Hafuura Raajii: Iyya Halkan Walakkaa

ଇହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କଥା

Dhiheenya kana, barreeffama “Gabatee Lama Habakuuq” gara afaanota adda addaa marsariitii keenya irratti bakka bu’anitti hiikamuuf qopheessuu jalqabneerra. Hojiin dhiheessa dubbatamee gara dhiheessa barreeffamaatti jijjiiruu, nama adeemsa guutuu dhiheessa dubbatamee gara dhiheessa barreeffamaatti geeddaruuf darbamu hundumaa hin beekneef akka salphaatti hubatamuu danda’u caalaa hojii guddaa dha; kana waliin rakkoolee barbaachisoo dhuma irratti qabiyyee sana gara afaanota adda addaa marsariitichaa keessatti hiikuu wajjin wal qabatanis ni jiraatu. Nuti koppii-sirreeffama dhiheessa sagaltamii shanan keessaa isa jalqabaa irratti amma qofa jalqabne, anis adeemsa biraa darbuu qabnu tokko bira ga’e. Inni kun guddina tartiibaan ergaa kanaa bara 1989 irraa jalqabee hanga seenaa keenya yeroo ammaaatti jiru ilaallata.

ପ୍ରାୟ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ପୂର୍ବର ପ୍ରସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକରେ କିଛି ସତ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଝିବାର ଶିଶୁଦଶାରେ ଥିଲା। ସେହି ସତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ସତ୍ୟ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାକୁ ହେବ, ସେହେଲା ମିଲେରୀୟ ଇତିହାସରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୂତଙ୍କର ଆଗମନ। ସେତେବେଳେ ମୋର ବୁଝାମଣା ଥିଲା ଯେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୂତ ସେହି ସମୟରେ ଆସିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ ମଣ୍ଡଳୀମାନେ ମିଲରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦୂତର ସନ୍ଦେଶର ପ୍ରସ୍ତୁତିବିରୋଧରେ ନିଜମାନଙ୍କର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ଏହା 1843 ବର୍ଷର ସମାପ୍ତି ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଥିଲା। ଉଇଲିଆମ ମିଲର ସମୟର ଏକ ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସାରେ କାମ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ 1843 ବର୍ଷ 22 ମାର୍ଚ୍ଚ 1843ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ 22 ମାର୍ଚ୍ଚ 1844ରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ, ଶେଷରେ ଦୁଇଟି ପବିତ୍ର ଚାର୍ଟ ଉପରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ସେହି ତିନୋଟି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ 1843 ବର୍ଷରେ ସମାପ୍ତ ହେବ, ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ସେହି ବର୍ଷ 22 ମାର୍ଚ୍ଚ 1844ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଦୁଇଟି ବିଷୟରେ ଭୁଲ କରିଥିଲେ।

ଦାନିଏଲ ବାରର 1335 ଦିନ, ଲେବୀୟ ପୁସ୍ତକ ଛବିଶର “ସାତ ସମୟ”ର 2520 ବର୍ଷ, ଏବଂ ଦାନିଏଲ ଆଠର 2300 ଦିନ—ଏହି ତିନିଟି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀକୁ ମିଲର ଏପରି ବୁଝିଥିଲେ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ 1844 ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ପରେ ପ୍ରଭୁ ସାମୁଏଲ ସ୍ନୋଙ୍କୁ ଏହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ ଯେ, ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀଗୁଡ଼ିକ 1843 ରେ ନୁହେଁ, ବରଂ 1844 ରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସ୍ନୋ କାରାଇଟ ସମୟ-ଗଣନାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ଏହା ମିଲର ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ସମୟ-ପ୍ରୟୋଗ ନ ଥିଲା। ମିଲର ରବ୍ବିନିକ୍/ବିଷୁବ-ଆଧାରିତ ସମୟ-ଗଣନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବର୍ଷକୁ ବସନ୍ତରୁ ବସନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧାର କରାଯାଉଥିଲା।

ଯେତେବେଳେ ଆମେ ହବକ୍କୂକଙ୍କ ଦୁଇଟି ପଟିକାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ଐତିହାସିକ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିପାରିନଥିଲୁ, ଏବଂ ମିଲରଙ୍କ ଅନୁଭବକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮୪୪କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୂତଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ବିଳମ୍ବକାଳର ଆରମ୍ଭ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିଲୁ। ମୁଁ ବୁଝିଥିଲି, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବୁଝେ, ଯେ ସେହି ଦୂତଙ୍କ ଆଗମନ ତାହା ସମୟ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟମାନେ ମିଲରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦୂତର ସନ୍ଦେଶକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ; ଏବଂ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅନୁଛେଦଟି ମୋର ସନ୍ଦର୍ଭବିନ୍ଦୁ ଥିଲା।

Ani hubadhe akka cufamuun balbaloota ergaa Miller jalqaba diddaa ergamaa isa jalqabaa agarsiisu taʼe nan hubadhe; akkasumas, hubannaa Miller eegaa yeroo Rabbaanawaa/qixxee-baraarratti hundaaʼe wajjin waliigaluudhaan, Bitootessa 22, 1844 xumura bara 1843 akka agarsiisu nan yaade. Ibsi Miller Portland keessatti Waxabajjii 1842 keessatti dhihaate dhugumatti mallattoo karaa adeemsa diddaa yeroo yerootti guddachaa deemu tokkoo taʼee isa dhuma irratti Eebla 18, 1844 irratti xumurame adda baasa; garuu yeroo ibsawwan sanaatti, hojiirra oolmaa Samuel Snow eegaa yeroo Karaaitotaa irratti hundaaʼe hin beekne turre.

Dhiheessa isa jalqabaa sirreessuu fi fooyyessuuf jalqabne keessatti, wanti yeroo sana galmeeffame amma waan nuti barsiifnu faallessu fakkaachuu isaa ani jalqabeen hubachuu jalqabe. Ni faallessa; akkasumas hin faallessu. Inni salphaatti dhufaatii ergamaa lammaffaa isa tarkaanfataa taʼe irratti xiyyeeffannaa kaaʼuudha; akkasumas akkuma seenaa Millerite keessatti taʼe, ergaan kun akkamitti tartiibaan hiikamee ifa baʼaa dhufe agarsiisa. Ibsi iftoominaa kun namoota eenyummaa keenya irratti gufatan— jechuunis Eebril 19, 1844 akka abdii-kutannaa Millerite isa jalqabaatti addaan baasuu keenya fi waan duraan barsiifame—ni ilaallata.

Marii kana keessatti, gabateewwan lama Habquuq—Chaartii 1843 fi Chaartii 1850—yeroo dheeraa keessatti ilaalla. Jalqaba, Iyya Gidduu Halkanitti jedhu bakka isaatti ni kaaʼna. Akkuma ibsame, dhiheessiin jalqabaa keessaa baayʼeen isaanii warra ergaa kana beekaniif irra-deebiin taʼa; garuu sababii marii kana warra ergaa kanaaf haaraa taʼan illee qorachuu dandaʼaniif qopheessaa jirruuf, yaadota buʼuuraa muraasa isaaniif diriirsuu qabna. Iyya Gidduu Halkanitti jedhu irraa jalqabna; kana keessatti, kallattii tokko mulʼata jalqabaa Ellen White keessatti argamu irratti xiyyeeffanna. Amma kutaalee jalqabaa Christian Experience and Teachings, fuula 57 irraa haa dubbifnu.

Dubartoonni shanan kun, warri onneen isaanii Obboleettii White wajjin tokko ta’an, mul’ata humna Waaqayyoo kamiyyuu hin morman turan. Addatti, hundi isaanii dubartoota turan; isaan kunis waldaa bakka bu’u, akkasumas isaanii shan turuun isaanii durboota ogeeyyii shanan ta’uu isaanii agarsiisuu akka danda’u ni mul’isa. Kun qofa ilaalcha salphaa dha.

Ⲙ̀ ⲡⲁⲓ ϩⲱⲃ ⲛ̀ϣⲟⲣⲡ, ⲙⲉⲛⲉⲛⲕⲱ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲱⲃ ϩⲓⲥⲉⲛ, ⲁⲛⲛⲁϣⲁϫⲉ ϧⲁ ⲧⲙⲁϩⲧⲉ ⲛ̀Low Hampton ⲛ̀ⲛⲓⲀⲇⲫⲉⲛⲧⲓⲥⲧ ⲡⲉ ⲡⲓⲁⲃⲟⲧ ⲛ̀December 1844. Ϩⲓ ⲧⲁⲓ ⲧⲙⲁϩⲧⲉ, ⲁϩⲁⲛMillerites ⲑⲱⲟⲩϯ, ⲟⲩⲟϩ William Miller ⲁϥⲥⲉⲧⲭⲱ ⲛ̀ⲧⲕⲁⲧⲁⲛⲟⲏⲥⲓⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓMidnight Cry. Ⲡⲓⲗⲟⲅⲟⲥ ϩⲙ̀ ⲡⲁⲓ ⲡⲉ ϫⲉ ⲧⲁⲓ ⲟⲩⲱⲛϩ, ⲕⲁⲓⲡⲉⲣ ⲟⲛ ⲛⲁⲛ ⲧⲏⲣⲟⲩ, ⲛⲉⲥϣⲟⲡ ⲙ̀ⲡ̀ϣⲟⲣⲡ ϧⲁ William Miller.

Jiʼauma sana keessatti, William Miller ifa duuba isaanii ture—Iyya Gidduu Halkan—kan isa karaadhaa gara biyya hamoota gaditti kufaatii isaaf sababa taʼu sana morme. Nuti buʼaa kana irraa kaʼu ni qoranna. Ragaan seenaa akka agarsiisutti, Milleritootni hundinuu fakkeenya durboota kudhanii raawwachaa akka turan amanu; kun isaan gidduutti beekumsa waliigalaa ture. Nuti William Miller Iyya Gidduu Halkan maal akka taʼe hubannaa akka qabu ni agarsiifna. Miller akka amanutti, Iyya Gidduu Halkan ergaa saʼaatii firdii kan Daaniʼel 8:14 fi Mulʼata 14:6-9 ture. Inni ergaan inni jalqaba bara 1830moota jalqabaa keessatti lallabuu eegale Iyya Gidduu Halkan, “Kunoo, misirrichi dhufa,” akka taʼe, fi Yesuus akka misirichaatti gara biyya lafaatti dhufaa akka jiru amane.

Seenaa Miilerayitoota hunda keessatti, fakkeenya durboota kudhanii raawwachaa akka jiran ni amanu turan; garuu Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa kan isaan lallabaa turan sana akka ibsu yaadu turan. Haa ta’u malee, yeroo bona bara 1844tti hubannoon haaraan fi sirriin mul’ate: Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa jechuun sochii Ji’a Torbaffaa ture; Yesuusis guyyaa kudhanaffaatti, jechuun guyyaa kurnaffaatti, Ji’a Torbaffaa keessa akka dhufu eegamaa ture. Sun Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa isa dhugaa ture. Yommuu Miiler Muddee bara 1844 keessatti Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa isa dhugaa didetti, inni seenaa bona bara 1844 sanaa didaa ture; akkasumas gara ilaalcha isaa duraanii, jechuun ergaa waliigalaa bara 1830moota irraa dhufe qofa akka ta’eetti deebi’aa ture. Sochii fi haala Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa sirriitti hubachuun murteessaadha. Yoo isin 2520 akkuma Miilerayitoonni hubatanitti hin hubanne ta’e, Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa hubachuu hin dandeessan. Yoo Iyya Waaqa Baraa halkan giddugaleessaa akkuma Miilerayitoonni hubatanitti hubachuu hin dandeenye, karaa irraa kufitanii gara biyya jalqabaa hamootaa gaditti buutu.

ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ, ଆଜିର ଆଡଭେଣ୍ଟିଜମ୍‌ ଦ୍ୱାରା ଖୋଲାମେଳା ଭାବେ ଅସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିବା ଚାର୍ଟର କିଛି ସତ୍ୟ ସହ ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରିବୁ। ସେଭେନ୍ଥ-ଡେ ଆଡଭେଣ୍ଟିଷ୍ଟ ଚର୍ଚ୍ଚର ବାଇବଲିକାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଆଡଭେଣ୍ଟିଷ୍ଟ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍‌ମାନେ 2520କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଆମେ ଏହାକୁ ବାଇବେଲ ଆଧାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବୁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ଆମେ ଦେଖାଇବୁ ଯେ Ellen White, 2520କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି। ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍‌ମାନେ ‘ଦୈନିକ’ ବିଷୟରେ ପାୟୋନିୟରମାନଙ୍କର ବୁଝାମଣାକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଆମେ ଦେଖାଇବୁ ଯେ, ‘ଦୈନିକ’ ପଗାନିଜମ୍ ଅଟେ ବୋଲି ପାୟୋନିୟରମାନଙ୍କର ବୁଝାମଣାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ମାନେ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀର ଆତ୍ମାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା। ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ପାୟୋନିୟରମାନଙ୍କର ତୁରୀଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟକ ବୁଝାମଣାକୁ—ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ତୁରୀକୁ—ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ। ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଏହା ଦେଖାଇ ଆରମ୍ଭ କରିବୁ ଯେ, ତୁରୀଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ପାୟୋନିୟରମାନଙ୍କର ବୁଝାମଣାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ମାନେ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀର ଆତ୍ମାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା।

Har’a baayʼeen Adventistoota 1290 fi 1335 irratti ifa taʼe hin qaban; yoo gaarii taʼe illee isaanii irratti hubannoon isaanii laafaa dha. Hubannaa warra jalqabaatiin 1335 irratti ture malee, yeroo turtii kan Bitootessa 22, 1844 jalqabe addaan baasuuf mootummaa Macaafa Qulqulluu irraa mirkaneessi hin jiru. Yeroo turtii utuu hin hubatin, haala fi sochii Iyyisa Halkan Walakkaa hubachuun hin dandaʼamu. Iyyisa Halkan Walakkaa utuu hin hubatin, namni karaa irraa buʼee gara addunyaa hamaa gadii jirtuutti kufa. Dhugaa kana cufa chartii irratti akka deeggarsa ifaa Hafuura Raajii jalatti jirutti ni agarsiifna; achiis Dubbii Waaqayyoo keessaa isaanii ni qoranna. Garuu dura, wanti seenaa Millerite marsaa ture maal akka taʼe fi wanti Iyyisa Halkan Walakkaa fide maal akka taʼe ilaaluun nu barbaachisa.

Nuyi Uuriyaa Ismiitii irraa, kitaaba *Thoughts on Daniel and Revelation*, fuula 521 irraa jalqabna; seenaa Miilerootaa agarsiisuu fi bara 1798 ilaalchisee ibsuudhaaf. Uuriyaa Ismiit akkana jechuun barreessa: “Yeroo taateewwan Mul’ata 10 keessatti ibsaman itti raawwatamanis, ergamaan kun ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 wajjin tokko ta’uu isaa irraa caalaatti mirkanaa’a.” Mul’ata 10 keessatti ergamaan jabaan tokko kitaaba xinnoo harka isaa keessatti banamee qabatee samii irraa gadi bu’a. Ellen White nuyiitti himti akka ergamaan jabaan kun Yesus Kiristoos ta’e, kitaabni xinnaan kunis Kitaaba Daani’el ta’e. Xumura boqonnaa kudhanaffaatti, Yohaannis kitaaba xinnoo sana akka nyaatu itti himama; innis afaan isaa keessatti mi’aawaa, garaa isaa keessattis hadhaa’aa ta’a. Yohaannis seenaa Miilerootaa bakka bu’a; achitti ergaan Daani’el mi’aawaa ta’ee argama, garuu abdii kutannaa hadhaa’aatti geessa. Akka qajeelchitootni duraa barsiisanitti, ergamaan jabaan Mul’ata 10 keessa jiru ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 ti—inni lamaan isaanii ergamaa tokkoo dha.

Nuti yeroo baayʼee mulʼata keessatti waaʼee ergamoota kanaa ifatti ibsinee yeroo dheeraa hin dabarsinu; garuu akkas gochuu qabna. Ergamaan jabaan Mulʼata 10 keessatti argamu, ergama William Miller akka amaneetti Iyya Giddugaleessaa raawwataa ture sana, hojii ergamaa isa jalqabaa Mulʼata 14 keessatti ibsame raawwachuudhaan guutaa ture; “Waaqayyoon sodadhaa, ulfina isaafis kennaa; saʼaatiin firdii isaa gaʼeera.” Saʼaatiin firdii isaa jedhu, Daaniʼel 8:14 ni agarsiisa. Ergamonni kun hojii raawwatame keessatti kallattii adda addaa ni ibsu.

Uuriyaa Smititti deebiʼuun akkana jedha: “Sirna yeroo taateewwan Mulʼata 10 keessa jiranis kana irraa caalaatti mirkanaaʼa; ergamaan kun ergamaa isa jalqabaa Mulʼata 14 keessaa wajjin tokko taʼuu isaati.” Inni waan isaan walitti hidhatu ibsa: lamaan isaanii iyyuu ergaa addaa labsuuf qabu, lamaan isaanii iyyuu labsii isaanii sagalee guddaadhaan dubbatu, lamaan isaanii iyyuu Afaan fakkaatu Uumaa irratti agarsiisu fayyadamu, akkasumas lamaan isaanii iyyuu yeroo labsu—inni tokko yeroo kana booda akka hin jirre kakata; inni kaan immoo saʼaatiin murtiin Waaqayyoo dhufee jira jedhee labsa. Ergaan Mulʼata 14:6 jalqaba yeroo dhumaa gama kanaan kan argamu dha.

ኡርያ ስሚዝ ዘመኑ ፍጻሜ 1798 መሆኑን ይገልጻል፥ የራእይ 14 መልእክትም ከዚያ በኋላ እንደሚመጣ ይናገራል። እርሱ እንዲህ ይጽፋል፦ “ነገር ግን የራእይ 14፥6 መልእክት የዘመኑ ፍጻሜ መጀመሪያ ከተጀመረ በኋላ ያለ ነው። እርሱ የእግዚአብሔር ፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ የሚያውጅ ነው፥ ስለዚህም በመጨረሻው ትውልድ ላይ መተግበሪያው ሊሆን ይገባል። ጳውሎስ የፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ አልሰበከም። ሉተርና ተባባሪዎቹም እንዲሁ አልሰበኩም። ጳውሎስ ስለሚመጣ ፍርድ እንደ ያልተወሰነ ወደፊት ነገር ይከራከር ነበር፥ ሉተርም ከራሱ ዘመን ቢያንስ ሦስት መቶ ዓመት ርቆ አስቀምጦታል። ከዚህም በላይ፥ ጳውሎስ እስከ አንድ የተወሰነ ጊዜ ድረስ የእግዚአብሔር ፍርድ ሰዓት መጥታለች ብሎ የሚሰበክ እንዳይሆን ቤተ ክርስቲያንን ያስጠነቅቃል።” በ2 ተሰሎንቄ 2፥1-3 ጳውሎስ የክርስቶስ ቀን አቅርቦ አይገኝም የሚለው፥ አስቀድሞ ክድት እስካልመጣ እና የኃጢአት ሰው እስካልተገለጠ ድረስ መሆኑን ይናገራል። ጳውሎስ የኃጢአትን ሰው፥ ትንሹን ቀንድ፥ ጳጳሳትነትን ያስገባል፥ 1260 ዓመታት የቀጠለውን እና በ1798 ያበቃውን የበላይነቱን ዘመን ሁሉ በማስጠንቀቂያ ይሸፍናል።

୧୭୯୮ ମସିହାରେ, କ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଦିନ ନିକଟରେ ଅଛି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉପରେ ଥିବା ନିଷେଧ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଶେଷକାଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଛୋଟ ପୁସ୍ତକରୁ ମୁଦ୍ରା ହଟାଯାଇଲା। ସେହି ସମୟରୁ, ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ୧୪ର ଦୂତ ଆଗକୁ ବାହାରିଆସିଛି। ଉରିଆ ସ୍ମିଥ କହନ୍ତି, ‘ଯଦି ଆପଣ ଏହାକୁ ଦେଖିବେ, ୧୭୯୮ ଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଦୂତର ସନ୍ଦେଶ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଆସୁଛି। ୧୭୯୮ ମସିହାରେ, ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ୧୪ର ପ୍ରଥମ ଦୂତ ଇତିହାସରେ ପ୍ରବେଶ କରେ’—ଏହାହିଁ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଚାରକମାନଙ୍କର ବୁଝାମଣା। ‘ସେହି ସମୟରୁ, ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ୧୪ର ଦୂତ ଦେବଙ୍କ ବିଚାରର ଘଣ୍ଟା ଆସିପହଞ୍ଚିଛି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଆସିଛି, ଏବଂ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟର ଦୂତ ସମୁଦ୍ର ଓ ଭୂମି ଉପରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଆଉ ସମୟ ରହିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଶପଥ କରିଛି। ସେମାନଙ୍କର ଏକାତ୍ମ ପରିଚୟ ନିର୍ବିବାଦ। ଯେକୌଣସି ଯୁକ୍ତି, ଯାହା ଜଣେଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ କରେ, ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପିଢ଼ୀ ଏହି ଦୁଇଟି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ପୂରଣକୁ ଦେଖୁଛି। ବିଶେଷକରି ୧୮୪୦ ଠାରୁ ୧୮୪୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଗମନର ପ୍ରଚାରରେ, ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିସ୍ତୃତ ପୂରଣ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।’

Smiiz bara 1840 fi 1844 ergamaa ergamaa ergamaa wajjin ergamaa jalqabaa Mul’ata 14 keessaa bara 1798tti dhufe jedhu irratti mallattoo kaa’a; garuu ergamaa jalqabaa bara 1840ttis ni mallatteessa, yeroo sanatti ergaan humna argatu. Lallaba dhufaatii keessatti, addumatti bara 1840 irraa hamma 1844tti, raawwatamni isaanii guutuun jalqabe. Iddoon ergamichaa miila tokko galaana irra, kan biraa immoo lafaa irra dhaabachuun bal’ina lallaba isaa agarsiisa. Ergaan kun galaana ce’ee saboota garaagaraatti diriiruu qaba ture; lallabni dhufaatiis dhugumatti buufata ergamaa addunyaa hundumaatti ga’eera. Bara 1840 irraa kaasee, akka Ellen White jedhutti, ergaan ergamaa jalqabaa buufata ergamaa addunyaa hundumaatti geeffame. Kunis yeroo seerri waggaa-guyyaa raajii Macaafa Qulqulluu kufaatii mootummaa Usmaaniyaa tiin mirkanaa’e raawwatame. Yeroo kanatti bal’ina isaanii keessa hin seenu; garuu seenaa Millerootaa fi sochii Iyyata Halkan Walakkaa tiif bu’uura qopheessaa jirra.

Bara 1833tti urjii urjiin samii buʼe. Ellen White kitaaba The Great Controversy, fuula 333 irratti akkana jette: “Bara 1833tti, waggaa lama booda yeroo Miller ifatti ragaa dhufaatii Kiristoos dhihoo taʼe dhiheessuu jalqabe, mallattoo keessaa isa dhumaa kan Fayyisaan akka mallattoo dhufaatii isaa lammaffaatti abdachiise mulʼate. Yesus akkana jedhe: ‘Urjiileen samii irraa ni buʼu.’ Maatewos 24:29. Yohaannis immoo Mulʼata keessatti, yeroo mulʼataan wantoota guyyaa Waaqayyoo dura labsan argu, akkana jedhe: ‘Urjiileen samii irraa gara lafaatti ni buʼan; akkuma muka harbuu yeroo qilleensi jabaan isa sochoosu harbuu isaa hin bilchaatin gatutti.’ Mulʼata 6:13. Raajiin kun rooba urjii guddaa Sadaasa 13, 1833tti taʼeen haala nama dinqisiisuu fi humna qabuun raawwatame.”

ਵਿਲੀਅਮ ਮਿਲਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਇਉਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ:

ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱭ ᱢᱤᱞᱞᱚᱨ, ᱑᱘᱓᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚᱨ ᱨᱮ, ᱥᱟᱨᱣᱟᱡᱚᱱᱤᱱ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱯᱨᱚᱥᱛᱩᱛ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱑᱘᱓᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱤᱯᱤᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱥᱮᱨᱟ ᱚᱱᱛᱚᱨ ᱦᱚᱪᱚ ᱟᱫᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱵᱷᱤᱨᱛᱟ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾

Bara 1840 keessatti, Ellen White raawwatama dinqisiisaa raajii tokko irratti yaada kenniti. Keeyyatni kun yeroo baay’ee Kitaabota Hafuura Raajii keessatti falmisiisaa ta’a; namoonni tokko tokko Uriah Smith isa The Great Controversy keessa galcheera jedhu, garuu falmiileen akkasii hundeen isaanii hin jiru. Isheen waa’ee tartiiba raawwatama raajotaa gara bara 1840tti geessan dubbachaa jirti; isaan keessaa urjiileen kufuu fi Guyyaan Dukkanaa’aan ni keessatti argamu. Isheen akkana barreessiti, “Bara 1840 keessa, raawwatamni raajii dinqisiisaan biraan fedhii bal’aa kakaase.”

ସେ ଯୋସିୟା ଲିଚଙ୍କର କେବଳ ମାନବୀୟ ପୂର୍ବାନୁମାନକୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବାଇବେଲୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛନ୍ତି।

ଉରିଆହ ସ୍ମିଥ୍ ଆମକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 14 ର ପ୍ରଥମ ଦୂତ 1798 ମସିହାରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ଦୂତ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 10 ର ସେହି ଦୂତ। ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ 10 ରେ ଯୋହନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଦୂତଙ୍କ ହାତରୁ ଛୋଟ ପୁସ୍ତକଟିକୁ ନେଇ ଖାଆନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାହା ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ମିଠା ହେବ। ବାଇବେଲୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ବର୍ଷ-ଦିନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଆଧାରରେ ଓଟୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ବିଷୟରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଧରି ପୂର୍ବାଭାସ କରିବା ପରେ, 1840 ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ 11 ତାରିଖରେ ମିଲରାଇଟ ସନ୍ଦେଶ ମିଠା ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ସେହି ଘଟଣା ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେମାନେ ଯେ ସନ୍ଦେଶ ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ, ତାହା ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ମିଠା ହୋଇଗଲା।

ነሐሴ 11, 1840 ላይ መልእክቱ በአፋቸው ጣፋጭ ሆነ። ዮሐንስ፣ የወረደው መልአክ በእጁ የያዘውን ትንሹን መጽሐፍ እንዲወስድ ተነገረው። መልአኩ በነሐሴ 11, 1840 ይወርዳል፥ እናም ይህ የራእይ 10 መልአክ ከራእይ 14 የመጀመሪያው መልአክ ጋር አንድ ነው። የራእይ 14 መልአክ በ1798 በፍጻሜ ዘመን ይመጣል፤ ነገር ግን መልእክቱ በ1840 ኃይል ተሰጠው። ኤለን ዋይት ይህ ክስተት በታወቀ ጊዜ፣ ብዙ ሰዎች ሚለርና ባልደረቦቹ የተቀበሉት የትንቢት ትርጓሜ መርሆዎች ትክክለኛነት እንዳለባቸው ተረጋግጠው ነበር ትላለች። ከ1930ዎቹ ጀምሮ፣ በ1919 የተጀመረ ቢሆንም በተለይም በ1930ዎቹ፣ አድቬንቲዝም ሚለርና ባልደረቦቹ የተቀበሉትን የትንቢት ትርጓሜ መርሆዎች አልተቀበለም—እነዚያ መርሆዎችም የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት የማረጋገጫ ጥቅስ ዘዴ ነበሩ።

ኣብ ታሪኽ ዝቕጽል መለክቲ መንገዲ እቲ ኣብ ግንቦት 1842 ዝተሰርሐ ናይ 1843 ቻርት እዩ። ኤለን ዋይት ከምዚ ትብል፦ ‘እቲ ናይ 1843 ቻርት ብኢድ ጐይታ ከም ዝተመርሐ ርእየ ኣለኹ፣ ከምኡውን ክቕየር ከም ዘይግባእ፣ እቶም ቁጽርታት ከምቲ ንሱ ዝደለዮም ከም ዝነበሩ፣ ኢዱ ድማ ኣብ ልዕሊኦም ከም ዝነበረትን ኣብ ገለ ካብቶም ቁጽርታት ስሕተት ከም ዝሓብአትን ማንም ኢዱ ክሳዕ ዝእለ ክርእያ ከም ዘይከኣለን።’ እዚ ቻርት ኣብ ግንቦት 1842 ዝተሰርሐ ነብያዊ መለክቲ መንገዲ እዩ። ኣብ ሰነ 1842 ድማ እተን ፕሮተስታንት ኣብያተ ክርስትያን ደጆም ምዕጻው ጀመራ፣ እቲ ካልኣይ መልኣኽ ድማ ይመጽእ።

Ragaa Testimonies, jildii tokko, fuula 21 irraa: “Waxabajjii bara 1842 keessa, Obbo Miller Maanii, Poorṭilaand, Mana Kiristaanaa Daandii Casco keessatti leenjii barnoota isa lammaffaa kenne. Kan muraasa irraa kan hafe, mootummaa amantii garaagaraa taʼan hundinuu balballoma mana kiristaanaa isaanii Obbo Miller irratti cufan.” Ellen White akka nutti himtutti, akka Kiristaanota Adveentistii Guyyaa Torbaa taanee, sababaa irraa gara buʼaaatti yaaduu barachuu qabna. Sababni waldoonni amantii Pirotestaantii balballoma isaanii cufanitti isaan geesse seensa chaartii kanaati. Yommuu chaartiin kun Caamsaa keessa dhihaate, waldoonni amantii Pirotestaantii Milleroota gowwummaa keessatti kufan, fanatiksiiwwan taʼan jedhaniiru.

ᠡᠩ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠤᠷᠠᠮ ᠬᠤᠭᠤᠷᠠᠯ ᠨᠢ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠴᠢ ᠮᠤᠨ. 《The Great Controversy》-ᠶᠢᠨ 393 ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠨᠢᠭᠤᠷ-ᠠᠴᠠ:

ସମୟର ବିଳମ୍ବ ପ୍ରଥମ ନିରାଶା ଅଟେ, ଯାହା ମାର୍ଚ୍ଚ 22, 1844ରେ ଆସିଥିଲା। ମିଲେରାଇଟମାନେ ବାଇବେଲୀୟ ସମୟ-ଗଣନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି 1843 ମସିହାରେ ଜଗତର ଶେଷ ହେବ ବୋଲି ପୂର୍ବକଥନ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭୁ ଆସିନଥିବାରୁ, ମାର୍ଚ୍ଚ 22, 1844ରେ ପ୍ରଥମ ନିରାଶା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେହିଠାରୁ ଏହାହିଁ ବିଳମ୍ବର ସମୟ ଅଟେ।

Kun yeroo tursiisaa fakkeenya durboota kudhanii keessatti, Habaqquuq 2 keessatti, fi Daani'el 12 keessatti ibsame dha. Daani'el 12:11 akkana jedha, “Yeroo aarsaan guyyuu dhiʼifamu irraa kaasee...” Qajeelchitoonni jalqabaa amantaan alagaa bara 508 keessatti, Kiloovis Visigootota moʼachuun gadi qabamuu isaa hubatanii turan. Yeroo amantaan alagaa irraa fudhatamu fi papaasummaan dhaabamu (waggaa soddomaa booddee, jechuunis bara 538 keessatti) irraa kaasee guyyoonni 1290 ni jiraatu. Lakkoofsi itti aanu akkana jedha, “Kan eeggee guyyaa kuma tokkoo dhibba sadii fi soddoma shan gaʼu mootummaa qabaadha.” 508 irratti 1335 dabaluun 1843 taʼa. “Kan bara 1843 gaʼu mootummaa qabaadha.” Lakkoofsi 1335 kun yeroo tursiisaa agarsiisa; jechuunis, “Kan eeggee bara 1843 gaʼu mootummaa qabaadha.” Yoo hubannaa qajeelchitoonni jalqabaa waaʼee aarsaa guyyuu qaban, akkuma Ellen White gootu, jabeessitee qabatte, kun ifaadha.

Kana caala ifa gochuudhaaf, Isaayyaas 30:18 akkana jedha, “Kanaafis Gooftaan ni eega.” Asitti, Gooftaan fakkeenya durboota kudhanii keessatti misirrichadha; innis ni tura. “Kanaafis inni isiniif ayyaana haa godhuuf misirrichi ni tura; kanaafis inni isiniif araara haa godhuuf ol ni jedhu; Gooftaan Waaqayyo murtii ti. Warri isa eegan hundinuu eebbifamoodha.” Kun Daani’el 12:12 wajjin wal sima: “Namni eeggatee 1335tti dhufu eebbifamaadha.” Misirrichi Bitootessa 22, 1844 irratti ni tura. Abdii kutannaa isa jalqabaatti dhufuu fi achiis eeggachuu wajjin eebbi tokko wal qabatee jira. Yommuu as geessan, eeggachuu qabdu. Maal eeggattu? Habaqquuq 2:3 akkana jedha, “Mul’anni yeroon itti murtaa’eef amma iyyuu jira; garuu dhuma irratti ni dubbata, sobas hin ta’u; yoo tures isa eegi.” Eebbi 1335tti dhufu keessaa jechuun, eebba seenaa kanaatti dhufuu, iddoo Gooftaan Iyya Halkan-Walakkaa raawwatuuti.

ଅର୍ଲି ରାଇଟିଙ୍ଗ୍ସ, ପୃଷ୍ଠା 238 ରୁ: ‘ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାର ଶେଷାଭାଗ ସମୀପେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏକ ମହାନ ଆଲୋକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୀପ୍ତିତେଜସ୍ୱୀ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଆଲୋକର କିରଣଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାମୟ ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତମାନଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣିଲି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚରଣ କରୁଥିଲେ, “ଦେଖ, ବର ଆସୁଛନ୍ତି।”’ ଏହାହିଁ ଥିଲା ମଧ୍ୟରାତ୍ରିର ଘୋଷଣା, ଯାହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଥିଲା। ଅଗ୍ରଗାମୀମାନେ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା 1798 ମସିହାରେ ଆସିଥିଲା, କିନ୍ତୁ 1840 ମସିହାରେ ଓଟୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ସହିତ ଏହା ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ଇତିହାସରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟବିନ୍ଦୁରେ ଆସେ ଏବଂ ତାହା ପରେ ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା March 22, 1844 ରେ ଆସିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ ଚର୍ଚ୍ଚମାନେ ମିଲରାଇଟ୍ ବାର୍ତ୍ତା ବିରୋଧରେ ନିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରିର ଘୋଷଣା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା October 22, 1844 ରେ ଆସେ, ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ 18 ର ସେହି ପ୍ରବଳ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତ ଏହା ସହ ଯୋଗ ଦେବାବେଳେ ଏହା ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାର୍ତ୍ତା ଇତିହାସରେ ଆସେ ଏବଂ ତାହା ପରେ ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

Iyya Waaqessaa halkan walakkaa ergamaa lammaffaa sanaaf humna kenne. Qulqulloonni abdii kutatan akka dammaqanii hojii guddaa isaanii dura jiruuf akka qophaaʼan, ergamoonni mootummaa waaqaa irraa ergaman. Namoonni dandeettii guddaa qaban ergaa kana fudhachuuf jalqaba hin taane. William Miller ergaa kana fudhachuuf nama jalqabaa hin turre; faallaa kanaatiin, inni nama isa dhumaa ergaa sana fudhate ture. Inni ergaa sana hubachuudhaan nama dandeettii guddaa qabu ture; yeroo Samuel Snow immoo isa jalqabaa ture. Warri duraan hojii keessatti dura buʼanii turan, ergaa sana fudhatanii iyya sana babalʼisuuf gargaarsa gochuudhaan warra dhumaa turan. Seenaadhaanis, nama dhumaa ergaa Iyya Waaqessaa halkan walakkaa sana fudhate William Miller ture.

ପ୍ରବଳ ସଂଘର୍ଷ, 376 ରୁ:

ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱟᱫᱽᱵᱮᱱᱴᱤᱥᱴ ᱪᱚᱨᱪ ᱨᱮ ᱡᱮ ᱱᱮᱛᱟᱹᱜᱠᱚ ᱪᱚᱨᱪ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱤᱵᱷᱮᱴ ᱚᱲᱟᱜᱠᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱥᱤᱠᱷᱟᱹᱣ ᱠᱮ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱠᱚ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱤᱞᱞᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱟᱸᱫᱚᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱜᱩᱭ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱟᱹᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾

Kitaaba Jaarsaa Damsteegt, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission jedhamurraa, Miiller labsiin Daani’eel 8:14 fi ergamaa isa jalqabaa Mul’ata 14 keessa jiru Iyya Halkan Walakkaa—“Kunoo, Misirrichi dhufeera” jedhamee turee amana ture. Inni ergaan kun dhufaatii lammaffaa Kiristoos adda baasaa akka ture amana ture. Miiller seenaa guutuun Iyya Halkan Walakkaa akka ture yaada ture; Ellen White garuu Iyya Halkan Walakkaan yeroo murtaa’e tokkootti akka raawwatame ibsiti. Samuel Snow dhiheessa isaa “Iyya Halkan Walakkaa Dhugaa” jedhee mata duree kenne; kunis barsiisa Millerite kan Iyya Halkan Walakkaa ergaa waliigalaa akka ta’e irraa adda baasuuf ture.

Warri hafuuraa caalaa qaban ergaa sana jalqaba fudhatan; warri duraan hojii keessatti dursitoota turan garuu isa dhumaa irratti fudhatanii iyya sana guddisuuf gargaaran. William Miller inni bara 1833 irraa eegalee hojii sana hoogganaa ture, yeroo Ergaan Halkan Walakkaa sun Hagayya 1844tti dhufe keessatti isa wajjin wal’aansoo guddaa qaba ture. Inni waldoota amantii irraa adda baʼuu irratti mirkanaaʼaa hin turre; akkasumas waggoota hedduudhaaf waaʼee Ergaa Halkan Walakkaa sana hubannoo biraa barsiisaa ture.

ଉଇଲିୟମ୍ ମିଲର୍ ଲେଖିଥିଲେ:

ܒܐܝܪ 1842، ܐܬܦܪܣܝܬ ܟܪܛܝܣܬܐ ܕ1843، ܘܐܡܪܘ ܠܗ ܐܚ̈ܐ ܠܡܝܠܪ ܕܢܥܒܪ ܠܗ ܠـ“if” ܡܢ ܡܩܪܒܢܘܬܗ.

ሚለር እንዲህ ብሎ ጻፈ፤ “በ1843 ዓ.ም. ውስጥ፣ እጅግ ከፍተኛ የሆኑ የነቀፋ መግለጫዎች በጋዜጦችና በአንዳንድ መድረኮች ከእኔና ከእኔ ጋር በተባበሩት ላይ ተጭነው ነበር። ዓላማዎቻችን ተወቅሰው ነበር፣ መርሆቻችን በተሳሳተ ሁኔታ ተወክለው ነበር፣ ባህርያችንም ተሳድቦ ነበር።” ጊዜውም አለፈ፣ እና መጋቢት 21, 1844 ጌታ ሳይገለጥ አለፈ። ቅር መሰኘቱ ታላቅ ነበር፣ እና ብዙዎች ከእነርሱ ጋር ከዚያ በኋላ አልተጓዙም። ከዚህ በፊት፣ ከ1840 ጀምሮ፣ የሚለሪቶች ቁጥር በግምት 200,000 ያህል ነበር፤ ነገር ግን በዚህ ደረጃ 50,000 ብቻ ቀርተው ነበር።

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ସମୟ ଅତୀତ ହେବା ପରେ, ମିଲର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟାବଧି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିଜ ନିରାଶାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଆସ୍ଥାକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଲେ। 1844 ମସିହାର ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ସେ ସପ୍ତମ ମାସର ଆନ୍ଦୋଳନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ମୋଶାଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆଚାର-ଅନୁଷ୍ଠାନ ସେହି ମାସକୁ ସୂଚନା କରୁଥିବା ବିଷୟରେ ଅଠାର ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏକ ପତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅଂଶଗ୍ରହଣ ନଥିଲା। ସେ ଏହା ଆଶା କରିନଥିଲେ ଯେ, ସେହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ଏପରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯିବ କିମ୍ବା ଏପରି ପ୍ରମାଣରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଧାରର ପରୀକ୍ଷା କରାଯିବ। 1844 ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର 22ର ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ କୌଣସି ସହଭାଗିତା ରଖିନଥିଲେ। 1844 ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର 6 ତାରିଖରେ ହାଇମ୍ସଙ୍କୁ ଲେଖିଥିବା ଏକ ପତ୍ରରେ, ମିଲର ଲେଖିଥିଲେ, ‘ସପ୍ତମ ମାସରେ ମୁଁ ଏମିତି ଗୌରବ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି... ଏବେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଧନ୍ୟ ହେଉ, ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଏକ ସମନ୍ୱୟ, ଏକ ସମ୍ମତି ଦେଖୁଛି, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଆସୁଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିନଥିଲି। ହେ ମୋର ପ୍ରାଣ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଅ। ଭାଇ ସ୍ନୋ, ଭାଇ ସ୍ଟୋର୍ସ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୋର ଆଖି ଖୋଲିଦେବାରେ ତାଙ୍କର ସାଧନତ୍ୱ ପାଇଁ ଧନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ପ୍ରାୟ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲି। ଗୌରବ, ଗୌରବ, ଗୌରବ, ଗୌରବ।’

ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ, ᱢᱤᱞᱞᱮᱨ ᱢᱤᱰᱱᱟᱭᱴ ᱠᱨᱟᱭ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱷᱟᱵᱱᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱠᱚ ᱩᱛᱥᱟᱦᱤ ᱩᱱᱢᱟᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱩᱞ ᱠᱮᱫᱟ। ᱰᱟᱢᱥᱴᱤᱜᱽᱛ ᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱱᱳ ᱢᱤᱰᱱᱟᱭᱴ ᱠᱨᱟᱭ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱨᱮᱠᱷᱟᱨᱚᱦᱚᱭ ᱢᱤᱞᱞᱮᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ।

Lakkoobsi Snow, kan ji’a Bitootessa 1844tti maxxanfamanii, walga’ii kaampii Exeter kan Hagayya 12–17, 1844tti godhametti hamma ga’utti xiyyeeffannoo xiqqoo qofa kakaase. Achitti, guyyaan inni deebi’uu Kiristoosiif murteesse sirriin Millerootota baay’ee kakaasee, tattaaffii isaanii hojii ergamummaa gara olaantummaa isaatti geesse. Deebiin isaanii sochii Ji’a Torbaffaa jedhamuun beekame. Hoggantoonni Millerootaas jalqaba irratti shakkii qabaatan iyyuu, torban muraasa taatee eegamaa sana dura, sochichatti makamanii ilaalchi Snow maxxanfamee deggaramu akka danda’u heyyaman.

Joseef Beets akka erga walga’ii kaampii Ekseeter booda, yeroo inni keessa konkolaattota baaburaa keessa deemaa turetti, sagaleewwan, “Kunoo, misirrichi dhufaa jira!” jedhanii irra deddeebi’anii dubbatan dhaga’uu isaa himate. Sochiin kun ji’oota lama keessatti Ameerikaa Guutuu keessa faca’ee, gaafa Onkoloolessa 22, 1844tti Abdii Guddaa Cabsuu sanatti geesse.

ዳምስቲግት በ1844 ዓ.ም. ዲሴምበር 28–29 በሂምስና ሚለር ተሳትፎ ስለተካሄደው የአድቬንቲስቶች ዝቅተኛ ሃምፕተን ጉባኤ አስተያየት ይሰጣል። ሂምስ ቅዱሳንን ማጽናናት፣ የክርስቲያንን ዓለም ማንቃት፣ እና ለኃጢአተኞች መዳንን ማወጅ አስፈላጊ መሆኑን ገፋፋ። ከጥቂት ሳምንታት በኋላ የአድቬንት ፕሬስ እንደ ገና ሥራ ጀመረ፣ እና ሂምስ የመዳን በር ክፍት መሆኑን አወጀ። ሚለር በቀስታ ከእጅግ ጽኑ ከሆነው የተዘጋ በር ጽንሰ-ሐሳብ ተወስዶ ወደ መጀመሪያው ስለ እኩለ ሌሊት ጩኸት ያለው አመለካከት ተመለሰ። በዚያው ወር ውስጥ ኤለን ዋይት የመጀመሪያዋን ራእይ አገኘች፣ እርሱም የእኩለ ሌሊት ጩኸትን የሚክዱ ሰዎች ከመንገዱ ላይ እንደሚወድቁ ያሳየ ነበር። ያ ራእይ ከማንኛውም ሰው ያነሰ ሳይሆን ለዊልያም ሚለርም እኩል ነበር።

ଅର୍ଲି ରାଇଟିଙ୍ଗ୍ସ, ପୃଷ୍ଠା 257 ରୁ:

ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି ସବାଥ। ଯେତେବେଳେ ମିଲର ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ଦିଗକୁ ଝୁକୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ସେଠାରୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ। ମାନବୀୟ ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ରଖିଲା ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଅବିଚଳ ରଖିଲା। ଶେଷରେ ମିଲର ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ—ସବାଥ—ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜ କଣ୍ଠ ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ। ସେ ସେହି ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯାହା ତାଙ୍କର ନିରାଶାକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଇଥାନ୍ତା ଏବଂ ଅତୀତ ଉପରେ ଆଲୋକ ଓ ମହିମା ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତା। ସେ ଦୈବୀ ଜ୍ଞାନର ପରିବର୍ତ୍ତେ ମାନବୀୟ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ଭରସା କଲେ। ଶ୍ରମ ଓ ବୟସରେ ଭଙ୍ଗୁର ହୋଇଥିବାରୁ, ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟରୁ ଦୂରେ ରଖିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ପରି ସେ ତେତେଟା ଦାୟୀ ନଥିଲେ। ପାପ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି। ଯଦି ମିଲର ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ଦେଖିପାରିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଅନେକ ବିଷୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଭ୍ରାତାମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏପରି ଗଭୀର ସ୍ନେହର ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ ଯେ, ସେ ଭାବିଲେ ସେ କେବେବି ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅଲଗା ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଶକ୍ତି ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟରୁ ଦୂରେ ଆଣିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ପାଇଁ ସମାଧିରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୋଶା ଭୁଲ କରିଥିଲେ; ସେହିପରି, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ କନାନକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ମିଲର ମଧ୍ୟ ଭୁଲ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ; ତାହା ପାଇଁ ହିସାବ ସେମାନେ ହିଁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ସେବକଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧୂଳିକଣାକୁ ପାହାରା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷ ତୁରୀର ଶବ୍ଦରେ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବେ।

Xumura irratti, William Miller dhuma addunyaatti Warra Adventistii Guyyaa Torbaffaa fakkeenya. Mul’anni jalqabaa Ellen White kan bara isheetiif caalaa kan bara keenyaati. Dhuma addunyaatti, Warri Adventistii Guyyaa Torbaffaa ifa Iyya Halkan Walakkaa ni didu. Ifti Iyya Halkan Walakkaa seenaa kana hubachuudhaan qofa hubatamuu danda’a. Abdii kutannoon jalqabaa sochii Millerite warra sababoota dogoggoraatiif achi turan irraa qulqulleessee, ummata immoo muuxannoo qormaataa isaanii Gara Qulqulluu Hundumaa keessatti isaan galchuuf qopheesse. Warri gara abdii kutannaa jalqabaatti dhufan kan eebbifaman ta’an qofa yoo hamma Onkololeessa 22, 1844tti eeganidha. Yeroon kun ummata Inni Gara Qulqulluu Hundumaatti walitti qabuu uumuuf Waaqayyo biraa kan qophaa’edha. Iyya Halkan Walakkaa diduu fi karaa irraa kufuun seenaa guutuu kana diduu dha.

Wiiliyaam Miiler dogoggora sadii hojjete, nusis yeroo hunda qoruumsa sadiin qoramna. Dogoggorri isaa inni jalqabaa Onkoloolessa 1844 keessa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa diduu isaa ture. Inni lammaffaan nama dhaggeeffachuu isaati malee Waaqayyoon miti; kunis gara dogoggora isaa isa sadaffaatti isa geesse: Sanbata diduutti. Dhuma biyya lafaatti, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa seenaa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa fi waamicha daandiiwwan duriiitti deebi'uuf kennamu ni didu, sababni isaas isaan geggeessitoota isaanii dhaggeeffatu. Akkas gochuudhaan, mallattoo bineensaa fudhachuuf of qopheessu; adeemsa qoruumsa sadarkaa sadii Miiler irra deebi'uudhaan, adeemsi sunis akka isaan ergaa fi seenaa Iyya Waamicha Halkan Giddugaleessaa wajjin walitti dhufeenya qaban irraa jalqaba.

Raajii jalqabaa irraa gara abdii kutannaa lammaffaatti seenaa ilaallatan raajiiwwan lama qofa jiru: guyyoota 2300 (“Mulʼanni yoo tursiifame iyyuu, isa eegi”) fi 2520. 2520 diduun Iyya Giddugaleessaa diduu dha. Iyya Giddugaleessaa diduun immoo karaa irraa kufanii gara addunyaa hamaa gadii jiru sanaatti buʼuu dha.

Kana irratti ibsa itti fufinsaan dhiheessa itti aanu keessatti ni deebina.