Hafuura Raajii: Iyya Halkan Walakkaa

ଇହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କଥା

Dhiheenya kana, barreeffama “Gabatee Lama Habakuuq” gara afaanota adda addaa marsariitii keenya irratti bakka bu’anitti hiikamuuf qopheessuu jalqabneerra. Hojiin dhiheessa dubbatamee gara dhiheessa barreeffamaatti jijjiiruu, nama adeemsa guutuu dhiheessa dubbatamee gara dhiheessa barreeffamaatti geeddaruuf darbamu hundumaa hin beekneef akka salphaatti hubatamuu danda’u caalaa hojii guddaa dha; kana waliin rakkoolee barbaachisoo dhuma irratti qabiyyee sana gara afaanota adda addaa marsariitichaa keessatti hiikuu wajjin wal qabatanis ni jiraatu. Nuti koppii-sirreeffama dhiheessa sagaltamii shanan keessaa isa jalqabaa irratti amma qofa jalqabne, anis adeemsa biraa darbuu qabnu tokko bira ga’e. Inni kun guddina tartiibaan ergaa kanaa bara 1989 irraa jalqabee hanga seenaa keenya yeroo ammaaatti jiru ilaallata.

Ibsa waggoota kudha shan dura dhiyaatan keessatti dhugaawwan hubannaa isaanii sadarkaa daa’immanii irra turan ni turan. Dhugaawwan sana keessaa isa jalqabaa ani ibsuu qabu, seenaa Millerite keessatti dhufaatii ergamaa lammaffaati. Yeroo sana ani akka hubadhetti, ergamaan lammaffaan yeroo waldoonni Protestaantii dhiyeessii Miller kan ergaa ergamaa jalqabaa irratti balbala isaanii cufuu jalqaban, xumura bara 1843 wajjin walqabatee ni dhufe. William Miller shallaggii yeroo inni itti amane irratti hojjete; innis waggoonni 1843 Bitootessa 22, 1843 irraa jalqabanii hanga Bitootessa 22, 1844tti akka turan adda baasa jedhee amane. Inni raajiiwwan sadan dhuma irratti chaartota qulqulluu lama irra kaa’aman bara 1843 keessatti akka xumuraman yaadee ture; akkasumas bara sun Bitootessa 22, 1844tti akka xumuramu ni amana ture. Inni tuqaa lama irratti dogoggoree ture.

ଡାନିଏଲ ବାରୋତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟର ୧୩୩୫ ଦିନ, ଲେବ୍ୟବ୍ୟବସ୍ଥା ଛବ୍ବିଶର “ସାତ କାଳ”ର ୨୫୨୦ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଡାନିଏଲ ଆଠର ୨୩୦୦ ଦିନ—ଏହି ତିନିଟି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀକୁ ମିଲ୍ଲର ଏହିପରି ବୁଝିଥିଲେ ଯେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ୧୮୪୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ସମାପ୍ତ ହେବ। ଏହା ପରେ ପ୍ରଭୁ ସାମୁଏଲ ସ୍ନୋଙ୍କୁ ଏହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ପରିଚାଳନା କଲେ ଯେ, ଏହି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀଗୁଡ଼ିକ ୧୮୪୩ ରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ୧୮୪୪ ରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା; ଏବଂ ସ୍ନୋ କାରାଇଟ ସମୟ-ଗଣନାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ମିଲ୍ଲର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ସମୟ-ପ୍ରୟୋଗ ନୁହେଁ। ମିଲ୍ଲର ରବ୍ବୀୟ/ବିଷୁବ-ଆଧାରିତ ସମୟ-ଗଣନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯାହା ବର୍ଷକୁ ବସନ୍ତରୁ ବସନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧାର କରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିଲା।

Yommuu nu Gabatee Lama Habakkuuq dhiheessaa turretti, dhugaa seenaa kana hin hubanne turre; akkasumas muuxannoo Miillarii fayyadamnee Bitootessa 22, 1844 akka dhufaatii ergamaa lammaffaa fi jalqaba yeroo tursiisaa ta’eetti mallatteessaa turre. Ani hubadheera, amma illee nan hubadha, dhufaatiin ergamaa sanaa yeroo Pirootestaantonni ergaa ergamaa jalqabaa kan Miillarii didanitti akka walsimu; kutaan armaan gadii immoo bakka ani itti wabeeffadhe ture.

Ani hubadhe akka cufamuun balbaloota ergaa Miller jalqaba diddaa ergamaa isa jalqabaa agarsiisu taʼe nan hubadhe; akkasumas, hubannaa Miller eegaa yeroo Rabbaanawaa/qixxee-baraarratti hundaaʼe wajjin waliigaluudhaan, Bitootessa 22, 1844 xumura bara 1843 akka agarsiisu nan yaade. Ibsi Miller Portland keessatti Waxabajjii 1842 keessatti dhihaate dhugumatti mallattoo karaa adeemsa diddaa yeroo yerootti guddachaa deemu tokkoo taʼee isa dhuma irratti Eebla 18, 1844 irratti xumurame adda baasa; garuu yeroo ibsawwan sanaatti, hojiirra oolmaa Samuel Snow eegaa yeroo Karaaitotaa irratti hundaaʼe hin beekne turre.

Dhiheessuu isa jalqabaa keessatti, yeroo gulaaluu fi sirreessuu jalqabnetti, wanti yeroo sana galmeeffame waan amma barsiifnu faallessu fakkaata jechuun hubachuu jalqabe. Faallesaa fi faallesaa miti. Inni xiyyeeffannoo dhufaatii malee-malee ergamaa lammaffaa irratti kennamu qofa, akkasumas akkaataa ergaan kun malee-malee hiikamu agarsiisa; akkuma seenaa Millerootaa keessattis ta’e. Yaadni ibsa kanaa, warra nuti Ebla 19, 1844 akka abdii-kutannaa Millerootaa isa jalqabaatti adda baasneefi waan duraan barsiifamaa ture irratti gufatan, furmaata kennuu qaba.

Marii kana keessatti, gabateewwan lama Habquuq—Chaartii 1843 fi Chaartii 1850—yeroo dheeraa keessatti ilaalla. Jalqaba, Iyya Gidduu Halkanitti jedhu bakka isaatti ni kaaʼna. Akkuma ibsame, dhiheessiin jalqabaa keessaa baayʼeen isaanii warra ergaa kana beekaniif irra-deebiin taʼa; garuu sababii marii kana warra ergaa kanaaf haaraa taʼan illee qorachuu dandaʼaniif qopheessaa jirruuf, yaadota buʼuuraa muraasa isaaniif diriirsuu qabna. Iyya Gidduu Halkanitti jedhu irraa jalqabna; kana keessatti, kallattii tokko mulʼata jalqabaa Ellen White keessatti argamu irratti xiyyeeffanna. Amma kutaalee jalqabaa Christian Experience and Teachings, fuula 57 irraa haa dubbifnu.

Dubartoonni shanan kun, warri onneen isaanii Obboleettii White wajjin tokko ta’an, mul’ata humna Waaqayyoo kamiyyuu hin morman turan. Addatti, hundi isaanii dubartoota turan; isaan kunis waldaa bakka bu’u, akkasumas isaanii shan turuun isaanii durboota ogeeyyii shanan ta’uu isaanii agarsiisuu akka danda’u ni mul’isa. Kun qofa ilaalcha salphaa dha.

Ⲙ̀ ⲡⲁⲓ ϩⲱⲃ ⲛ̀ϣⲟⲣⲡ, ⲙⲉⲛⲉⲛⲕⲱ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲱⲃ ϩⲓⲥⲉⲛ, ⲁⲛⲛⲁϣⲁϫⲉ ϧⲁ ⲧⲙⲁϩⲧⲉ ⲛ̀Low Hampton ⲛ̀ⲛⲓⲀⲇⲫⲉⲛⲧⲓⲥⲧ ⲡⲉ ⲡⲓⲁⲃⲟⲧ ⲛ̀December 1844. Ϩⲓ ⲧⲁⲓ ⲧⲙⲁϩⲧⲉ, ⲁϩⲁⲛMillerites ⲑⲱⲟⲩϯ, ⲟⲩⲟϩ William Miller ⲁϥⲥⲉⲧⲭⲱ ⲛ̀ⲧⲕⲁⲧⲁⲛⲟⲏⲥⲓⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓMidnight Cry. Ⲡⲓⲗⲟⲅⲟⲥ ϩⲙ̀ ⲡⲁⲓ ⲡⲉ ϫⲉ ⲧⲁⲓ ⲟⲩⲱⲛϩ, ⲕⲁⲓⲡⲉⲣ ⲟⲛ ⲛⲁⲛ ⲧⲏⲣⲟⲩ, ⲛⲉⲥϣⲟⲡ ⲙ̀ⲡ̀ϣⲟⲣⲡ ϧⲁ William Miller.

Jiʼauma sana keessatti, William Miller ifa duuba isaanii ture—Iyya Gidduu Halkan—kan isa karaadhaa gara biyya hamoota gaditti kufaatii isaaf sababa taʼu sana morme. Nuti buʼaa kana irraa kaʼu ni qoranna. Ragaan seenaa akka agarsiisutti, Milleritootni hundinuu fakkeenya durboota kudhanii raawwachaa akka turan amanu; kun isaan gidduutti beekumsa waliigalaa ture. Nuti William Miller Iyya Gidduu Halkan maal akka taʼe hubannaa akka qabu ni agarsiifna. Miller akka amanutti, Iyya Gidduu Halkan ergaa saʼaatii firdii kan Daaniʼel 8:14 fi Mulʼata 14:6-9 ture. Inni ergaan inni jalqaba bara 1830moota jalqabaa keessatti lallabuu eegale Iyya Gidduu Halkan, “Kunoo, misirrichi dhufa,” akka taʼe, fi Yesuus akka misirichaatti gara biyya lafaatti dhufaa akka jiru amane.

Seenaa Miilerayitoota hunda keessatti, fakkeenya durboota kudhanii raawwachaa akka jiran ni amanu turan; garuu Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa kan isaan lallabaa turan sana akka ibsu yaadu turan. Haa ta’u malee, yeroo bona bara 1844tti hubannoon haaraan fi sirriin mul’ate: Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa jechuun sochii Ji’a Torbaffaa ture; Yesuusis guyyaa kudhanaffaatti, jechuun guyyaa kurnaffaatti, Ji’a Torbaffaa keessa akka dhufu eegamaa ture. Sun Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa isa dhugaa ture. Yommuu Miiler Muddee bara 1844 keessatti Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa isa dhugaa didetti, inni seenaa bona bara 1844 sanaa didaa ture; akkasumas gara ilaalcha isaa duraanii, jechuun ergaa waliigalaa bara 1830moota irraa dhufe qofa akka ta’eetti deebi’aa ture. Sochii fi haala Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa sirriitti hubachuun murteessaadha. Yoo isin 2520 akkuma Miilerayitoonni hubatanitti hin hubanne ta’e, Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa hubachuu hin dandeessan. Yoo Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa akkuma Miilerayitoonni hubatanitti hubachuu hin dandeenye, karaa irraa kufitanii gara biyya jalqabaa hamootaa gaditti buutu.

Gaaffii kana keessatti, jalqaba irratti dhugaawwan muraasa chaartii irratti argaman kanneen harʼa Adventizimiin ifatti didaman irraa ni eegalla. Biblical Research Institute kan Waldaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa fi teologonni Adventistii baayʼeen 2520 ni didu. Kana adeemsa keenya keessatti karaa Macaafa Qulqulluutti ni ilaalla; garuu jalqaba irratti Ellen White guutummaatti 2520 akka deeggarte ni agarsiisna. Inistiitiyuutichi fi teologonni baayʼeen hubannaa pioneers kan Daily ilaalchisee qabaniis ni didu. Hubannaa pioneers kan Daily waaʼee paganism taʼuu isaa diduun hafuura raajii diduu akka taʼe ni agarsiisna. Inistiitiyuutichi akkasumas hubannaa pioneers kan malakawwan—Malakata Shanaffaa fi Jahaffaa—ilaalchisee qabus ifatti ni dida. Hubannaa pioneers kan malakawwan diduun Hafuura Raajii diduu akka taʼe agarsiisuudhaan ni jalqabna.

Har’a baayʼeen Adventistoota 1290 fi 1335 irratti ifa taʼe hin qaban; yoo gaarii taʼe illee isaanii irratti hubannoon isaanii laafaa dha. Hubannaa warra jalqabaatiin 1335 irratti ture malee, yeroo turtii kan Bitootessa 22, 1844 jalqabe addaan baasuuf mootummaa Macaafa Qulqulluu irraa mirkaneessi hin jiru. Yeroo turtii utuu hin hubatin, haala fi sochii Iyyisa Halkan Walakkaa hubachuun hin dandaʼamu. Iyyisa Halkan Walakkaa utuu hin hubatin, namni karaa irraa buʼee gara addunyaa hamaa gadii jirtuutti kufa. Dhugaa kana cufa chartii irratti akka deeggarsa ifaa Hafuura Raajii jalatti jirutti ni agarsiifna; achiis Dubbii Waaqayyoo keessaa isaanii ni qoranna. Garuu dura, wanti seenaa Millerite marsaa ture maal akka taʼe fi wanti Iyyisa Halkan Walakkaa fide maal akka taʼe ilaaluun nu barbaachisa.

Nuyi Uuriyaa Ismiitii irraa, kitaaba *Thoughts on Daniel and Revelation*, fuula 521 irraa jalqabna; seenaa Miilerootaa agarsiisuu fi bara 1798 ilaalchisee ibsuudhaaf. Uuriyaa Ismiit akkana jechuun barreessa: “Yeroo taateewwan Mul’ata 10 keessatti ibsaman itti raawwatamanis, ergamaan kun ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 wajjin tokko ta’uu isaa irraa caalaatti mirkanaa’a.” Mul’ata 10 keessatti ergamaan jabaan tokko kitaaba xinnoo harka isaa keessatti banamee qabatee samii irraa gadi bu’a. Ellen White nuyiitti himti akka ergamaan jabaan kun Yesus Kiristoos ta’e, kitaabni xinnaan kunis Kitaaba Daani’el ta’e. Xumura boqonnaa kudhanaffaatti, Yohaannis kitaaba xinnoo sana akka nyaatu itti himama; innis afaan isaa keessatti mi’aawaa, garaa isaa keessattis hadhaa’aa ta’a. Yohaannis seenaa Miilerootaa bakka bu’a; achitti ergaan Daani’el mi’aawaa ta’ee argama, garuu abdii kutannaa hadhaa’aatti geessa. Akka qajeelchitootni duraa barsiisanitti, ergamaan jabaan Mul’ata 10 keessa jiru ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 ti—inni lamaan isaanii ergamaa tokkoo dha.

Nuti yeroo baayʼee mulʼata keessatti waaʼee ergamoota kanaa ifatti ibsinee yeroo dheeraa hin dabarsinu; garuu akkas gochuu qabna. Ergamaan jabaan Mulʼata 10 keessatti argamu, ergama William Miller akka amaneetti Iyya Giddugaleessaa raawwataa ture sana, hojii ergamaa isa jalqabaa Mulʼata 14 keessatti ibsame raawwachuudhaan guutaa ture; “Waaqayyoon sodadhaa, ulfina isaafis kennaa; saʼaatiin firdii isaa gaʼeera.” Saʼaatiin firdii isaa jedhu, Daaniʼel 8:14 ni agarsiisa. Ergamonni kun hojii raawwatame keessatti kallattii adda addaa ni ibsu.

Uuriyaa Smititti deebiʼuun akkana jedha: “Sirna yeroo taateewwan Mulʼata 10 keessa jiranis kana irraa caalaatti mirkanaaʼa; ergamaan kun ergamaa isa jalqabaa Mulʼata 14 keessaa wajjin tokko taʼuu isaati.” Inni waan isaan walitti hidhatu ibsa: lamaan isaanii iyyuu ergaa addaa labsuuf qabu, lamaan isaanii iyyuu labsii isaanii sagalee guddaadhaan dubbatu, lamaan isaanii iyyuu Afaan fakkaatu Uumaa irratti agarsiisu fayyadamu, akkasumas lamaan isaanii iyyuu yeroo labsu—inni tokko yeroo kana booda akka hin jirre kakata; inni kaan immoo saʼaatiin murtiin Waaqayyoo dhufee jira jedhee labsa. Ergaan Mulʼata 14:6 jalqaba yeroo dhumaa gama kanaan kan argamu dha.

ኡርያ ስሚዝ ዘመኑ ፍጻሜ 1798 መሆኑን ይገልጻል፥ የራእይ 14 መልእክትም ከዚያ በኋላ እንደሚመጣ ይናገራል። እርሱ እንዲህ ይጽፋል፦ “ነገር ግን የራእይ 14፥6 መልእክት የዘመኑ ፍጻሜ መጀመሪያ ከተጀመረ በኋላ ያለ ነው። እርሱ የእግዚአብሔር ፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ የሚያውጅ ነው፥ ስለዚህም በመጨረሻው ትውልድ ላይ መተግበሪያው ሊሆን ይገባል። ጳውሎስ የፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ አልሰበከም። ሉተርና ተባባሪዎቹም እንዲሁ አልሰበኩም። ጳውሎስ ስለሚመጣ ፍርድ እንደ ያልተወሰነ ወደፊት ነገር ይከራከር ነበር፥ ሉተርም ከራሱ ዘመን ቢያንስ ሦስት መቶ ዓመት ርቆ አስቀምጦታል። ከዚህም በላይ፥ ጳውሎስ እስከ አንድ የተወሰነ ጊዜ ድረስ የእግዚአብሔር ፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ የሚሰበክ እንዳይሆን ቤተ ክርስቲያንን ያስጠነቅቃል።” በ2 ተሰሎንቄ 2፥1-3 ጳውሎስ የክርስቶስ ቀን አቅርቦ አይገኝም የሚለው፥ አስቀድሞ ክድት እስካልመጣ እና የኃጢአት ሰው እስካልተገለጠ ድረስ መሆኑን ይናገራል። ጳውሎስ የኃጢአትን ሰው፥ ትንሹን ቀንድ፥ ጳጳሳትነትን ያስገባል፥ 1260 ዓመታት የቀጠለውን እና በ1798 ያበቃውን የበላይነቱን ዘመን ሁሉ በማስጠንቀቂያ ይሸፍናል።

Bara 1798tti, dhoorkaan guyyaa Kiristoos dhihoo taʼe labsuu irratti ture ni dhaabate. Yeroon dhumaa ni jalqabe, chaappaanis kitaaba xinnaa irraa ni kaafame. Yeroo sana irraa jalqabee ergamaan Mul’ata 14 ni baʼe. Uriah Smith akkana jedha, “Yoo isa arguu feetan,” bara 1798 irraa jalqabee, ergaan ergamaa isa jalqabaa ni baʼe. Bara 1798tti, ergamaan jalqabaa Mul’ata 14 seenaa keessatti ni mul’ata—hubannoon qajeelchitoota duraanii kun ture. Yeroo sana irraa jalqabee, ergamaan Mul’ata 14 sa’aatiin firdii Waaqayyoo dhufuu isaa ni lallabe, ergamaan boqonnaa kudhanaa immoo akka yeroo si’achi hin jirre kakachuun galaanaa fi lafa irratti iddoo isaa ni qabate. Eenyummaan isaanii shakkiin kan hin tuqamne dha. Mormiin tokko isa tokko bakka itti kaa’u kamiyyuu isa kaaniifis hojiirra ni oola. Dhaloonni ammaa raawwii raajiiwwan lamaan kanaa ni arga. Lallaba deebi’uu Gooftaa keessatti, keessumaa bara 1840 irraa hamma 1844tti, raawwiin isaanii guutuu fi bal’aan ni jalqabe.

Smiiz bara 1840 fi 1844 ergamaa ergamaa ergamaa wajjin ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 keessaa bara 1798tti dhufe jedhu irratti mallattoo kaa’a; garuu ergamaa jalqabaa bara 1840ttis ni mallatteessa, yeroo sanatti ergaan humna argatu. Lallaba dhufaatii keessatti, addumatti bara 1840 irraa hamma 1844tti, raawwatamni isaanii guutuun jalqabe. Iddoon ergamichaa miila tokko galaana irra, kan biraa immoo lafaa irra dhaabachuun bal’ina lallaba isaa agarsiisa. Ergaan kun galaana ce’ee saboota garaagaraatti diriiruu qaba ture; lallabni dhufaatiis dhugumatti buufata ergamaa addunyaa hundumaatti ga’eera. Bara 1840 irraa kaasee, akka Ellen White jedhutti, ergaan ergamaa jalqabaa buufata ergamaa addunyaa hundumaatti geeffame. Kunis yeroo seerri waggaa-guyyaa raajii Macaafa Qulqulluu kufaatii mootummaa Usmaaniyaa tiin mirkanaa’e raawwatame. Yeroo kanatti bal’ina isaanii keessa hin seenu; garuu seenaa Millerootaa fi sochii Iyyata Halkan Walakkaa tiif bu’uura qopheessaa jirra.

Bara 1833tti urjii urjiin samii buʼe. Ellen White kitaaba The Great Controversy, fuula 333 irratti akkana jette: “Bara 1833tti, waggaa lama booda yeroo Miller ifatti ragaa dhufaatii Kiristoos dhihoo taʼe dhiheessuu jalqabe, mallattoo keessaa isa dhumaa kan Fayyisaan akka mallattoo dhufaatii isaa lammaffaatti abdachiise mulʼate. Yesus akkana jedhe: ‘Urjiileen samii irraa ni buʼu.’ Maatewos 24:29. Yohaannis immoo Mulʼata keessatti, yeroo mulʼataan wantoota guyyaa Waaqayyoo dura labsan argu, akkana jedhe: ‘Urjiileen samii irraa gara lafaatti ni buʼan; akkuma muka harbuu yeroo qilleensi jabaan isa sochoosu harbuu isaa hin bilchaatin gatutti.’ Mulʼata 6:13. Raajiin kun rooba urjii guddaa Sadaasa 13, 1833tti taʼeen haala nama dinqisiisuu fi humna qabuun raawwatame.”

ဝီလျံ မီလာ၏ သက်သေခံချက်တွင် ဤသို့ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်– ‘၁၈၃၃ ခုနှစ် နွေရာသီကာလ၊ စနေနေ့ မနက်စာစားပြီးနောက် ကျွန်ုပ်သည် အချက်တစ်ချက်ကို စိစစ်ရန် ကျွန်ုပ်၏ စားပွဲခုံ၌ ထိုင်နေခဲ့၏။ ထို့နောက် အပြင်ထွက်၍ အလုပ်သို့ သွားရန် ထလာသည့်အခါ “သွား၍ ဤအရာကို လောကသို့ ပြောကြားလော့” ဟူသောအမိန့်သည် ယခင်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ကျွန်ုပ်၏စိတ်နှလုံးထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့၏။ ထိုခံစားမှုမှာ အလွန်ရုတ်တရက်ဖြစ်ပြီး အလွန်ပြင်းထန်သဖြင့် “အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ် မသွားနိုင်ပါ” ဟု ပြောလျက် ကျွန်ုပ်၏ ကုလားထိုင်ထဲသို့ ပြန်ထိုင်ချလိုက်ရ၏။ “အဘယ်ကြောင့် မသွားနိုင်သနည်း” ဟူသော တုံ့ပြန်သံတစ်ရပ်သည် ကြားရသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီးနောက် ကျွန်ုပ်၏ ဆင်ခြေအားလုံး၊ အရည်အချင်းချို့တဲ့မှုအပေါ် အကြောင်းပြချက်များ အားလုံး ပေါ်လာကြ၏။ သို့သော် ကျွန်ုပ်၏ စိတ်ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်းသည် အလွန်ကြီးမားလာသဖြင့် ဘုရားသခင်သည် လမ်းဖွင့်ပေးတော်မူလျှင် ကျွန်ုပ်သည် သွား၍ လောကအပေါ် ကျွန်ုပ်၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မည်ဟု ဘုရားသခင်နှင့် ဂမ္ဘီရသော ပဋိညာဉ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုလေ၏။ “လမ်းဖွင့်ပေးခြင်း” ဟု ဆိုသည်မှာ အဘယ်အရာကို ဆိုလိုသနည်းဟူသော အတွေးတစ်ရပ်သည် ကျွန်ုပ်ထံသို့ ရောက်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ကျွန်ုပ်က၊ အကယ်၍ မည်သည့်နေရာ၌မဆို လူရှေ့သူရှေ့၌ ဟောပြောရန် ဖိတ်ကြားခြင်း ရလာခဲ့မည်ဆိုလျှင်၊ သခင်ဘုရား ကြွလာခြင်းအကြောင်း သမ္မာကျမ်းစာ၌ ကျွန်ုပ်တွေ့ရှိထားသမျှကို သွား၍ သူတို့အား ပြောကြားမည်ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုခဏချင်းမှာပင် ကျွန်ုပ်၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထိုသို့ ဖိတ်ခေါ်ခံရမည် မဟုတ်ဟု ယူဆသဖြင့်လည်း ကျွန်ုပ် ဝမ်းမြောက်ခဲ့၏။ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်သည် ယခင်က ထိုသို့သော ဖိတ်ခေါ်ခြင်းကို တစ်ခါမျှ မရဖူးခဲ့သကဲ့သို့၊ ကျွန်ုပ်၏ စမ်းသပ်ခြင်းများကိုလည်း မည်သူမျှ မသိကြသေးဘဲ၊ မည်သည့် အမှုတော်နယ်ပယ်သို့မဆို ဖိတ်ခေါ်ခံရမည်ဟု မျှော်လင့်ချက် အလွန်နည်းပါးခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှ နာရီဝက်ခန့်အတွင်း၊ ကျွန်ုပ် အခန်းမှ မထွက်ခွာရသေးမီပင်၊ ကျွန်ုပ်နေအိမ်မှ ဆယ့်ခြောက်မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော Dresden အရပ်မှ Mr. Guilford ၏ သားတစ်ဦး ဝင်လာပြီး၊ သူ၏ ဖခင်က ကျွန်ုပ်ကို ခေါ်ပို့ရန် မိမိကို စေလွှတ်လိုက်ကြောင်းနှင့် ကျွန်ုပ်အား သူနှင့်အတူ အိမ်သို့ လိုက်သွားစေလိုကြောင်း ပြောလေ၏။ ကျွန်ုပ်က သူအလိုရှိသောအရာသည် အဘယ်အရာဖြစ်သနည်းဟု မေးရာ၊ နောက်တစ်နေ့တွင် သူတို့၏ ဘုရားကျောင်း၌ ဟောပြောသူ မရှိတော့သဖြင့် သူ၏ ဖခင်သည် ကျွန်ုပ်ကို လာရောက်စေပြီး သခင်ဘုရား ကြွလာခြင်းအကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လူထုအား ပြောကြားပေးစေလိုကြောင်း သူက ပြန်ဖြေလေ၏။ ထိုခဏချင်းမှာပင် ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သော ထိုပဋိညာဉ်အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဒေါသထွက်မိ၏။ ကျွန်ုပ်သည် ချက်ချင်းပင် သခင်ဘုရားကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်၍ မသွားရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။ ကျွန်ုပ်သည် ထိုကောင်လေးအား မည်သည့်အဖြေမျှ မပေးဘဲ ထားခဲ့ပြီး၊ အနီးရှိ တောအုပ်တစ်ခုသို့ သွားရောက်ကာ အလွန်စိတ်ဆင်းရဲစွာ သီးသန့်နေ၏။ ထို့နောက် ကျွန်ုပ်သည် ဘုရားရှင်နှင့် နာရီတစ်နီးပါး ကြာမြင့်စွာ တိုက်လှန်လျက်၊ မိမိပြုခဲ့သော ပဋိညာဉ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း သက်သာရာ မရနိုင်ခဲ့ပါ။ “သင်သည် ဘုရားသခင်နှင့် ပဋိညာဉ်ပြုပြီး ဤမျှလောက် အမြန် ဖောက်ဖျက်မည်လော” ဟူသော အချက်သည် ကျွန်ုပ်၏ အတိတ်နားသို့ ထင်ရှားစွာ တိုက်တွန်းခံရပြီး၊ ထိုသို့ ပြုခြင်း၏ အလွန်ပြင်းထန်သော အပြစ်ဆိုးကြီးသည် ကျွန်ုပ်ကို လွှမ်းမိုးသွား၏။ နောက်ဆုံးတွင် ကျွန်ုပ်သည် အပ်နှံနာခံလျက်၊ ဘုရားရှင်သည် ကျွန်ုပ်ကို ထောက်မပေးတော်မူလျှင် သွားမည်ဟု၊ ကျွန်ုပ်ထံမှ တောင်းဆိုတော်မူသမျှကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကျေးဇူးတော်နှင့် အရည်အချင်းကို ပေးတော်မူလိမ့်မည်ဟူသော ကိုယ်တော်အပေါ် ယုံကြည်အားထားခြင်းဖြင့် သွားမည်ဟု သခင်ဘုရားအား ကတိပြုလေ၏။ ကျွန်ုပ်သည် အိမ်သို့ ပြန်လာရာ ထိုကောင်လေးသည် စောင့်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏။ သူသည် နေ့လယ်စာစားပြီးသည့်တိုင်အောင် နေခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် သူနှင့်အတူ Dresden သို့ ပြန်သွားလေ၏။’ ဤသို့အားဖြင့် မီလာသည် ၁၈၃၃ ခုနှစ် နွေရာသီ၌ သတင်းစကားကို လူထုရှေ့၌ စတင်ကြေညာတင်ပြခဲ့သည်။ ၁၈၃၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကြယ်များ ကြွေကျခြင်းက သူ၏ သတင်းစကားအပေါ် ဂမ္ဘီရမှုကို ပိုမို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။

Bara 1840 keessatti, Ellen White raawwatama dinqisiisaa raajii tokko irratti yaada kenniti. Keeyyatni kun yeroo baay’ee Kitaabota Hafuura Raajii keessatti falmisiisaa ta’a; namoonni tokko tokko Uriah Smith isa The Great Controversy keessa galcheera jedhu, garuu falmiileen akkasii hundeen isaanii hin jiru. Isheen waa’ee tartiiba raawwatama raajotaa gara bara 1840tti geessan dubbachaa jirti; isaan keessaa urjiileen kufuu fi Guyyaan Dukkanaa’aan ni keessatti argamu. Isheen akkana barreessiti, “Bara 1840 keessa, raawwatamni raajii dinqisiisaan biraan fedhii bal’aa kakaase.”

Ishiin isheen raajii namaa kan Josiah Litch dubbate qofa utuu hin taʼin, raajii Macaafa Qulqulluu agarsiisti. Waggoota lama kana dura, Josiah Litch inni tajaajilaa dura buʼaa dhufaatii lammaffaa lallabu tokko taʼe, Mulʼata 9 irratti ibsa maxxanse; keessatti kufaatii Mootummaa Ottoman ni raage. Akka shallaggii isaaatti, humni kun Hagayya 11, 1840 irratti ni diigama ture. Yeroo murtaaʼe sanatti, Turkiin karaa ergamtoota isheetiin eegumsa Humnoota Michoomanii Awurooppaa fudhattee, akkasitti ofii ishee toʼannoo saba Kiristaanaa jala galchite. Dhimmi sun raajicha guutummaatti sirriitti raawwate. Yommuu kun beekame, namoonni baayʼeen sirrummaa qajeelchawwan hiikkaa raajii Miller fi michoonni isaa fudhatanitti amanan; sochii Adventiifis kakaʼumsi dinqisiisaan kenname. Namoonni baratanii fi aangoo qabanis yaada isaa lallabuu fi maxxansuutti Miller wajjin tokkooman; hojii sunis bara 1840 irraa hamma 1844tti saffisaan babalʼate.

ଉରିଆହ ସ୍ମିଥ୍ ଆମକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 14 ର ପ୍ରଥମ ଦୂତ 1798 ମସିହାରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ଦୂତ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 10 ର ସେହି ଦୂତ। ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 10 ରେ ଯୋହନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଦୂତଙ୍କ ହାତରୁ ଛୋଟ ପୁସ୍ତକଟିକୁ ନେଇ ଖାଆନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାହା ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ମିଠା ହେବ। ବାଇବେଲୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ବର୍ଷ-ଦିନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଆଧାରରେ ଓଟୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ବିଷୟରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଧରି ପୂର୍ବାଭାସ କରିବା ପରେ, 1840 ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ 11 ତାରିଖରେ ମିଲରାଇଟ ସନ୍ଦେଶ ମିଠା ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ସେହି ଘଟଣା ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେମାନେ ଯେ ସନ୍ଦେଶ ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ, ତାହା ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ମିଠା ହୋଇଗଲା।

ነሐሴ 11, 1840 ላይ መልእክቱ በአፋቸው ጣፋጭ ሆነ። ዮሐንስ፣ የወረደው መልአክ በእጁ የያዘውን ትንሹን መጽሐፍ እንዲወስድ ተነገረው። መልአኩ በነሐሴ 11, 1840 ይወርዳል፥ እናም ይህ የራእይ 10 መልአክ ከራእይ 14 የመጀመሪያው መልአክ ጋር አንድ ነው። የራእይ 14 መልአክ በ1798 በፍጻሜ ዘመን ይመጣል፤ ነገር ግን መልእክቱ በ1840 ኃይል ተሰጠው። ኤለን ዋይት ይህ ክስተት በታወቀ ጊዜ፣ ብዙ ሰዎች ሚለርና ባልደረቦቹ የተቀበሉት የትንቢት ትርጓሜ መርሆዎች ትክክለኛነት እንዳለባቸው ተረጋግጠው ነበር ትላለች። ከ1930ዎቹ ጀምሮ፣ በ1919 የተጀመረ ቢሆንም በተለይም በ1930ዎቹ፣ አድቬንቲዝም ሚለርና ባልደረቦቹ የተቀበሉትን የትንቢት ትርጓሜ መርሆዎች አልተቀበለም—እነዚያ መርሆዎችም የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት የማረጋገጫ ጥቅስ ዘዴ ነበሩ።

Mallattoon seenaa keessatti itti aanu kaartaa bara 1843 ti; inni Caamsaa 1842 keessatti qophaa’e. Ellen White akkana jetti, “Ani argeera kaartaan bara 1843 harka Gooftaadhaan qajeelfamee akka turee fi akka hin jijjiiramne, lakkoofsonni isaas akkuma Inni barbaade akka turan, harki Isaas lakkoofsota keessaa dogoggora tokko irratti akka turee fi isa dhoksee akka ture, akka namni tokko illee hamma harki Isaa irraa kaafamutti isa arguu hin dandeenye.” Kaartaan kun mallattoo raajii ti; inni Caamsaa 1842 keessatti qophaa’e. Waxabajjii 1842 keessatti, waldoonni Pirootestaantii balbala isaanii cufan, ergamaan lammaffaas ni dhufa.

Ragaa Testimonies, jildii tokko, fuula 21 irraa: “Waxabajjii bara 1842 keessa, Obbo Miller Maanii, Poorṭilaand, Mana Kiristaanaa Daandii Casco keessatti leenjii barnoota isa lammaffaa kenne. Kan muraasa irraa kan hafe, mootummaa amantii garaagaraa taʼan hundinuu balballoma mana kiristaanaa isaanii Obbo Miller irratti cufan.” Ellen White akka nutti himtutti, akka Kiristaanota Adveentistii Guyyaa Torbaa taanee, sababaa irraa gara buʼaaatti yaaduu barachuu qabna. Sababni waldoonni amantii Pirotestaantii balballoma isaanii cufanitti isaan geesse seensa chaartii kanaati. Yommuu chaartiin kun Caamsaa keessa dhihaate, waldoonni amantii Pirotestaantii Milleroota gowwummaa keessatti kufan, fanatiksiiwwan taʼan jedhaniiru.

ପ୍ରଥମ ବିରକ୍ତିର କଥା ପରବର୍ତ୍ତୀରେ ଆସେ। *The Great Controversy*, ପୃଷ୍ଠା 393 ରୁ: “1842 ସାଲରେ ହିଁ, ଏହି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ—ଦର୍ଶନଟି ଲେଖିବାକୁ ଏବଂ ତାହାକୁ ତାଲିକାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାକୁ, ଯେପରି ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦୌଡ଼ିପାରିବ—Charles Fitchଙ୍କୁ Daniel ଓ Revelationର ଦର୍ଶନମାନଙ୍କୁ ଉଦାହରଣ ସହ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ଚାର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା।” 1844 ଅକ୍ଟୋବର 22 ର ମହା ବିରକ୍ତିର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି Charles Fitchଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଇତିହାସରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସେହି ଚାର୍ଟଟି ସେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ଯାହା May 1842 ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା।

Maxxansiin shartii kanaa guutamuudha ajaja Habiiquq akka taʼeetti ilaalame. Haa taʼu malee, eenyu iyyuu guutamuu mulʼata sanaa keessatti harkifannaa ifa taʼe hin hubanne. Yeroon turtii raajii isuma sana keessatti dhihaateera. Erga abdii kutannaan sun dhufee booddee, caaffanni kun hiika guddaa qabu fakkaate: “Mulʼanni amma iyyuu yeroo murtaaʼeef jira; dhuma irratti garuu ni dubbata, hin sobus; yoo tures isa eeggadhu; inni dhugumaan ni dhufa, hin turus. Namni qajeelaan amantiidhaan ni jiraata.” Yeroon turtii kun abdii kutannaa isa jalqabaa ti; innis Bitootessa 22, 1844 irratti dhufa. Millerootni herrega yeroo Macaafa Qulqulluu fayyadamuudhaan bara 1843 keessatti dhuma addunyaa akka taʼu dubbachaa turan. Yeroo sanaan Gooftaan hin dhufne, abdii kutannaan inni jalqabaa Bitootessa 22, 1844 irratti seene. Inni sun yeroo turtii dha.

Kun yeroo tursiisaa fakkeenya durboota kudhanii keessatti, Habaqquuq 2 keessatti, fi Daani'el 12 keessatti ibsame dha. Daani'el 12:11 akkana jedha, “Yeroo aarsaan guyyuu dhiʼifamu irraa kaasee...” Qajeelchitoonni jalqabaa amantaan alagaa bara 508 keessatti, Kiloovis Visigootota moʼachuun gadi qabamuu isaa hubatanii turan. Yeroo amantaan alagaa irraa fudhatamu fi papaasummaan dhaabamu (waggaa soddomaa booddee, jechuunis bara 538 keessatti) irraa kaasee guyyoonni 1290 ni jiraatu. Lakkoofsi itti aanu akkana jedha, “Kan eeggee guyyaa kuma tokkoo dhibba sadii fi soddoma shan gaʼu mootummaa qabaadha.” 508 irratti 1335 dabaluun 1843 taʼa. “Kan bara 1843 gaʼu mootummaa qabaadha.” Lakkoofsi 1335 kun yeroo tursiisaa agarsiisa; jechuunis, “Kan eeggee bara 1843 gaʼu mootummaa qabaadha.” Yoo hubannaa qajeelchitoonni jalqabaa waaʼee aarsaa guyyuu qaban, akkuma Ellen White gootu, jabeessitee qabatte, kun ifaadha.

Kana caala ifa gochuudhaaf, Isaayyaas 30:18 akkana jedha, “Kanaafis Gooftaan ni eega.” Asitti, Gooftaan fakkeenya durboota kudhanii keessatti misirrichadha; innis ni tura. “Kanaafis inni isiniif ayyaana haa godhuuf misirrichi ni tura; kanaafis inni isiniif araara haa godhuuf ol ni jedhu; Gooftaan Waaqayyo murtii ti. Warri isa eegan hundinuu eebbifamoodha.” Kun Daani’el 12:12 wajjin wal sima: “Namni eeggatee 1335tti dhufu eebbifamaadha.” Misirrichi Bitootessa 22, 1844 irratti ni tura. Abdii kutannaa isa jalqabaatti dhufuu fi achiis eeggachuu wajjin eebbi tokko wal qabatee jira. Yommuu as geessan, eeggachuu qabdu. Maal eeggattu? Habaqquuq 2:3 akkana jedha, “Mul’anni yeroon itti murtaa’eef amma iyyuu jira; garuu dhuma irratti ni dubbata, sobas hin ta’u; yoo tures isa eegi.” Eebbi 1335tti dhufu keessaa jechuun, eebba seenaa kanaatti dhufuu, iddoo Gooftaan Iyya Halkan-Walakkaa raawwatuuti.

Namni hundi hirmaattota Halkan Walakkaa keessatti hirmaachuuf eeyyama hin argatan. Namoonni tokko tokko Muumsa Milerootaa wajjin imalan, kunis sababii muuxannoo isaanii dhuunfaa Yesuus Kiristoos wajjin qabaniif yookaan qorannoo dhuunfaa Dubbii Waaqayyoo irraa utuu hin taʼin, sodaa irraa kan kaʼe ture. Osoo Iyya Halkan Walakkaa hin dhufin dura, Gooftaan obboloota kana sochii sana keessaa adda baasa. Abdii kutannaa jalqabaa kun adeemsa Iyya Halkan Walakkaa qopheessuu keessatti kutaa tokko dha. Akka Ellen White jedhanitti, yoo kana hin hubanne taʼe, karaa irraa kufnee addunyaa hamaa gaditti argamu sana keessa ni buuna.

Barreeffama Duraa, fuula 238 irraa: “Ergaa ergamaa lammaffaatti yeroo xumura dhihaatutti, ifa guddaa samii irraa saba Waaqayyoo irratti ifaa jiru nan arge. Balaqqeessi ifa kanaa akka aduutti ifaa ture, anis sagalee ergamootaa, ‘Kunoo, misirrichi dhufeera’ jedhanii iyyan nan dhaga’e.” Kun Iyya Halkan Giddugaleessaa ture; innis ergaa ergamaa lammaffaa humna kennuuf ture. Qajeelchitoonni jalqabaa ergaan ergamaa jalqabaa bara 1798 akka dhufe hubatanii turan; garuu kufaatii Impaayera Usmaaniyaa bara 1840tiin humna argate. Ergaawwan hundinuu yeroo murtaa’e tokko irratti dhufu; sana booda immoo humna argatu. Ergaan ergamaa lammaffaa Bitootessa 22, 1844tti yeroo waldoonni Pirootestaantii ergaa Milleriitotaatti balbala isaanii cufanitti dhufa. Iyya Halkan Giddugaleessaa ergaa ergamaa lammaffaatiif humna kenna. Ergaan ergamaa sadaffaa Onkololeessa 22, 1844tti dhufa; yeroo ergamaan jabaan Mul’ata 18 keessaa isa waliin makamutti immoo humna argata. Ergaan hundinuu seenaa keessatti dhufa; sana booda immoo humna argata. Kun hubachuun barbaachisaa dha.

Iyya Waaqessaa halkan walakkaa ergamaa lammaffaa sanaaf humna kenne. Qulqulloonni abdii kutatan akka dammaqanii hojii guddaa isaanii dura jiruuf akka qophaaʼan, ergamoonni mootummaa waaqaa irraa ergaman. Namoonni dandeettii guddaa qaban ergaa kana fudhachuuf jalqaba hin taane. William Miller ergaa kana fudhachuuf nama jalqabaa hin turre; faallaa kanaatiin, inni nama isa dhumaa ergaa sana fudhate ture. Inni ergaa sana hubachuudhaan nama dandeettii guddaa qabu ture; yeroo Samuel Snow immoo isa jalqabaa ture. Warri duraan hojii keessatti dura buʼanii turan, ergaa sana fudhatanii iyya sana babalʼisuuf gargaarsa gochuudhaan warra dhumaa turan. Seenaadhaanis, nama dhumaa ergaa Iyya Waaqessaa halkan walakkaa sana fudhate William Miller ture.

ମହା ସଂଘର୍ଷ, 376 ରୁ: ମଧ୍ୟରାତ୍ରିର ଆର୍ତ୍ତନାଦର ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତି ସମୟରେ, ପ୍ରାୟ 50,000 ଜଣ ଲୋକ ମଣ୍ଡଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ। ମିଲରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ପ୍ରବଣ ଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମେ ତାହାକୁ ଅନୁକୂଳଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପାଷ୍ଟରମାନେ ଓ ଧାର୍ମିକ ନେତାମାନେ ଆଗମନ ଶିକ୍ଷାବଳୀ ବିରୋଧରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଏହି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେମାନେ ମଞ୍ଚରୁ ତାହାର ବିରୋଧ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଚାର ଶୁଣିବାର ସୁଯୋଗ, କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ସଭାମାନଙ୍କରେ ନିଜମାନଙ୍କର ଆଶା ବିଷୟରେ କଥା କହିବାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ଆଜିର ଆଡଭେଣ୍ଟିଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଯେ ନେତାମାନେ ଏହି ସନ୍ଦେଶର ଶିକ୍ଷାଦାନକୁ ମଣ୍ଡଳୀଭିତରେ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କି ନିଜସ୍ୱ ଘରମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ, ନିଷେଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଛାୟା ଏଠାରେ ମିଲରୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଦେଖାଯାଇଛି।

Warri amanamtoonni guddaa fi yaaddoo keessa of argatan. Isaan waldoota amantii isaanii ni jaallatu turan, irraa addaan baʼuus ni didan; garuu yeroo isaan dhugaa baʼumsi Dubbii Waaqayyoo ukkaamfamaa jiru, mirgi isaanii raajiiwwan qorachuu dhorkamaa jiru arganitti, amanamummaan Waaqayyoof qabu akka isaan jala buluu hin dandeenye isaanitti dhagaʼame. Warri dhugaa baʼumsa Dubbii Waaqayyoo ala tursuuf yaalan akka Waldaa Kiristoos taʼanitti ilaalamuu hin dandeenye. Kanaaf, hariiroo isaanii duraanii irraa addaan baʼuun isaanii sirrii taʼuu isaa isaanitti dhagaʼame. Ganna bara 1844 keessa, namoonni kuma 50 taʼan waldoota amantii keessaa baʼan.

Kitaaba Jaarsaa Damsteegt, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission jedhamurraa, Miiller labsiin Daani’eel 8:14 fi ergamaa isa jalqabaa Mul’ata 14 keessa jiru Iyya Halkan Walakkaa—“Kunoo, Misirrichi dhufeera” jedhamee turee amana ture. Inni ergaan kun dhufaatii lammaffaa Kiristoos adda baasaa akka ture amana ture. Miiller seenaa guutuun Iyya Halkan Walakkaa akka ture yaada ture; Ellen White garuu Iyya Halkan Walakkaan yeroo murtaa’e tokkootti akka raawwatame ibsiti. Samuel Snow dhiheessa isaa “Iyya Halkan Walakkaa Dhugaa” jedhee mata duree kenne; kunis barsiisa Millerite kan Iyya Halkan Walakkaa ergaa waliigalaa akka ta’e irraa adda baasuuf ture.

Warri hafuuraa caalaa qaban ergaa sana jalqaba fudhatan; warri duraan hojii keessatti dursitoota turan garuu isa dhumaa irratti fudhatanii iyya sana guddisuuf gargaaran. William Miller inni bara 1833 irraa eegalee hojii sana hoogganaa ture, yeroo Ergaan Halkan Walakkaa sun Hagayya 1844tti dhufe keessatti isa wajjin wal’aansoo guddaa qaba ture. Inni waldoota amantii irraa adda baʼuu irratti mirkanaaʼaa hin turre; akkasumas waggoota hedduudhaaf waaʼee Ergaa Halkan Walakkaa sana hubannoo biraa barsiisaa ture.

ዊልያም ሚለር እንዲህ ሲል ጻፈ፦ “ስለ ጌታ መገለጥ የተለየ ቀን ፈጽሞ እርግጠኛ ሆኜ አላውቅም ነበር፤ ምክንያቱም ማንም ሰው ቀኑንና ሰዓቱን ሊያውቅ እንደማይችል እመን ነበር። በታተሙ ንግግሮቼ ሁሉ ላይ፣ በርእስ ገጹ ላይ እንደሚታየው፣ ‘በ1843 አካባቢ’ ብዬ ገልጬ ነበር። በቃል በማቅረብ የሰጠኋቸው ንግግሮች ሁሉ ውስጥ፣ በቁጥር ስሌቴ ስህተት ካልነበረ ዘመናቱ በ1843 እንደሚጠናቀቁ ለአድማጮቼ ሁልጊዜ እነግራቸው ነበር፤ ነገር ግን ፍጻሜው ከዚያ ጊዜ በፊት እንኳ ሊመጣ እንደማይችል ማለት እንደማልችል፣ እነርሱም ሁልጊዜ ተዘጋጅተው መኖር እንዳለባቸው እነግራቸው ነበር። በ1842 ከወንድሞች አንዳንዶቹ በታላቅ እርግጠኝነት ትክክለኛውን ዓመት ሰበኩ፤ ‘ከሆነ’ ብዬ ስለማስገባቴም ነቀፉኝ።” በግንቦት 1842፣ የ1843 ሰንጠረዥ ታተመ፣ ወንድሞቹም ሚለር በአቀራረቡ ውስጥ ያለውን “ከሆነ” እንዲያስወግድ ነገሩት።

Miileriin itti fufee, “Maxxansi sabaa ifaa ta’es ani guyyaa murtaa’e, jechuunis Eebla 23, dhufaatii Gooftaaaf murteesseera jedhee maxxanse ture. Kanaafuu, Muddee waggaa sanaa keessatti, lakkoofsa koo keessatti dogoggora tokkollee arguu baadhus, Gooftaan yeroo tokko Bitootessa 21, 1843 fi Bitootessa 21, 1844 gidduutti akka dhufu amantii koo maxxanseera” jedhe. Miileriin guyyaa kurnaffaa ji’a torbaffaa duraanuu xumuree ture; Samu’el Snoon xumura kana fayyadamee Iyya Halkanii labsuu isaatiin duras, Miileriin waa’ee isaa barreesse ture. Miileriin isa Gooftaan loojikii Samu’el Snoon Waxabajjii 22, 1844 adda baasuuf itti fayyadame walitti qindeessuuf itti fayyadame ture.

ሚለር እንዲህ ብሎ ጻፈ፤ “በ1843 ዓ.ም. ውስጥ፣ እጅግ ከፍተኛ የሆኑ የነቀፋ መግለጫዎች በጋዜጦችና በአንዳንድ መድረኮች ከእኔና ከእኔ ጋር በተባበሩት ላይ ተጭነው ነበር። ዓላማዎቻችን ተወቅሰው ነበር፣ መርሆቻችን በተሳሳተ ሁኔታ ተወክለው ነበር፣ ባህርያችንም ተሳድቦ ነበር።” ጊዜውም አለፈ፣ እና መጋቢት 21, 1844 ጌታ ሳይገለጥ አለፈ። ቅር መሰኘቱ ታላቅ ነበር፣ እና ብዙዎች ከእነርሱ ጋር ከዚያ በኋላ አልተጓዙም። ከዚህ በፊት፣ ከ1840 ጀምሮ፣ የሚለሪቶች ቁጥር በግምት 200,000 ያህል ነበር፤ ነገር ግን በዚህ ደረጃ 50,000 ብቻ ቀርተው ነበር።

Miller akkana jedhe, “Kan dura kana duraatti, bara 1843 birraa keessa obboloonni koo tokko tokko waldoota amantootaa ‘Baabilon’ jechuun waamuu jalqaban; akkasumas, Adevantistoonni isaan keessaa ba’uun dirqama isaanii ta’uu cimsitee jajjabeessan. Kanaan ani baay’ee gaddan ture. Bu’aan isaa baay’ee hamaa ta’uu qofa utuu hin ta’in, ani isa akka Dubbii Waaqayyoo jal’isuu fi Caaffata Qulqullaa’oo micciiruu tokkootti ilaala ture.” Miller ergaa ergamaa lammaffaa wajjin wal’aansoo godhaa ture; kunis ergaa Iyya Barsiisaa Dhugaa halkan walakkaa fudhachuu isaa caalaatti isa irratti ulfaachise. Gochoonni sun babal’atan; waldoonni amantootaas isaan irratti cufaman; kunis diinummaa uume, Adevantistoota baay’ees waldoota isaanii keessaa adda baase.

Yeroo isa inni maxxanssee baase darbe booddee, Miller yeroo sirrii sana irratti abdii kutannaa isaa ni amane; garuu amantii isaa jabeessee itti fufe. Sochii Ji’a Torbaffaa jalqabamutti geessutti, inni bara 1844 keessa yeroo bonaatti hojii isaa Lixaa keessatti itti fufe. Sochii kana keessatti hirmaannaa tokkollee hin qabu ture, yoo ta’e malee xalayaa ji’oota kudha saddeet dura barreesse tokko, waa’ee eeggannoowwan Seera Musee ji’a sana agarsiisan irratti. Mata-dureewwan sana akkasitti fayyadaman akka ta’u, yookaan ragaa akkasii irratti amanuun qormaata fayyinaa akka ta’u inni hin eegne. Hanga torban lama yookaan sadii dura Onkoloolessa 22, 1844 tti, inni sochii kanaa wajjin walitti dhufeenya tokkollee hin qabu ture. Xalayaa Himesf Onkoloolessa 6, 1844 barreesse keessatti, Miller akkana jedhe: ‘Ani ulfina ji’a torbaffaa keessatti isa ani kanaan dura matumaa hin argin nan arga... Amma maqaan Gooftaa haa eebbifamu, ani miidhagina tokko, waliigaltee tokko, walsimannaa tokko Caaffata Qulqullaa’oo keessatti nan arga; isaaf yeroo dheeraa kadhachaa ture garuu hamma har’aatti hin argine. Gooftaa galateeffadhu, yaa lubbuu koo. Obboleessi Snow, Obboleessi Storrs, fi warri kaan, ija koo banuu keessatti tajaajila keessaniif haa eebbifamtan. Ani mana ga’uuf jechuun ni dhihaadhe. Ulfina, ulfina, ulfina, ulfina.’

ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ, ᱢᱤᱞᱞᱮᱨ ᱢᱤᱰᱱᱟᱭᱴ ᱠᱨᱟᱭ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱷᱟᱵᱱᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱠᱚ ᱩᱛᱥᱟᱦᱤ ᱩᱱᱢᱟᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱩᱞ ᱠᱮᱫᱟ। ᱰᱟᱢᱥᱴᱤᱜᱽᱛ ᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱱᱳ ᱢᱤᱰᱱᱟᱭᱴ ᱠᱨᱟᱭ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱨᱮᱠᱷᱟᱨᱚᱦᱚᱭ ᱢᱤᱞᱞᱮᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ।

Lakkoobsi Snow, kan ji’a Bitootessa 1844tti maxxanfamanii, walga’ii kaampii Exeter kan Hagayya 12–17, 1844tti godhametti hamma ga’utti xiyyeeffannoo xiqqoo qofa kakaase. Achitti, guyyaan inni deebi’uu Kiristoosiif murteesse sirriin Millerootota baay’ee kakaasee, tattaaffii isaanii hojii ergamummaa gara olaantummaa isaatti geesse. Deebiin isaanii sochii Ji’a Torbaffaa jedhamuun beekame. Hoggantoonni Millerootaas jalqaba irratti shakkii qabaatan iyyuu, torban muraasa taatee eegamaa sana dura, sochichatti makamanii ilaalchi Snow maxxanfamee deggaramu akka danda’u heyyaman.

Mul’ata jalqabaa Ellen White Waaqayyoo namoota isaa karaa gara samii geessu irra akka jiran argisiisa; ifni immoo duuba isaanii jiru “Iyya Halkan Walakkaa” jedhamee waamama. Ergaa Samuel Snow dhiheesse hubatamuu qaba. Caamsaa 1842 keessatti, tajaajiltoota 300f chaartiin 300 maxxanfaman. Bitootessa 22, 1844tti, abdii kutannaa jalqabaa booddee, chaartiin sun cinatti kaa’ame, namoonni baay’eenis sochii sana dhiisan. Warri hafan garuu eeggachuu qabu turan. Walga’ii kaampii Exeter keessatti, Snow Gooftaan Onkololeessa 22, 1844, Guyyaa Araaraatti akka dhufu agarsiise. Kunis ergaa sana labsuuf isaan kakaase.

Joseef Beets akka erga walga’ii kaampii Ekseeter booda, yeroo inni keessa konkolaattota baaburaa keessa deemaa turetti, sagaleewwan, “Kunoo, misirrichi dhufaa jira!” jedhanii irra deddeebi’anii dubbatan dhaga’uu isaa himate. Sochiin kun ji’oota lama keessatti Ameerikaa Guutuu keessa faca’ee, gaafa Onkoloolessa 22, 1844tti Abdii Guddaa Cabsuu sanatti geesse.

ዳምስቲግት በ1844 ዓ.ም. ዲሴምበር 28–29 በሂምስና ሚለር ተሳትፎ ስለተካሄደው የአድቬንቲስቶች ዝቅተኛ ሃምፕተን ጉባኤ አስተያየት ይሰጣል። ሂምስ ቅዱሳንን ማጽናናት፣ የክርስቲያንን ዓለም ማንቃት፣ እና ለኃጢአተኞች መዳንን ማወጅ አስፈላጊ መሆኑን ገፋፋ። ከጥቂት ሳምንታት በኋላ የአድቬንት ፕሬስ እንደ ገና ሥራ ጀመረ፣ እና ሂምስ የመዳን በር ክፍት መሆኑን አወጀ። ሚለር በቀስታ ከእጅግ ጽኑ ከሆነው የተዘጋ በር ጽንሰ-ሐሳብ ተወስዶ ወደ መጀመሪያው ስለ እኩለ ሌሊት ጩኸት ያለው አመለካከት ተመለሰ። በዚያው ወር ውስጥ ኤለን ዋይት የመጀመሪያዋን ራእይ አገኘች፣ እርሱም የእኩለ ሌሊት ጩኸትን የሚክዱ ሰዎች ከመንገዱ ላይ እንደሚወድቁ ያሳየ ነበር። ያ ራእይ ከማንኛውም ሰው ያነሰ ሳይሆን ለዊልያም ሚለርም እኩል ነበር።

Kaasee Barreeffamoota, fuula 257 irraa: “Achiis xiyyeeffannoon koo gara William Milleritti qajeelfame. Inni yaaddoo fi rakkina saba isaa irraa ka’e keessatti dhiphatee, yaaddoo guddaadhaan jilbeenfatee fakkaata ture. Gareen bara 1844 keessatti tokkummaa fi jaalalaan walitti qabamee ture sun jaalala isaanii dhabaa, wal mormaa, haala qabbanaa’aa fi duubatti deebi’e keessa kufaa turan. Inni kana yeroo argu, gaddi humna isaa ni fixee ture. Ani namoota dura bu’oota isa ilaalaa turan arge; isaan keessaa keessumattuu Joshua Himes, inni ergaa ergamaa sadaffaa sanaa akka hin fudhanne sodaachaa turan.” Ergaan ergamaa sadaffaa kun keessatti hiikni isaa Sanbata dha. Akkuma Miller gara ifa samii irraa dhufutti jallachaa turetti, namoonni kun yaada isaa irraa akka garagalchuuf karoora baafatu turan. Dhiibbaa namootaatiin inni dukkana keessa akka turu godhame; dhiibbaa isaa illee warra dhugaa morman gidduutti itti fufe. Dhumarratti, Miller sagalee isaa ifa samii irraa dhufe—Sanbata—mormuudhaaf ol kaase. Inni ergaa abdii kutannaa isaa ibsu, darbe irrattis ifaa fi ulfina dhangalaasu sana fudhachuu dadhabe. Ogeessa namaatti hirkate malee kan Waaqaatti miti. Hojii baay’ee fi dulloomina irraa kan cabee ture waan ta’eef, akka warra isa dhugaa irraa dhowwanitti itti gaafatamummaa hin qabu ture. Cubbuun isaanii irra jira. Osoo Miller ifa ergamaa sadaffaa arguu danda’ee, wantoonni hedduun isaaf ibsamuu turan. Garuu obboloonni isaa jaalala isaaf qaban baay’ee gadi fagoo ta’uu isaanii waan himataniif, inni isaan irraa gonkumaa of baasee addaan cituu akka hin dandeenye yaade. Waaqayyo humna du’aa jalatti akka kufu isa eeyyame; warra isa dhugaa irraa harkisan irraa isa dhoksuuf boolla keessaa isa dhokse. Museen Biyya Abdachiifamte seenuu dura dogoggore; akkasumas Miller yeroo Kana’aan samii seenuuf dhihoo turetti dogoggore. Namoonni biroon kana akka godhu isa geggeessan; namoonni biroonis waa’ee isaa itti gaafatamuu qabu. Garuu ergamoonni biyyee gatii guddaa qabu kan tajaajilaa Waaqayyoo kanaa ni eegu; sagalee malakata isa dhumaa irratti inni ni ba’a.”

Xumura irratti, William Miller dhuma addunyaatti Warra Adventistii Guyyaa Torbaffaa fakkeenya. Mul’anni jalqabaa Ellen White kan bara isheetiif caalaa kan bara keenyaati. Dhuma addunyaatti, Warri Adventistii Guyyaa Torbaffaa ifa Iyya Halkan Walakkaa ni didu. Ifti Iyya Halkan Walakkaa seenaa kana hubachuudhaan qofa hubatamuu danda’a. Abdii kutannoon jalqabaa sochii Millerite warra sababoota dogoggoraatiif achi turan irraa qulqulleessee, ummata immoo muuxannoo qormaataa isaanii Gara Qulqulluu Hundumaa keessatti isaan galchuuf qopheesse. Warri gara abdii kutannaa jalqabaatti dhufan kan eebbifaman ta’an qofa yoo hamma Onkololeessa 22, 1844tti eeganidha. Yeroon kun ummata Inni Gara Qulqulluu Hundumaatti walitti qabuu uumuuf Waaqayyo biraa kan qophaa’edha. Iyya Halkan Walakkaa diduu fi karaa irraa kufuun seenaa guutuu kana diduu dha.

Wiiliyaam Miiler dogoggora sadii hojjete, nusis yeroo hunda qoruumsa sadiin qoramna. Dogoggorri isaa inni jalqabaa Onkoloolessa 1844 keessa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa diduu isaa ture. Inni lammaffaan nama dhaggeeffachuu isaati malee Waaqayyoon miti; kunis gara dogoggora isaa isa sadaffaatti isa geesse: Sanbata diduutti. Dhuma biyya lafaatti, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa seenaa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa fi waamicha daandiiwwan duriiitti deebi'uuf kennamu ni didu, sababni isaas isaan geggeessitoota isaanii dhaggeeffatu. Akkas gochuudhaan, mallattoo bineensaa fudhachuuf of qopheessu; adeemsa qoruumsa sadarkaa sadii Miiler irra deebi'uudhaan, adeemsi sunis akka isaan ergaa fi seenaa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa wajjin walitti dhufeenya qaban irraa jalqaba.

Raajii jalqabaa irraa gara abdii kutannaa lammaffaatti seenaa ilaallatan raajiiwwan lama qofa jiru: guyyoota 2300 (“Mulʼanni yoo tursiifame iyyuu, isa eegi”) fi 2520. 2520 diduun Iyya Giddugaleessaa diduu dha. Iyya Giddugaleessaa diduun immoo karaa irraa kufanii gara addunyaa hamaa gadii jiru sanaatti buʼuu dha.

Kana irratti ibsa itti fufinsaan dhiheessa itti aanu keessatti ni deebina.