दानियेलको पुस्तक - एक सय चौहत्तरौं

हो, जब म प्रार्थनामा बोल्दै थिएँ, तब आरम्भमा दर्शनमा मैले देखेको त्यही पुरुष गब्रिएल तीव्र वेगले उड्दै साँझको भोगबलिको समयतिर आएर मलाई छोयो। अनि उनले मलाई बुझाए, मसँग कुरा गरे, र भने, हे दानियल, म अब तिमीलाई बुद्धि र समझ दिन निस्केर आएको छु। तिम्रा विन्तीहरूको आरम्भमै आज्ञा निस्क्यो, र म तिमीलाई देखाउन आएको छु; किनकि तिमी अत्यन्त प्रिय छौ। यसकारण यस विषयलाई बुझ, र दर्शनलाई विचार गर। दानियल ९:२१–२३।

फारसका राजा कोरेशको तेस्रो वर्षमा दानिएललाई, जसको नाम बेल्तशस्सर कहलाइएको थियो, एउटा कुरा प्रकट गरियो; र त्यो कुरा सत्य थियो, तर तोकिएको समय लामो थियो; अनि उनले त्यो कुरा बुझे, र दर्शनको समझ पाए। दानिएल १०:१।

अब म तिमीलाई बुझाउन आएको छु कि पछिल्ला दिनहरूमा तिम्रा मानिसहरूमाथि के-के आइपर्नेछ; किनकि यो दर्शन अझ धेरै दिनका लागि हो। दानिएल 10:14.

तब उसले भन्यो, के तिमी जान्दछौ, म तिमीसमक्ष किन आएको छु? अब म फारसका राजकुमारसँग लड्न फर्कनेछु; र जब म प्रस्थान गर्नेछु, हेर, यूनानका राजकुमार आउनेछन्। दानिएल 10:20।

तब उनले मसँग भने, “हे दानिएल, नडरा; किनकि तिमीले बुझ्नका लागि आफ्नो हृदय लगाएको र आफ्नो परमेश्वरको सामु आफूलाई दीन तुल्याएको पहिलो दिनदेखि नै तिम्रा वचन सुनिएका थिए, र म तिम्रा वचनका कारण आएको हुँ। तर फारसको राज्यको अधिपतिले एक्काइस दिनसम्म मेरो विरोध गर्‍यो; तर हेर, मुख्य अधिपतिहरूमध्ये एक, मीकाएल, मलाई सहायता गर्न आए; र म त्यहाँ फारसका राजाहरूसँग रहेँ।” दानिएल १०:१२, १३।

“परमेश्वरका पुत्रजस्ता महान् व्यक्तित्व स्वयं दानिएललाई प्रकट हुनुभयो। यो वर्णन पातमोस टापुमा ख्रीष्ट उनलाई प्रकट गरिनुभएको बेला यूहन्नालाई दिइएको वर्णनसँग मिल्दोजुल्दो छ। अब हाम्रा प्रभु अन्तिम दिनहरूमा के-के हुनेथियो भनी दानिएललाई सिकाउन अर्को स्वर्गीय सन्देशवाहकसँग आउनुहुन्छ। यो ज्ञान दानिएललाई दिइयो र प्रेरणाद्वारा हाम्रो निम्ति अभिलेख गरियो, जसमा संसारका अन्तहरू आइपुगेका छन्।”

“संसारका उद्धारकर्ताद्वारा प्रकट गरिएका महान् सत्यहरू ती व्यक्तिहरूका लागि हुन्, जसले सत्यलाई लुकेका धनसम्पत्तिको खोजी गरेझैँ खोज्दछन्। दानिय्येल एक वृद्ध मानिस थिए। उनको जीवन एक अन्यजातीय दरबारका मोहक आकर्षणहरूको बीचमा बितेको थियो, उनको मन एउटा महान् साम्राज्यका कार्यभारहरूले व्यस्त बनाइएको थियो; तैपनि उनले यी सबैबाट अलग भएर परमेश्वरको सामु आफ्नो प्राणलाई नम्र पारे र सर्वोच्चका अभिप्रायहरूको ज्ञान खोजे। अनि उनका बिन्तीहरूको प्रत्युत्तरस्वरूप, स्वर्गीय दरबारहरूबाट ज्योति तिनीहरूका लागि सञ्चारित गरियो, जो अन्तिम दिनहरूमा जीवित रहने थिए। त्यसो भए, हामीले कति गम्भीरतापूर्वक परमेश्वरलाई खोज्नुपर्छ, ताकि उहाँले हाम्रो समझ खोलिदिनुहोस् र स्वर्गबाट हामीकहाँ ल्याइएका सत्यहरूलाई बुझ्न सक्ने बनाउनुहोस्।”

“‘अनि मैले, दानियलले मात्र त्यो दर्शन देखें; किनकि मसँग भएका मानिसहरूले त्यो दर्शन देखेनन्; तर तिनीहरूमाथि ठूलो कम्प आइपर्‍यो, जसले गर्दा तिनीहरू आफूलाई लुकाउन भागे…. अनि ममा कुनै बल रहेन; किनकि मेरो शोभा मभित्र भ्रष्टतामा परिणत भयो, र मैले कुनै बल धारण गरिनँ।’ यही अनुभव साँच्चिकै पवित्रीकृत भएको प्रत्येक व्यक्तिको हुनेछ। ख्रीष्टको महानता, महिमा, र सिद्धताबारे तिनीहरूको दृष्टि जति स्पष्ट हुन्छ, त्यति नै जीवित रूपमा तिनीहरूले आफ्नै दुर्बलता र असिद्धता देख्नेछन्। निष्पाप चरित्रको दावा गर्ने कुनै प्रवृत्ति तिनीहरूमा हुनेछैन; आफूमै सही र सुन्दर देखिएको कुरा ख्रीष्टको पवित्रता र महिमासँगको तुलनामा केवल अयोग्य र भ्रष्टनशील मात्र देखिनेछ। जब मानिसहरू परमेश्वरबाट अलग हुन्छन्, जब ख्रीष्टबारे तिनीहरूको दृष्टि अत्यन्त अस्पष्ट हुन्छ, तब तिनीहरू भन्छन्, ‘म निष्पाप छु; म पवित्रीकृत भएको छु।’”

“तब गब्रिएल अगमवक्तासमक्ष प्रकट भए र यसरी उनलाई सम्बोधन गरे; ‘हे दानियेल, अत्यन्त प्रिय पुरुष, मैले तिमीलाई बोल्ने वचनहरू बुझ, र सीधा उभिऊ; किनकि अहिले म तिमीकहाँ पठाइएको छु।’ अनि जब उहाँले मसँग यो वचन बोल्नुभयो, म थरथर काँप्दै उभिएँ। तब उहाँले मलाई भन्नुभयो, ‘हे दानियेल, नडराऊ; किनकि पहिलो दिनदेखि नै, जब तिमीले बुझ्नका लागि आफ्नो हृदय लगायौ, र आफ्ना परमेश्वरको सामु आफूलाई दीन तुल्यायौ, तिम्रा वचनहरू सुनिए, र म तिम्रा वचनहरूका कारण आएको हुँ।’”

“स्वर्गका महिमामय परमेश्वरले दानिएललाई कति महान् आदर प्रदान गर्नुभयो! उहाँले आफ्ना थरथर काँपिरहेका सेवकलाई सान्त्वना दिनुहुन्छ, र उनको प्रार्थना स्वर्गमा सुनियो भनी उनलाई आश्वस्त पार्नुहुन्छ; अनि त्यस उत्कट विन्तीको उत्तरस्वरूप, फारसी राजाको हृदयलाई प्रभावित गर्न स्वर्गदूत गब्रिएल पठाइयो। दानिएल उपवास र प्रार्थनामा रहिरहेको ती तीन हप्ताको अवधिभर सम्राटले परमेश्वरका आत्माका प्रभावहरूलाई प्रतिरोध गरिरहे; तर दानिएलको प्रार्थनाको उत्तर दिन कुनै निश्चित कदम चाल्न त्यस हठी राजाको हृदय परिवर्तन गराउन स्वर्गका राजकुमार, प्रधानदूत मीखाएल, पठाइनुभयो।”

“‘र जब उहाँले मसँग त्यस्ता वचनहरू बोल्नुभयो, तब मैले मेरो अनुहार भूमितिर झुकाएँ, र म मूक भएँ। अनि हेर, मानिसका सन्तानहरूको सदृश आकृतिजस्तै एकजनाले मेरा ओठ छोए…. अनि भने, हे अत्यन्त प्रिय मानिस, नडराऊ: तिमीलाई शान्ति होस्; बलियो होऊ, हो, बलियो होऊ। अनि जब उहाँले मसँग बोल्नुभयो, म सशक्त भएँ, र भनेँ, मेरा प्रभुले बोलून्; किनकि तपाईंले मलाई सशक्त बनाउनुभएको छ।’ दानियेललाई प्रकट गरिएको दैवी महिमा यति महान् थियो कि उनले त्यस दृश्यलाई सहन सकेनन्। तब स्वर्गका दूतले आफ्नो उपस्थितिको तेजलाई आवरण दिए र अगमवक्ताका सामु ‘मानिसका सन्तानहरूको सदृश आकृतिजस्तै एक’ भई प्रकट भए। आफ्नो दैवी शक्तिद्वारा उहाँले सत्यनिष्ठा र विश्वासका यस मानिसलाई बल दिनुभयो, ताकि परमेश्वरबाट उनलाई पठाइएको सन्देश उनले सुन्‍न सकून्।”

“दानिएल सर्वोच्च परमेश्वरका एक समर्पित सेवक थिए। उनको दीर्घ जीवन आफ्ना स्वामीको सेवामा गरिएका उदात्त कार्यहरूले परिपूर्ण थियो। उनको चरित्रको पवित्रता र अटल निष्ठा केवल उनको हृदयको नम्रता र परमेश्वरको सामु उनको पश्चात्तापद्वारा मात्र बराबरी गरिन्छ। हामी फेरि भन्छौँ, दानिएलको जीवन साँचो पवित्रीकरणको एक प्रेरित उदाहरण हो।” Review and Herald, February 8, 1881.

“सत्तरी वर्षको बन्धुवासको अन्त्य नजिकिँदै जाँदा, दानिएलको मन यर्मियाका अगमवाणीहरूमाथि अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक केन्द्रित भयो। परमेश्वरले आफ्ना चुनिएका जनहरूलाई फेरि एक अवसर दिनुहुने समय आइपुगेको उनले देखे; अनि उपवास, आत्मनम्रता, र प्रार्थनासहित उनले इस्राएलका पक्षमा स्वर्गका परमेश्वरलाई यी शब्दहरूमा बिन्ती गरे: ‘हे प्रभु, महान् र भययोग्य परमेश्वर, जसले उहाँलाई प्रेम गर्नेहरू र उहाँका आज्ञाहरू पालन गर्नेहरूसित करार र कृपा कायम राख्नुहुन्छ’; हामीले पाप गरेका छौँ, अधर्म गरेका छौँ, दुष्टतापूर्वक आचरण गरेका छौँ, र विद्रोह गरेका छौँ, यहाँसम्म कि तपाईंका आदेशहरू र न्यायविधिहरूबाट विमुख भएका छौँ; न त हामीले तपाईंका सेवक अगमवक्ताहरूको कुरा सुनेका छौँ, जसले तपाईंको नाउँमा हाम्रा राजाहरू, हाम्रा प्रधानहरू, हाम्रा पितरहरू, र देशका सबै मानिसहरूसित बोलेका थिए।”

“यी शब्दहरूमा ध्यान दिनुहोस्। दानिएलले परमप्रभुको सामु आफ्नो निष्ठाको घोषणा गर्दैनन्। आफूलाई शुद्ध र पवित्र ठहर्‍याउनुको सट्टा, उनले आफूलाई इस्राएलका वास्तवमै पापीहरूसँग एकरूप ठान्छन्। परमेश्वरले उनलाई प्रदान गर्नुभएको ज्ञान संसारका बुद्धिमान् मानिसहरूको ज्ञानभन्दा त्यति धेरै उच्च थियो, जति मध्यान्हमा आकाशमा चम्किरहेको सूर्यको प्रकाश अति क्षीण ताराभन्दा उज्यालो हुन्छ। तैपनि, स्वर्गद्वारा यति धेरै अनुग्रहप्राप्त यस मानिसका ओठबाट निस्केको प्रार्थनालाई मनन गर्नुहोस्। गहिरो आत्म-नम्रतासाथ, आँसुसहित, र हृदयविदारक व्यथासहित, उनले आफ्नो निम्ति र आफ्ना जनताको निम्ति बिन्ती गर्छन्। उनले आफ्नो आत्मा परमेश्वरको सामु पूर्णतः उघारेर राख्छन्, आफ्नो हीनता स्वीकार गर्दै, र प्रभुको महानता तथा महिमालाई स्वीकार गर्दै।”

“कस्तो गम्भीरता र उत्कटताले उनका विन्तीहरूलाई विशेषता प्रदान गर्दछ! उनी झन्-झन् परमेश्वरको नजिक आइरहेका छन्। विश्वासको हात सर्वोच्चका कहिल्यै नअसफल हुने प्रतिज्ञाहरूलाई समात्न माथितर्फ फैलिएको छ। उनको आत्मा वेदनामा संघर्षरत छ। अनि उनीसँग आफ्नो प्रार्थना सुनिएको प्रमाण छ। उनलाई विजय आफ्नै भएको अनुभूति हुन्छ। यदि हामी एक समुदायको रूपमा दानिएलले प्रार्थना गरेझैँ प्रार्थना गर्ने, र उनले संघर्ष गरेझैँ संघर्ष गर्ने, परमेश्वरको सामु आफ्ना आत्माहरूलाई नम्र तुल्याउने हो भने, दानिएललाई प्रदान गरिएझैँ हामीले पनि आफ्ना विन्तीहरूको स्पष्ट उत्तरहरू अनुभव गर्नेथियौँ। सुन, उनले स्वर्गको दरबारमा आफ्नो निवेदन कसरी प्रस्तुत गर्छन्:”

“‘हे मेरा परमेश्वर, आफ्नो कान झुकाएर सुन; आफ्ना आँखाहरू खोल र हाम्रा उजाड अवस्थाहरू, र त्यो सहरलाई हेर, जो तिम्रो नाउँले कहलिएको छ; किनकि हामी आफ्ना धार्मिकताहरूका कारण तिम्रो सामु आफ्ना विन्तीहरू चढाउँदैनौँ, तर तिम्रा महान् दयाहरूका कारण चढाउँछौँ। हे प्रभु, सुन; हे प्रभु, क्षमा गर; हे प्रभु, ध्यान दे र काम गर; ढिलो नगर, आफ्नै निम्ति, हे मेरा परमेश्वर; किनकि तिम्रो सहर र तिम्रा जनहरू तिम्रो नाउँले कहलिएका छन्। अनि जब म बोल्दै, प्रार्थना गर्दै, र आफ्ना पाप तथा मेरा जनहरूको पाप स्वीकार गर्दै थिएँ, … तब गब्रिएल नामका ती पुरुष, जसलाई मैले आरम्भको दर्शनमा देखेको थिएँ, तीव्र गतिले उड्दै आएका, साँझको भेंट चढाइने समयतिर मलाई छोए।’”

“दानियेलको प्रार्थना माथि उक्लिरहेकै बेला, स्वर्गीय दरबारहरूबाट दूत गब्रिएल तीव्रतापूर्वक अवतरित भई, उसका बिन्तीहरू सुनिएका छन् र तिनको उत्तर दिइएको छ भनी उसलाई बताउन आए। यस सामर्थ्यवान् दूतलाई उसलाई कौशल र समझ दिन,—उसका सामुन्ने भावी युगहरूको रहस्यहरू खोलिदिनका लागि खटाइएको थियो। यसरी, सत्यलाई जान्न र बुझ्न उत्कटतापूर्वक खोजिरहँदा, दानियेललाई स्वर्गद्वारा नियुक्त सन्देशवाहकसँग संगति गराइयो।”

“परमेश्वरका जन आनन्ददायी भावनाको कुनै क्षणिक उडानको लागि होइन, तर दैवी इच्छाको ज्ञानको लागि प्रार्थना गरिरहेका थिए। अनि उनले यो ज्ञान केवल आफ्नै लागि मात्र होइन, तर आफ्ना जनका लागि पनि चाहन्थे। उनको ठूलो बोझ इस्राएलका लागि थियो, जो कडाइका साथ भन्नुपर्दा, परमेश्वरको व्यवस्था पालन गरिरहेका थिएनन्। उनी स्वीकार गर्छन् कि तिनीहरूका सबै दुर्भाग्यहरू त्यस पवित्र व्यवस्थाको उल्लङ्घनको परिणामस्वरूप तिनीहरूमाथि आएका हुन्। उनी भन्छन्, ‘हामीले पाप गरेका छौं, हामीले दुष्टता गरेका छौं…. किनकि हाम्रा पापहरूका कारण र हाम्रा पिताहरूका अधर्महरूका कारण, यरूशलेम र तपाईंका जन हाम्रो वरिपरि रहेका सबैका लागि निन्दाको विषय भएका छन्।’ परमेश्वरका चुनिएका जनको रूपमा तिनीहरूले आफ्नो विशिष्ट, पवित्र चरित्र गुमाएका थिए। ‘अब यसकारण, हे हाम्रा परमेश्वर, तपाईंका सेवकको प्रार्थना र उनका बिन्तीहरू सुनिदिनुहोस्, र उजाड भएको तपाईंको पवित्रस्थानमाथि आफ्नो मुखको ज्योति चम्काउनुहोस्।’ दानिएलको हृदय परमेश्वरको उजाड पवित्रस्थानतर्फ तीव्र अभिलाषासहित फर्कन्छ। उनी जान्दछन् कि यसको समृद्धि केवल त्यतिबेला मात्र पुनर्स्थापित हुन सक्छ, जब इस्राएलले परमेश्वरको व्यवस्थाको आफ्नो उल्लङ्घनप्रति पश्चात्ताप गर्नेछन्, र नम्र, विश्वासयोग्य, तथा आज्ञाकारी बन्नेछन्।

आफ्नो बिन्तीको उत्तरमा दानिएलले केवल त्यही ज्योति र सत्य मात्र पाएनन्, जसको आवश्यकता उनलाई र उनका प्रजालाई सबैभन्दा बढी थियो, तर भविष्यका महान् घटनाहरूको दर्शनसमेत पाए, यहाँसम्म कि संसारका उद्धारकर्ताको आगमनसम्म। जसले आफूलाई पवित्र पारिएको दाबी गर्छन्, तर धर्मशास्त्रहरूको खोजी गर्ने कुनै इच्छा राख्दैनन्, वा बाइबलको सत्यको अझ स्पष्ट समझ प्राप्त गर्न प्रार्थनामा परमेश्वरसँग संघर्ष गर्दैनन्, तिनीहरूले साँचो पवित्रीकरण के हो भन्ने जान्दैनन्।

“हृदयबाट परमेश्वरको वचनमा विश्वास गर्ने सबैले उहाँको इच्छाको ज्ञानका निम्ति भोकाउनेछन् र तिर्खाउनेछन्। परमेश्वर सत्यका कर्ता हुनुहुन्छ। उहाँले अन्धकारमय बनाइएको समझलाई ज्योति दिनुहुन्छ, र उहाँले प्रकट गर्नुभएका सत्यहरूलाई ग्रहण गर्न र बुझ्न सक्ने शक्ति मानवीय मनलाई प्रदान गर्नुहुन्छ।

“दानिएलले परमेश्वरसँग संवाद गरे। स्वर्ग उनका सामु खोलियो। तर उनलाई प्रदान गरिएका उच्च सम्मानहरू नम्रता र हार्दिक खोजीको परिणाम थिए। वर्तमान समयमा धेरैले जस्तै, केवल हामी इमानदार छौँ र येशूलाई प्रेम गर्छौँ भने हामीले के विश्वास गर्छौँ भन्ने कुराले केही फरक पार्दैन भनी उनले ठानेनन्। येशूप्रतिको साँचो प्रेमले सत्य के हो भन्ने विषयमा अत्यन्त निकट र हार्दिक अनुसन्धानतर्फ डोर्‍याउँछ। ख्रीष्टले आफ्ना चेलाहरू सत्यद्वारा पवित्र पारिऊन् भनेर प्रार्थना गर्नुभयो। जो सत्यको निम्ति चिन्तापूर्ण, प्रार्थनापूर्ण खोजी गर्न अत्यन्तै अल्छी हुन्छ, उसलाई त्यस्ता भ्रमहरू ग्रहण गर्न छोडिनेछ, जसले उसको आत्माको विनाश सिद्ध गर्नेछन्।”

“गब्रिएलको आगमनको समयमा अगमवक्ता दानियलले थप शिक्षा ग्रहण गर्न सकेनन्; तर केही वर्षपछि, अझै पूर्ण रूपमा व्याख्या नभएका विषयहरूको बारेमा अझ बढी जान्न इच्छुक भई, उनले फेरि परमेश्वरबाट ज्योति र बुद्धि खोज्न आफूलाई समर्पित गरे। ‘ती दिनहरूमा म दानियल तीन पूरा हप्तासम्म शोक गर्दै थिएँ। मैले कुनै रुचिकर रोटी खाइनँ, न त मासु वा दाखमद्य मेरो मुखमा आयो, न त मैले आफ्नो शरीरमा केही पनि अभिषेक गरें…। त्यसपछि मैले मेरा आँखा उठाएँ, र हेरें, अनि हेर, सूक्ष्म मलमलको वस्त्र लगाएका एक जना पुरुष, जसको कटि ऊफाजको शुद्ध सुनले बाँधिएको थियो। उहाँको शरीर पनि बेरिलजस्तै थियो, उहाँको अनुहार बिजुलीको झल्कोजस्तो, उहाँका आँखाहरू आगोका दीपहरूजस्ता, उहाँका पाखुरा र उहाँका खुट्टाहरू पालिस गरिएको काँसाजस्तो रङका, अनि उहाँका वचनको स्वर भीडको स्वरजस्तो थियो।’”

परमेश्वरका पुत्रभन्दा कम व्यक्तित्व कुनै होइन, जो दानिएलकहाँ प्रकट हुनुभयो। यो वर्णन, पात्मोस टापुमा ख्रीष्ट उहाँलाई प्रकट हुनुभएको बेला यूहन्नालाई दिइएको वर्णनसँग मिल्दोजुल्दो छ। हाम्रा प्रभु अब अन्तिम दिनहरूमा के हुने थियो भनी दानिएललाई सिकाउन अर्को स्वर्गीय सन्देशवाहकसँग आउनुहुन्छ। यो ज्ञान दानिएललाई दिइयो र प्रेरणाद्वारा हाम्रा निम्ति अभिलेख गरियो, हामीमाथि जसकहाँ संसारका अन्तहरू आइपुगेका छन्। Review and Herald, February 8, 1881.

र तिमीहरू अन्यजातिहरूका बीचमा नष्ट हुनेछौ, र तिमीहरूका शत्रुहरूको भूमि ले तिमीहरूलाई निल्नेछ। अनि तिमीहरूमध्ये बाँकी रहनेहरू आफ्ना शत्रुहरूको देशहरूमा आफ्नै अधर्मको कारण क्षीण हुँदै जानेछन्; र आफ्ना पिताहरूका अधर्महरूको कारण पनि तिनीहरू तिनैसँगै क्षीण हुँदै जानेछन्। यदि तिनीहरूले आफ्नो अधर्म, र आफ्ना पिताहरूको अधर्म, अनि त्यो अपराध जसद्वारा तिनीहरूले मेरो विरुद्ध अपराध गरे, स्वीकार गर्नेछन्, र यो पनि कि तिनीहरू मेरो विरुद्धमा चले; अनि यो कि म पनि तिनीहरूको विरुद्धमा चलेँ, र तिनीहरूलाई तिनीहरूका शत्रुहरूको देशमा ल्याएँ; यदि त्यसपछि तिनीहरूका खतना नगरिएका हृदयहरू नम्र बनाइए, र तिनीहरूले आफ्नो अधर्मको दण्ड स्वीकार गरे भने: तब म याकूबसँगको मेरो करार सम्झनेछु, र इसहाकसँगको मेरो करार पनि, र अब्राहामसँगको मेरो करार पनि म सम्झनेछु; र म त्यस भूमिलाई सम्झनेछु। त्यो भूमि पनि तिनीहरूद्वारा त्यागिनेछ, र तिनीहरू बिना उजाड परिरहँदा त्यसले आफ्ना विश्रामदिनहरूको आनन्द लिनेछ; अनि तिनीहरूले आफ्नो अधर्मको दण्ड स्वीकार गर्नेछन्: किनभने, वास्तवमा किनभने तिनीहरूले मेरा न्यायहरू तुच्छ ठाने, र किनभने तिनीहरूका प्राणले मेरा विधिहरूलाई घृणा गरे। तापनि यी सबैका बावजूद, जब तिनीहरू आफ्ना शत्रुहरूको देशमा हुनेछन्, म तिनीहरूलाई फालिदिनेछैनँ, न त तिनीहरूलाई त्यति घृणा गर्नेछु कि तिनीहरूलाई पूर्णतः नष्ट गरूँ, र तिनीहरूसँगको मेरो करार तोडूँ: किनकि म परमप्रभु तिनीहरूका परमेश्वर हुँ। तर तिनीहरूकै खातिर म तिनीहरूका पुर्खाहरूको करार सम्झनेछु, जसलाई मैले अन्यजातिहरूको आँखैअगाडि मिश्रदेशबाट बाहिर ल्याएँ, ताकि म तिनीहरूका परमेश्वर हुन सकूँ: म परमप्रभु हुँ। लेवीव्यवस्था 26:38–45।