ਪੇਨੀਅਮ — ਨੰਬਰ ਤਿੰਨ

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੀਣਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਦ ਯਹੋਵਾਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਿਖ, ਅਤੇ ਫੱਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਉਹ ਦੌੜ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਅਜੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੋਲੇਗਾ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਨਾ ਠਹਿਰੇਗਾ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਜਾਪੇ, ਤਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਰ ਨਾ ਲਾਵੇਗਾ। ਵੇਖੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਫੂਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀਧਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਧਰਮੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਹਬੱਕੂਕ 2:1–4.

ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕੋ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੇ; ਪਰ ਉਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਦਾਨੀਏਲ 11:27.

ਹੇ ਯਹੋਵਾਹ, ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੀੜਨਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਬਦਲਾ ਲੈ; ਆਪਣੀ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਉਠਾ ਨਾ ਲੈ ਜਾ: ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਨਿੰਦਾ ਸਹੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਲਈ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਹਰਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ: ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੈਨਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਯਹੋਵਾਹ। ਮੈਂ ਠੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੈਠਿਆ, ਨਾ ਹਰਖ ਕੀਤਾ; ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਿਆ: ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪੀੜਾ ਸਦਾ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘਾਅ ਲਾਇਲਾਜ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਰਾਸਰ ਝੂਠੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਜਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਲਈ ਯਹੋਵਾਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ: ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਨਿਕੰਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਮਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਂਗਾ: ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜਣ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਮੁੜੀਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਲਈ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਕੰਧ ਬਣਾਵਾਂਗਾ: ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਣਗੇ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਨਾ ਹੋਣਗੇ: ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ, ਯਹੋਵਾਹ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਰਜਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਵਾਂਗਾ। ਯਿਰਮਿਯਾਹ 15:15–21।

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਐਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਲਕ ਦਾ ਖਤਨਾ ਕਰਨ ਆਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਖਰਿਆ ਰੱਖਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਯੂਹੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੇਰੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕੀਤੇ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਤਖਤੀ ਮੰਗੀ, ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ, ਇਹਦਾ ਨਾਮ ਯੂਹੰਨਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਛੁੱਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਲੂਕਾ 1:59–64.

ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁਟੇਰੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨਗੇ; ਪਰ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਦਾਨੀਏਲ 11:14.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਜਾਣਾ ਅਨਿਵਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਮਹਾਂਯਾਜਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਜੀ ਉੱਠਣਾ ਹੈ। ਮੱਤੀ 16:21.

“ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੁਣ ਰੋਮਨਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਪ੍ਰਬਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਪਾਈ ਪੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾਪੂਰਨ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਧਾਰਿਤ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪਾਈ ਅਧਿਕਾਰਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਫੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਅੰਤਰ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸਾਡੀ ਪਾਸੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰਿਆਇਤ ਸਾਨੂੰ ਰੋਮ ਨਾਲ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਤੱਕ ਲੈ ਆਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਉਹ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਮੁੱਲ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਇੰਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਪਵਾਦ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰੋਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਖੋਜਣਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ!”

ਪਾਪਾਈ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲੀਸੀਆ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਕਥਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਉਹਨਾਂ ਘਿਨੌਣੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹਾਸਿਆਸਪਦ ਵਿਗੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਬਰਬਰਤਾ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਕਹਿ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

“ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅਹੰਕਾਰੀ ਸੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਭੂਲਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੂਰ ਸੀ; ਉਲਟ, ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦ੍ਰਿੜ਼ਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਮ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਕਲੀਸਿਆ ਨੇ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਕਰੇਗੀ’ (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17), ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ?”

“ਪਾਪਾਈ ਕਲੀਸਿਆ ਆਪਣੀ ਅਭ੍ਰਾਂਤਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੀੜਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਉਹੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਦੋਹਰਾਏਗੀ? ਜੋ ਰੋਕਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਧਰਮਨਿਰਪੇਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਰੋਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਦਾ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਹੋਵੇਗਾ।”

“ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਈ ਪਦਅਨੁਕ੍ਰਮ ਦੇ ਰੁਖ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਐਸੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਰ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤਤਾ ਜਾਂ ਬਚਕਾਣੇਪਣ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਰੋਮਨਵਾਦ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਰੁਖ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨੀ ਗੱਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮੂਲਭੂਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੀਏ।’”

“ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਧੇਰੇ ਮੂਲਭੂਤ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਪੋਪ ਪਾਇਅਸ IX ਨੇ 15 ਅਗਸਤ, 1854 ਦੀ ਆਪਣੀ ਐਨਸਾਈਕਲਿਕਲ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: ‘ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਸੰਗਤ ਅਤੇ ਭ੍ਰਾਂਤ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਲਾਪ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਾਤਕ ਭੁੱਲ ਹਨ—ਇਕ ਐਸੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਜੋ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਰੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।’ ਇਸੇ ਪੋਪ ਨੇ 8 ਦਸੰਬਰ, 1864 ਦੀ ਆਪਣੀ ਐਨਸਾਈਕਲਿਕਲ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ‘ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,’ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ‘ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲੀਸਿਆ ਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ,’ ਸ਼ਾਪਿਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।”

“‘ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨਿ ਦਿਲ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਪ ਓ’ਕਾਨਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।’… ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਦੇ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ: ‘ਵਿਧਰਮ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਪਰਾਧ ਹਨ; ਅਤੇ ਖ਼੍ਰਿਸਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਾਂਗ ਦੰਡਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’…”

“‘ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਾਰਡਿਨਲ, ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਪੋਪ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਪਥ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ‘ਵਿਧਰਮੀ, ਫੂਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉਕਤ ਸੁਆਮੀ (ਪੋਪ), ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਗਾਵਤੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਾਂਗਾ।’—Josiah Strong, Our Country, ch. 5, pars. 2–4.

“ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਸੀਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਸ ਕਲੀਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਚਾਨਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਭਰੀ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਨਿਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭ੍ਰਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚਾਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਯਿਸੂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ।”

“ਪਰ ਰੋਮਨਵਾਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮਸੀਹ ਦੇ ਸੁਸਮਾਚਾਰ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਹੀ ਅਸੰਗਤ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਘੋਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਗਾਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਉਪਾਇ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਿ ਇੱਕ ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਤਪੀੜਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਵਾਦ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਕੈਥੋਲਿਕਵਾਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ-ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੇਖੋ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਸਮਵਾਦ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ-ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਜਗਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।”

“ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਪਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਰਿਆਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਪਾਈ ਆਪ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਰੋਮਨਵਾਦ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।”

“ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੀਰਸ, ਅਰਥਹੀਣ ਲੜੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਭੁੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਰੋਮਨਵਾਦ ਧੋਖੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕੋਈ ਭੱਦੀ ਅਤੇ ਭੱਦੀ-ਭੋਂਡੀ ਠੱਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸਮੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਰਸਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖ ਮੋਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਲੂਸ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ, ਰਤਨ-ਜੜਿਤ ਧਰਮ-ਅਸਥਾਨ, ਉੱਤਮ ਚਿੱਤਰਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਨ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ-ਸੁਰ ਵਾਲੇ ਆਰਗਨ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਸੁਰ, ਜਦੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਣ্ঠਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਥੀਡਰਲਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸਤੰਭ-ਸ਼ੋਭਿਤ ਮੰਡਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਫਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਉੱਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਭੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਛਾਪ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।”

“ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਠਾਠ-ਬਾਠ, ਵਿਭਵ ਅਤੇ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਪਾਪ-ਪੀੜਤ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰਲੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਮਸੀਹ ਦਾ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਐਸੀਆਂ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਲੀਬ ਤੋਂ ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਮਸੀਹੀ ਧਰਮ ਇੰਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਸਜਾਵਟ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਮ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹੈ।”

“ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਉੱਚ ਧਾਰਣਾਵਾਂ, ਰੁਚੀ ਦੀ ਸੁਕੋਮਲ ਪਰਿਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਭੁਲਾ ਦੇਣ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਮਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਹਟਾ ਬੈਠਣ, ਆਪਣੇ ਅਨੰਤ ਸਹਾਇਕ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਣ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।”

“ਬਾਹਰੀ ਰੂਪਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਧਰਮ ਅਨਵਿਕਸਿਤ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਧਾਨ ਇੱਕ ਮੋਹਕ, ਮੰਤ੍ਰਮੁਗਧ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਅਸਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਦੀ ਨੇਵ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦ੍ਰਿੜ਼ਤਾ ਨਾਲ ਗਾੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਵੇਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸੀਹ ਦੀ ਅਨੁਭਵੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤਾਂ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਅਜਿਹਾ ਧਰਮ ਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਭੀੜਾਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ”

“ਪਾਪ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕਲੀਸਿਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਰੋਮਨ ਮਤ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਦੀ ਉਹ ਵਿਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਬੁਰਾਈ ਲਈ ਛੂਟ ਦੇਣ ਵੱਲ ਵੀ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੱਗੇ ਘੁੱਟਣੇ ਟੇਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਗੁਪਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹਰ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਗਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਾਪ ਇੱਕ ਜਾਜਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ,—ਜੋ ਭੁੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪੀ ਮਰਣਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,—ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਤੱਕ ਗਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਜਕ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਇਕਰਾਰ ਉਹ ਗੁਪਤ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਉਹ ਬੁਰਾਈ ਵਗ ਕੇ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਭੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜੋ ਸਵੈ-ਭੋਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਸਹਿ-ਮਰਣਹਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਉ ਲਈ ਪਾਪ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਵੱਧ ਸੁਗਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਟਾਟ, ਬਿਛੂ-ਬੂਟੀ ਅਤੇ ਚੁੱਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ ਸਰੀਰਕ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਜੂਆ ਭਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਸਿਕ ਹਿਰਦਾ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜੂਏ ਅੱਗੇ ਨਿਵਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹ ਨਾਲ ਢੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”

“ਮਸੀਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਹੂਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਕਲੀਸਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੋਖੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਬਿਵਸਥਾ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੌੰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਐਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਲਾਦਦੇ ਸਨ ਜੋ ਆਗਿਆਕਾਰਿਤਾ ਨੂੰ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਭਾਰਸੂਚਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਯਹੂਦੀ ਬਿਵਸਥਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਲੀਬ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਸੀਹ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

“ਪਾਪਾਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਲੀਬਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਸਲੀਬ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬੇਸਮਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਝੂਠੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਢੇਰ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਉਧਾਰਕਰਤਾ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਸੰਕੁਚਿਤ-ਮੱਤੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਨ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ‘ਉਹ ਭਾਰੀ ਭਾਰ, ਜੋ ਝੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।’ ਮੱਤੀ 23:4। ਜ਼ਮੀਰਵਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਭੈ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਲਾਸਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।

“ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਆਹਵਾਨ, ਅਤੇ ਪੋਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ-ਉੱਚਾਈ ਸਾਤਾਨ ਦੀਆਂ ਉਹ ਯੁਕਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਉੱਧਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਮੋੜੇਗਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ: ‘ਹੇ ਸਭ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਓ ਅਤੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦਬੇ ਹੋਏਓ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦਿਆਂਗਾ।’ ਮੱਤੀ 11:28.”

“ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦਾਅ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਪਟ-ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦਿਵਯ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਬੱਝਿਆਈ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਛੂਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਬਾਰੇ ਝੂਠੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭੈ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਨਾਲ ਦੇਖਣ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਯ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗੜੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜਾਤੀ ਕੌਮਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈਆਂ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਹੇਠ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੂਰਤਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

“ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਲੀਸਿਆ ਨੇ, ਬੁਤਪਰਸਤੀ ਅਤੇ ਮਸੀਹੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਬੁਤਪਰਸਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਜੋ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਅਤੇ ਘਿਨਾਉਣੇਪਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਰੋਮ ਦੀ ਸਰਬੋਚਤਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਮਨਵਾਉਣ ਲਈ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਾਵਿਆਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਦਾ ਖੰਭਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੱਦ ਨਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਦੇ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਉਪਾਅ ਸੋਚਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਨਾ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਪੀੜਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਮਾਪਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਰਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਵਾਰੰਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਛੱਡ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਭੋਗੀ ਨੇ ਮੌਤ ਦਾ ਮਿੱਠੀ ਮੁਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਨਾ ਕੀਤਾ।”

“ਰੋਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਐਸੀ ਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕੋੜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਗਾਲ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਠੋਰਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਹਿਕ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਹਰ ਕਲਪਨਾਯੋਗ, ਹਿਰਦਾ-ਵਿਦਾਰਕ ਰੂਪ ਸਨ। ਸਵਰਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਸ਼ਚਾਤਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋੜਣ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਮਈ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੱਖਾਂ ਬਲਿਦਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਨੇਹ-ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਰ ਇਕ ਸਮਵੇਦਨਾ-ਭਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਲਈ ਅਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਸਮਝ ਕੇ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤੇ।”

“ਜੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਉਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਏ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਠੀਕ ਇਸਾਈ ਜਗਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ—ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰੋਮਨਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਹੈ। ਧੋਖੇ ਦੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਉੱਤੇ ਅਪਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਥੋਪਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛਦਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਅਗੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਇੰਨੀ ਗਹਿਰੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ; ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪੀ ਦਿਲ, ਇੱਕ ਨਿਮਰ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।”

“ਮਸੀਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਉਦਾਹਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਠਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਸਕਣ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਾਰਕ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਓਭਰਦਾ ਸੀ। ਜਿੰਨਾ ਮਨੁੱਖ ਨੈਤਿਕ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਬਾਰੇ ਬੋਧ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਉੱਨੀ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੋਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸੀਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸਾਡੇ ਉੱਧਾਰਕ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕਦੇ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਸੀਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦਖਾਨੇ ਜਾਂ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੁਣੀ ਗਈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ? ਜਦੋਂ ਸਮਾਰੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਜਾਣਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰੇਰੀ ਯੂਹੰਨਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: ‘ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਕਮ ਦੇਈਏ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗ ਥੱਲੇ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਐਲੀਆਹ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ?’ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਵੱਲ ਦਇਆ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਠੋਰ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: ‘ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।’ ਲੂਕਾ 9:54, 56. ਮਸੀਹ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।”

“ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣਾ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਨਿਰਦਯਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ-ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸੀਹ-ਸਰੂਪੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਰ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਜਿਸ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹੁਣ ਇੰਨੇ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਾਰ-ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਘਮੰਡੀ ਦਾਅਵਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਜਤਾਈ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮਉੱਚ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ।”

“ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੇ ਪਾਪਤੰਤਰ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਠੀਕ ਓਹੀ ਹੈ—ਅੰਤਿਮ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਧਰਮ-ਤਿਆਗੀਤਾ। 2 ਥੱਸਲੁਨੀਕੀਆਂ 2:3, 4. ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਚਰਿੱਤਰ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕੇ; ਪਰ ਗਿਰਗਿੱਟ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਦਾ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ ਲੁਕਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ‘ਵਿਧਰਮੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਵਿਧਰਮ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਹੇਠ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ’ (Lenfant, volume 1, page 516), ਉਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮਸੀਹ ਦੀ ਕਲੀਸੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ?”

“ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਧਰਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਉਸ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

“ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਝੂਠੀ ਦਇਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਕਿ ਹਰ ਬੁਰਾਈ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਬੁਰਾ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਵਿਧੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਹੁਣ ਉਹ ਮਾਨੋ ਰੋਮ ਕੋਲ ਉਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਦਇਆਲੂ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਖੇਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸੰਕੁਚਿਤਤਾ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ।”

“ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਰਗ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੋ ਰੋਮਨਵਾਦ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਭੀ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਖਤਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀਮੱਤਾ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਪ੍ਰਸਾਰ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਅਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਿਮੀ ਦੇ ਪੁਨਰੁੱਥਾਨ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕੇਵਲ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹਾਸਿਆਸਪਦ ਠਹਿਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਬੌਧਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਈ ਜੋਤਿ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਡਾਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਜੋਤਿ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹਨੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਅਤੇ ਠੁਕਰਾਂਦੇ ਹਨ।”

“ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਪੂਰਵਕ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਖਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗਾ; ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਸਿਆਣੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਵੇਕ-ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਿਮਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ। ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਚਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਭੇਦ ਹੈ।”

“ਵੱਡੇ ਬੌਧਿਕ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਪਾਪਾਈ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਉਤਨਾ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੰਧੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲਏ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਅਜੇਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚੋਂਧੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ‘ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੂਠ ਮੂਠ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;’ ਉਹ ਜਾਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਹੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਇਹ ਮਨੋਰਥ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਦਾਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਛਾ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਪਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਬੁੱਧੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਝੂਠਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਅੰਧਕਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

“ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਚਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਲੀਸਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਉਹ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਵੋਚਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੋ ਗੱਲ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਐਤਵਾਰ-ਪਾਲਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਰੀਤ ਜੋ ਰੋਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਸੰਸਾਰੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਰੂਪ ਹੋਣ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀਆਂ ਆਗਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਤਮਾ—ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਐਤਵਾਰ-ਉੱਚੀਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

“ਜੇ ਪਾਠਕ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੇ ਕਿ ਜਲਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮ ਨੇ ਬੀਤੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੇ ਕਿ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ-ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਜੋ ਰੋਮ ਨੇ ਸਬਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ।

“ਰਾਜਸੀ ਫਰਮਾਨਾਂ, ਸਧਾਰਣ ਕੌਂਸਲਾਂ, ਅਤੇ ਧਰਮਨਿਰਪੇਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਕਲੀਸਿਆਈ ਵਿਧਾਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪੈੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਬੁਤਪਰਸਤ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇ ਮਸੀਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਉਪਾਅ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ। (A.D. 321) ਇਸ ਫਰਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ “ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਦਰਣੀਯ ਦਿਨ” ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬੁਤਪਰਸਤ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਮਸੀਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਮਮਾਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।”

ਰਾਜਸੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਦੋਂ ਦਿਵਯ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਯੋਗ ਬਦਲ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਯੂਸੇਬਿਯੁਸ—ਇੱਕ ਬਿਸ਼ਪ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਤਰ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸ ਸੀ—ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਸਬਤ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਵੱਲ ਸਥਾਨਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਗਵਾਹੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਯੂਸੇਬਿਯੁਸ ਆਪ ਹੀ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਸੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅਸਲ ਕਰਤਿਆਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਸਭ ਕੁਝ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਫਰਜ਼ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਲ ਸਥਾਨਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” —Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, page 538. ਪਰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਬਤ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੌੰਦਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਡਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਹੋਈ। ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

“ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਪਾਈ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲੀਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਦਿਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸੱਬਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣੈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿਣ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਲਈ ਕੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਰਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਧਨਾਢ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਦੰਡਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਹਠੀ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਸੀ।”

“ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਅਚਰਜ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਜੋ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜੋਤਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਹਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ ਕਿ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ, ‘ਆਪਣੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਲੱਜਾ ਲਈ।’—Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, page 174.

“ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਪੈਰਿਸ਼ ਦਾ ਯਾਜਕ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਸਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ, ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੜੋਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਵਿਪੱਤੀ ਲਿਆਉਣ। ਇੱਕ ਕਲੀਸਿਆਈ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹੀ ਸੱਬਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ,’ ਧਰਮਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਅਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਸੀ।’ ਫਿਰ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਯਾਜਕ ਅਤੇ ਸੇਵਕ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜਾਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕ ‘ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਤਮ ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਆਦਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਲਈ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਗਤੀਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ।’—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, page 271.”

“ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਪਰਿਆਪਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਲੌਕਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਐਸਾ ਫਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕੇ। ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਧਰਮ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਮੂਹ ਮਸੀਹੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। (ਵੇਖੋ Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7.)”

“ਤੱਥਾਪਿ ਐਤਵਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੱਜਾ ਅਤੇ ਅਸੁਵਿਧਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਯਹੋਵਾਹ ਦੀ ਇਸ ਸਪਸ਼ਟ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇਣ—‘ਸੱਤਵਾਂ ਦਿਨ ਯਹੋਵਾਹ ਤੇਰੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਸਬਤ ਹੈ,’—ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਬਾਈਬਲਕ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਨ। ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਸਮਰਥਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਰਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਗਵਾਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਇੰਨੀ ਅਫਲ ਰਹੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਤਦ ਇਹ ਘਾਟ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਮਿਹਨਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਲਿਆਇਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਣਆਗਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੈਭੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼—ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਨੀਚ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਗੋਥਾ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਸਿਮੀਅਨ ਦੀ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪੋਪ ਦਾ ਮਹਲ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸਰੋਤ ਸੀ ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਕਲੀਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਈ ਧਰਮ-ਸੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

“ਉਸ ਰੋਲ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਘੰਟੇ, ਅਰਥਾਤ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੱਕ ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨਿਯਤ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਲਕਵੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਚੱਕੀਵਾਲਾ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਨ ਪੀਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਟੇ ਦੀ ਥਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਇਕ ਧਾਰ ਨਿਕਲਦੀ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਭਾਵ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੱਕੀ ਦਾ ਪਹੀਆ ਰੁਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗੂੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਹੀ ਪਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੰਦੂਰ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਘੰਟੇ ਤੇ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਆਟਾ ਤਿਆਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਰੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਟੀ ਪਕਾਈ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਅਸੰਗਤ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਘੜਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। (ਵੇਖੋ Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530.)”

“ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਤਵਾਰ ਲਈ ਵੱਧ ਆਦਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ, ਉਹ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸੀ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਫਰਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ‘ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,’ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਨਾ ਰਹੇ।—Morer, pages 290, 291.

“ਤਾਂ ਵੀ, ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਾਪਾਈ ਪੱਖਧਰਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਰਵਜਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਵਯ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੂਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਸੋਲਹੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਪਾਈ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ: ‘ਸਾਰੇ ਮਸੀਹੀ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਕਿ ਸੱਤਵਾਂ ਦਿਨ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਨਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਮਸੀਹੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।’—ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸਫ਼ੇ 281, 282। ਜੋ ਲੋਕ ਦਿਵਯ ਬਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਥਾਪ ਰਹੇ ਸਨ।”

“ਰੋਮ ਦੀ ਉਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਰਮਿਕ ਉਦਾਹਰਨ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਵਾਲਦੇਨਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਰਕਤਰੰਜਿਤ ਪੀੜਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਬਤ ਦੇ ਪਾਲਕ ਸਨ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚੌਥੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਸਹੇ। ਇਥੀਓਪੀਆ ਅਤੇ ਅਬਿਸੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਸੀਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਬਿਸੀਨੀਆ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੋਪ ਮਸੀਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰਿਆਯਤਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ।

“ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਬਤ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। (ਵੇਖੋ Michael Geddes, Church History of Ethiopia, pages 311, 312.) ਪਰ ਪਾਪਾਈ ਜ਼ੁਲਮ ਜਲਦੀ ਹੀ ਐਸਾ ਦੁਖਦਾਈ ਜੂਆ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਅਬੀਸੀਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਤੋਂ ਤੋੜ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ, ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ, ਧਰਮਾਂਧਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਪਾਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਇਕਾਂਤ ਰਾਜ ਅੰਦਰ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਬਾਕੀ ਇਸਾਈ ਜਗਤ ਲਈ ਅਗਿਆਤ ਹੀ ਰਹਿਣ।”

“ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਸੱਬਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਪਾਪਾਈ ਕਲੀਸਿਆ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਧਰਮ-ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਕਲੀਸਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਵੋੱਚ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਰੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਸੱਬਤ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਲੁਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਇਸ ਧਰਮ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਸੱਬਤ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਝੂਠੇ ਸੱਬਤ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚੌਥੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈਆਂ।”

“ਅਤੀਤ ਦੇ ਇਹ ਅਭਿਲੇਖ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਸਭਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਮ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਬਚਨ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਦੋਂ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।”

“ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਾਕ 13 ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਂਡੇ ਵਰਗੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ’ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਰਾਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ—ਜੋ ਉੱਥੇ ‘ਚੀਤੇ ਵਰਗੇ’ ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ ਹੈ। ਦੋ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ‘ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤ ਬਣਾਉਣ;’ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ, ‘ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬ, ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ,’ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਾਕ 13:11–16. ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮੇਂਡੇ ਵਰਗੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਮ ਆਪਣੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਪ-ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਸੀ, ਰੋਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ‘ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੌਤ ਤੱਕ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਰੂ ਘਾਅ ਚੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ: ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।’ ਆਯਤ 3. ਉਸ ਮਾਰੂ ਘਾਅ ਦਾ ਲੱਗਣਾ 1798 ਵਿੱਚ ਪਾਪ-ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਬੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਉਸ ਦਾ ਮਾਰੂ ਘਾਅ ਚੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ: ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।’ ਪੌਲੁਸ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਪਾਪ ਦਾ ਮਨੁੱਖ’ ਦੂਜੇ ਆਗਮਨ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ। 2 ਥੱਸਲੁਨੀਕੀਆਂ 2:3–8. ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਧੋਖੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਾਕ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਪਾਪ-ਰਾਜ ਵੱਲ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ‘ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਗਏ।’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਾਕ 13:8. ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੋਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਪ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।”

“ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਕਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਘਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ-ਪਾਲਨਾ ਲਈ ਦਿਵਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਉਹੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਉਹੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪਾਈ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਚਮਤਕਾਰ ਘੜੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਐਤਵਾਰ-ਸੱਬਥ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਨਿਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

ਆਪਣੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕਲੀਸਿਆ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਝੂਠੇ ਸੱਬਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਓਹੀ ਸਾਧਨ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਇਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭੂਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਥਾਪਣ ਜੋ ਉਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਤਤਪਰਤਾ ਨਾਲ ਆਵੇਗੀ, ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਪਾਪਾਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲੀਸਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਿਪਟਣਾ ਹੈ?

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਲੀਸੀਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਾਪਾਈ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੋਪ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਤਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਸੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਭ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਸ਼ਪਥ ਲੈ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੋਮ ਦੀ ਆਗਿਆਕਾਰਿਤਾ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

“ਇਤਿਹਾਸ ਉਸ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੈਰ ਜਮਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਮਨਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਨ 1204 ਵਿੱਚ, ਪੋਪ ਇਨੋਸੈਂਟ ਤੀਜੇ ਨੇ ਐਰਾਗੋਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੀਟਰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਪਥ ਲਵਾਈ: ‘ਮੈਂ, ਐਰਾਗੋਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪੀਟਰ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੋਪ ਇਨੋਸੈਂਟ, ਉਸ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਚਰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆਕਾਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਪੂਰਵਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਵਿਧਰਮੀ ਭ੍ਰਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਾਂਗਾ।’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec.

“55. ਇਹ ਰੋਮੀ ਪੋਂਟਿਫ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾਵਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੈ ਕਿ ‘ਉਸ ਲਈ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੂੰ ਪਦਚ੍ਯੁਤ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ’ ਅਤੇ ‘ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਜਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਰਮੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।’—Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.

“ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਰੋਮ ਦਾ ਇਹ ਘਮੰਡ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ। ਗ੍ਰੇਗਰੀ VII ਅਤੇ ਇਨੋਸੈਂਟ III ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਵੀ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹੀ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੇ ਉਸ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਜਿੰਨੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ-ਵਧਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਰੋਮ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ, ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਸਰਵੋਚਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਚਰਚ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਕਿ ਚਰਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਕਰੇ—ਤਾਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

“ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਰੋਮ ਦੇ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥ ਕੀ ਹਨ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਤਦੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਫੰਧੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਲੀਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਾਂਚੇ ਖੜੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉਤਪੀੜਨ ਮੁੜ ਦੋਹਰਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਲੁਕੋ-ਛਿਪੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਜਗਾਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੇਖਾਂਗੇ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਰੋਮਨ ਤੱਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਕੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੇਗਾ, ਉਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਤਪੀੜਨ ਸਹੇਗਾ।” The Great Controversy, 563–581.