Jibbiiwwan afur kan Hisqiʼel boqonnaa saddeet keessatti ibsaman, gara hoggantoonni waldaa Laaʼodiiqee bara dhumaa kan Waaqayyoo aduu duratti sagaduutti geessu; akkasuma mallattoo bineensichaa akka fudhatan taasisa. Boqonnaan itti aanu immoo, innis mulʼata isuma sana taʼee, warra waldaa Waaqayyoo bara dhumaa keessatti chaappaa Waaqayyoo fudhatan ni agarsiisa. Obboleettiin White akka nu beeksistutti, chaappeeffamuun Hisqiʼel boqonnaa sagal keessatti ibsame, chaappeeffamuu Mulʼata Yohaannis boqonnaa torba keessatti fakkeeffamee ibsame wajjin isauma tokko dha. Waaqayyo dhaloota sadaffaa fi afraffaatti saba tokko ni murteessa; jibbiiwwan afur kan Hisqiʼel immoo dhaloota afurii fincila bara 1863 jalqabe ni adda baasu; yeroo sana Adventizmiin Laaʼodiiqee fakkeessaa gabatee lamaan Habaaquq, kan akka mallattoo hariiroo kakuu gidduu Waaqayyoo fi saba Isaa kennamee ture, seensise; akkuma gabateewwan lamaan Abboommii Kurnanii jalqaba Israaʼel duriitti kennamanii turanitti.

Waaqeffannaan warqee Aaroon fakkeenyummaa sobaa ture; mallattoo fincilaa isa yeroo Waaqayyo gabatee lamaan fakkii hinaaffaa dhugaa bakka bu’an uumaa turetti mul’ate. Waqqeffannaan warqee Aaroon kun chaartii sobaa bara 1863 agarsiisa; isheen “torba yeroo,” jechuunis ergaa keessaa Lewwota digdama jaha keessaa, akkasumas raajiiwwan yeroo biroo irraa haqxee turte. Kanaafuu, Adventizmiin Laa’odiiqeyaa jalqaba seenaa ishee keessatti fakkii hinaaffaa dhaabde; akkuma Aaroon jalqaba seenaa Israa’el durii keessatti godhe, akkasumas akkuma Yerobi’aam jalqaba seenaa mootummaa kaabaa Efreem keessatti godhe.

ଲେବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁସ୍ତକର ଛବିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର “ସାତ କାଳ” ହେଉଛି ସମୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଥମ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ, ଯାହାକୁ ମିଲର ବୁଝିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ; ଏବଂ 1863 ମସିହାର ବିଦ୍ରୋହରେ ପରେ ଅପସାରିତ ହୋଇଥିବା ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀୟ ସମୟର ପ୍ରଥମ ମଣିକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହା ଥିଲା। 1863 ମସିହା ମିଲରଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ମଣିକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଢାକି ଦେବାର ଆରମ୍ଭକୁ ଚିହ୍ନିତ କଲା, ଏବଂ ଜାଲି ମଣିକ୍ୟ ଓ ମୁଦ୍ରାମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶକୁ ମଧ୍ୟ। “ସାତ କାଳ” ସେହି କୋଣଶିଳା ଥିଲା, ଯାହାକୁ ନିର୍ମାତାମାନେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। 1863 ମସିହାରେ, ମିଲରୀୟ ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାତା ଥିବାମାନେ ହିଁ “ସାତ କାଳ”ର କୋଣଶିଳାକୁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କରେ ସେହି ପାଥର ଏବେ କୋଣର ମୁଖ୍ୟଶିଳା ହୋଇଛି। ସେହି ପାଥର ଯୁଗଯୁଗାନ୍ତର ଶିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଦିନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଥିଲା, କାରଣ ଏହା ଭୂମି ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମବାରର ବିଶ୍ରାମର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। 1844 ମସିହାରେ, ମିଲରୀୟ ଆଡ୍ଭେଣ୍ଟିଜ୍ମ ଯେରୋବୋଆମଙ୍କର ମିଥ୍ୟା ଉପାସନା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତିରସ୍କାର କଲା, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ବିରକ୍ତି ଉପରେ “ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା” “ଉପହାସକମାନଙ୍କର ସଭା”ରୁ ନିଜକୁ ପୃଥକ କଲା।

Warri ijaartonni “waldaa qoosintotaa”tti gonkumaa akka hin deebine ajajamanii turan; akkuma raajichi Yihudaa karaa isa gara 1844tti isa geesse irraa adda ta’een Yerusaalemitti akka deebi’u ajajame ture. Karaan isa gara 1844tti geesse, karaa inni keessaa ba’e ture; innis Pirootestaantummaa ture; seenaa sana keessattis Pirootestaantummaan Pirootestaantummaa gantummaa ta’eera. Warri ijaartonni “waldaa qoosintotaa”tti gonkumaa akka hin deebine ajajamanii turan; akkasumas nyaata isaanii akka hin nyaanne, bishaan isaanii akka hin dhugnes barsiifamanii turan. Warri ijaartonni bara 1840 keessatti macaafa xinnoo harka ergamaa keessa ture nyaatanii turan; nyaanni sunis afaan isaanii keessatti mi’aawaa ture.

Nyaataa fi dhugaatiin raajii mala hojii Macaafa Qulqulluu itti qo’atan bakka bu’a. Milleritonni Karaa addaa Dubbii Waaqayyoo itti qo’atan tokko argatan; seeronni sunis mala xuraa’e isaanii irraa kan ka’e wan amantii Protestaantizimii fincilaa fi Kaatolikizimiin oomishan irraa guutummaatti adda ta’e ergaa Macaafa Qulqulluu tokko ni oomishan. Ijaartonni, warri akkasumas raajii Yihuudaa ta’an, deebi’anii mala hojii Protestaantizimii fincilaa yookaan Kaatolikizimii keessaa nyaachuu yookaan dhuguu hin turre. Raajiin Yihuudaa garuu waanuma sana hojjete; kanaanis Addveentizimiin Laa’odiiqeyaa bara 1863 keessa waanuma sana akka gootu ni adda baasa; sababiin isaa, bara 1863 keessa falmiiwwan ti’ooloojii Protestaantizimii fincilaa fayyadamuudhaan hojiirra oolmaa Miller kan “yeroo torba” jedhu ni didan; akkasumas fakkiiwwan hinaaffaa kan Aaronii fi Yerobi’aam ni dhaaban. Sana booda dhaloonni jalqabaa Addveentizimii Laa’odiiqeyaa jalqabee ture.

Ergaa raajii Yihudaa keessaa Yoobeʼaam wajjin wal qunnamee booddee, gara Yihudaatti deebiʼuuf imala isaa jalqabe; garuu inni achi gaʼee hin geenye. Raajiin sun Adveentizimii Laaʼodiiqeyaa bakka buʼa; innis akka kaka’umsi ibsuutti, bara 1856 keessa gara sochii Miileraayitii seene. Obboleettii Waaqoo hin raafamne Adveentizimii Laaʼodiiqeyaa taʼuu isaa ibsuu irraa gonkumaa duubatti hin deebine; Laaʼodiiqeyaan yeroo kamiyyuu akka jijjiiramu ragaan Macaafa Qulqulluu keessaas hin jiru. Namoonni muuxannoo isaanii dhuunfaa kan Laaʼodiiqeyaa irraa baʼan jiru; garuu akka waldootti Laaʼodiiqeyaan afaan Gooftaa keessaa tufamtee baafamti; jechuunis Laaʼodiiqeyaan hiikni ishee “ummata murtii jala jiru” jechuudha. Adveentizimiin hiika kana fayyadamuudhaan mana waldaa yeroo murtiin mana qulqullummaa samii keessatti geggeeffamu keessa jirtu ofii isaa akka bakka buʼu dubbata. Isaan jaamummaa isaanii keessatti hiika Laaʼodiiqeyaa keessaa qooda Murtii Qorannoo ni fudhatu; garuu Murtii Raawwachiisummaa kan maqaa isaanii keessatti ifatti bakka buʼe arguu hin dandaʼan.

Gara ergamaa waldaa Laaʼodiiqiyaa sanaatti akkana jechuun barreessi; Kun jechuun kan dubbatu Ameen, dhuga-baatuu amanamaa fi dhugaa, jalqaba uumama Waaqayyoo sana dha; Ani hojii kee beeka; ati qorraas miti, hoʼaas miti; qorra yookaan hoʼaa taʼuu kee nan fedha ture. Egaa ati qabbanaaʼaa waan taateef, qorraas miti, hoʼaas miti; afaan koo keessaa si tufuun jira. Ati, Ani sooressa dha, qabeenyas baayʼifadheera, waan tokko illee hin barbaadu jettee dubbatta; garuu ati akka nama hiyyeessa, nama gadadoodhaa, nama rakkataa, jaamaa, qullaa taate hin beektu. Mulʼata 3:14–17.

Raajichi Yihudaa raajichaa raajii dubbataa inni nyaata isaa akka nyaatuu fi dhugaatii isaa akka dhugu itti sobee isa gowwoomse raajii sobdu sana wajjin awwaalamee argama. Isaan lamaanis iddoo awwaalaa tokko keessatti xumuramu; yeroo inni du’utti immoo, raajiin sobdu sun kan Beetelii (waldaa sobaa) isa “obboleessa” jedhee waama.

Amma namichi moofaan dulloomaan tokko Beetʼeeli keessa jiraata ture; ilmaan isaas dhufanii wanta namichi Waaqayyoo guyyaa sana Beetʼeeli keessatti hojjete hundumaa isaaf himan; dubbii inni mootichaatti dubbates abba isaanii himan. Abbaan isaanii immoo, “Karaa kamiin deeme?” jedheen isaan gaafate. Ilmaan isaa karaa namichi Waaqayyoo inni Yihudaadhaa dhufe ittiin deeme arganii turan. Innis ilmaan isaatiin, “Harree naaf koorsaa,” jedhe. Kanaafis harree isaaf koorsan; innis isa yaabbatee, namicha Waaqayyoo duukaa buʼe; muka qilxuu tokko jala taaʼee utuu jiruus isa argate; akkasumas, “Ati namicha Waaqayyoo isa Yihudaadhaa dhufte sanaa?” jedheen isa gaafate. Innis, “Eeyyee, ani isa,” jedhe. Achiis inni, “Gara mana kootti na wajjin kottu, buddeenas nyaadhu,” jedheen isa affeere. Inni immoo, “Ani si wajjin deebiʼuu yookaan si wajjin achi seenuu hin dandaʼu; iddoo kana keessattis si wajjin buddeena hin nyaadhu, bishaanis hin dhugu. Sababni isaas dubbii Waaqayyootiini anaaf akkana jedhameera: ‘Achitti buddeena hin nyaatin yookaan bishaan hin dhugin; karaa itti dhufte sanaanis deebiʼii hin deemin’” jedhe. Inni immoo, “Aniis akkuma ati jirtu raajii dha; ergamaan Waaqayyoos dubbii Waaqayyootiin, ‘Inni buddeena akka nyaatuu fi bishaan akka dhuguuf gara mana keetti isa deebisiʼi’ jedhee natti dubbate” jedheen isaaf jedhe. Garuu inni soba isaaf dubbate. Kanaaf innis isa wajjin deebiʼe; mana isaa keessattis buddeena nyaate, bishaanis dhuge. Isaan maaddii irra utuu taaʼaniis, dubbiin Waaqayyoo gara raajicha isa deebisee fide sanaa dhufe. Innis namicha Waaqayyoo isa Yihudaadhaa dhufeitti iyyee, akkana jedhe; “Waaqayyo akkana jedhu: Ati dubbii afaan Waaqayyoo diddee, ajaja Waaqayyo Waaqni kee siif kenne hin eegne; garuu deebiʼitee iddoo inni siif, ‘Buddeena achitti hin nyaatin, bishaanis hin dhugin’ jedhetti buddeena nyaatte, bishaanis dhugde; kanaaf reeffi kee awwaala abbootii keetii hin seenne.” 1 Mootota 13:11–22.

Ergamaan maleekaa lammaffaa kan gannaa bara 1844 keessatti labsame, waldoonni Pirootestaantii kufanii intallan Kaatoolikii akka taʼan adda baasuu irraa kan ijaarame ture. Adventizimiin Miileriitii dhiiraa fi dubartoota waldoota sana keessaa akka bahan waame; keessatti turuun isaanii duʼa hafuuraa fi bara baraa waan agarsiisuuf. Raajichi sobduu Beetel keessa jiru sirna amantii Yerobiyaam Beetel keessatti dhaabe bakka buʼa. Innis sirna fakkii bineensichaaf dhaabe ture; bineensi fakkeeffame sunis bineensa Kaatoolikii dha. Pirootestaantonni of isaanii akka Pirootestaantotaatti waamuu itti fufan; garuu guyyaa aduu akka guyyaa waaqeffannaa kabajuu itti fufan; kunis mallattoo aangoo Kaatoolikii dha.

Pirootestaantonni pirootestaantota jedhan ofiin dubbatu; garuu hiikni pirootestaantaa jedhamu inni qofti Roomaa mormuu dha; kana gochuudhaanis of-eegannoon isaanii fakkii waldaa Roomaa ta’a; isheenis dhaabbata Kiristaanaa ta’uu ofiin labsiti, haa ta’u malee gaaffii kanaaf ragaa Macaafa Qulqulluu irraa hin qabdu. Gaaffiin ishee aangoo duwwaa aadaa fi duudhaa irratti hundaa’a; kunis aangoo sobaa isauma Pirootestaantizimiin itti fayyadamuudha yeroo isaan ofii isaanii pirootestaantota jechuun dubbatan. Kun loojikii isuma tokkoo kan Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa akka Laa’oodiqeewwanitti walii galtee amanamaa fi nageenya qabu keessa amma iyyuu akka jiranitti amanuudhaan jaamse ture dha. Kun aangoo sobaa isuma tokkoo kan Israa’el durii yeroo isaan, “Mana qulqullummaa Waaqayyoo, mana qulqullummaa Waaqayyoo nu dha” jedhanitti labsan ture.

“ଏହି ସତର୍କବାଣୀକୁ ଯିହୂଦୀ ଜନମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ନିଜମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ସୁବିଶେଷ ଅଧିକାରକୁ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ହରାଇଦେଲେ। ସେମାନେ ଯେ ଆଶୀର୍ବାଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଗତ ପାଇଁ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିଲା ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ନିଜମାନଙ୍କର ଗୌରବବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦଖଲ କରାଗଲା। ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସେହି ସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କଲେ, ଯାହା ସେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜ ସହମାନବମାନଙ୍କୁ ଧାର୍ମିକ ପଥନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ପବିତ୍ର ଉଦାହରଣରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ କଲେ। ପ୍ରଳୟପୂର୍ବ ଜଗତର ନିବାସୀମାନଙ୍କ ପରି, ସେମାନେ ନିଜମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପନାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏପରିକରେ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ପ୍ରହସନ ପରି ପ୍ରତୀତ କରାଇଲେ, କହୁଥିଲେ, ‘ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ଏହିଗୁଡ଼ିକ’ (ଯିରେମିୟ 7:4), ଯେତେବେଳେ ସେହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ୱଭାବକୁ ଭ୍ରାନ୍ତରୂପେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମକୁ ଅପମାନିତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ରାଳୟକୁ ଅଶୁଚି କରୁଥିଲେ।”

“Qonnaan bultoonni iddoo wayinii Gooftaa eeguu fi bulchuuf itti kenname amanamoo hin turre. Luboonnii fi barsiisonni barsiisota amanamoo ummataa hin turre. Isaan gaarummaa fi araara Waaqayyoo, akkasumas mootummaa jaalala isaanii fi tajaajila isaanii irratti qabu, fuula isaanii duratti hin kaa’ine. Qonnaan bultoonni kun ulfina ofii isaanii barbaadan. Ijoollee wayiniichaa ofii isaaniif fudhachuuf hawwan. Kaayyoon isaanii xiyyeeffannaa fi kabaja ofitti hawwachuu ture.” Christ’s Object Lessons, 292.

Bara 1863tti sochiin Mileraa xumurame; garuu inni 1856tti sochii Filadelfiyaa taʼuu isaa dhaabee ture. Ergaan Musee (“yeroo torba”), kan Eliyaasiin (William Miller) dhiyaate, fudhatama dhabee ture; diddaan sunis mala raajicha sobduu Beetel irratti hundaaʼeera. Bara 1863 xumura waggoota jaʼa fi shanii, kan bara 1798tti jalqabee ture, akkasumas xumura raajii Isaayyaas boqonnaa torbaati.

Inni bara Yoothaam ilmi Uzziyaa, mootii Yihudaa, Ahaaz bara mootummaa isaa keessatti, Reziin mootiin Sooriyaa fi Pheeqaan ilmi Remaliyaa mootiin Israa’el Yerusaalemitti ishee irratti waraanuudhaaf ol ba’an; garuu ishee mo’achuu hin dandeenye. Ergasii mana Daawititti, “Sooriyaan Efreem wajjin walii galteetti” jedhamee himame. Kanaafuu, akka mukkeen bosonaa qilleensaan raafamanitti, garaan isaa fi garaan saba isaa raafame. Achi irratti Waaqayyo Isaayaasiin, “Ati fi ilmi kee She’aar-Yaashuub amma ba’iitii Ahaaz wajjin wal arguuf, karaa lafa namni uffata miiccu irra, dhuma keessaa bishaan kuusaa gubbaa biraatti dhaqi; akkanas isaan jedhi: Of eeggadhu, tasgabbaa’i; hin sodaatin, sababii dheekkamsa cimaa Reziinii fi Sooriyaa, akkasumas ilmi Remaliyaa kanaaf, sababiin isaanii akkuma mataa ibiddaa aaraa kanaa lameen ta’aniif garaan kee hin laafin. Sooriyaan, Efreemii fi ilmi Remaliyaa si irratti yaada hamaa mari’ataniiru; isaanis, ‘Kottaa Yihudaa irratti ol baanee, ishee dhiphifnee, ofii keenyaaf keessa ishee seensa bannee, ilmi Taabe’el akka mootii ta’ee gidduu ishee keessa dhaabbatu haa goonu’ jedhu.” Kanaaf, Gooftaan Waaqni akkana jedha: “Kun hin dhaabbatu, yookaan hin ta’u. Mataan Sooriyaa Damaasqoodha; mataan Damaasqoo immoo Reziin. Waggaa jaatamii shan keessatti Efreem saba akka hin taaneetti ni caccaba. Mataan Efreem Samaariyaadha; mataan Samaariyaa immoo ilmi Remaliyaa ti. Yoo isin hin amanne ta’e, dhugumaan isin hin jabaattani.” Isaayaas 7:1–9.

Raajii waggaa jaatamii shan kan keeyyata saddeeti keessaa, “keessa” yeroo waggaa jaatamii shan sanaatti mootummaa kaabaa gosoota kudhanii booji’amanii geeffamu isaanii adda baasa. Mul’anni kun bara Dhaloota Kiristoos dura 742 keessatti galmeeffame; waggaa kudha sagal booda, bara Dhaloota Kiristoos dura 723 keessatti, Efreem bittinnaa’ee warra Asoorotaatiin booji’amanii geeffame. Bara Dhaloota Kiristoos dura 677 keessatti, xumura waggaa jaatamii shan sanaatti, mootichi Minaaseen qabamee Baabilonitti geeffame. Bu’uurri jalqabaa bara Dhaloota Kiristoos dura 742 keessatti mootummaa kaabaa fi mootummaa kibbaa Israa’el gidduutti waraana mootummaa keessaa mul’isa; akkuma bara 1863 immoo waraana mootummaa keessaa Ameerikaa keessatti Kaabaa fi Kibba gidduutti ta’e giddu-galeessa isaa sirriitti agarsiisu. Raajichi Isaayaasiin biyya ulfina qabeessa isa hiika qabeessa taate keessatti (Yihudaa) labsame; raajii bara 1863 immoo biyya ulfina qabeessa hafuuraa keessatti (Yunaayitid Isteets) raawwatame.

Raajii waggaa jahaatamii shanii kana keessatti mallattooleen karaa sadii jiru. Waraanni mootummaa keessaa kan bara 742 BC keessatti jalqabame, waggaa kudha sagal booda facaasamuu mootummaa kaabaa kan bara 723 BC keessatti ta’een itti fufa. Xumura waggoota jahaatamii shaniitti mootummaa kibbaa facaafame. Raajichi, jalqabaa fi xumurri isaa dabalatee, “dheekkamsa” Waaqayyoo mootummaa kaabaa fi mootummaa kibbaa irratti dhufe lamaan isaanii agarsiisa; dheekkamsi lamaan sunis bakka jalqabaa isaanii irratti waggaa kudha sagaliin dura buufamu, ergasii immoo raawwatamuu isaanii booddee waggaa kudha sagal birootiin itti aanamu.

Caasaan chiyaastikii guutuun yeroo waraanni walii-galaa kaabaa fi kibbaa gidduutti adeemsifame tokko, kan jalqabaa fi dhumaa mallatteessu, ni agarsiisa. Giddugala jalqabaa fi dhumaa sana keessatti morkattoonni waraana walii-galaa sana keessaa lamaan isaanii iyyuu garbummaatti geeffamanii turan; waggoota jahaatamii shanan keessatti haala garbummaa isaanii wal-bittinneeffame irraa walitti qabamanii saba tokko ta’anii, bara 1863 irra ga’u; kunis guyyaa Labsii Bilisummaa Garbootaa isa garboota bilisa baaseeti. Raajii waraana walii-galaa Yihudaa dhugaa keessatti ibsame, waraana walii-galaa Yihudaa hafuuraa keessatti xumurama; jechuunis Yesus yeroo hundumaa dhuma wantaa tokkoo jalqaba wantaa tokkootiin ni ibsa; Inni Alfaa fi Oomeegaadha.

Seenaa bara 1863 seenaa bara 742 Dh.K.D. tiin bakka buufame; yeroo sana raajiin Isaayaas ilma isaa wajjin taʼee mootii Yihudaa hamaa (Ahaaz) dhaamsa tokko geesse. Keeyyata keessatti bara 742 Dh.K.D. dhugaa ba’umsa mootii Ahaaz tiin bakka buufame; innis mootii Yihudaa kan ture, tajaajila mana qulqullummaa Waaqayyoo cufee, lubni isaa inni olaanaan fakkeenya mana waaqeffannaa Sooriyaa tokko akka daangaa mana qulqullummaa Waaqayyoo isa lafa irraa keessatti dhaabu godhe.

ଶୟତାନୀୟ ରାଜା ଆହାଜଙ୍କ ଇତିହାସରେ (ଯାହାକୁ ଇଶାୟାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ 742 BC ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରେ), ଯେରୁଶାଲେମର ନେତା ଦେବଙ୍କ କଳିସିଆରେ ପୈଗାନ ଧର୍ମାଚରଣ (Catholicism) କୁ ପରିଚୟ କରାଇଥିଲେ; ଯେପରିକି ଲାଓଦିକିୟ ଆଡଭେଣ୍ଟିଜ୍ମ, ଏଲିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ମୋଶାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ପାଇଁ, ପରିତ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟିଜ୍ମର ପଦ୍ଧତିକୁ ପୁନର୍ବାର ଅନୁସରଣ କଲା। 742 BC ରେ, ଇଶାୟା ଯିହୁଦାର ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପରି ପୋଖରୀର ନାଳୀର ଶେଷରେ, ଧୋବୀର କ୍ଷେତ୍ର ପାଖରେ, ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ; ଏବଂ ସେ ତାହା କରିବା ବେଳେ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହିତ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅର ନାମ ଏକ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଯିହୁଦାର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତା ରାଜା ଯେରୋବଅମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ, ସେମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନ ଦେଲେ।

Kunoo aniifi ijoolleen Waaqayyo naaf kenne mallattoo fi dinqii ta’anii Israa’el keessatti Waaqayyo gooftaa maccaa, isa Tulluu Xiyoon keessa jiraatu biraa dha. Isaayaas 8:18.

Maqaan ilmi Isayyaas ilma isaa “Shearjaashuub” jedhu jechuun, “haftee tokko ni deebi’a” jechuudha. Warri “deebi’an” kan haftee sana keessaa ta’an, warra yeroo turtii keessatti Gooftaa eeganidha.

Ani Waaqayyo fuula isaa mana Yaaqoob irraa dhokse sana nan eeggadha; ani isa nan abdadha. Kunoo, ani fi ijoolleen Waaqayyo naa kenne mallattoo fi dinqii taanee Israaʼel keessatti Waaqayyo Gooftaa maccaa, isa Tulluu Xiyoon keessa jiraatu irraa argamne. Isaayyaas 8:17, 18.

Isaayaas bara bara hammeessaa Ahaaz wajjin bara dhaloota Kiristoos dura 742tti yeroo wal qunnamu, inni warra “eeggatan” bakka bu’a; sababni isaas, raajonni hundinuu waa’ee guyyoota dhumaa dubbatu; warri guyyoota dhumaatti “eeggatan” immoo warra abdii kutannaa isa jalqabaa dhandhamanidha. Ermiyaas Waaqayyo sobee, roobaas dhowwee akka ture yaade; Isaayaasis Waaqayyo “fuula isaa mana Yaaqoob irraa dhoksee jira” jedhee yaada; garuu Isaayaas akka inni eeggatuu fi Gooftaa akka ilaalu murteessa; kunis yeroo mul’anni turutti warra “ogeeyyii” bakka bu’a. Warri deebi’anii isa gatii guddaa qabu isa gadamaa irraa addaan baasan, warri afaan Waaqayyoo ta’uu qaban sun chaappaa argatan; kanaafis warra mallattoo bineensaa argatan wajjin wal bira qabamanii faallaa isaanii ta’u.

Namoonni hedduun isaanii gufatu, ni kufu, ni caccabu, ni kiyyoomfamu, ni qabamus. Dhugaa ba’umsa hidhii; seera bartoota koo gidduutti chaappessi. Ani immoo mana Yaaqoob irraa fuula isaa dhokse Waaqayyoof nan eega; isas nan abdadha. Kunoo, ani fi ijoolleen Waaqayyo naaf kenne mallattoolee fi dinqisiisaaf Israa’el keessatti Waaqayyo Gooftaa maccaa gaaraa Xiyoon keessa jiraatu biraa jirra. Yommuu isaan isin jedhu, “Warra hafuurota beekamoo qabanitti, warra falfaltoota hurruufanii fi hasaasanittis dhaqaa gaafadhaa,” sabni tokko Waaqa isaa gaafachuu hin qabuu? Warra jiraataniif jecha warra du’an gaafachuu? Gara seeraatti fi gara dhugaa ba’umsaatti! Yoo isaan akka dubbii kanaatti hin dubbanne ta’e, ifni isaan keessa hin jiru. Isaayaas 8:16–20.

Barreeffama itti aanu keessatti qo’annoo kana itti fufna.

“Kun jechuun kun dubbii Obboleettii Waayitii miti; dubbii Gooftaa ti; ergamaan Isaas akka ani isiniif kennuuf natti kenneera. Waaqayyo isin waama, kana irraa kaasee Isaa wajjin kaayyoo walfaallessu irratti akka hojii hin hojjenne. Namoota of isaanii Kiristaana jechuun himatan garuu amala Seexanaa mul’isan, hafuuraan, dubbii fi gochaan dhugaan akka hin guddanne ittisan, fi dhugumatti karaa Seexanni isaanii geggeessu hordofan ilaalchisee barsiifamni guddaan kennameera. Isaan mata-jabina garaa isaanii keessatti aangoo karaa kamiinuu isaanii hin taane, kanneen isaan fayyadamuu hin qabne qabataniiru. Barsiisaan guddaan akkana jedha, ‘Ani nan garagalcha, nan garagalcha, nan garagalcha.’ Namoonni Battle Creek keessatti, ‘Mana qulqullummaa Gooftaa, mana qulqullummaa Gooftaa nu’i’ jedhu; garuu ibidda idilee fayyadamu. Garaan isaanii ayyaana Waaqayyootiin laafee jilbeeffamee hin jiru.” Manuscript Releases, volume 13, 222.