားဖြင့် ၎င်း၏ အာဏာဘုန်းတန်ခိုး တိုးချဲ့မြင့်တင်ခြင်းအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်။

“ယခု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း၊ အသင်းတော်၏ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ထုံးတမ်းအသုံးအနှုန်းများအတွက် နိုင်ငံတော်၏ အထောက်အပံ့ကို ရရှိစေရန် ကြိုးပမ်းနေကြရာ၌ ပရိုတက်စတင့်များသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်ကို လိုက်နာသူတို့၏ ခြေလှမ်းများအတိုင်း လိုက်လျှောက်နေကြသည်။ ထို့ထက်မက၊ သူတို့သည် ပရိုတက်စတင့် အမေရိက၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်အား ဟောင်းသောကမ္ဘာတွင် မိမိ ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသော အသာလွန်အုပ်စိုးမှုကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ရန် တံခါးဖွင့်ပေးနေကြသည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုအား ပိုမိုအရေးပါအဓိပ္ပာယ်ရှိစေသော အချက်မှာ ရည်ရွယ်ထားသော အဓိကရည်မှန်းချက်သည် တနင်္ဂနွေနေ့ စောင့်ထိန်းခြင်းကို အတင်းအကျပ် ပြဋ္ဌာန်းစေခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်၏—၎င်းမှာ ရောမမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ထုံးစံဖြစ်ပြီး၊ ရောမဘက်ကလည်း ၎င်းကို မိမိအာဏာ၏ လက္ခဏာအဖြစ် အခိုင်အမာဆိုထားသည်။ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်များထက် လူ့ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများကို ပိုမိုကြည်ညိုလေးစားခြင်း၊ လောကီထုံးစံများနှင့် ကိုက်ညီလိုသော စိတ်သဘောထား—ဤအရာတို့ဖြင့် ဖော်ပြရသော ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်၏ ဝိညာဉ်တော်သည် ပရိုတက်စတင့်အသင်းတော်များအတွင်း စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာစနစ်က သူတို့အရင်က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော တနင်္ဂနွေနေ့ကို မြှောက်တင်ခြင်းအမှုကို သူတို့ကိုလည်း ထိုနည်းတူ ဆောင်ရွက်စေရန် ဦးဆောင်လျက်ရှိသည်။”

“မကြာမီ ရောက်လာမည့် ပဋိပက္ခ၌ အသုံးချခံရမည့် လုပ်ဆောင်ရေးအင်အားစုများကို စာဖတ်သူ နားလည်လိုလျှင်၊ ရှေးကာလများ၌ တူညီသော ရည်မှန်းချက်အတွက် ရောမအသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းများ၏ မှတ်တမ်းကိုသာ သူ လိုက်လံစူးစမ်းရမည်။ ပေပ်အယူဝါဒကို လိုက်နာသူများနှင့် ပရိုတက်စတန်တို့ ပေါင်းစည်း၍ မိမိတို့၏ အယူဝါဒများကို ငြင်းပယ်သူတို့အပေါ် မည်သို့ပြုမူကြမည်ကို သူ သိလိုလျှင်၊ ဥပုသ်နေ့နှင့် ၎င်း၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတို့အပေါ် ရောမ ပြသခဲ့သော စိတ်သဘောထားကို သူ ကြည့်ရှုစေ။”

“တော်ဝင်အမိန့်ပြန်တမ်းများ၊ အထွေထွေကောင်စီများ၊ နှင့် လောကီအာဏာ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် တည်မြဲစေသော အသင်းတော်စည်းမျဉ်းများသည် တိတ္ထိပွဲတော်အား ခရစ်ယာန်လောကတွင် ဂုဏ်အသရေရှိသော အနေအထားသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သော အဆင့်ဆင့်သော ခြေလှမ်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းရန် အတင်းအကျပ်ပြဋ္ဌာန်းသော ပထမဆုံး အများပြည်သူဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်မှာ ကွန်စတန်တိုင်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်။ (A.D. 321) ဤအမိန့်ပြန်တမ်းသည် “နေမင်း၏ လေးမြတ်ဖွယ်ရာနေ့” ၌ မြို့နေပြည်သူများ အနားယူရမည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ကျေးလက်နေသူများအား ၎င်းတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမှန်အားဖြင့် တိတ္ထိဥပဒေတစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အမည်ခံလက်ခံပြီးနောက် ဧကရာဇ်က ယင်းကို အာဏာတည်စေခဲ့သည်။

“ဘုရင့်အမိန့်တော်သည် ဘုရားသခင်၏ အာဏာတော်ကို အစားထိုးရန် လုံလောက်သော အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ရပ် မဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသောအခါ၊ မင်းသားတို့၏ မျက်နှာသာကို ရှာဖွေသူဖြစ်ပြီး ကွန်စတန်တိုင်၏ အထူးမိတ်ဆွေ၊ ချီးမွမ်းလက်စားလည်းဖြစ်သော ဘိရှော့ပ် ယူစီဘီယပ်စ်သည် ခရစ်တော်က ဥပုသ်နေ့ကို တနင်္ဂနွေနေ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်ဟူသော အဆိုကို တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုသစ်လွင်သော သင်ခန်းစာကို သက်သေပြရန် သမ္မာကျမ်းစာမှ သက်သေခံချက်တစ်ချက်မျှ မတင်ပြနိုင်ခဲ့ပေ။ ယူစီဘီယပ်စ်ကိုယ်တိုင်လည်း မရည်ရွယ်ဘဲ ၎င်း၏ မမှန်ကန်မှုကို ဝန်ခံမိပြီး၊ ထိုပြောင်းလဲမှု၏ အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို ညွှန်ပြထားသည်။ “ဥပုသ်နေ့၌ ပြုရန် တာဝန်ရှိသမျှ အရာခပ်သိမ်းတို့ကို ငါတို့သည် သခင်၏နေ့သို့ လွှဲပြောင်းထားပြီ” ဟု သူက ဆိုသည်။—Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, page 538. သို့သော် အခြေမရှိသော တနင်္ဂနွေနေ့ဆိုင်ရာ အငြင်းအခုံသည်ပင် လူတို့အား သခင်၏ ဥပုသ်နေ့ကို နင်းချေဖျက်ဆီးရာ၌ ပို၍ သတ္တိရှိလာစေခဲ့သည်။ လောက၏ ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံလိုသူ အပေါင်းတို့သည် လူကြိုက်များသော ထိုပွဲနေ့ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။

“ပုပ်ရဟန်းအာဏာစနစ်သည် ခိုင်မာစွာ တည်ထောင်ခံရသကဲ့သို့၊ တနင်္ဂနွေနေ့ကို မြှင့်တင်ချီးမြှောက်သည့် အမှုကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အချိန်တစ်ကာလတွင်၊ လူများသည် ဘုရားကျောင်းတက်ရောက်ခြင်း မရှိသောအခါ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၌ ပါဝင်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး၊ သတ္တမနေ့ကိုလည်း ဥပုသ်နေ့အဖြစ် ဆက်လက်မှတ်ယူနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ကို တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းရာထူးကို ထမ်းဆောင်နေသူများအား တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မည်သည့် အရပ်ဘက်အငြင်းပွားမှုမဆိုအပေါ် တရားစီရင်ခြင်း မပြုရဟု တားမြစ်ခဲ့သည်။ မကြာမီ၌ပင်၊ မည်သည့်အဆင့်အတန်းရှိသူမဆို လူတိုင်းအား သာမန်အလုပ်ကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့ပြီး၊ လွတ်လပ်သူများအတွက် ငွေဒဏ်၊ အစေခံများအတွက် ရိုက်နှက်ဒဏ်ကို ခံရမည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်၊ ချမ်းသာသူများသည် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တစ်ဝက်ကို ဆုံးရှုံးရမည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ခံရမည်ဟု အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင်မူ ထိုသူတို့သည် မပြောင်းလဲဘဲ ခေါင်းမာမြဲနေသေးပါက ကျွန်အဖြစ် ခိုင်းစေရမည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အောက်တန်းစားလူတန်းစားများမူ ထာဝရ ပြည်နှင်ဒဏ်ကို ခံရမည်ဖြစ်သည်။”

“အံ့ဖွယ်အမှုများကိုလည်း ဆင့်ခေါ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အခြားအံ့ဩဖွယ်ရာများအနက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မိမိလယ်ကို ထွန်ယက်ရန်ပြင်ဆင်နေသော လယ်သမားတစ်ဦးသည် မိမိ၏ ထွန်ယက်ကိရိယာကို သံတစ်ချောင်းဖြင့် သန့်စင်နေစဉ်၊ ထိုသံသည် သူ၏လက်၌ ခိုင်မြဲစွာကပ်ငြိနေပြီး၊ နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ၎င်းကို သူနှင့်အတူ သယ်ဆောင်နေရကာ ‘သူ၏ အလွန်အကျွံ ပြင်းထန်သော နာကျင်ခြင်းနှင့် အရှက်ကွဲခြင်းအတွက်’ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု သတင်းပို့ခံရသည်။’—Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, page 174.”

“နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ဒေသခံဘုရားကျောင်းယဇ်ပုရောဟိတ်အား တနင်္ဂနွေနေ့ကို ချိုးဖောက်သူများကို သတိပေးဆုံးမစေပြီး၊ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အိမ်နီးချင်းများအပေါ် ကြီးမားသောဘေးအန္တရာယ်တစ်စုံတစ်ရာ မကျရောက်စေရန်၊ သူတို့သည် ဘုရားကျောင်းသို့ သွား၍ မိမိတို့၏ ဆုတောင်းချက်များကို ရွတ်ဆိုကြရန် တိုက်တွန်းစေသည်။ ဘာသာရေးကောင်စီတစ်ရပ်ကလည်း နောက်ပိုင်းတွင် အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ပြီး ပရိုတက်စတင့်များကပင် အသုံးပြုခဲ့သော အကြောင်းပြချက်တစ်ရပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ လူအချို့သည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် မိုးကြိုးပစ်ခံခဲ့ရသဖြင့်၊ ထိုနေ့သည် ဥပုသ်နေ့ ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ‘ဤနေ့ကို မလေးစားဘဲ လျစ်လျူရှုခဲ့ကြခြင်းအပေါ် ဘုရားသခင်၏ အမျက်တော်သည် မည်မျှပြင်းထန်စွာ ရှိနေခဲ့သည်ကို ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်သည်’ ဟု ဘုန်းတော်ကြီးများက ဆိုကြသည်။ ထို့နောက် ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ဓမ္မဆရာများ၊ ဘုရင်များနှင့် မင်းသားများ၊ ထို့ပြင် သစ္စာရှိသော လူအပေါင်းတို့သည် ‘ထိုနေ့ကို ၎င်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်၊ ခရစ်ယာန်သာသနာ၏ ဂုဏ်သိက္ခာအတွက်လည်း အနာဂတ်ကာလတွင် ပိုမိုကိုင်းရှိုင်းစွာ စောင့်ထိန်းလိုက်နာစေရန်၊ မိမိတို့၏ အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုနှင့် ဂရုစိုက်မှုကို အသုံးပြုကြရန်’ တိုက်တွန်းပန်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, page 271.”

ကောင်စီများ၏ အမိန့်ပြန်တမ်းများသည် မလုံလောက်ကြောင်း ထင်ရှားသဖြင့်၊ လူထု၏ စိတ်နှလုံးထဲသို့ ကြောက်ရွံ့မှုကို ရိုက်ခတ်စေကာ တနင်္ဂနွေနေ့၌ အလုပ်သမားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်စေရန် အတင်းအကျပ်ပြုမည့် အမိန့်တော်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ပေးရန် လောကီအာဏာပိုင်များအား တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ရောမမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော သာသနာရေးအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးတစ်ရပ်၌ ယခင် ဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံးကို ပိုမိုပြင်းထန်သော အာဏာသက်ရောက်မှုနှင့် ပိုမိုဂုဏ်သိက္ခာရှိသော ပုံစံဖြင့် ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်များကို သာသနာရေးဥပဒေအတွင်းသို့လည်း ထည့်သွင်းခဲ့ကြပြီး၊ ခရစ်ယာန်လောက၏ အများစုနီးပါးတစ်လျှောက်လုံးတွင် လောကီအာဏာပိုင်များက ပြဋ္ဌာန်းအကောင်အထည်ဖော်စေခဲ့ကြသည်။ (Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7 ကိုကြည့်ပါ။)

သို့ရာတွင် တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းရန်အတွက် သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ အာဏာအခွင့်မရှိခြင်းက အနည်းငယ်မဟုတ်သော အရှက်အကြောက်နှင့် အခက်အခဲကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ လူတို့သည် မိမိတို့၏ ဆရာများအနေဖြင့် “သတ္တမနေ့သည် သင်၏ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရား၏ ဥပုသ်နေ့ဖြစ်သည်” ဟူသော ယေဟောဝါ၏ ထင်ရှားပြတ်သားသော ကြေညာချက်ကို ဖယ်ရှားပစ်ပြီး နေမင်း၏နေ့ကို ဂုဏ်ပြုရန် မည်သည့်အခွင့်အရေးရှိသနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ သမ္မာကျမ်းစာသက်သေခံချက် မလုံလောက်မှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် အခြားသော နည်းလမ်းများလိုအပ်လာခဲ့သည်။ ဒွါဒသမရာစုနှစ်၏ အဆုံးပိုင်းခန့်တွင် အင်္ဂလန်ရှိ အသင်းတော်များထံ သွားရောက်ခဲ့သော တနင်္ဂနွေကို အားထုတ်ထောက်ခံသူတစ်ဦးသည် သမ္မာတရားအတွက် သစ္စာရှိသော သက်သေခံများ၏ ဆန့်ကျင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့်၊ သူ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများမှာ အကျိုးမရှိလှသောကြောင့် သူသည် တစ်ကာလမျှ နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားပြီး မိမိ၏ သွန်သင်ချက်များကို အတည်ပြုစေမည့် နည်းလမ်းတစ်ခုခုကို ရှာဖွေလေသည်။ သူ ပြန်လာသောအခါ ထိုလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပြီးဖြစ်ခဲ့ကာ၊ ထို့နောက်ပိုင်း သူ၏ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် ပိုမိုအောင်မြင်မှုကို တွေ့ရလေသည်။ သူသည် မိမိနှင့်အတူ ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင်ထံမှ လာသည်ဟု ဆိုအပ်သော စာလိပ်တစ်ခုကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ထိုစာလိပ်တွင် တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းရန် လိုအပ်သော အမိန့်ပါရှိပြီး၊ နားမထောင်သူတို့ကို ထိတ်လန့်စေရန် ကြောက်မက်ဖွယ် ခြိမ်းခြောက်ချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ထိုအဖိုးတန်သည်ဟု ဆိုအပ်သော စာတမ်းသည်—မိမိ ထောက်ခံအားပေးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းကဲ့သို့ပင် ယုတ်မာသော အတုအယောင်တစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း—ကောင်းကင်မှ ကျလာခဲ့သည်ဟုလည်းကောင်း၊ ယေရုရှလင်မြို့ ဂေါလ္ဂေါသ၌ရှိသော စိန့် စီမီယွန်၏ ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်ဟုလည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အားဖြင့် ၎င်း ထွက်ပေါ်လာသော အရင်းအမြစ်မှာ ရောမမြို့ရှိ ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ နန်းတော်ပင် ဖြစ်သည်။ အသင်းတော်၏ အာဏာနှင့် ကြီးပွားရေးကို တိုးတက်စေရန်အတွက် လှည့်ဖြားမှုများနှင့် အတုအယောင်စာရွက်စာတမ်းများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ရောမပုပ်အာဏာစနစ်၏ အဆင့်ဆင့် အုပ်ချုပ်သူတို့က ခေတ်အဆက်ဆက် တရားဝင်သည်ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။

“ထိုလိပ်စာတမ်းသည် စနေနေ့မွန်းလွဲပိုင်း ကိုးနာရီအချိန်၊ သုံးနာရီမှစ၍ တနင်္လာနေ့ နေထွက်ချိန်တိုင်အောင် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ၎င်း၏အာဏာသည် အံ့ဖွယ်အမှုများစွာအားဖြင့် အတည်ပြုထားသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်ကိုကျော်လွန်၍ အလုပ်လုပ်သူများသည် ကိုယ်လက်အကြောသေခြင်းခံရကြသည်ဟု သတင်းပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ မိမိ၏ဂျုံကို ကြိတ်ရန် ကြိုးပမ်းသော ကြိတ်သမားတစ်ယောက်သည် မုန့်ညက်အစား သွေးစီးကြောင်းတစ်ခု ပေါက်ထွက်လာသည်ကို မြင်ရပြီး၊ ရေအဟုန်ပြင်းစွာ စီးဆင်းနေသော်လည်း ကြိတ်စက်၏ဘီးသည် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။ မုန့်ဖုတ်ရန်မုန့်နှစ်ကို မီးဖိုထဲထည့်ထားသော မိန်းမတစ်ယောက်သည် မီးဖို အလွန်ပူနေသော်လည်း ထုတ်ယူသောအခါ ၎င်းသည် မကျက်သေးသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အခြားမိန်းမတစ်ယောက်သည် ကိုးနာရီအချိန်တွင် ဖုတ်ရန် အသင့်ပြင်ဆင်ထားသော မုန့်နှစ်ရှိသော်လည်း၊ တနင်္လာနေ့တိုင်အောင် ဘေးဖယ်ထားမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ နောက်တစ်နေ့တွင် ၎င်းသည် ဘုရားသခင်၏တန်ခိုးအားဖြင့် မုန့်လုံးများအဖြစ် ပြုလုပ်ဖုတ်နှံပြီးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ စနေနေ့ ကိုးနာရီအချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မုန့်ဖုတ်သော ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် နောက်တစ်နေ့ နံနက်၌ ၎င်းကို ချိုးဖဲ့သောအခါ သွေးထွက်လာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့သော အဓိပ္ပာယ်မရှိ၍ အယူသီးသော လုပ်ကြံဖန်တီးမှုများအားဖြင့် တနင်္ဂနွေနေ့ကို ထောက်ခံသူများသည် ၎င်း၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးခြင်းကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ (Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530 ကိုကြည့်ပါ။)”

စကော့တလန်တွင်လည်း အင်္ဂလန်ကဲ့သို့ပင် တနင်္ဂနွေနေ့အပေါ် ပိုမိုလေးစားလိုက်နာမှုကို ရှေးကာလ ဥပုသ်နေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ကို ၎င်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းအားဖြင့် ရရှိစေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သန့်ရှင်းစွာ ထိန်းသိမ်းရမည့် အချိန်ကာလမှာ ကွဲပြားနေခဲ့သည်။ စကော့တလန်ဘုရင်ထံမှ ထုတ်ပြန်သော အမိန့်တော်တစ်ရပ်တွင် “စနေနေ့ မွန်းတည့်ဆယ့်နှစ်နာရီမှစ၍ သန့်ရှင်းသောအချိန်အဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်” ဟု ကြေညာထားပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ တနင်္လာနေ့ နံနက်အထိ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ လောကီရေးရာအလုပ်ကိစ္စများတွင် မပါဝင်ရဟု ဆိုထားသည်။—Morer, စာမျက်နှာ 290, 291။

“သို့ရာတွင် တနင်္ဂနွေနေ့ကို သန့်ရှင်းသောနေ့အဖြစ် တည်ထောင်ရန် ပြုလုပ်ခဲ့သော အားထုတ်မှုအလုံးစုံရှိသော်လည်း၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းအဖွဲ့ဝင်တို့ကိုယ်တိုင်ကပင် ဥပုသ်နေ့၏ ဘုရားသခင်ပေးတော်မူသော အာဏာကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းကို အစားထိုးထားသော စည်းမျဉ်း၏ လူ့ဇာတိမူလကိုလည်းကောင်း အများရှေ့တွင် ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာစု၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ရပ်က ထင်ရှားစွာ ကြေညာခဲ့သည်မှာ– ‘ခရစ်ယာန်အပေါင်းတို့သည် သတ္တမနေ့ကို ဘုရားသခင်က သန့်ရှင်းစေတော်မူခဲ့ကြောင်း၊ ယုဒလူတို့သာမက ဘုရားသခင်ကို ကိုးကွယ်သည်ဟု ဆိုသူအခြားသူအပေါင်းတို့ကလည်း လက်ခံ၍ စောင့်ထိန်းခဲ့ကြကြောင်းကို အောက်မေ့ကြစေ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့ ခရစ်ယာန်များသည် သူတို့၏ ဥပုသ်နေ့ကို သခင်ဘုရား၏နေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲထားကြပြီ။’—Ibid., စာမျက်နှာ 281, 282။ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားကို လက်ဝင်ဆော့ကစားနေကြသူတို့သည် မိမိတို့လုပ်ဆောင်နေသော အမှု၏ သဘောသဘာဝကို မသိကြသူများ မဟုတ်ခဲ့ကြ။ သူတို့သည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို ဘုရားသခင်ထက် မြှင့်တင်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။

“မိမိနှင့် သဘောမတူသောသူများအပေါ် ရောမ၏ မူဝါဒကို ထင်ရှားပြတ်သားစွာ ဖော်ပြသော ဥပမာတစ်ရပ်ကို ဝေါလ်ဒင်စီယန်များအပေါ် ရှည်လျား၍ သွေးစွန်းသော နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုအတွင်း တွေ့မြင်ရသည်။ ထိုသူတို့အနက် အချို့သည် ဥပုသ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အခြားသူများလည်း စတုတ္ထပညတ်တော်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှုကြောင့် ထိုနည်းတူပင် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရကြသည်။ အီသီယိုးပီးယားနှင့် အဘစ်စီနီးယားရှိ အသင်းတော်များ၏ သမိုင်းသည် အထူးသဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝလှသည်။ အမှောင်ခေတ်၏ မှောင်မိုက်ထုအလယ်တွင် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းရှိ ခရစ်ယာန်များသည် လောက၏ အမြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား၍ မေ့လျော့ခြင်းခံခဲ့ရကြပြီး၊ ရာစုနှစ်များစွာတိုင် မိမိတို့ ယုံကြည်ခြင်းကို ကျင့်သုံးရာ၌ လွတ်လပ်မှုကို ခံစားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် ရောမသည် သူတို့၏ တည်ရှိမှုကို သိရှိလာခဲ့ပြီး၊ မကြာမီ အဘစ်စီနီးယား၏ ဧကရာဇ်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကို ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် လှည့်ဖြားဆွဲဆောင်ခြင်းခံရလေသည်။ ထို့နောက် အခြား အလျှော့ပေးမှုများလည်း ဆက်လက်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

“ဥပုသ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်းကို အပြင်းထန်ဆုံးသော ဒဏ်ခတ်မှုများအောက်တွင် တားမြစ်သည့် အမိန့်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ (Michael Geddes, Church History of Ethiopia, စာမျက်နှာ 311, 312 ကိုကြည့်ပါ။) သို့ရာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာ၏ ရက်စက်ညှဉ်းပန်းသော အာဏာရှင်စနစ်သည် မကြာမီ အဗိသိနိယလူမျိုးတို့၏ လည်ပင်းများပေါ်၌ အလွန်နာကျင်စွာ ဖိနှိပ်သော ထမ်းပိုးတစ်ရပ်ဖြစ်လာသဖြင့်၊ သူတို့သည် ထိုထမ်းပိုးကို မိမိတို့၏ လည်ပင်းမှ ချိုးဖောက်ပစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြလေသည်။ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ပဋိပက္ခတစ်ရပ်နောက်တွင် ရောမကက်သလစ်ဝါဒီတို့ကို သူတို့၏ နယ်မြေများမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းယုံကြည်ခြင်းကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အသင်းတော်များသည် မိမိတို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကြောင့် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းကြလေသည်။ ထို့ပြင် ရောမ၏ လှည့်ဖြားမှု၊ အစွန်းရောက်စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် အာဏာရှင်ဆန်သော စိုးမိုးနိုင်စွမ်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ မိမိတို့ သင်ယူခဲ့ရသော သင်ခန်းစာကိုလည်း သူတို့သည် မည်သည့်အခါမျှ မမေ့ခဲ့ကြ။ သူတို့၏ သီးသန့်တည်ရှိသော နိုင်ငံတော်အတွင်း၌ပင်၊ ခရစ်ယာန်လောက၏ ကျန်အစိတ်အပိုင်းများအတွက် မသိရှိရသောသူများအဖြစ် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် သူတို့သည် ကျေနပ်လျက်ရှိကြသည်။”

အာဖရိက၏ အသင်းတော်များသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အသင်းတော်က မိမိ၏ အပြည့်အဝ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း မတိုင်မီ ဥပုသ်နေ့ကို ကိုင်စွဲခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဥပုသ်နေ့ကို ကိုင်စွဲခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်ကို နာခံလျက် သတ္တမနေ့ကို စောင့်ထိန်းကြသော်လည်း၊ အသင်းတော်၏ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ကိုက်ညီစေရန် တနင်္ဂနွေနေ့၌ အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေကြသည်။ အမြင့်ဆုံး အာဏာကို ရရှိလာသောအခါ ရောမသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်နေ့ကို မြှောက်တင်ရန် ဘုရားသခင်၏ ဥပုသ်နေ့ကို ခြေဖျက်နင်းချေခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်တစ်ထောင်နီးပါး ပုန်းကွယ်လျက် ရှိခဲ့သော အာဖရိက၏ အသင်းတော်များသည် ဤဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့ကြ။ သူတို့သည် ရောမ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်သို့ ရောက်လာသောအခါ စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို ပယ်ထား၍ အတုအယောင် ဥပုသ်နေ့ကို မြှောက်တင်ရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခံခဲ့ရကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည်ရရှိသည်နှင့်တပြိုင်နက် စတုတ္ထပညတ်တော်ကို နာခံခြင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။

“အတိတ်၏ ဤမှတ်တမ်းများသည် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့နှင့် ထိုဥပုသ်နေ့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများအပေါ် ရောမ၏ ရန်ဘက်ပြုမှုကိုလည်းကောင်း၊ မိမိဖန်တီးထားသော အဖွဲ့အစည်းကို ဂုဏ်တင်ရန် သူမအသုံးပြုသော နည်းလမ်းများကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ရောမကက်သလစ်များနှင့် ပရိုတက်စတင့်များသည် တနင်္ဂနွေနေ့ကို ချီးမြှောက်ရန် ပူးပေါင်းကြမည့်အခါ၊ ဤဖြစ်ရပ်များသည် တစ်ဖန်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်မည်ဟု ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်က သင်ကြားထားသည်။”

ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၃ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် သိုးကလေးနှင့်တူသော ချိုနှစ်ချောင်းရှိသည့် သားရဲအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော အာဏာသည် “မြေကြီးနှင့် ထိုအပေါ်၌ နေသောသူတို့” အား ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေးကို—ထိုနေရာ၌ “ကျားသစ်နှင့်တူသော” သားရဲဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသော အာဏာကို—ကိုးကွယ်စေမည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ချိုနှစ်ချောင်းရှိသော သားရဲသည်လည်း “မြေပေါ်၌ နေသောသူတို့အား သားရဲအတွက် ရုပ်တုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ကြစေ” ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် “ငယ်သောသူ၊ ကြီးသောသူ၊ ချမ်းသာသောသူ၊ ဆင်းရဲသောသူ၊ လွတ်လပ်သောသူ၊ ကျွန်ခံသောသူ” အားလုံးကို သားရဲ၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို ခံယူစေရန် အမိန့်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၃:၁၁–၁၆။ သိုးကလေးနှင့်တူသော ချိုများရှိသည့် သားရဲအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော အာဏာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖြစ်ကြောင်းလည်းကောင်း၊ ရောမသည် မိမိ၏ အမြင့်ဆုံးအာဏာကို အထူးဝန်ခံအသိအမှတ်ပြုခြင်းအဖြစ် တောင်းဆိုထားသော တနင်္ဂနွေနေ့စောင့်ထိန်းမှုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အတင်းအကျပ် လိုက်နာစေသောအခါ ဤပရောဖက်ပြုချက်သည် ပြည့်စုံမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်းကောင်း ပြသထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေးအား ဤသို့ ရိုသေညွတ်တွယ်ခြင်း၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်နိုင်ငံတည်းသာ မဟုတ်ပေ။ တစ်ချိန်က သူမ၏ အုပ်စိုးမှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသော နိုင်ငံများအတွင်းရှိ ရောမ၏ ဩဇာအာဏာသည် ယနေ့တိုင် အလွန်ဝေးကွာစွာပင် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိသေးပေ။ ထို့ပြင် ပရောဖက်ပြုချက်က သူမ၏ အာဏာ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို ကြိုတင်ဖော်ပြထားသည်။ “‘သူ၏ ခေါင်းတစ်ခေါင်းသည် သေဒဏ်ရာ ခံရသကဲ့သို့ ငါမြင်၏။ သို့သော် သူ၏ သေဒဏ်ရာသည် ပျောက်ကင်းသွား၏။ ထို့နောက် လောကီသားအပေါင်းတို့သည် သားရဲနောက်သို့ အံ့ဩခြင်းနှင့် လိုက်ကြ၏။’” အခန်းငယ် ၃။ သေဒဏ်ရာ ပေးခြင်းသည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေး ကျဆုံးသွားခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။ ထိုနောက် ပရောဖက်က “‘သူ၏ သေဒဏ်ရာသည် ပျောက်ကင်းသွား၏။ ထို့နောက် လောကီသားအပေါင်းတို့သည် သားရဲနောက်သို့ အံ့ဩခြင်းနှင့် လိုက်ကြ၏’” ဟု ဆိုသည်။ ပေါလုသည် “အပြစ်၏ လူသား” သည် ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာတော်မူခြင်းတိုင်အောင် ဆက်လက်တည်ရှိမည်ဟု ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၃–၈။ အချိန်ကာလ၏ အဆုံးတိုင်အောင် သူသည် လှည့်ဖြားခြင်းအမှုကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဗျာဒိတ်မြင်သူကလည်း ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေးကို ရည်ညွှန်းလျက် ဤသို့ ကြေညာထားသည်။ “‘မြေကြီးပေါ်၌ နေထိုင်သောသူအပေါင်းတို့တွင် အသက်စာအုပ်၌ အမည်မရေးထားသောသူတိုင်းသည် သူ့ကို ကိုးကွယ်ကြလိမ့်မည်။’” ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၁၃:၈။ ကမ္ဘာဟောင်းနှင့် ကမ္ဘာသစ် နှစ်ရပ်စလုံး၌ပင် ရောမကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အာဏာပေါ်တွင်သာ အခြေခံထားသော တနင်္ဂနွေစနစ်ကို ဂုဏ်ပြုအသိအမှတ်ပြုခြင်းအားဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်ရေးသည် ရိုသေညွတ်တွယ်ခြင်းကို ခံရမည်ဖြစ်သည်။

“ဆယ့်ကိုးရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပရောဖက်ပြုချက်လေ့လာသူတို့သည် ဤသက်သေခံချက်ကို ကမ္ဘာသို့ တင်ပြလာခဲ့ကြသည်။ ယခုဖြစ်ပျက်လျက်ရှိသော အဖြစ်အပျက်များ၌ ထိုကြိုတင်ဟောကိန်း၏ ပြည့်စုံလာခြင်းသို့ လျင်မြန်စွာ ရှေ့တိုးနေမှုကို မြင်တွေ့ရသည်။ ပရိုတက်စတင့်ဆရာများအကြား၌ တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်ထံမှ အာဏာရှိသည်ဟု တင်ပြကြခြင်းနှင့်၊ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်တစ်ရပ်၏ နေရာကို အစားထိုးရန် အံ့ဖွယ်မှုများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသော ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်ခေါင်းဆောင်များကဲ့သို့ပင် သမ္မာကျမ်းစာအထောက်အထား မရှိခြင်းတို့သည် တူညီလျက်ရှိသည်။ တနင်္ဂနွေ-ဥပုသ်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် လူတို့အပေါ် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ချက်များ ကျရောက်သည်ဟူသော အဆိုကို ထပ်မံကြေညာကြလိမ့်မည်။ ယခုပင်လျှင် ထိုအဆိုကို တိုက်တွန်းစတင်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းစေရန် အတင်းအကျပ်ပြုမည့် လှုပ်ရှားမှုသည် လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးပွားလျက်ရှိသည်။”

“ရောမအသင်းတော်သည် မိမိ၏ လိမ္မာပါးနပ်မှုနှင့် လှည့်ကွက်ကျွမ်းကျင်မှု၌ အံ့ဖွယ်ကောင်းလှ၏။ သူမသည် အနာဂတ်၌ ဖြစ်လာမည့်အရာကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ ပရိုတက်စတင့်အသင်းတော်များသည် အတုသဗ္ဗသနေ့ကို လက်ခံခြင်းအားဖြင့် သူမအား ဂုဏ်ပြုသကာ၊ ယခင်ကာလများတွင် သူမကိုယ်တိုင် အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းတော်တော်ဖြင့်ပင် ၎င်းကို အတည်ပြုအကောင်အထည်ဖော်ရန် ပြင်ဆင်နေကြသည်ကို မြင်၍၊ သူမသည် မိမိအချိန်ကို စောင့်လျက်ရှိ၏။ အမှန်တရား၏ အလင်းကို ပယ်ချသူတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် မိမိကိုယ်ကို အမှားမရှိဟု ဆိုသော ဤအာဏာ၏ အကူအညီကို ရှာဖွေကာ၊ သူမထံမှ မူလပေါ်ပေါက်လာသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ကို မြှောက်တင်ကြလိမ့်မည်။ ဤအမှု၌ ပရိုတက်စတင့်တို့အား ကူညီရန် သူမသည် မည်မျှ လျင်မြန်စွာ ရောက်လာမည်ကို ခန့်မှန်းရန်မှာ မခက်ခဲပေ။ အသင်းတော်ကို မနာခံသူတို့နှင့် မည်သို့ ဆက်ဆံရမည်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်မှ ခေါင်းဆောင်များထက် မည်သူက ပိုမိုနားလည်သနည်း?”

ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားရှိ ၎င်း၏ အဆက်အနွယ်အပေါင်းတို့နှင့်အတူ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာစက်အောက်၌ တည်ရှိပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာပလ္လင်၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်ရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းထားသော အလွန်ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ နိုင်ငံတိုင်း၌ နေထိုင်ကြသော ၎င်း၏ သန်းပေါင်းများစွာသော အသင်းဝင်တို့သည် မိမိတို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအပေါ် သစ္စာခံရမည့်သူများအဖြစ် မှတ်ယူထားကြရန် သွန်သင်ခြင်းခံကြရသည်။ မိမိတို့၏ လူမျိုးသားဖြစ်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရ မည်သို့ဖြစ်စေကာမူ၊ အသင်းတော်၏ အာဏာကို အခြားအာဏာအားလုံးထက် မြင့်မားသောအရာအဖြစ် မှတ်ယူရမည် ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် နိုင်ငံတော်အပေါ် သစ္စာရှိမည်ဟု ကတိသစ္စာပြုသည့် ကျိန်ဆိုမှုကို ပြုခဲ့ကြလျှင်ပင်၊ ယင်း၏ နောက်ကွယ်၌ ရောမမြို့အပေါ် နာခံမှုရှိမည်ဟု သစ္စာကတိတစ်ရပ် ရှိနေပြီး၊ ထိုကတိသည် ရောမ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆန့်ကျင်သော ကတိအမျိုးမျိုးမှ သူတို့ကို လွတ်ကင်းစေသည်။

“သမိုင်းသည် သူမ၏ လိမ္မာကျွမ်းကျင်၍ မလျော့မရဲ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို သက်သေခံလျက်ရှိ၏။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများသည် နိုင်ငံများ၏ ရေးရာများအတွင်းသို့ မိမိကိုယ်ကို တဖြည်းဖြည်း စိမ့်ဝင်စေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခြေကုပ်တစ်ခုရရှိပြီးနောက်တွင် မင်းသားများနှင့် ပြည်သူများ ပျက်စီးရခြင်းတိုင်အောင်ပင် မိမိ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ပိုမိုတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။ ၁၂၀၄ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း Innocent III သည် Arragon ဘုရင် Peter II ထံမှ အောက်ပါ ထူးခြားလှသော သစ္စာဆိုချက်ကို ရယူခဲ့သည်— ‘ကျွန်ုပ်၊ Arragonians တို့၏ ဘုရင် ပီတာသည်၊ ကျွန်ုပ်၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူသော ပုပ်ရဟန်းမင်း Innocent အားလည်းကောင်း၊ သူ၏ ကက်သလစ် အရိုက်အရာဆက်ခံသူများအားလည်းကောင်း၊ ရောမအသင်းတော်အားလည်းကောင်း၊ အစဉ်အမြဲ သစ္စာရှိ၍ နာခံမည်ဟု ဝန်ခံကတိပြုပါ၏။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်၏ နိုင်ငံတော်ကို သူ၏ နာခံမှုအောက်၌ သစ္စာရှိစွာ ထိန်းသိမ်းမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကက်သလစ် ယုံကြည်ခြင်းကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကာ၊ အယူလွဲမှားသော ဆိုးယုတ်မှုကို ညှဉ်းဆဲနှိမ်နင်းမည် ဖြစ်ပါ၏။’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec.

“၅၅။ ဤအရာသည် ရောမ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာနှင့်စပ်လျဉ်းသော အဆိုများနှင့် ကိုက်ညီလျက်ရှိသည်။ ထိုအဆိုများမှာ ‘သူသည် ဧကရာဇ်များကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားပိုင်ခွင့်ရှိသည်’ ဟူသောအဆိုနှင့် ‘သူသည် မတရားသော အုပ်စိုးရှင်များအပေါ် အောက်ခံပြည်သူတို့၏ သစ္စာစောင့်သိမှုတာဝန်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးနိုင်သည်’ ဟူသောအဆိုတို့ဖြစ်သည်။—Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.

“ထို့ပြင်၊ ရောမသည် မိမိဘယ်သောအခါမျှ မပြောင်းလဲကြောင်း ဝင့်ဝါစွာ ကြွေးကြော်သည့်အရာကို မှတ်မိစေကြပါစို့။ Gregory VII နှင့် Innocent III ၏ အခြေခံသဘောတရားများသည် ယနေ့တိုင် ရောမကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အခြေခံသဘောတရားများပင် ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမိန်းမ၌ အာဏာသာ ရှိခဲ့လျှင်၊ လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်များကဲ့သို့ပင် ယခုအချိန်၌လည်း ထိုသဘောတရားများကို တက်ကြွပြင်းထန်စွာ လက်တွေ့ကျင့်သုံးမည် ဖြစ်သည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ကို မြှင့်တင်ခြင်းအမှု၌ ရောမ၏ အကူအညီကို လက်ခံရန် အဆိုပြုကြသောအခါ၊ ပရိုတက်စတင့်များသည် မိမိတို့ မည်သို့သောအမှုကို ပြုနေကြသည်ကို အနည်းငယ်သာ သိကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ပြည့်မြောက်ရန် အားထုတ်နေစဉ်တွင်၊ ရောမကမူ မိမိ၏ အာဏာကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန်၊ ပျောက်ဆုံးသွားသော အထွဋ်အမြတ်အာဏာကို ပြန်လည်ရယူရန် ရည်မှန်းလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အသင်းတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာကို အသုံးချနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်ဟူသော မူဝါဒတစ်ရပ်ကို တစ်ကြိမ်တည်းပင် တည်ထောင်လိုက်လျှင်၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လိုက်နာဆောင်ရွက်ချက်များကို လောကီဥပဒေများဖြင့် အတင်းအကျပ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည်ဟု ဖြစ်လာလျှင်၊ အတိုချုံး၍ဆိုလျှင် အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာသည် လူ့သြတ္တပ္ပသဘောကို အုပ်စိုးရမည်ဟူသော အခြေအနေ ဖြစ်လာလျှင်၊ ဤနိုင်ငံ၌ ရောမ၏ အောင်ပွဲသည် သေချာပြီ ဖြစ်သည်။

“ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် နီးကပ်လာသော အန္တရာယ်အကြောင်း သတိပေးထားပြီးဖြစ်သည်။ ဤသတိပေးချက်ကို လျစ်လျူရှုထားလျှင် ပရိုတက်စတန့်လောကသည် ရောမ၏ ရည်ရွယ်ချက်များ အမှန်တကယ် မည်သို့ဖြစ်သည်ကို ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် နောက်ကျလွန်းသွားသည့်အခါမှသာ သိလာရလိမ့်မည်။ သူမသည် တိတ်ဆိတ်စွာ တန်ခိုးအာဏာထဲသို့ ကြီးထွားဝင်ရောက်လျက်ရှိသည်။ သူမ၏ သွန်သင်ချက်များသည် ဥပဒေပြုရာ ခန်းမများတွင်လည်းကောင်း၊ အသင်းတော်များတွင်လည်းကောင်း၊ လူတို့၏ စိတ်နှလုံးများအတွင်းတွင်လည်းကောင်း ၎င်းတို့၏ သက်ရောက်မှုကို ပြုလျက်ရှိသည်။ သူမသည် မိမိ၏ အတိတ်က ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို ထပ်မံကျူးလွန်မည့် လျှို့ဝှက်အတွင်းခန်းများပါဝင်သော မြင့်မားကြီးမားသည့် အဆောက်အအုံများကို စုဆောင်းတည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ သတိမပြုမိနိုင်အောင် လျှို့ဝှက်စွာ သူမသည် မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ မိမိ လက်ချက်ကို စတင်ကျရောက်မည့် အချိန်ရောက်လာသည့်အခါ အသုံးချနိုင်ဖို့ မိမိ၏ အင်အားများကို ခိုင်မာတိုးပွားစေလျက်ရှိသည်။ သူမ လိုလားသမျှမှာ အသာစီးရနိုင်သော နေရာသာဖြစ်ပြီး၊ ယင်းကိုပင် သူမအား ယခင်ကတည်းက ပေးအပ်လျက်ရှိနေပြီ။ ရောမအုပ်စု၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် အဘယ်အရာဖြစ်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မကြာမီ မြင်ရမည်၊ ခံစားရမည်။ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ယုံကြည်၍ နာခံမည့်သူ မည်သူမဆို ယင်းကြောင့် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်းနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်။” The Great Controversy, 563–581.