ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ “ਕੁੰਜੀ” ਇੱਕ ਅਜੇਹੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋੜ ਬਿੰਦੂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਕੁੰਜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕੇਵਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਉੱਥਾਨ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੁੰਜੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਕੁੰਜੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਨੀਏਲ ਅਤੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਦਾਨੀਏਲ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨਾਲ ਇੱਕਸਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨੀਏਲ ਗਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਛੇ ਆਇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਚਾਲੀਵੀਂ ਆਇਤ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਗੁਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅਣਮੁਹਰ ਕਰਨ ਲਈ।
ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੰਨੇਗਾ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੱਤੀ 16:19.
ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਥਾਨ
627 ਵਿੱਚ ਨੀਨੇਵੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੱਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਧੁੰਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਰੋਮ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਯੁਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਮੋੜ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਫੌਜਾਂ ਉੱਭਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੇਹੇ ਰੋਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੋਕ ਜੋ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੇ ਰੋਮ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ। ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਰੋਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ
ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾਹ ਨੇ ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੂੰ ਹਾਜਰ ਅਤੇ ਇਸਮਾਏਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੰਨਾਇਆ ਸੀ।
ਅਤੇ ਸਰਾਈ ਨੇ ਅਬਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੇਰਾ ਅਨਿਆਇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁੱਛ ਸਮਝੀ ਗਈ; ਯਹੋਵਾਹ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਆਂ ਕਰੇ। ਪਰ ਅਬਰਾਮ ਨੇ ਸਰਾਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਵੇਖ, ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਰਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤਾਅ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੋਂ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਤਪੱਤੀ 16:5, 6.
ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਜਣਨ ਤੋਂ “ਰੋਕਿਆ” ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਅਬਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਰਾਇ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਜਣੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਜਰ ਸੀ। ਅਤੇ ਸਰਾਇ ਨੇ ਅਬਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਵੇਖੋ ਹੁਣ, ਯਹੋਵਾਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਦਾਸੀ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਅਬਰਾਮ ਨੇ ਸਰਾਇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਉਤਪਤਿ 16:1, 2.
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਉਹ “ਕੁੰਜੀ” ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ “ਰੋਕ” ਦੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
“ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਚਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਘੋੜੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਛੁੱਟ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦੌੜ ਪੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੌਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।” Manuscript Releases, volume 20, 217.
ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ “ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ” ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ‘ਛੁਟਕਾਰਾ’ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਰੋਕ’ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਛੁਟਕਾਰੇ ਨੂੰ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੇਵਲ ਹਾਇਆਂ ਹੀ
ਸੱਤ ਤੁਰਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਹਾਏ-ਤੁਰਹੀਆਂ ਹੀ ਐਸੀ ਹਨ ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਿਰਪਾ-ਅਵਧੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਤਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਵਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਤੁਰਹੀਆਂ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮ ਉੱਤੇ ਓਡੋਏਸਰ, ਜੈਨਸਰਿਕ, ਅੱਤਿਲਾ ਹੂਣ ਅਤੇ ਅਲਾਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਆਈਆਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਕੱਖ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਏ-ਤੁਰਹੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸਲਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਰਪਾ-ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਰੋਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ-ਤੁਰਹੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ‘ਮੁਕਤੀ’ ਦੀ “ਕੁੰਜੀ” ਨੀਨੇਵੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਅਤੇ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299
ਮੁੱਢਲੇ ਅਗੂਆਂ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਹੋਏ।
ਪਿਛਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ 1333 ਤੋਂ 1337 ਤੱਕ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਔਰਹਾਨ ਗਾਜ਼ੀ (ਉਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਓਟੋਮਨ ਬੇਇਲਿਕ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਘੇਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿਜ਼ੈਂਟੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਇਹ ਘੇਰਾ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਾਕਯ ਨੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਆਯਤ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਉਸਮਾਨ ਪਹਿਲਾ (ਓਟੋਮਨ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ) ਸੁਲਤਾਨ ਔਰਹਾਨ ਗਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਾਫੇਅਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ੈਂਟੀਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰੰਭਕ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਰੋਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਕ ਬਿਜ਼ੈਂਟੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ
27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਉਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬਿਜ਼ਨਟੀਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਗਵਰਨਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਬਿਥਿਨੀਆ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸੈਨਿਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਤੁਰਕੀ ਬੇਇਲਿਕ (ਕਬਾਇਲੀ ਰਿਆਸਤ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਭਰਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਲ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਟੀਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਤਾਰੀਖ ਇਸਲਾਮ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜੇਹੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਤਃ 1453 ਵਿੱਚ ਕਾਨਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਪਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਗਾਜ਼ੀ ਯੋਧਿਆਂ (ਇਸਲਾਮੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਾਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਛਾਪੇਮਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਗਾਜ਼ੀ ਸਰਹੱਦੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗਠਿਤ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਰੂਪ-ਗਠਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵੱਧੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸਮਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਔਰਹਾਨ ਤੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਮਾਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਾਜ਼ੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਸੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਵਿਵਸਥਿਤ ਮਾਰੋ-ਤੇ-ਭੱਜੋ ਰਣਨੀਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਲੂਟ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਭੂਮੀ-ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ।
27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ, ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚੌਂਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ। ਯੁੱਧ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ, ਜੋ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1299 ਤੋਂ 1337 ਤੱਕ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ “ਅਠੱਤੀ” ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
“ਹੁਣ ਉੱਠੋ,” ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਅਤੇ ਜ਼ੇਰੇਦ ਦੇ ਨਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਓ।” ਸੋ ਅਸੀਂ ਜ਼ੇਰੇਦ ਦੇ ਨਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਾਦੇਸ਼ਬਰਨੇਆ ਤੋਂ ਚਲੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਜ਼ੇਰੇਦ ਦੇ ਨਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ; ਜਦ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਛਾਵਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਯਹੋਵਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ। ਬਿਵਸਥਾ ਸਾਰ 2:13, 14.
27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਤੋਂ 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਤੱਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਉਸ ਅਵਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਹਾਇ ਦੇ ਓਤੋਮਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਜਿੱਤ ਦੇ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਇੱਕ ਪਿਤਾ (ਉਸਮਾਨ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਓਰਹਾਨ) ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਅਵਧੀ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾਈ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮਸ਼ ਉਤਥਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਤੋਂ 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਤੱਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਘੇਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਿਤਾ ਉਸਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ 1333 ਤੋਂ 1337 ਤੱਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਐਸਾ ਘੇਰਾ ਜੋ ਉਸਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਬਿਜ਼ਾਨਤੀਨ ਸਮਰਾਟ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨ ਗਿਆਰਹਵਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨ, ਨੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤੁਰਕਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨ ਉਸ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਉੱਥਾਨ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਉੱਭਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਤੁਰਕਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ। 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਦੀ ਉਸ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1453 ਵਿੱਚ, ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
੩੮ ਅਤੇ ੪੦
ਅੰਕ ਅਠੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਬਿਵਸਥਾ ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਦੇ ਨਿਆਇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਕ ਅਠੱਤੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ, ਅੰਕ ਚਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਮਾਨ ਨੇ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਗਰੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ‘ਦੋ’ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਓਤੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦੇ ਉਠਾਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਆਰੰਭ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਪੜਾਵ 1301 ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਇਆ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਨਿਕਾਇਆ ਕਹਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1331 ਵਿੱਚ, ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਕਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਰੋਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
1299 ਅਤੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ, ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1301 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 1299 ਅਠੱਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ (ਚਾਲੀ), ਨਾਇਸੀਆ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਉੱਠ ਕੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਦੇ ਅਠੱਤੀ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਅਤੇ 1301 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਦਮ ਸੈਨਿਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਉਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਅਤੇ 1301, 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਪਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1838 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਲਿਚ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਮਿਲਰਾਈਟਾਂ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋ ਪੜਾਅ 1838 ਅਤੇ 1840 ਦੇ ਸਾਲ ਸਨ।
“1840 ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਰਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੁਚੀ ਜਗਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੂਜੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋਸਾਇਆ ਲਿਚ ਨੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 9 ਦੀ ਇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਈ. ਸੰ. 1840 ਵਿੱਚ, ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ,’ ਡਹਿ ਜਾਣੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: ‘ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਮਿਆਦ, 150 ਸਾਲ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਡੀਅਕੋਜ਼ਸ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ‘ਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਅਤੇ 391 ਸਾਲ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਪਹਿਲੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਇਹ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕੌਨਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.”
“ਉਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸੀਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਅਨੇਕ ਲੋਕ ਮਿੱਲਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀਤਾ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਗਮਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅਦਭੁੱਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਿੱਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 1840 ਤੋਂ 1844 ਤੱਕ ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਗਿਆ।” The Great Controversy, 334, 335.
ਲਿਚ ਦੀ ‘38 ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ‘40 ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਬਿਆਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਤੋਂ ਦੱਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਉਤਰਣ ਤੋਂ ਕਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬਗਾਵਤ ਤੱਕ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉਹ ਅਚਰਜ-ਕਰਮ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦਸ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਆਜ਼ਮਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਗੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੌਂਹ ਖਾਧੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ। ਗਿਣਤੀ 14:22, 23.
ਉਹ ਬਗਾਵਤ ਦਸ ਪਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਪਰਖ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਪਰਖਾਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ 1838 ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1840 ਵਿੱਚ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
27 ਜੁਲਾਈ 1299 ਨੂੰ ਉਸਮਾਨ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਇੱਕ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1337 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 27 ਜੁਲਾਈ 1299 ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਦੋ ਪੜਾਅਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 1301 ਸੀ। 1299 ਅਤੇ 1301 ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਿਕਾਇਆ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਇਹ ਦੋ ਪੜਾਅ 1838 ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਿਕਾਇਆ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਵਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 330 ਤੋਂ 1453 ਤੱਕ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਹੀ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਿਕਾਇਆ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਇਸਲਾਮੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
1333 ਤੋਂ 1337 ਤੱਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਘੇਰਾਓ 1449 ਤੋਂ 1453 ਤੱਕ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲਰਾਈਟ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ‘ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦੇ’ ਹਨ, ਜੋ ‘ਅਠੱਤੀ ਅਤੇ ਚਾਲੀ’ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਅਤੇ 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਦੀ ਅਲਫਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਉੱਠਣਾ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦਾ ਉੱਠਣਾ ਇੱਕ ਅੰਕਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 38 ਅਤੇ 40 ਦੇ ਅੰਕਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ ਸੈਂਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਪੂਰਬੀ ਹਵਾ ਦੇ ਉਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਕੀਆਂ ਮੁਰਦਾ ਹੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫੂਂਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾ ਵਾਂਗ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1838 ਅਤੇ 1840 ਦੀ ਮਿਲਰਾਈਟ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ 9/11 ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾ ਵਾਂਗ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਿਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਸਿਆ ਵਿਜੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਉੱਠਾਇਆ ਜਾਣਾ 1838 ਅਤੇ 1840 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 9/11 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਅੰਤਰਾਲ 1840 ਤੋਂ 1844 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ 31 ਦਸੰਬਰ, 2023 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਦੇ ਅਗਨੀ-ਗੋਲਿਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ
ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਪਹਿਲੇ (ਮਹਾਨ) ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਤੱਕ, ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਅਵਧੀ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਗਿਆਰਹਵੇਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਰਕਤ-ਵੰਸ਼ੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ (ਅਲਫ਼ਾ) ਨੇ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ (ਓਮੇਗਾ) ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨੋਪਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਅਵਧੀ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ। 27 ਜੁਲਾਈ, 1299 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ 150 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ 38 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਵਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘੇਰੇਬੰਦੀ 1449 ਤੋਂ 1453 ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਸੀ। ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਂਸਟਾਂਟੀਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜਿੱਤ ਇੱਕ ਪਿਤਾ (ਪਹਿਲੇ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ (ਆਖ਼ਰੀ) ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।
چار سال
ਸਵਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ, ਜੋ 1449 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਆਖ਼ਰੀ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1453 ਤੱਕ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਹਾਏ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸੰਬੰਧੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, 27 ਜੁਲਾਈ, 1449 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਰਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਸਟਰ ਵਾਈਟ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਹਿਮਾਮਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ।
“ਉਹ ਦੂਤ ਜੋ ਤੀਜੇ ਦੂਤ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਐਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। 1840–44 ਦਾ ਐਡਵੈਂਟ ਆੰਦੋਲਨ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹਿਮਾਮਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ; ਪਹਿਲੇ ਦੂਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀ ਦਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਗਰਣ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸੋਲਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੀਜੇ ਦੂਤ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਪ੍ਰਬਲ ਚਲਵਲ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।” The Great Controversy, 611.
ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ 11 ਅਗਸਤ 1840 ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਜੋ ਪੈਂਤਕੁਸਤ ਵੇਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਉਡੇਲਿਆਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਅਧਿਆਇ ਅਠਾਰਾਂ ਦੇ ਬਲਵੰਤ ਦੂਤ ਦੇ ਉਤਰਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ 9/11 ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਹਾਏ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਵੱਲੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀਆਂ “ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ” ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ। 9/11 ਇੱਕ ਲੱਖ ਚੁਆਲੀਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਹਰ ਲੱਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹਰ ਲੱਗਣਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਹਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਸੀਹ 9/11 ਨੂੰ ਉਤਰੇ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਦੋ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਮੀਕਾਏਲ ਦੇ ਉਤਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਮੁਹਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਿਆਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਜੋ ਕੁੰਜੀ ਨੀਨੇਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੌਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ 1453 ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਨੂੰ ਡਿਗਾ ਦੇਣਗੇ। ਆਯਤ ਦਸ ਦੇ “ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ” ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਚਾਰ-ਸਾਲੀ ਅਰਸੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ 1840 ਤੋਂ 1844 ਤੱਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਮਸੀਹ “ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ” ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ। 1844 ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ “ਹੁਣ ਨਾ ਰਹੇਗਾ।”
ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾਧੀ ਜੋ ਯੁੱਗਾਂ ਯੁੱਗ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਰਚਿਆ, ਕਿ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਰਹੇਗੀ। ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 10:6.
1333 ਤੋਂ 1337, 1449 ਤੋਂ 1453, 1840 ਤੋਂ 1844
ਚਾਰ-ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ 9/11 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਸੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ 9/11 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਉਸ ਫ੍ਰੈਕਟਲ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ 31 ਦਸੰਬਰ, 2023 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
31 ਦਸੰਬਰ, 2023 ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਫ੍ਰੈਕਟਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਚਾਰ-ਸਾਲਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਅਵਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ 9/11 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਸੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚਾਰ ਗਵਾਹ 31 ਦਸੰਬਰ, 2023 ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਹਮਲੇ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੀਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਉਹ “ਕੁੰਜੀ” ਸੀ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਗਵਾਹ ਲਈ ਹੈ। 1333, 1449, 1840 ਅਤੇ 9/11 ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੋੜ-ਬਿੰਦੂ ਸਨ— “ਕੁੰਜੀਆਂ।”
“ਭੂਤਕਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਲੈਣਯੋਗ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਇਸ ਲਈ ਦਿਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਸਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਸਮਾਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਨ ਵਿੱਚ ਆਦਮ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।”
“ਕੌਮਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੋੜ-ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਕਟ-ਕਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੋਤਿ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਤਮਿਕ ਉਨੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਤਮਿਕ ਪਤਨ ਅਤੇ ਨਾਸ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਸੁਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਕ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਅਖੀਰੀ ਅਦਭੁੱਤ ਚਾਲ ਚਲਣਗੀਆਂ।” Bible Echo, August 26, 1895.
ਨਿਕੋਮੀਡਿਆ
284 ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 293 ਵਿੱਚ, ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਟੈਟ੍ਰਾਰਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੁਣਿਆ। ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਮਹਾਨ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਬਿਜੈਂਟੀਅਮ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ-ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ (ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ 330 ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕਾਨਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਰੱਖਿਆ)। ਕਾਨਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਮਾਰਮਾਰਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ’ਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰੋਮ ਜਾਂ ਕਾਨਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਵਾਂਗ ਸਥਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਰੋਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੰਕ੍ਰਾਮਣਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ’ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਵੀ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਡਾਇਓਕਲੇਸ਼ਨ
ਜਦੋਂ ਸਮਰਾਟ ਡਾਇਓਕਲੀਸ਼ਨ ਨੇ 293 ਵਿੱਚ ਟੈਟਰਾਰਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਨਿਕੋਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣਾਇਆ। ਟੈਟਰਾਰਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਮਰਾਟ (Augusti) ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਨਿਸ਼ਠ ਸਮਰਾਟ (Caesar) ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ‘tetrarchy’ ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ
ਡਾਇਓਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦਾ ਓਮੇਗਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਰੋ ਅਲਫਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਪਰਗਾਮੁਸ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦਾ ਅਲਫਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਓਮੇਗਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।
ਰੋਮ ਦੀ ‘ਕਾਨੂੰਨੀ’ ਵੰਡ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ (ਜੋ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰਹੀ) ਡਾਇੋਕਲੈਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਵੰਡ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸਮੁਰਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰੋਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਪਰਗਾਮੋਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੋਮ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 293 ਅਲਫਾ ਸੀ ਅਤੇ 330 ਓਮੇਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ 11 ਮਈ, 330 ਨੂੰ ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਮਹਾਨ ਨੇ ਕਾਨਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਨੂੰ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।
293 ਵਿੱਚ ਡਾਇਓਕਲੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁੱਧਾਂ ਕਰਕੇ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਸਨ 313 ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਸੀਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟੈਟ੍ਰਾਰਕੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਚਾਰ ਸਹਿਕਾਰਿਤ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ (ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਿਸੀਨੀਅਸ)। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਤਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਵੰਡ ਤੱਕ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵੰਡਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 64 ਵਿੱਚ ਨੀਰੋ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਰੋਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨੀਰੋ ਨੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨੀਰੋ ਨੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਨੀਰੋ ਉਤਪੀੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਿਮ ਉਤਪੀੜਨ ਕਿਰਪਾ-ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਪਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ਰੋਮ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਉਤਪੀੜਨ ਰੋਮ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਉਸ ਦਰਿੰਦੇ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੇਸ਼ਵਾ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਤੇ ਨੰਗੀ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ। ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 17:16॥
ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 64 ਵਿੱਚ ਨੀਰੋ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਰੋਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨੀਰੋ ਨੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨੀਰੋ ਨੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ 313 ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਹ “ਫ਼ਰਮਾਨ” ਉਸ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ ਜੋ ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁਰਨਾ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅੰਤ ਸੀ ਜੋ ਨੀਰੋ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਅਤੇ ਨੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਉਤਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪੀੜਨ ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਅੱਧ ਸੀ, ਜੋ 293 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। 293 ਵਿੱਚ ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਰਸਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੋ ਦਸ-ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਮਈ ਵੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਵੰਡ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੌਣ ਸ਼ਾਸਕ। 23 ਫ਼ਰਵਰੀ, 303 ਨੂੰ, ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ‘ਫ਼ਰਮਾਨਾਂ’ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਉਤਪੀੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋਈ, (ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਇੋਕਲੇਸ਼ੀਅਨਿਕ ਉਤਪੀੜਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਉਤਪੀੜਨ ਸੀ।
ਸਿਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਲਿਖ; ਇਹ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅੰਤਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀ ਉਠਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, (ਪਰ ਤੂੰ ਧਨਵਾਨ ਹੈਂ) ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਸਭਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਭੀ ਨਾ ਡਰ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ; ਵੇਖੋ, ਇਬਲੀਸ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਖ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ: ਮੌਤ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਰਹੁ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਕਟ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣੇ ਕਿ ਆਤਮਾ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੂਜੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾਏਗਾ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 2:8–10.
ਵੱਡਾ ਉਤਪੀੜਨ ਡਾਇੋਕਲੀਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਲੇਰੀਅਸ) ਦੇ ਅਧੀਨ 313 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਫਰਮਾਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਨੀਰੋ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਆਲਫਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕਾਲ ਦੇ ਓਮੇਗਾ-ਉਤਪੀੜਨ ਵਜੋਂ ਡਾਇੋਕਲੀਸ਼ੀਅਨ ਨੂੰ ਰੂਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਤਪੀੜਨ ਪੱਛਮ ਦੇ ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫ਼ਰਵਰੀ 313 ਵਿੱਚ, ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਅਤੇ ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹੀਆਂ (ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ) ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਨੇ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਨਸਟੈਂਸ਼ੀਆ (ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੋਮੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਠਜੋੜ ਸੀ—ਦੋਨਾਂ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਰਾਜ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਅਤੇ ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜੇ, ਅਤੇ 324 ਵਿੱਚ ਕਾਨਸਟੈਂਟਾਈਨ ਨੇ ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨੀਰੋ ਤੋਂ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਤੱਕ ਸਮੁਰਨਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕਾਲ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ 313 ਵਿੱਚ ਪਰਗਾਮੁਸ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ—ਅਰਥਾਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ—ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ 538 ਵਿੱਚ ਥਿਆਤੀਰਾ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸਮੁਰਨਾ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਓਕਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੇ “ਦਸ ਦਿਨਾਂ” (ਦਸ ਸਾਲਾਂ) ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸਮਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਕਟਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਕਟਲ ਹਨ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਨੀਰੋ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਓਮੇਗਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਓਮੇਗਾ ਵੰਡ ਹੋਈ।
ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਲਾਕ
ਸਮੁਰਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 64 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੇ ਦਹਿਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 313 ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਐਡਿਕਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਦਸ-ਸਾਲਾ ਫ੍ਰੈਕਟਲ 303 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 313 ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਐਡਿਕਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੀਹ ਸਾਲ, ਜੋ 293 ਵਿੱਚ ਡਾਇੋਕਲੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, 313 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ। 313 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਵਿਆਹ-ਸੰਧੀ ਦਾ ਅੰਤ 324 ਦੇ ਤਲਾਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲਿਸਿਨੀਅਸ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਰੋਮ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ। 324 ਦਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤਲਾਕ 321 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਇਆ।
313 ਤੋਂ 330 ਤੱਕ ਦੇ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੁਰਨਾ ਅਤੇ ਨੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪਰਗਾਮੁਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਵੀ। 313 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਰਗਾਮੁਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 321 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਉਤਪੀੜਨ ਆਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 324 ਦਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤਲਾਕ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 330 ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਪਰਗਾਮੁਸ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦੇ ਅਲਫਾ-ਕਾਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 538 ਵਿੱਚ ਥਿਆਤੀਰਾ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਲਫਾ-ਕਾਲ 330 ਤੋਂ 538 ਤੱਕ ਦੇ ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਮੇਗਾ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰੇਗਾ। ਪਰਗਾਮੁਸ ਦਾ ਓਮੇਗਾ-ਇਤਿਹਾਸ 496, 508 ਅਤੇ 533 ਦੇ ਅਵਧੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ
ਰਾਫੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਲਾ ਪਟੋਲੇਮੀ “ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ” ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਰਾਫੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਪਾਨੀਅਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ “ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ” ਸਨ। ਉਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ 313 ਤੋਂ 330 ਤੱਕ ਦੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਰੋ ਦੇ ਸਮਿਰਨਾ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਪਰਗਾਮਸ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਜੋ 457 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਦਾਨੀਏਲ ਅੱਠ ਅਤੇ ਪਦ ਚੌਦਾਂ ਦੇ 2300 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭਿਕ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਐਡਵੈਂਟਵਾਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੰਭ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਕ੍ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਹੈ, ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ 1776 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਐਡਵੈਂਟਵਾਦ ਦੇ ਅਗੂਆਂ ਨੇ 313 ਤੋਂ 330 ਦੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ 1844 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਦਿਨ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਤਾਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 9 ਦੀ ਆਯਤ 10 ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਅਰਸੇ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਿਆ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਣਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ 11 ਅਗਸਤ, 1840 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮਝ ਨੇ “ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ” ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝ ਉਸ ਮੰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ “ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ” ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੀਨਵੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ “ਕੁੰਜੀ” ਦੁਆਰਾ ਖੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ “ਕੁੰਜੀ” ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦਾਨੀਏਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਬਾਈਬਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਲ, ਮਾਦੀ-ਫਾਰਸ, ਯੂਨਾਨ, ਸੇਲੂਸਿਡ ਅਤੇ ਟੋਲੇਮੀਕ ਸਮਰਾਜ, ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਰੋਮ ਦੇ ਸਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾ ਕੇਵਲ ਰੋਮ ਦੇ ਉੱਥਾਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ (ਝੂਠਾ ਨਬੀ), ਪਾਪਸੀ (ਦਰਿੰਦਾ) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (ਅਜਗਰ) ਦੀ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉੱਥਾਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ਅਜਗਰ, ਦਰਿੰਦੇ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਨਬੀ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਰਮਗਿੱਧੋਨ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾਨੀਏਲ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਛੇ ਆਇਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਲੀਵੀਂ ਆਇਤ ਦੇ ਗੁਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਹੈ।
ਨਿਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੇ ਸਮਰਾਜ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮ ਦੇ ਰਾਜਾਂ, ਅਤੇ ਪਾਪਾਈ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਗਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਸੰਦਰਭ-ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਉਹ ਕੁੰਜੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਗਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਨੀਏਲ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦ ਚੌਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੋਮ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁੰਜੀ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਿਨਵੇਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀਆਂ ਹਾਇਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ।