ሴሉከስ ሣልሳይ ሴራውኑስ ከ226 እስከ 223 ቅድመ ክርስቶስ ድረስ እንደ ንጉሥ ለአጭር ጊዜ ገዛ፤ ከዚያም ተገደለ ወይም በምስጢራዊ ሁኔታ ሞተ። ሴሉከስ ሣልሳይ የአንቲዮክስ ሣልሳይ ቀጥተኛ ቀዳሚ ነበር። እነዚህ ሁለቱ ወንድሞች በአሥረኛው ቁጥር የተጠቀሱትን “ልጆች” ይወክላሉ፤ እንዲሁም በ1989 ሬገንንና ቡሽን ይወክላሉ።

Garuu ilmaan isaa ni kaafamu; tuuta humna guddaa walitti ni qabus; innis tokko dhugumaan ni dhufa, ni lola’ee ni darba; ergasii ni deebi’a, hamma daandii isaa jabaa sanaattis ni kaafama. Daani’el 11:10.

Keeyyanni kudhan sadaffaa isa sadaffaadha; innis bara 1989 keessatti “yeroo dhumaa” ni bakka bu’a. Inni Daani’el boqonnaa kudha tokko keeyyata afurtamaa fi Isaayyaas boqonnaa saddeet keeyyata saddeet wajjin walitti hidhata. Walqabsiisni keeyyattoota sadan kanaa, keeyyanni kudha tokko waraana yeroo ammaa Yukireen keessatti gaggeeffamaa jiru akka bakka bu’u ni adda baasa; keessattiis Puutiin fi Zelenskyy akka mormitoota lola Raafiyaa, isa keeyyata kudha tokkom keessatti ibsameen bakka buufamanitti ni mul’atu. Keeyyanni kudha lama booddee waraana Yukireenii fi carraa Puutiin ni ibsa. Keeyyattoonni kudha sadii irraa hanga kudha shaniitti lola Paaniyemii dha.

Lakkoofsi lakkoobsa kudhanii “yeroo dhumaa” dha; akkasumas, seerota dhugaan “yeroo dhumaa”tti hiikamuun wal qabatan wajjin walsimuudhaan, lakkoobsi kun, jechuunis lakkoobsi tokko qofa taʼus, sararoota raajii hedduu of keessaa qaba. Lakkoobsi kudhan kun jalqaba seenaa dhokataa lakkoobsa afurtamaa ibsa; kunis jalqaba sochii ergamaa sadaffaa fi mallattoo kaaʼamuu dhibba afurtamii afur kuma ibsa.

Aayaanni kun yeroo torbanii Seera Lewwota Boqonnaa Digdamii Jaha keessatti ibsaman, akka mul’ata Isaayyaas boqonnaa torbaffaatti jalqabu keessatti adda baafamanitti walitti hidhata. Hidhanni sun waaqummaa fi namummaa walitti makamuusaa agarsiisa; kunis xumurama iccitii Waaqeffannaa dhugaa yeroo malakata torbaffaatiin sagaleeffamu keessatti, kan inni balaa sadaffaa Islaamaa ta’e, ibsa.

Lakkoofsi kun bara dhumaatti akka ta’e 1989 ni mallatteessa; walitti hidhata yeroo torbanii kan Leewwota digdama ja’aa wajjinis, dhugaa hundee William Miller, akkasumas fincila 1863 of keessatti qabata. Lakkoofsi kun seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa jalqaba. Kanaafuu inni beekumsa dabalaa bara dhumaatti, innis 1989tti dhufu, keessaa qaama barbaachisaa dha; akkasumas fakkeenya raajii taateewwan alaa kanneen seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa ijaaran jalqaba; walitti hidhata isaa yeroo torbanii wajjinis, taateewwan keessaa seenaa 1989 fi seera Dilbataa gidduu jiru ni adda baasa.

Lakkoofsi kudhan mallattoo qorumsaati; walitti dhufeenyi lakkoofsota kanaas mul’ata Isaayyaas boqonnaa torbaa wajjin qabdu, kan hubannoo dhugaa irratti xiyyeeffannoo kaa’u dha.

ସିରିଆର ମୁଣ୍ଡ ଦମାସ୍କସ, ଏବଂ ଦମାସ୍କସର ମୁଣ୍ଡ ରେଜିନ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏଫ୍ରାଇମ ଭଙ୍ଗିଯିବ, ଯେପରି ସେ ଆଉ ଜନସମୂହ ନ ରହେ। ଏବଂ ଏଫ୍ରାଇମର ମୁଣ୍ଡ ସମାରିଆ, ଏବଂ ସମାରିଆର ମୁଣ୍ଡ ରେମଲିଆର ପୁଅ। ଯଦି ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ ନାହିଁ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସ୍ଥିର ହେବ ନାହିଁ। ଯିଶାଇୟ 7:8, 9.

Yoo hin hundeeffamtuu akka “mataan” magaalaa mootummaa (Saamariyaa fi Damaasqoo) fi mootii (Reziinii fi ilma Remaaliyaa Peqaa) agarsiisu yoo hin amanne, hin dhaabattan. Mallattoolee wal jijjiiramanii fayyadaman sadan sana, haala Isaayyaas boqonnaa saddeet, lakkoofsa saddeet keessatti, (kan mul’ata boqonnaa torbaa wajjin tokko ta’e) yoo hin hubanne, ergasii Puutiinii fi Raashiyaa akka mootii kibbaa lakkoofsoota kudha tokko hamma kudha shaniitti adda baasuu hin dandeessan.

Kanaafuu amma kunoo, Gooftaan bishaanota laga sanaa, jajjaboo fi baayʼee, isaan irratti in fida; inni jechuun mooticha Asoorii fi ulfina isaa hundumaa; innis yaaʼoowwan isaa hundumaa irra ol in baʼa, qarqara isaa hundumaas in darba; Yihuudaa keessaas in ceʼa; in lolaaʼa, irraas in darba, hamma mormaatti in gaʼa; diriiruun qoochoo isaa balʼina biyya keetii guutummaatti in guuta, yaa Imaanuyel. Isaayyaas 8:7, 8.

Mata-dureen keewwata lakkoofsa kudhanaa adeemsa qormaataa sadarkaa sadiiti; inni yeroo dhumaa irratti jalqabee, seera Dilbataa irratti cufiinsa carraa araaraa geessuutti nama geessa.

Innis akkana jedhe, Deemi karaa kee, Daani’el; sababiin isaas dubbiiwwan kun hanga yeroo dhumaatti cufamanii fi chaappaa godhamanii jiru. Namoonni baay’een ni qulqulleeffamu, ni addeeffamu, ni qoramuu; hamoonni garuu hamminaan ni hojjetu; hamoota keessaa tokko illee hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu. Daani’el 12:9, 10.

Yeroo “dhumaatti” macaafni Daani’el “ni banama,” adeemsi qorumsa sadarkaa sadii qabu, kan “qulqulleeffaman, adii ta’an, qorataman” jedhuun bakka bu’ames ni jalqaba. “Warri ogeeyyiin” ni hubatu; “warri hamoonni” garuu hin hubatan. Hanqinni hubannaa isaanii, akkuma fakkeenya durboota kudhanii keessatti hanqinni zayitii isaanii ittiin bade sana, isaanis akka badan godha.

Uummanni beekumsaan dhabamuudhaan badaniiru; ati beekumsicha waan tuffatteef, anis si tuffadha, akka ati anaaf lubummaa hin taanitti; ati seera Waaqa keetii waan irraanfatteef, anis ijoollee kee nan irraanfadha. Hosea 4:6.

“Uummanni koo” jechuun uummata kakuu jechuudha; uummanni kakuu kunis “beekumsa dhabuudhaan” didamee ni bada. Seerri Dilbataa Ameerikaa keessatti mallattoo karaa wantoonni itti irraanfataman yookaan itti yaadataman dha. Yeroo sana “Guyyaa Sanbataa yaadadhu” jechuun dhugaa yeroo ammaa ti. Achittis sagaagaltuun Xiiroos ni yaadatamti. Achittis Waaqayyo Mul’ata keessatti cubbuuwwan Baabilon ni yaadata.

Kana anis sagalee biraa samii irraa dhaga’e, “Yaa saba koo, cubbuu ishee keessatti akka hirmaattota hin taaneef, dha’icha ishee irraas akka hin qoodamneef, ishee keessaa ba’aa” jedheen. Cubbuun ishee hanga samii ga’eeraatii; Waaqayyo hammina ishee yaadateera. Akkuma isheen isiniif deebiste sana isheedhaaf deebisaa; hojii ishee akkuma ta’e sanaan dachaa lama isheedhaaf kennaa; xoofoo isheen itti guutte sana keessatti dachaa lama isheedhaaf guutaa. Mul’ata 18:4–6.

⠊⠞ ⠊⠎ ⠞⠓⠑⠗⠑ ⠞⠓⠁⠞ ⠞⠓⠑ ⠉⠓⠊⠇⠙⠗⠑⠝⠂ ⠕⠗ ⠞⠓⠑ ⠏⠗⠕⠏⠓⠑⠞⠊⠉ ⠇⠁⠎⠞ ⠛⠑⠝⠑⠗⠁⠞⠊⠕⠝ ⠕⠋ ⠇⠁⠕⠙⠊⠉⠑⠁⠝ ⠁⠙⠧⠑⠝⠞⠊⠎⠍ ⠊⠎ ⠉⠥⠞ ⠕⠋⠋⠲ ⠊⠞ ⠊⠎ ⠞⠓⠑⠗⠑ ⠞⠓⠁⠞ ⠞⠓⠕⠎⠑ ⠺⠓⠕⠍ ⠙⠁⠝⠊⠑⠇ ⠉⠁⠇⠇⠎ ⠞⠓⠑ “⠺⠊⠉⠅⠑⠙” ⠍⠁⠝⠊⠋⠑⠎⠞ ⠞⠓⠁⠞ ⠞⠓⠑⠽ ⠓⠁⠙ “⠋⠕⠗⠛⠕⠞” ⠛⠕⠙’⠎ ⠇⠁⠺⠂ ⠁⠝⠙ ⠞⠓⠑ ⠏⠕⠗⠞⠊⠕⠝ ⠕⠋ ⠛⠕⠙’⠎ ⠇⠁⠺ ⠺⠓⠊⠉⠓ ⠞⠓⠑⠽ ⠋⠕⠗⠛⠕⠞ ⠊⠎ ⠛⠕⠙’⠎ ⠏⠗⠕⠏⠓⠑⠞⠊⠉ ⠗⠥⠇⠑⠎ ⠕⠗ ⠇⠁⠺⠎⠲ ⠞⠓⠑ ⠉⠕⠝⠞⠑⠭⠞ ⠊⠎ ⠉⠇⠑⠁⠗⠇⠽ ⠞⠓⠁⠞ ⠞⠓⠑⠽ ⠇⠁⠉⠅ ⠞⠓⠑ “⠅⠝⠕⠺⠇⠑⠙⠛⠑” ⠞⠓⠁⠞ ⠊⠎ ⠊⠝⠉⠗⠑⠁⠎⠑⠙ ⠺⠓⠑⠝ ⠞⠓⠑ ⠃⠕⠕⠅ ⠕⠋ ⠙⠁⠝⠊⠑⠇ ⠊⠎ ⠥⠝⠎⠑⠁⠇⠑⠙⠲ ⠙⠁⠝⠊⠑⠇ ⠉⠕⠝⠞⠗⠁⠎⠞⠎ ⠞⠓⠑ “⠺⠊⠎⠑” ⠺⠊⠞⠓ ⠞⠓⠑ “⠺⠊⠉⠅⠑⠙” ⠁⠝⠙ ⠚⠑⠎⠥⠎ ⠞⠓⠑ “⠺⠊⠎⠑ ⠧⠊⠗⠛⠊⠝⠎” ⠺⠊⠞⠓ ⠞⠓⠑ “⠋⠕⠕⠇⠊⠎⠓ ⠧⠊⠗⠛⠊⠝⠎⠲” ⠁⠍⠕⠎ ⠊⠙⠑⠝⠞⠊⠋⠊⠑⠎ ⠞⠓⠑ ⠎⠁⠍⠑ ⠉⠇⠁⠎⠎ ⠁⠎ “⠋⠁⠊⠗ ⠧⠊⠗⠛⠊⠝⠎” ⠁⠎ ⠞⠓⠕⠎⠑ ⠺⠓⠕ ⠁⠗⠑ ⠥⠝⠁⠃⠇⠑ ⠞⠕ ⠋⠊⠝⠙ ⠞⠓⠑ ⠏⠗⠕⠏⠓⠑⠞⠊⠉ ⠍⠑⠎⠎⠁⠛⠑ ⠗⠑⠏⠗⠑⠎⠑⠝⠞⠑⠙ ⠃⠽ ⠞⠓⠑ ⠑⠁⠎⠞⠂ ⠝⠕⠗⠞⠓ ⠁⠝⠙ ⠎⠑⠁⠎⠲

Kunoo, guyyoonni ni dhufu, jedha Waaqayyo Gooftaan, ani beela biyya keessa nan erga; beela buddeenaa miti, dheebuu bishaaniis miti, dubbii Waaqayyoo dhagaʼuu garuu ti: Isaanis dubbii Waaqayyoo barbaaduuf galaana irraa gara galaanaatti, kaabaa irraas hamma bahaaatti asii fi achi ni joorsu, garuu hin argatan. Guyyaa sana keessatti dubartoonni dargaggoon bareedoonii fi dargaggoonni dheebuudhaan ni laafu. Warri cubbuu Samaariyaa dhaan kakatan, “Yaa Daan, waaqni kee jiraata,” jedhan, “Akkaataa Bersheebaa jiraata,” jedhanis, isaan iyyuu ni kufu, deebiʼaniis gonkumaa hin kaʼan. Amoos 8:11–14.

Ergaan isaan argachuu hin dandeenye bakka isaan barbaadaa jiran keessatti ni fakkeeffama; isaan “galaana irraa gara galaanaatti, kaabaa irras gara bahaatti” yommuu “naanna’an.” Amoos akka jedhu, “durbootiin miidhagoon” kun “Dubbii Waaqayyoo” dhagaʼuu dhabuu keessatti “beela” keessa jiru; akkasumas “guyyaa sana keessa dubbii Waaqayyoo barbaaduuf asii fi achi ni fiigu, garuu hin argatan.” Ergaan yeroo dhumaa keessatti bara 1989tti guutamuu lakkoofsa afurtamaa fi akkasumas lakkoofsa kudhamaa boqonnaa kudha tokkoffaa irratti kitaaba Daaniʼel keessaa hiikamee baname, lakkoofsota lamaan dhumaa boqonnaa kudha tokkoffaa keessatti gabaabinaan ibsameera.

Garuu oduun bahaa keessaa fi kaabaa keessaa isa ni jeeqxi; kanaafuu inni baayʼee aaree baayʼee barbadeessuu fi guutummaatti balleessuudhaaf ni baʼa. Inni dunkaana mootummaa isaa galaanota gidduutti, tulluu mootummaa qulqulluu ulfina-qabeessa sana irratti ni dhaaba; taʼus inni dhuma isaa ni gaʼa, kan isa gargaarus hin jiru. Daaniʼel 11:44, 45.

ዘይቲ ዘይብለን ዓያሱ፣ መልክዐኛታትን እኩያትን ደናግል፣ ከምኡ’ውን መልእኽቲ ምብራቕን ሰሜንን ባሕርታትን ዝነጸጉ፣ ፍልጠትን ኪዳን እግዚኣብሔርን ሕጉን ዝነጸጉ ኣብ ሕጊ ሰንበት ኣምላኽ ይዝክሮም እዩ። ኣብ ፍቕዲ ዓሰርተ ክሳዕ ዓሰርተ ሓሙሽተ ሰለስተ ውግኣት ተወኪሎም ኣለዉ። ነዞም ሰለስተ ውግኣት ናብ ሰለስተ ታሪኻት እፈልዮም እየ፣ ግናኸ ብሓባር እንተ ተመልከቱ ሓደ መስመር እውን እዮም፣ ምኽንያቱ ፍቕዲ ዓሰርተ “ጊዜ መወዳእታ” ይኸፍት እሞ ስለዚ ሰለስተ-ደረጃ መርመራ ይጅምር።

Lakkoofsi kudhan san yeroo torbuu Seera Lewwota boqonnaa digdamii jaha keessatti ibsamee fi kanaaf hundee Aadvantizimii fi hojii William Miller waliin wal qabata. Tarkaanfiin lammaffaan tarkaanfiiwwan sadan keessaa qoricha mul’ataa ti; innis yeroo ifni lakkoofsa kudha tokkoo fi waraanni Yukireen ifatti baname jalqabe. Qorichi lammaffaan mul’ataa dha; innis dandeettii keenya taateewwan yeroo ammaa Dubbii raajii Waaqayyoo ifaan hubachuu ilaalchisee qoricha ta’uu isaa agarsiisa. Qorichi sadaffaan lola Paaniyuum kan lakkoofsa kudha shanii keessatti argamu dha; achittis maqaan Simoon Barjonaa gara Pheexirositti jijjiirame; akkasumas yeroo qormaanni cufamutti, jechuunis seera Dilbataa kan lakkoofsa kudha jahaatti dura, chaappamuu nama dhibba afurtamii afur kuma sana mallatteesse.

Yommuu nuti mul’ata Antiokas Maagnuus waraana sadan lakkoofsa kudhan, kudha tokkoo fi kudha shan keessatti ibsaman keessaa tokkoon tokkoon isaanii keessatti ilaallu, seenaa lakkoofsa sagal irraa hamma kudha jahaatti jiru, jechuunis ka’uu fi kufaatii raajii sobaa raajii Kitaaba Qulqulluu keessa jiru illee ni argina.

Aayyanni tokko hamma afuritti humna bineensa guddicha sanaa ka’uu fi kufuu adda baasu. Aayyaanni sagal fi kudhan immoo wal duraa duubaan bara 1798 fi 1989 adda baasu; akkasumas kana gochuun, aayyaanni sagal irraa kaasee hamma kudha jahaatti raajicha sobaa ka’uu fi kufuu adda baasu. Aayyaanni afurtamni hamma afurtamni shanitti immoo bineensa sana ka’uu fi kufuu bakka bu’u. Aayyaanni sagalii fi kudhanis akkasuma bara 1798 fi 1989 keessatti “dhuma baraa” lamaan kan aayyaana afurtamaa wajjin wal simatu.

Obboleettiin Waayit akka nuuf ibsituutti, “yeroo dhumaa” sirriitti hubachuu dhabuun raajiiwwan eessatti hojii irra oolchuun akka qaban ilaalchisee burjaajii fida.

“Namoonni baayʼeen harʼa, bara 1897 keessatti, waanuma sana hojjechaa jiru; sababiin isaas, isaan ergaa qorumsaa ergaawwan ergamoota isa jalqabaa, lammaffaa, fi sadaffaa keessatti qabame keessatti muuxannoo hin qabne. Namoonni tokko tokko ergaawwan kun ammallee gara fuulduraatti akka jiran ragaa barbaaduuf Macaafa Qulqulluu qorachaa jiru. Dhugummaa ergaawwan sana walitti qabu; garuu isaan iddoo isaanii sirrii taʼe seenaa raajii keessatti kennuuf ni kufu. Kanaafuu akkasuma taʼan, ergaawwan sana iddoo isaanii kaaʼuu irratti uummata dogoggorsuuf balaa keessa jiru. Isaan yeroo dhumaa hin argan, hin hubatanis; yookaan ergaawwan sana eessatti kaaʼuu akka qaban hin beekan. Guyyaan Waaqayyoo tarkaanfii dhokataa taʼeen dhufaa jira; garuu namoonni ogoota fi guguddoota of seʼan waaʼee ‘barumsa ol-aanaa’ isa isaan namoota daangaa qabaniin maddu jechuun yaadan sana dubbii faanaatiin dubbachaa jiru. Isaan mallattoowwan dhufaatii Kiristoos, yookaan dhuma addunyaa, hin beekan.” Sermons and Talks, volume 1, 290.

ଦଶମ ପଦ୍ୟର ବିଷୟ ହେଉଛି “ଶେଷକାଳ,” ଏବଂ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନେକ “ଶେଷକାଳଗୁଡ଼ିକ” ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି। ଯଦି ଆପଣ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଥିବା “ଶେଷକାଳଗୁଡ଼ିକ”କୁ “ଦେଖୁନାହାନ୍ତି ଓ ବୁଝୁନାହାନ୍ତି,” ତେବେ “ସନ୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ” ହେବ, ସେଥି ଆପଣ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ କହୁଛନ୍ତି, “ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିବା କେତେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି,” ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତାମାନଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କ କଥାମାନେ ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛି; ତେଣୁ ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ସେ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଶେଷକାଳକୁ ବୁଝୁନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନେ ଆମୋସଙ୍କ “ସୁନ୍ଦର କୁମାରୀମାନେ” ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ପତିତ ହୋଇ ପୁଣି କେବେଓ ଉଠିବେ ନାହିଁ।

Boqonnaa kudha tokko lakkoofsa tokko keessatti, Daariyosii fi Qiiros yeroo dhumaa bara 1989 agarsiisuuf wal bira dhaabbatu. Yeroo Ptoleemee gara Baabilonitti deemee mooticha kaabaa bara 246 Dh.K.B. keessatti gara boojuu biyya Gibxitti geesse, kunis deebisee bara 1798 kan lakkoofsa torbaffaa hanga sagalaatti ibsame akka fakkeenyaatti agarsiisu, innis “yeroo dhumaa” ture. Lakkoofsi kudhan “yeroo dhumaa” bara 1989 dha.

୧୭୯୮ ହେଉଛି ଇସ୍ରାଏଲର ଉତ୍ତର ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ଛିତରାଇଦିଆଯାଇବାର ଦୁଇ ହଜାର ପାଞ୍ଚଶେ କୁରି ବର୍ଷର ଶେଷ, ଯାହା ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୭୨୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷ ପରେ, ୫୩୮ ମସିହାରେ, ପାପାସତ୍ତା ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କଲା, ୧୭୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ୧୭୯୮ ହେଉଛି “ଶେଷକାଳର ଏକ ସମୟ,” କାରଣ ଏହା ସାତ ସମୟର ଶେଷ, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷର ମଧ୍ୟ ଶେଷ, ସେପରି ଦାନିଏଲ ଅଧ୍ୟାୟ ବାରର ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ନବେ ବର୍ଷର ମଧ୍ୟ ଶେଷ। ୧୭୯୮ “ଶେଷକାଳର ଏକ ସମୟ” ଅଟେ, ଏବଂ ତେଣୁ ୫୩୮ ମସିହା ମଧ୍ୟ “ଶେଷକାଳର ଏକ ସମୟ” ଅଟେ। ୫୩୮ ହେଉଛି ସେହି ଏକ ହଜାର ଦୁଇଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷର ଶେଷ, ଯେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୌତ୍ତଳିକତା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ରାଳୟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନାଦଳକୁ ପଦଦଳିତ କରିଥିଲା; ଯାହା ପରେ ପାପାସତ୍ତା ସେହି ଏକେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସେହି ଏକେଇ ସମୟାବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲା।

538 mootummaa paaphaasii cimsuu bakka bu’a; akkas gochuudhaanis seera Dilbataa irratti mootummaa paaphaasii irra deebi’amee cimuus bakka bu’a. Seerri Dilbataa “yeroo dhumaa” adda baasa. Kanaafuu, lakkoofsi kudha jaha, akkasumas lakkoofsa tokko, torbaa hamma sagaliitti, fi lakkoofsi kudhan hundinuu “yeroo dhumaa” agarsiisu. Dhugaan kun warra ergaawwan yeroo isaanii keessa eessatti akka kaa’aman beekan biratti hubatamuu qaba. Pompii yeroo Yerusaalem qabate lakkoofsa kudha jaha raawwate. Innis Juliyas Qeesaar, Awugusxos Qeesaar fi Tibeeriyas Qeesaarin itti aansame. Dhaloonni Yesuus “yeroo dhumaa” ture; innis yeroo Awugusxos Qeesaaritti ta’e.

Inni isa iddoo isaa buʼisaa gibiraa ulfina mootummaa keessatti dhaabachuu ni dandaʼa; garuu guyyoota muraasa keessatti ni barbadaaʼa; dheekkamsaanis miti, lolaanis miti. Daaniʼel 11:20.

Lakkoofsi digdamaa “yeroo dhumaa” boqonnaa kudha tokko keessatti tarreeffame irratti ida’a; akkasumas Xaaberiyaas Qeesaar, inni yeroo fannifamuu Kiristoositti mootummaa qabes, akkasuma.

እና በስፍራው ውስጥ አንድ ንቁጥ ሰው ይነሣል፤ ለእርሱም የመንግሥቱን ክብር አይሰጡትም፤ ነገር ግን በሰላም ይመጣል፥ መንግሥቱንም በማታለያ ቃላት ይያዛል። ከፊቱም የጎርፍ ኃይሎች ይጠረጉበታል እናም ይሰበራሉ፤ እንዲሁም የቃል ኪዳኑ አለቃ ደግሞ። ዳንኤል 11፥21፣ 22።

Fannoo qaxxaamuraa raajii isa Kiristoos namoota baayʼeedhaan mirkaneessuuf dhufe sana giddugala irratti dhaabata.

Inniis torban tokkoof baayʼee wajjin kakuu ni jabeessa; walakkaa torbaniittis aarsaa fi kennaa ni dhabamsiisa; babalʼina ciiggootaatiin lafa sana onsee ni taasisa; kunis hamma dhumaatti ni tura; wanti murtaaʼees isa onaa taʼe irratti ni dhangalaʼa. Daaniʼel 9:27.

Walgidduuttii torbee gidduutti, guyyoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaatama jalqabbii fi xumura qabna; guyyoonni kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaatamni jalqabaa achuma itti xumuramanitti guyyoonni kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaatamni itti aanan jalqaban. Torbeen sun yeroo torban bittinnaaʼinaa mootummaa kaabaatti irratti dhufan waliin wal sima; kunis waaqeffannaa waaqota sobaa fi paaphaasummaa lamaan isaanii iyyuu iddoo qulqulluu fi tuuta Waaqayyoo miidhaa jalatti ukkaamsuun isaanii bakka buʼa.

Achiis keessaa tokko dubbachaa utuu jiru nan dhaga'e; achiinis achiin sun dubbate sanaan achii biraan tokko akkana jedhe; Mul'anni waa'ee aarsaa yeroo hundumaa dhihaatuu sanaa fi cubbuu onaa gochuu sanaa, iddoo qulqulluu fi loltoota isaanii lamaan iyyuu miilla jalatti dhidhiitamuuf dabarsee kennu sanaa, hammamitti tura? Daani'el 8:13.

538 jechuun “yeroo dhumaa” dha; innis fannoo wajjin wal simata, fannoo sunis akkasuma dhuma yeroo raajii tokkoo ti. 538 fi fannoon, jalqabniifi dhumni raajii tokko lamaan isaanii iyyuu akka “yeroo dhumaa”tti karaa raajiitiin mallatteeffaman, jechuun dhugaa baatuu lama ta’u.

Lakkoofsoota digdamii tokkoo fi digdamii lama, lakkoofsi digdamiin, lakkoofsi kudha jahiin, lakkoofsi kudhaniin, lakkoofsoota torba hamma sagaliitti fi lakkoofsi tokko hundinuu “yeroo dhumaatii” ni agarsiisu. Lakkoofsi digdamii sadii walta’iinsa Yihudoota Makkabee warri Roomaa waaqeffattoota waaqa tolfamaa ta’an wajjin bara 161 hanga 158 Dhaloota Kiristoos Duraatti godhan adda baasa. Seenaa mootummaa mootummaa Hasmonee irraa kaasee lolaa isaanii isa jalqabaa jalqabee hamma dhuma isaanii, jechuunis Diigamuu Yerusaalem bara 70 Dhaloota Kiristoos Boodaatti ga’utti, Pirootestaantummaa gantuu Ameerikaa keessatti bara 1844 irraa jalqabee, isa xumura raajii yeroo tokkoo ta’eef kanaafuu “yeroo dhumaatii” ta’ee, akkasumas seera Dilbataatiin kan agarsiifame, jechuunis bara 70 Dhaloota Kiristoos Boodaatti xumuramu, ni bakka bu’a.

Lakkoofsi digdamii sadii “yeroo dhumaa” bara 167 Dh.K.D. keessatti waraana Modeinitti, akkasumas bara 70 Dh.K.B. keessatti ni adda baasa; isaan lamaanis akka fakkeenyaatti 1844 fi seera Dilbataa wal duraa duubaan agarsiisu. Lakkoofsi digdamii sadii, lakkoofsota digdamii tokkoo fi digdamii lamaa, lakkoofsa digdamii, lakkoofsa kudha jaha, lakkoofsa kudhanii, lakkoofsota torbaa hamma sagaliitti, fi lakkoofsi tokko hundinuu “yeroo dhumaa” ni mallattoo godhu.

Aayanni afurtamii fi jaha saddeetii ol’aantummaa Roomaa waaqeffannaa waaqolii sobaa hordoftuu waggaa dhibba sadii fi jahaatamaa kan ibsuudha; kanaan jalqaba isaa bara dhaloota Kiristoos dura 31 fi xumura isaa bara 330 akka “bara dhumaatti” mallatteessa. Aayanni digdamii fi torbaa fi digdamii fi sagal sunis jalqabaa fi xumura yeroo sanaa lamaan isaanii iyyuu ni ibsu; kanaafuu aayanni afurtamii fi jaha, aayanni digdamii fi torbaa, aayanni digdamii fi sagal, aayanni digdamii fi sadii, aayata digdamii fi tokkoo fi digdamii fi lamaan, aayanni digdama, aayanni kudha jaha, aayanni kudhan, aayata torba hamma sagaliitti fi aayanni tokko hundinuu “bara dhumaa” ni mallatteessu.

Aayanni soddomii tokkoon soddomii-sadihiin “ciigoon onsee taasistu” yeroo kaaʼamte akka taʼe bara 538 adda baasa; aayanni soddomii-jahaa fi afurtis bara 1798 akka “yeroo dhumaa” taʼe adda baasu. Aayata soddomii-tokko keessatti 538 fi aayata soddomii-jahaa fi afur keessatti 1798, akkasumas aayata digdamii-torbaa fi digdamii-sagal, aayata digdamii-afur, aayata digdamii-sadii, aayata digdamii-tokkoo fi digdamii-lama, aayata digdamii, aayata kudha-jaha, aayata kudhan, aayata torba irraa hamma sagaliitti, fi aayata tokko hundi “yeroo dhumaa” ni akeeku.

“dhuma xumuraa” jechuun, heera Dilbataa kan taʼe lakkoofsa afurtamii tokko dura yeroo kudha sadii irratti mallatteeffameera; akkasumas “dhuma xumuraa” kan biraa ni jira, akkuma lakkoofsa afurtamii shanitti, yeroo poobbiin nama isa gargaaru tokko malee dhuma isaatti dhufu. Yeroo kudha shanitti “dhuma xumuraa” boqonnaa kudha tokkoffaa keessatti argama. Mata-dureen lakkoofsa kudhaffaa “dhuma xumuraa” dha. Inni dhugaawwan yeroo chaappeffamuu dhibba afurtamii afur kuma keessatti banaman ni bakka bu’a.

Nuti aṅka re ame āgaku caliba।