Wantoonni afran kan Ezekiel boqonnaa saddeet keessatti ibsaman, dhaloota afran Israa’el ammayyaa bakka bu’u; jalqabni Israa’el ammayyaas jalqaba Israa’el duriiin fakkeenyaan mul’ifame. Seenaawwan jalqabaa lamaan sunis dhuma Israa’el ammayyaa seera Dilbataa dhihoo dhufuutti dhufu sana ni dhugaa ba’u. Jalqaboonni Israa’el lamaan, inni durii dhugumaanii fi inni ammayyaa hafuuraanis, seenaa jalqabaa mootummaa kaabaa Israa’el yeroo inni Yihudaa irraa adda ba’een ragaa itti ba’ameera.
Yommuu Israa’el durii jabbii warqee dhaabanitti, raajii Waaqayyo isaan mootummaa akka godhu ibsu guutamuu isaatiin Gibxii keessaa ba’anii turan. Seenaa Yerobi’aam, mooticha mootummaa kaabaa Israa’el keessaa isa jalqabaa, amaloota sanuma of keessatti qabata. Yerobi’aam aarii Solomoon irraa baqatee gara Gibxii deemee ture. Inni raajicha Ahiyaa biraa waadaa raajii qomoo kudhan keessaa kudha lamaan irratti mootii akka ta’uuf kennamu argatee ture. Raajiin sun utuu hin guutamin dura, Yerobi’aam ofii isaa fi Solomoon gidduutti fageenya kaa’uuf, hamma Solomoon du’utti gara Gibxii baqatee ture.
Yeroo sanatti Yerobi’aam Yerusaalem keessaa ba’e keessa, raajiin Ahiyaan namichi Shiiloo isa daandii irratti arge; innis uffata haaraa uffatee ture; isaanii lamaan qofaas dirree keessatti turan. Ahiyaanis uffata haaraa isa irratti ture sana qabee kutaa kudha lamaatti tarsaase; Yerobi’aamiinis akkana jedhe: “Ati kutaa kudhan fudhadhu; Waaqayyo, Waaqni Israa’el, akkana jedhaatii: Kunoo, mootummaa harka Solomoon keessaa tarsaasee siif nan kenna, gosa kudhanis siif nan kenna. (Garuu inni gosa tokko qabaata sababii garbicha koo Daawitifi, sababii Yerusaalem magaalaa ani gosoota Israa’el hundumaa keessaa filadheef.) Sababii isaan ana dhiisanii Ashtoreet waaqayyittii Siidoonotaa, Kemoosh waaqa Mo’aabotaa, fi Milkcom waaqa ilmaan Amoon waaqeffataniif, karaa koo keessa hin adeemneef, waan fuula koo duratti qajeelaa ta’e hojjechuu dadhabaniif, akkuma Daawit abbaan isaa seera koo fi murtii koo hin eegneef. Haa ta’u iyyuu mootummaa guutuu harka isaa keessaa hin fudhadhu; garuu sababii Daawit garbicha koo, isa ani filadheef, sababii inni ajajawwan koo fi seera koo eegeef, guyyoota jireenya isaa hundumaa keessatti isa bulchaa nan taasisa. Mootummaa garuu harka ilma isaa keessaa nan fudhadha, siifis nan kenna, jechuunis gosoota kudhan. Ilma isaatiif immoo gosa tokko nan kenna, akka Daawit garbichi koo Yerusaalem keessatti yeroo hundumaa fuula koo duratti ifa qabaatuuf; Yerusaalem immoo magaalaa ani maqaa koo achi kaa’achuuf filadhedha.
Ani si fuudha; ati immoo akka waan lubbuun kee hundumaa hawwituutti mootummaa ni mootummaa, Israa’el irrattis mootii ni taata. Yoo ati waan ani si ajaju hundumaa dhageesse, karaawwan koo keessa deddeebite, akka Daawit garbichi koo godhetti seera koo fi ajajawwan koo eegee, waan fuula koo duratti qajeelaa taʼe goote, ani si wajjin nan taʼa; akkuma Daawitiif mana jabaa ijaare, anis siif nan ijaara; Israaʼelis sitti nan kenna. Kanaafis sanyii Daawit nan dhiphisa, garuu bara baraan miti. Kanaaf Solomoon Yeroboʼaam ajjeesuu barbaade. Yeroboʼaamis kaʼee gara Gibxii, gara Shiishaaq mooticha Gibxiitti baqate; hanga Solomoon duʼutti Gibxii keessa ture. Hojiiwwan Solomoon hafan, waan inni hojjete hundumaa fi ogummaan isaa, kitaaba hojiiwwan Solomoon keessatti barreeffamanii hin jiranii ree? Yeroon Solomoon Yerusaalem keessatti Israaʼel guutuu irratti mootummaa mootummaa ture waggaa afurtama ture. Solomoonis abbootii isaa wajjin boqote; magaalaa Daawit abbaa isaa keessatti awwaalame; ilma isaa Rehooboʼaamis iddoo isaa buʼee mootummaa. 1 Mootota 11:28–43.
Du’a Mootii Solomoon yeroo du’e, mootummaa sun qoodamee Yerobiyaam gosa kudhan warra kaabaa irratti mootii ta’uu, ilmi Solomoon immoo Rehoobo’aam Yerusaalem irratti mootii ta’uu qaba ture. Gostiwwan sun utuu hin qoodamin dura, Yerobiyaam Gibxii keessaa ba’uu qaba ture.
Rehooboʼaam akka mootii taʼuuf Israaʼel hundinuu gara Sheekem dhufaniif, inni Sheekem dhaqe. Yerobaaʼaam ilmi Nebaat, inni amma iyyuu Gibxii keessa ture, waan kana dhagaʼe; inni mootummaa Solomoon irraa baqatee Gibxii keessa jiraachaa ture. Isaanis erganii isa waamsisan. Yerobaaʼaamii fi waldaan Israaʼel hundi dhufanii Rehooboʼaamitti dubbatan; akkas jedhan; Abbaan kee waanjoo keenya nu irratti ulfaachise; amma garuu ati tajaajila ulfaataa abbaa keetii fi waanjoo isaa isa ulfaataa inni nu irratti kaaʼe salphisi; nus si tajaajilla. Innis, “Guyyaa sadii booda deebiʼaa gara koo kottaa” isaaniin jedhe. Uummatnis deeman. 1 Mootota 12:1–5.
Seenaa akkamitti Rehobiyaam guyyoota sadan keessatti gowwummaadhaan hojjete, balleessaa isaa gorsa jaarsolii diduu isaa gowwummaa irra kaaʼa; garuu addaan bahuun gosootaa raajii keessatti dursee dubbatamee ture, kanaaf karaa tokkoon yookiin karaa biraatiin taʼuu isaa hin oolu ture. Asitti barruu gara fuulduraatti qophaaʼu tokkoof hubatamuu kan qabu, adeemsi addaan bahuu sun addatti guyyoota sadi jechuun adda baafamee ibsameera. Mootummoonni lamaan seenaa Millerotii keessatti deebiʼanii mootummaa tokko taʼu; yeroo gosoonni kaabaa fi kibbaa seenaa Millerotii keessatti mootummaa tokko taʼan, kunis yeroo ergamoonni sadii Mulʼata boqonnaa kudha afur keessaa dhufanitti. Ergamoonni sadan sun seenaa Millerotii keessatti guyyoota sadii murtoo Rehobiyaam sanaan fakkeenfamaniiru. Waggoota afurtamii jaha sana keessatti, yeroo ergamoonni sadan 1798 irraa jalqabanii hamma 1844tti dhufan, guyyoota sadan fakkeenyaa sana illee turan; isaanis Kiristoos Yohaannis boqonnaa lama keessatti, mana qulqullummaa diigame tokko akka inni kaasuuf isaaf barbaachisuu dubbate sana; garuu kutaan qoʼannaa sanaa barruu gara fuulduraatiif taʼa.
Yeroo Rehoboʼaam dhuma guyyaa sadii irratti labsii isaa gowwummaa qabu kenne, mootummoonni ni qoodaman.
Kanaaf Israa’el hundi mootichi isaanii akka isaaniif hin dhageenye yommuu argu, sabni mootichaan, “Nuti keessatti Daawit qooda maal qabna? Ilma Issees keessatti dhaala hin qabnu; gara dunkaana keessaniitti deebi’aa, yaa Israa’el; amma ati mana kee ofii ilaali, yaa Daawit” jedhanii deebisan. Israa’elonis gara dunkaana isaaniitti deebi’an. Garuu ilmaan Israa’el warri magaalaawwan Yihudaa keessa jiraatan irratti Rehobe’aam ni mootummaa ture. Ergasii mootichi Rehobe’aam Adoraam isa gibira irratti muudame erge; Israa’el hundinuus isa dhagaadhaan tumanii ajjeesan. Kanaaf mootichi Rehobe’aam Yerusaalemitti baqachuuf gara gaarii isaa yaabbachuuf ariitiin of kaase. Akkasitti Israa’el mana Daawit irratti hamma guyyaa har’aatti fincile. Yommuu Israa’el hundi Yerobo’aam akka deebi’ee dhufe dhaga’anitti, namoota erganii walga’ii sanatti isa waamsisan; Israa’el hundumaa irratti mootii godhan. Gosti Yihudaa qofti malee, namni mana Daawit duukaa bu’e hin turre. 1 Mootota 12:16–20.
Raajii Yeroboʼaam mootummaa akka argatu dubbatame ni raawwatame; yeroo inni Gibxii keessaa baʼee dhufe sanattis ni raawwatame. Waaqayyo maqaa isaa achi kaaʼuuf filate magaalaa Yerusaalem keessatti iddoo qulqulluun isaa waan tureef, hinaaffaadhaan Yeroboʼaam iddoo qulqulluu sana fakkeessuuf, akkasumas lubummaa fi tajaajila waaqeffannaa kan akka qajeelfamaatti Yerusaalem qofa keessatti raawwatamuu qabu hundeessuuf hojii jalqabe. Hojiin Yeroboʼaam gosoota kudhan kaabaa keessatti sirna waaqeffannaa sobaa hundeessuudhaan hojjete, fincila Aroonii fi jabbii warqee wajjin wal fakkaannaa kallattiidha; kanaafis seera Dilbataa yeroo dhihoo dhufu qofa utuu hin taʼin, fincila bara 1863 illee mirkaneessaa biraa taʼa.
Akkasumas Yerobiyaam garaa isaa keessatti, Amma mootummaa mana Daawititti deebiʼa jedhe; yoo ummanni kun mana Waaqayyoo kan Yerusaalemitti aarsaa dhiʼeessuuf ol baʼe, garaan uummata kanaas gara gooftaa isaanii, jechuunis gara Rehooboʼaam mooticha Yihuudaatti deebiʼa; isaanis ana ni ajjeesu, deebiʼaniis gara Rehooboʼaam mooticha Yihuudaatti ni dhaqu jedhe. Kanaaf mootichi gorsa fudhatee jabbilee warqee lama tolche; isaaniinis, Yerusaalemitti ol baʼuun isinitti ulfaataa dha; kunoo waaqolii kee, yaa Israaʼel, kan biyya Gibxii keessaa si baasan jedhe. Inni tokko Beetʼeel keessa kaaʼe, isa kaanis Daan keessa kaaʼe. Wanti kunis cubbuu taʼe; sababiin isaa ummanni isa tokko duratti sagaduuf hamma Daangaa dhaqe. Innis mana iddoowwan ol kaʼoo ijaare; luboota keessaa ilmaan Leewwii kan hin taʼin, namoota salphaa keessaa muudee tolche. Yerobiyaamis baatii saddeettaffaatti, guyyaa kudha shanaffaatti, ayyaana isa Yihuudaa keessa jiru fakkaatu qopheesse; aarsaas iddoo aarsaatti dhiʼeesse. Beetʼeel keessattis akkasuma godhe; jabbilee inni tolcheef aarsaa dhiʼeesse; Beetʼeel keessattis luboota iddoowwan ol kaʼoo inni tolche ni kaaʼe. Kanaaf guyyaa kudha shanaffaa baatii saddeettaffaa keessa, jechuunis baatii inni garaa ofii isaatii yaade keessa, iddoo aarsaa inni Beetʼeel keessatti tolche irratti aarsaa dhiʼeesse; ilmaan Israaʼeliifis ayyaana qopheesse; iddoo aarsaa irrattis aarsaa dhiʼeessee ixaana aarse. 1 Mootota 12:26–33.
Malli Yerobiʼaam fakkeenya dhugaa biraa fincila Aaron, fincila gaanfa Pirootestaantii bara 1863, fi fincila gaanfa Riphablikaanaa yeroo seerri Dilbataa dhiʼoo dhufu sana irratti kaaʼuuf ni kenna; akkas gochuudhaanis inni ragaa raajii balʼisa. Fincila waaqeffannaa jabbii warqee Aaron keessatti, Gooftaan mala muudamaa lubummaa filachuu keessatti jijjiirama godhe.
Fincila sanaa dura, angafni qomoo kamiyyuu keessaa inni hangafti lubummaa keessaa tokko akka ta’u ture. Garuu fincila jabbii warqee Aaroni keessatti, qomoo Leewwii qofaatu Musee wajjin dhaabate. Kanaafis, Waaqayyo karaa duraan murteeffame lubummaaf namoota dhiheessuu ni jijjiire; yeroo sanaa eegalee immoo, maatiin Leewwii qofa lubummaa ni guutu turan.
ពេលម៉ូសេឃើញថា ប្រជាជនបាននៅអាក្រាតហើយ (ដ្បិតអើរ៉ុនបានធ្វើឲ្យពួកគេនៅអាក្រាត ដល់សេចក្ដីអាម៉ាស់របស់ពួកគេនៅកណ្ដាលសត្រូវរបស់ខ្លួន) នោះម៉ូសេក៏ឈរនៅមាត់ទ្វារជំរំ ហើយនិយាយថា៖ អ្នកណានៅខាងព្រះយេហូវ៉ា សូមឲ្យមកឯខ្ញុំ។ ហើយកូនចៅលេវីទាំងអស់ក៏ប្រមូលខ្លួនមកឯគាត់។ គាត់មានប្រសាសន៍ដល់ពួកគេថា៖ ព្រះយេហូវ៉ាជាព្រះនៃអ៊ីស្រាអែលមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះថា «ចូរឲ្យម្នាក់ៗពាក់ដាវនៅចំហៀងខ្លួន ហើយចូលចេញពីទ្វារមួយទៅទ្វារមួយទូទាំងជំរំ ហើយសម្លាប់ម្នាក់ៗទាំងបងប្អូនរបស់ខ្លួន ទាំងមិត្តរបស់ខ្លួន និងទាំងអ្នកជិតខាងរបស់ខ្លួនផង»។ កូនចៅលេវីក៏បានធ្វើតាមពាក្យរបស់ម៉ូសេ ហើយនៅថ្ងៃនោះ មានមនុស្សប្រហែលបីពាន់នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជនបានដួលស្លាប់។ និក្ខមនំ 32:25–28។
Yaarobcaam hojii Waaqayyo fincila Aroon keessatti raawwate sobaan fakkeesse; yeroo sanatti Waaqayyo gosa Leewwii keessaa lubummaa haaraa kaasee ture; Yaarobcaamis “namoota keessaa warra gadi aanaa irraa luboota godhe, isaanis ilmaan Leewwii keessaa hin turre.” Fincilli jalqaba mootummaa gosoota kudhan kaabaa keessatti ka’e, fincila Aroonii fi gowwoota sirban sanaa wajjin wal fakkaata. Fincilli sun biyya Gibxii keessaa erga ba’anii booddee, raawwii raajii mootummaa tokko ni hundeeffama jedhee abdachiiseetiin ta’e. Haala lamaan keessatti iyyuu lubummaan haaraan hundeeffame; kunis tartiiba duraan luboota filachuu keessatti jijjiirama ture.
Fincilli warqeen Aroon xabbata warqee sanaan isaa deebi’ame; garuu Yerobi’aamiin dachaa godhame; inni xabbata warqee lama tolchee magaalaawwan lama keessa kaa’e. Magaalaan Daan mootummaa geggeessuu agarsiisti; jechuunis Daan jechuun “murteessuu” jechuudha; magaalaan immoo Beetel mootummaa amantii agarsiisti; jechuunis Beetel jechuun “mana Waaqayyoo” jechuudha. Xabbatonni warqee sun mallattoo xabbata Aroon wajjin wal fakkaataa turan; garuu ragaa dabalataa kan tokkummaa Waldaa fi Mootummaa, akkuma magaalaawwan lamaan sanaan bakka bu’ame sana, of keessaa qabu turan. Xabbataan aarsaa waaqeffannaa sobaa keessaa isa ol’aanaa ture; kanaafis aarsaa Kiristoos kan sobaa fakkeessa. Warqeen mallattoo Baabilon ti; xabbataanis fakkii bineensa ture. Akkuma Aroon guyyaa waaqeffannaa sobaa seera godhe, Yerobi’aamis ayyaana tokko seera godhe; akkasumas guyyaan ayyaanichaa yeroo waaqeffannaa dhugaa Yerusaalem keessatti taasifamu wajjin akka wal hin simne ni mirkaneesse.
Qaamoleen seera Dilbataa yeroo dhiyootti dhufu hunda jechuun, dhugaa-baatuu fincilaa Yerobi’aam keessatti bakka bu’aniiru; aarsaa sobaa (jabbii), Kiristoos sobaa (iddoo aarsaa), fakkeenya bineensaa (walitti makama Mana Kiristaanaa fi Mootummaa), guyyaa waaqeffannaa sobaa (Dilbata) fi lubummaa sobaa.
Jalqabni Israa’el durii, jalqabni gosoota kudhan kaabaa akka mootummaa tokkootti, fi jalqabni Adveentizimii hundi isaanii qaamolee raajii wal fakkaatan qabu; isaanis walitti qabamanii qaamolee raajii seera Dilbataa yeroo dhihoo dhufu adda baasu. Israa’el durii garbummaa Gibxii keessaa baatee turte; Yerobiyaam Gibxii keessaa ba’e, achittis ari’atama Solomoon jalaa miliquuf baqatee ture; Adveentizimiin Miileriis garbummaa paaphaasummaa keessaa yeroo sana qofa ba’ee ture.
Lubummaa luboota keessaa kan Lewwii yeroo fincila Aaroontti hundeeffame; lubummaa sobaa, kan namoota gadi aanaa keessaa filatamanii taʼe immoo dhugaa baʼumsaa Yerobiʼaam keessatti dhaabame; yeroo Gooftaan immoo Adventizimii Milleriitii wajjin kakuu seene, akkuma Pheexiroositti, Milleriitonni “dhaloota filatamaa, lubummaa mootummaa, saba qulqulluu, ummata addaa; isin immoo isa isin dukkana keessaa gara ifa isaa dinqisiisaatti isin waame sana galateeffannaa isaa akka labsitaniif” turan. Ifti Milleriitonni itti waamaman ifa faayaawwan Millerii ture; isaanis gabatee lama Habbaaqquuq irratti agarsiifaman, kan seenaa fincila Aaroontti gabateewwan lama Seerota Kurnaniin fakkeeffamanii turan. Dukkanichi isaan keessaa waamaman immoo Bara Dukkanaa bulchiinsa paaphaasummaa ture; innis dukkana garbummaa Gibxiitiin fakkeeffamee ture.
Yommuu Kiristoos mana qulqullummaa kan Waaqeffannaa ormootiinis Phaaphaasummaadhaanis miidhamee ture deebisee ijaare, waggoota afurtamii ja’a keessatti, 1798 irraa jalqabee hanga 1844tti akkas godhe. Inni mana qulqullummaa sana erga dhaabee booddee, akka Ergamaa Kakuu sanaatti, Onkololeessa 22, 1844 irratti yeroo battalaa gara mana qulqullummaa Isaatti dhufe; inni mana qulqullummaa kan miidhamee diigamee ture ijaaree ture, akkasumas mootummaa lubummaa gosaan Lewwiidhaan bakka buufame qulqulleesse.
Garuu eenyutu guyyaa dhufaatii isaa obsuu dandaʼa? Yommuu inni mulʼatutti eenyutu dhaabachuu dandaʼa? Inni akka ibidda qulqulleessaa sibiilaa ti, akka saamuna warra uffata miiccuus ti. Inni akka nama meetii qulqulleessuu fi xureessarraa baasuutti taaʼee, ilmaan Lewwii ni qulqulleessa; akka warqee fi meetiitti isaan ni xureessarraa baasa; isaanis qajeelummaadhaan aarsaa Waaqayyoof akka dhiʼeessaniif. Achiis aarsaan Yihudaa fi Yerusaalem Waaqayyo duratti akkuma bara duriitti, akkuma waggoota duraaniittis ni jaallatama. Milkiyaas 3:2–4.
୧୮୪୪ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ୨୨ ତାରିଖରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କର ମନ୍ଦିରକୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଲେବୀୟ ପୁରୋହିତତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ଏକ ଜନସମୂହ ସହିତ ଚୁକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ; ତଥାପି ୧୮୬୩ ସୁଦ୍ଧା ସେମାନେ ଆରୋଣଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମିଲରୀୟ ପୁରୋହିତତ୍ୱ ଲାଓଦିକୀୟ ପୁରୋହିତତ୍ୱକୁ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା, ଯାହା ଯେରୋବୋଆମଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ପୁରୋହିତତ୍ୱ ଏବଂ ଆରୋଣଙ୍କର ନାଚୁଥିବା ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକୀଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ତଥାପି ଯେରୋବୋଆମଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହର ସାକ୍ଷ୍ୟରେ ୧୮୬୩ର ବିଦ୍ରୋହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ବଡ଼ ସାକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ଯେରୋବୋଆମ ତାଙ୍କର ମିଥ୍ୟା ଉପାସନା ପ୍ରଣାଳୀର ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଯେରୁଶାଲେମରୁ ଜଣେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତାଙ୍କୁ ଯେରୋବୋଆମଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ଧିକ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିଲା; ଏହାର ପ୍ରତିରୂପ ଭାବେ ମିଲରୀୟ ଆଡ୍ଭେଣ୍ଟିଜ୍ମକୁ ଦଶ ଆଜ୍ଞାର ସବ୍ବାଥକୁ ବିଶ୍ରାମର ଦିନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ପରିଚାଳିତ କରାଯାଇଥିଲା।
Yeroo Adveentizimiin ifa ergamaa sadaffaa fi qulqullina mana qulqullummaa fudhate, isaanii Piroostaantota warra ifa dabalaa deemu, isa hiikamuun isaa bara dhumaatti, 1798 keessa jalqabe, didan irratti ifa sirreessaa turan. Akkuma Israa’el durii yeroo garbummaa isaanii Gibxii keessa Sanbata dagate, waldaan lafa onaa keessa jirtus yeroo 1798 gaʼetti Sanbata dagattee turte. Ifni dabalaa deemaa ergaa saʼaatii firdii, kan warra Miilereetotaatiin fidame, dhuma irratti gara mana qulqullummaatti fi gara seera Waaqayyoo geesse.
Ifni sun Onkoloolessa 22, 1844tti dhufe; innis warra guutummaatti barsiisa sobaa Kaatoolikummaa keessaa baʼuuf waamamanitti waaqeffannaa sobaarratti ifannaa adabaa argisiise. Waaqeffannaan aduu mallattoo aangoo Kaatoolikummaan waldoota amantaa gara marfamoo isheetti deebiʼan irratti qabdu dha. Ifannaan adabaa sunis yeroo Yerobiʼaam sirna waaqeffannaa sobaa isaa eebbisiisee jalqabsiise keessatti fakkeenyaan argisiifameera.
Yaarobiyaam jiʼa sadarkaa Ayyaana tokko jiʼa saddeettaffaatti, guyyaa kudha shanaffaatti, akkuma ayyaana Yihuda keessatti taʼuutti qopheesse; innis iddoo aarsaatti aarsaawwan dhiʼeesse. Akkasuma Beetʼeel keessatti ilmoo loon warqee inni tolche sanaaf aarsaa dhiʼeessaa ture; luboota iddoowwan ol kaʼoo inni ijaarees Beetʼeel keessa kaaʼe. Kanaafis guyyaa kudha shanaffaatti jiʼa saddeettaffaa sana keessatti, jechuunis jiʼa garaa ofii isaatii yaade keessatti, iddoo aarsaa Beetʼeel keessatti inni ijaare sanatti aarsaa dhiʼeesse; ijoollee Israaʼeliifis ayyaana tokko labse; iddoo aarsaa irrattis aarsaa dhiʼeessee ixaana aarse. Kunoo, nama Waaqayyoo tokko dubbii Waaqayyootiin Yihudaa keessaa gara Beetʼeel dhufe; yeroo sanas Yaarobiyaam ixaana aarsuuf iddoo aarsaa bira dhaabatee ture. Innis iddoo aarsaa sana irratti dubbii Waaqayyootiin iyyee akkana jedhe: “Yaa iddoo aarsaa, yaa iddoo aarsaa, Waaqayyo akkana jedha; Kunoo, mucaan tokko mana Daawit keessatti ni dhalata; maqaan isaas Yoosiyaas ni taʼa; innis luboota iddoowwan ol kaʼoo warra si irratti ixaana aaran si irratti aarsaa godha; lafeewwan namootaas si irratti ni guba.” Guyyaa sanauma mallattoo tokko kennees akkana jedhe: “Kunoo, mallattoon Waaqayyo dubbate kanaa ti; iddoo aarsaan ni dhoqqoffama, daaraan isa irra jiru immoo ni facaafama.” Yommuu mootichi Yaarobiyaam dubbii nama Waaqayyoo kan Beetʼeel keessatti iddoo aarsaa irratti iyye sana dhagaʼe, harka isaa iddoo aarsaa irraa diriirsee, “Isa qabaa!” jedhe.
Harki isaa inni isa irratti diriirse ni goge; kanaafis deebisee ofitti galchuu hin dandeenye. Aarsaas ni caccabe, daaraanis aarsaadhaa ni dhangalaʼe; kunis akka mallattoo namichi Waaqayyoo dubbii Waaqayyootiin kenneetti taʼe. Mootichis deebisee nama Waaqayyootiin, “Amma fuula Waaqayyo Waaqa keetii kadhadhu, anaafis kadhadhu, harki koos akka naaf deebiʼuuf” jedhe. Namichi Waaqayyoo immoo Waaqayyoon kadhate; harki mootichaas isaaf deebiʼee akka duraa taʼe. Mootichis nama Waaqayyootiin, “Mana koo kottu, of haaromsi, anis gatii siif nan kenna” jedhe. Namichi Waaqayyoo garuu mootichaan, “Ati yoo walakkaa mana keetii naaf kennite illee, ani si wajjin hin seenu; iddoo kanaattis buddeena hin nyaadhu, bishaanis hin dhugu. Akka kana godhuun dubbii Waaqayyootiin natti ajajameera; innis, ‘Buddeena hin nyaatin, bishaanis hin dhugin, karaa itti dhufte sanaanis hin deebiʼin’ jedha” jedhe. Kanaaf inni karaa biraatiin deeme; karaa itti Beetʼeel dhufe sanaanis hin deebine. 1 Mootota 12:32–13:10.
Akkuma fincila warqee warqee Aaronii fi Yeroboʼaam keessatti mulʼate wajjin, sirna waaqeffannaa sobaa Yeroboʼaam hundeesse sanaa ifatti jalqabsiifamuun dhugaa baʼumsaa isaa keessatti hammata. Jalqabsiifamuun sunis waaqeffannaa Yerusaalem keessatti raawwatamuu qabu fi sirna sobaa Yeroboʼaam gidduu garaagarummaa jiru agarsiisa. Bara 1798 irraa kaasee hamma 1844tti, Gooftaan saba isaa dukkana bulchiinsa paaphaasummaa keessaa baasee gara ifa raajii dinqisiisaa ergamoota sadan Mulʼata Yohaannis boqonnaa kudha afur keessatti bakka buʼamee jiru sanaatti fide. Waldoonni Pirootestaantii ifa sana didan; akkas gochuudhaanis bara 1844 keessatti intallan Kaatolikummaa taʼan.
ཡེ་རོ་བཱམ་གྱི་བསྟོད་བསྔགས་དང་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ནི་ཀ་ཐོ་ལིག་གི་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་མ་ལག་གི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཞིང་། ཁོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་། ཨིས་ར་ཨེལ་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནི་མི་ལེ་རཱའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་པོ་རོ་ཏེས་ཏན་ཚོས་ནང་དུ་གནས་དགོས་པར་གདམས་པའི་ཀ་ཐོ་ལིག་གི་རྫུན་མའི་མ་ལག་དེའི་ཚབ་མཚོན་བྱེད། མ་ལག་དེའི་མཚོན་རྟགས་ནི་ཉི་མའི་མཆོད་བསྟོད་ཡིན།
Amaadan amanamoo fi ogeeyyiin Onkoloolessa 22, 1844 keessa Gara Iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluutti seensan, Pirootestaantota yeroo sana dhiibbaa Kaatolikii jalatti deebi’anii turanitti ifannaa ta’an; isaanis intallan Roomaa ta’an. Yeroodha gabateen waaqeffannaa sobaa Yerobiyaam hundeeffametti, raajichi tokko Yihudaadhaa dhufee Yerobiyaamiin ifate; kunis amaadan amanamoo Iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluutti seensan, seera Waaqayyoo akka beekanitti geggeeffaman fakkeessa. Seenaa raajichaa sanaa fi ifannaa inni Yerobiyaamiif kenne, yeroo fincila 1863 ilaalamu baay’ee barsiisaa dha; ta’us seenaa sanaaf jalqaba wajjin xumura tokko kaa’amutti eegamuu qaba.
Jalqabni Israa’el durii, mootummaa Yerobi’aam, fi Israa’el ammayyaa hundinuu wal-simu; isaanis walitti dhufanii Dhukkubbii Bineensa lafa keessaa mul’atu Mul’ata boqonnaa kudha sadii keessatti, yeroo seerri Dilbataa dhihoo dhufu sanatti, ragaa sadii ni kennu. Warri amanamoon Adventizimii Milleraayitii guyyaa Onkoloolessa 22, 1844 irratti, gaanfa Pirootestaantii dhugaa kan bineensa lafa keessaa ta’an; isaanis kana kan ta’an seenaa bara dhumaatti jalqabe keessatti, jechuunis bara 1798tti. Bara 1798 mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu, jechuunis Ameerikaa Gamtoomanii, fi hundeeffama gaanfa Pirootestaantii dhugaa Adventizimii Ameerikaa Gamtoomanii keessatti ti. Seenaa jalqabaa sana keessatti seenaa dhumaa Ameerikaa Gamtoomanii ni bakka bu’a; sababiin isaas Yesuus yeroo hundumaa dhuma wanta tokkoo jalqaba wanta sanaatiin agarsiisa.
Ragaa durii yeroo jalqabaa kan Israa’elii durii, ammayyaa, fi Israa’elii Yerobi’aam dhuma bineensa lafaa ni agarsiisu; garuu dhumni biraan immoo ragaa raajicha Yihudaa irraa dhufee Yerobi’aamin ifate ibsuu dura dursee kaa’amuu qabu ni jira. Seenaa xumuraa dabalamuun barbaachisu sunis, akkuma raajicha Hisqi’eelitti fakkeeffameetti, dhuma mootummaa kaabaa fi mootummaa kibbaa Israa’elii ti.
Wanti kana dagatamuun hin irraanfatamin, wanti amma ibsaa jirru fincilli bara 1863 xuraa’ummaa jalqabaa Hisqiʼeel boqonnaa saddeet keessatti mallatteeffameen kan agarsiifame taʼuu isaa; innis fakkii hinaaffaa ture. Yommuu xumura mootummaa kaabaa fi mootummaa kibbaa akka Hisqiʼeelitti bakka buufaman ilaallu, fincilli bara 1863 fincila Aaronii fi Yerobiʼaamtiin akka fakkeeffame, akkasumas inni jalqaba dhaloota afran keessaa isa jalqabaa Adventizimii Lawoodiiqeyaa akka adda baasu mirkaneessuuf ragaa gaʼaa ol’aanaa ni qabaanna.
Nuti itti aanu keessatti qorannaa kana ni itti fufna.
Dubbiin Waaqayyoo ammas natti dhufe; akkana jedhe; Ati ilma namaa, muka tokko fudhadhuutii irratti, Yihuudaafii ijoollee Israa’el warra isaa wajjin hidhata qaban jedhu barreessi; ergasii muka biraa fudhadhuutii irratti, Yoseefiif, muka Efreemii, akkasumas mana Israa’el hundumaaf warra isaa wajjin hidhata qaban jedhu barreessi; isaanis walitti maxxansiitii muka tokko godhi; isaan harka kee keessatti tokko ta’u. Yommuu ijoolleen saba keetii sitti dubbatan, akkana jechuun, ‘Wanti kun maal akka ta’e nu hin argisiiftuu ree?’ jedhanitti, ati isaaniin akkana jedhi; Gooftaan Waaqayyo akkana jedha; Kunoo, ani muka Yoseef, isa harka Efreem keessa jiru, qabiilota Israa’el warra isaa wajjin jiranis nan fudhadha; isa Yihuudaa wajjin, jechuunis muka Yihuudaa wajjin nan walitti qaba; isaanis muka tokko nan godha; isaanis harka koo keessatti tokko ta’u. Muka ati irratti barreessites ija isaanii duratti harka kee keessa haa ta’u. Isaaniinis akkana jedhi; Gooftaan Waaqayyo akkana jedha; Kunoo, ani ijoollee Israa’el saba ormoota keessaa, iddoo isaan dhaqanii turan sana keessaa nan fudhadha; gama hundumaatiin walitti isaan nan qaba; gara biyya isaanii ofii isaaniitti isaan nan fida:
Anis biyyaatti, tulluuwwan Israa’el irratti, saba tokko isaan nan godha; mootii tokkoonis hunduma isaanii irratti ni mo’a; isaan si’achi saba lama hin ta’an; mootummaa lamaattis gargar hin qoodaman. Isaan si’achi waaqolii isaanii tolfamoo, wantoota isaanii jibbisiisoo, yookaan yakka isaanii kam iyyuu tiin of hin xureessan; ani garuu iddoo isaanii jireenyaa hundumaa keessaa, isa keessatti cubbuu hojjetan keessaa isaan nan oolcha, isaan nan qulqulleessa; akkasiinis isaan saba koo ni ta’u, anis Waaqayyo isaanii nan ta’a. Daawit garbichi koo isaan irratti mootii ni ta’a; hundi isaanii tiksee tokko ni qabaatu; murtii koo keessa ni deddeebi’u, seera koo ni eegu, ni hojjatus. Isaan biyya ani Yaaqoob garbicha kootiif kenne, iddoo abbootiin keessan keessa jiraatan sana keessa ni jiraatu; isaanis, ijoolleen isaanii fi ijoolleen ijoollee isaanii bara baraan achi keessa ni jiraatu; Daawit garbichi koos bara baraan bulchaa isaanii ni ta’a. Kana malees ani isaanii wajjin kakuu nagaa nan godha; innis kakuu bara baraa isaanii wajjin ta’a; ani isaan nan dhaaba, isaan nan baay’isa, mana qulqullummaa koos gidduu isaanii keessa bara baraan nan dhaaba. Dunkaanichi koos isaanii wajjin ni ta’a; eeyyee, ani Waaqayyo isaanii nan ta’a, isaanis saba koo ni ta’u. Saboonni ormaa yeroo mana qulqullummaan koo gidduu isaanii keessa bara baraan ta’utti, akka ani Waaqayyo Israa’el qulqulleessu ni beeku. Hisqi’el 37:15–28.