Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaqa rikuchisqa kanku Pacto nisqaq Kachaqninwan ch’uyanchasqa hina; hatun achka runakuna-taq yuraq p’achawan wañusqa testigokunaq unanchasqanwan rikuchisqa kanku. Qhepa p’unchaykunapa iskay sagrado pacha-manta ñawpaq kaqninmi reqsichin ñanta waqaychaq kachaqpa ruwayninta, paymi Pacto nisqaq Kachaqpaq ñanta allichan; iskay kaq pachataq Elíaspa ruwayninta rikuchin. Ñawpaq pachaqa Laodicea Adventismopa kawsaqninmanta tapuy juzgamienton-ta rikuchin, iskay kaq pachataq kunan pacha Romapa ejecutivon juzgamientonta rikuchin.
Qhepa p’unchaykunapi llaqtakunamanta ayqekunaykipaq “señal” nisqaqa Laodicea Adventismoq mana allinta entiendesqan karqan. Hermana Whiteqa willawanchis, 66 watamanta 70 AD watakama Jerusalén llaqtapa chinkachisqanqa Diospa llaqtanpaq qhepa p’unchaykunapi señal de advertencia nisqap ejemplon kasqanta.
“Pachaqa p’unchayqa mana karupichu kashan, ñawpa qatiqkuna hina, ch’inneq, sapallan cheqnikunapi pakakuyta maskhananchikpaq mañakusaqkuna. Imanam Jerusalén llaqtata romano soldadokuna muyurqanku chayqa Judea cristianokunapaq ayqekuy señal karqan, chay hinallataq suyunchikpa atiyninta hap’iy decreto nisqapi papal samana p’unchayta hunt’achinanpaq churasqankunam noqanchikpaq willakuy kanqa. Chaypim hatun llaqtakunamanta lluqsiy pacha kanqa, huch’uy llaqtakunamanta lluqsiyta waqaychaspa, urqukunapi karu, sapallan wasikunaman ripunanchikpaq.” Testimonies, volumen 5, 464.
Jerusalén llaqtapa muyuykachasqa atacunqanmi ayqekunapa señalnin karqa, chayqa Cestioq ñawpaq muyuykachasqan atacunqanmi karqa. Chayrayku Cestioqa huk amenazata qawachirqan, ichaqa chay amenazaqa pisi tiempollapaq karqan, imaraykuchus pay muyuykachasqa atacuyta churarispaqa, chaymantataq pakasqa hina qhepaman kutirqan, hinallataq historiadorkunapas manam hayk’aqpas atinichu imanaspa chayta rurasqanmanta yuyayninta reqsiyta.
“Cestiohpa kamachikuq Romanokuna llaqtata muyurichisqankumanta qhipaman, llapa imapas chaylla utqaylla maqanakuy qallarinapaq allin hina rikuriptinpas, mana suyayllamanta muyuriyninta saqerqanku.” The Great Controversy, 31.
1880 watakunapiwan 1890 watakunapipas, New Hampshire llaqtamanta senador Henry W. Blairqa Congresoman achka kamachiy qillqakunata haywarirqan domingo p’unchayta Naciónpa Samay P’unchaynin hina churananpaq. Kay kamachiy qillqakunaqa sapa kutillanmi “Blair Sunday Bills” nisqawan sutichasqa karqan. Senador Blairqa sinchi kallpawanmi domingo p’unchayta samay p’unchay hina, hinaspa religioso yupaychaypa p’unchaynin hina waqaychananpaq sayarirqan. Payqa yuyarirqanmi hukllachasqa samay p’unchayqa allin moral hinaspa social ruwaykunata apamunman Amerikapi kaq runa llaqtapaq. Paypa kallpachakuyninkunaqa wakin yanapakuyniyuq karqan, aswanpas religioso huñukunamanta; ichaqa takyachisqapas karqan, iglesiawan estadopa t’aqakuyninmanta llakikuykunapas ukhupi kashaq.
Kaymiqa kay karqan qallariy llamk’ariy karqan Intip p’unchay kamachiyta pasachiyta allpapa uywa nisqapa historiampi, chaymi qhipaman dragón hina rimananpaq destined karqan, maypachachus huk Intip p’unchay kamachiyta cheqaqtapuni pasachinqa. Kaykuna Blairpa kamachiy qillqakuna karqan, chaykunatam A. T. Jones—1888 watapi Conferencia General tantanakuy paqarichisqan willakuqkunamanta huknin—Congresopa salonninkunaman haykuspa, ancha sumaq rimaywan hark’arqan. Wakin kuti kallpachakusqankunamanta qhipaman, Senador Blairqa llank’asqanmanta kallpanta chinkachirqan Naciónpaq Samay P’unchayta mañakusqanpi. Chay historiatawan kuska tinkisqa hina, hinallataq Naciónpaq Samay P’unchaypa (Domingo) imapipas ch’iqninkunawan, Ellen Whitepa yuyaychakuyninmanta históriku qillqasqa rikch’ariynin kutirichisqa atikun.
Imaynatachus paypa domingo ley paq willakuykunata kutichispa qhawayninpi tarikusqanqa, grave kaspa, Laodicea Adventismo ukhupi ancha pantasqa hamut’akusqa kachkan. Llaqtakunamanta lluqsisqa kaypaq munasqa kasqan contexto ukhupi, chayraq citeasqa pasaje ukhupi, payqa qillqarqan: “chaypim hatun llaqtakunamanta lluqsiy tiempo kanqa, huch’uy llaqtakunamanta lluqsiyta wakichispa, urqukunachawpi pakasqa ch’inlla chiqakunapi karu wasikunaman ripunaykipaq.” Achka kutita yachachirqan Diospa llaqtan runakuna chakra suyupi tiyanankuta necesitashasqanta; ichaqa paypa consejo-kunan chakra suyupi kawsaymanta 1888 manaraq kashaqtin, llaqtakunamanta lluqsinapaq kamachisqanta churan contexto-man, qaylla hamuq pachapi Diospa llaqtan runakuna llaqtakunamanta lluqsiyta necesitankuman nispa. 1888 qhipaman, chakra suyupi kawsaymanta qillqasqa kamachiykunapi, manam hayk’aqpas karunchakusqachu kay consejomanta: ñoqanchikqa ñam llaqtakunamanta hawapiña kananpaq.
Blair sutipi Samana p’unchaw samarinapaq kamachikuykunanqa historiapi chayamurqanmi llaqtakunamanta lluqsiypaq “señal” hina; chaywanpas, Blair kamachikuykuna ruwasqankuta hunt’anankupaq munay kallpata chinkachispa, historiapa tutayman kutirirqanku, chay “señal”qa ayqekunapaqqa qonqasqañam karqan. Chayqa qosqasqañam karqan ñawpaq muyuriypa historiapi waymarkninpi, Cestiuspa apamusqanpi. Manaraq unaypi hamuq domingo kamachikuyqa Tituspa muyurisqanwanmi rikuchisqa kachkan, hinallataq mayqen Laodicea Adventistakuna llaqtakunapiraq kachkaptinku chay muyuriy chayamunan p’unchawpi, mana allinkuna kuskallawmi wañunqaku.
Qhipa p’unchaykunapi iskay profétic pacha kan. Chaykunaqa utqay hamuq Domingo kamachikuywan rakisqa kanku. Ñawpaq pachaqa Laodicea Adventismopi kawsaqkunapa investigativo juicio-ninmi, iskayñiqin pachataq Roma llaqta pampachaq warmipa ejecutivo juicio-ninmi. Chay iskay pachakunaqa sapa kuti rikuchisqa kanku, imaraykuchus chay iskay pachakunapin chunka sipaskunapa parábola nisqaqa simi-simita hunt’asqa, hina Millerita historiapin kasqan hina. Parábolapi suyay unayqa Habacuc iskay kaq capitulopi kaq suyay unaymi; chayrayku kay qhawarisqanchik iskay pachakunapas Habacuc iskay kaq capitulowanpas rikuchisqa karqan. Chunka sipaskunapa parábola, hinallataq Habacuc iskay kaq capitulo, Millerita historiapin simi-simita hunt’asqa karqan; hunt’asqa kaptintaq Ezequiel chunka iskayniyuq kaq capitulo, iskay chunka hukniyuqmanta iskay chunka pusaqniyuq cama versículokunapas hunt’asqa karqan.
Ezequiel qillqap chunka iskayniyuq capítuloq qhepa pusaq versículonkunaqa reqsichinku huk pacha chaypi “sapa rikhuyq hunt’aynin” hunt’akunanpaq, chay pachapi Diosqa manaña “astawan unaychayñachu” rikhuykunata. Iskay historia pacha, maypichus sapa kuti kutimuyta rimakun, hinaspa maypichus kawsakunaq maskhay taripayta Laodicea Adventismopi, chaynataq Tiro llump’a warmiq ejecutiva taripayta reqsichin, chaymi profecía pacha maypichus Bibliapi llapa rikhuykuna sumaqta, tukukuynintaq hunt’akunku. Chay pachapi pachak tawa chunka tawa waranqa takyasqa kanku, paykunaqa chay clase-ta representan mayqinkunachus mana wañunkuchu, aswanqa kawsanku Cristo kutimunankama. Lucas qillqap iskay chunka hukniyuq capítulopeqa Cristoqa huk “señal” nisqata reqsichin, mayqen señalchus reqsichin mayk’aqchus chay generación chayamunña.
Ishkay historiakunapi, “señal” nisqawan ayqekuyta rikuchisqakunapi, imaynachus Cristo churarqan ch’usaqyachiq millay ruwaywan tupaspa, iskay pacha tiempo señalasqan kanku, qallariyninkupas tukukuyninkupas huk “señal”niyoqmi pacha qallariypi, hinallataq tukukuyninpi “señales”niyoq. Cristo reqsichisqan “señal”, paypa sut’ichasqan, phuyu patapi hamusqankama kawsanankupaq qhepa mirayta rikuchiq, chaymi kay pacha kay pachamama historiapa qhepa mirayninpiña kasqanchikpaq prueban.
Lucas qillqap 21 ñiqinpi, Jesusqa reqsichin 66 watamanta 70 watakama kinsa wata khuskachayuq pacha cheqaq Jerusalén llaqtata saruchispa thuñichisqa historiata, hinallataq 538 watapi qallarispa 1798 watapi tukukuq espíritu Jerusalén nisqapa kinsa wata khuskachayuq sarusqa kayninpa tukukuyninkama.
Jerusalén llaqtata soldadokuna muyuriykusqanta qhawaspaqa, yachaychis paypa ch’usaqyaynin qayllañam kasqanta. Chaymantaqa, Judeapi kaqkuna orqokunaman ayqekuchun; chay llaqtapa chawpinpi kaqkunapas lluqsinankuchun; hallp’akunapi kaqkunataq ama chayman yaykuchunchu. Kaykunaqa venganzapa p’unchayninkunam, qelqasqa tukuy imapas hunt’asqa kananpaq. Ichaqa, chay p’unchaykunapi wiksaq warmikunapaq, ñuñuchaq warmikunapaqpas ay, imaynataq! Hallp’apin hatun ñak’ariy kanqa, kay llaqtamasikunapa hawanpitaq phiñasqa kachkanqa. Espadapa filonwan urmanqaku, llapa nacionkunaman prisionerokuna hina apasqa kanqaku; Jerusaléntaq mana judío nacionkunapa sarusqan kanqa, mana judío nacionkunapa tiemponkuna hunt’akunan kama. Lucas 21:20–24.
Jerusalén llaqtata mana judiokuna saruchkashan “tiempokunaqa” askhawan rimakun, imaraykuchus chayqa rikuchin cheqaq Jerusalén llaqtata saruchkashqanta, chaymi tukukun wata 70-pi, hinaspa espiritual Jerusalén llaqtata saruchkashqantapas, chaymi tukukun 1798 watapi. Mana judiokunaqa paganismo-ta papalismo-tawanmi sayachin, chay iskay atiyniyoqkunataqmi visiónpa yuyaynin kanku Daniel qhelqap pusaj kapítulonpi tapukuypi, kaynata nispa: “¿Hayk’aqkama?”
Chaymantam uyarirqani huk santo rimashaqta, hinaspataq huk santo nirqan chay rimashaq cierto santoman: “¿Hayk’aqkamaqmi kay rikuyqa kanqa sapa p’unchay sacrificiomanta, ch’usaqyachiq huch’amanta, chay santuario hinallataq ejercitota sarusqa kananpaq?” Daniel 8:13.
Lucas qillqap 21 kaqpi “Gentilkunapa tiemponkuna” nisqaqa, 723 a.C. watapi qallarispa 1798 watapi tukukuq, Diospa phiñakuynin churasqan iskay waranqa phisqa pachak iskay chunka watakuna, chaymi norte suyu reinu contra ruwasqa karqan, chayta rimachkan. 538 wataqa huchayoq runa qullana cheqpi sayarispa, payqa Dios kasqanta willakusqan wata karqan; chay hinaqa chay pacha iskay kikllan rakikuna-man rakisqa karqan, sapa hukninpi waranqa iskay pachak suqta chunka watakuna kaspa. Iskay kaq waranqa iskay pachak suqta chunka watakunaqa, Lucas qillqap 21 kaqpi, versículo 24 kaqpi, “Gentilkunapa tiemponkuna” hunt’akusqanpi tukukuqpaq señalasqa kashan, chayllataqmi. Jesús discípulonkuna-man reqsichisqan historia willakuypi, versículo 24 kaqqa, discípulokuna-man qosqa testimoniota 1798 watapi “pacha tukukuypa tiempoman” apamun. Chaymantaqa Jesús qallarin “señalkuna”ta reqsichiyta, Millerita kuyuywan tupaq.
Intita, killapi, ch’askakunapipas señalkuna kanqa; kay pachapipas nacionkuna llaqisqa, musphachisqa kanqaku; lamar qochapipas olaskunapipas qapariyninwan. Runakunap sonqonku mancharikuymanta, kay pachaman hamuqkunata suyaspa ñak’arinqa; hanaq pachap atiyninkunapas kuyuchisqa kanqaku. Chaymantataq rikunqaku Runapa Churinta phuyupi hamuqta, atiywan hatun k’anchayniyoqwan. Kaykunata qallariqta rikuspataq, qhawariychik hanaqman, umaykichiktapas oqarichiychik; salvacionniykichikqa qayllaykamushan. Lucas 21:25–28.
Jesús nin: “señalkuna kanqaku,” nispa, hinaspan reqsichin intiypi, killapi, ch’askakunapipas señalkunata, nacionkunapa llaquyninta, hanaq pacha atiyninkunapa kuyuriyninta, chaymanta Runa Churinta phuyupi hamuqta. Kay llapa “señalkuna,” Millerita historiapi hunt’asqa karqan.
“Profecíaqa mana aswantaqa Cristo hamuyninpa imayna kasqanta, imamanta hamusqantapas willakunachu, aswanpas rikuchin señalkunata, chaykunawan runakuna yachanankupaq maypachachus qayllamunña. Jesús nirqan: ‘Intipipas, killapipas, qoyllorkunapipas señalkuna kanqa.’ Lucas 21:25. ‘Inti tutayaykunqa, killataq mana kanchariyninta qunqachu, hanaq pacha qoyllorkunataq urmamunqaku, hanaq pachapi atiyniyuqkunaqa kuyuchisqa kanqaku. Hinaptintaq runapa Churinta rikunqaku phuyukunapi hamuqta, hatun atiywan, hatun k’anchaywan ima.’ Marcos 13:24–26. Revelación qillqaqmi chhaynata rimarin iskay kaq hamuymanta ñawpaqman puriq señalkunamanta ñawpaq kaqmanta: ‘Hatun pachakuti karqan; intitaq yana tukurqan aqcha llikllachina hina, killataq yawar hina tukurqan.’ Apocalipsis 6:12.”
“Kay señalkunaqa rikurqaku chunka isqunniyuq pachak watapa qallariyninman ñawpaqta. Kay willakuy proféticapa hunt’asqanman hina, waranqa qanchis pachak pichqa chunka pichqayuq watapi karqan qillqasqakunamanta aswan manchaylla allpa khatatanakuy....”
“Iskay chunka phisqayuq watakuna qhipaman rikurirqan qatiq señalta profeciapi rimarisqa—intiwan killapa tutayachisqa kayninta. Kayta aswan sut’inta rikuchiq karqan hunt’akusqan pacha nisqaqa chiqapta ñawpaqmantaraq sut’inchasqa kasqanrayku. Qespichiqninchispa Olivet urqupi disipulonkunaawan rimasqanpi, iglesiapa unaylla ñak’ariynin pacha nisqata willarispa,—papapa qatiqchasqan 1260 watakuna, maymantachus pay prometisqa karqan ñak’ariy pisiyachisqa kananta,—hinam nisqa hamuyninman ñawpaqta rikuqaypaq wakin ruwaykunata, hinaspataq mayqan pachapi ñawpaq kaqnin rikurisqa kananpaqta takyachirqan: ‘Chay p’unchaykunapi, chay ñak’ariymanta qhipata, inti tutayapunqa, killataq manan k’anchayninta qunqachu.’ Marcos 13:24. Chay 1260 p’unchaykuna, utaq watakuna, tukukuqnin karqan 1798 watapi. Sukta chunka phisqayuq watakuna huk tawaqninman ñawpaqta, qatiqchayqa yaqa llapanpuni tukusqaña karqan. Kay qatiqchay qhipata, Cristopa rimayninman hina, intiqa tutayayta atinan karqan. 1780 wata, mayo killapa 19 p’unchayninpi, kay profecía hunt’akurqan....”
“Cristoqa llaqtantin runankunata kamachirqan hamuyninpa señalkunata qhawaspa suyachiyta, hinaspa kusikuyta, hamuq Reyninkupa rikch’ayninkunata rikuspanku. ‘Kaykuna qallariqtinpas ruwakuyta,’ nispa, ‘chayqa hanaqman qhawariychik, umaykichiktapas oqarichiychik; salvakuykicheqaqa qayllaykamushanmi’ nisqa. Payqa qatipaqninkunaman t’ikarimuq sach’akunata, t’ika pacha paqarimuyninpi, reqsichispa nirqan: ‘Kunan ch’illimuqtinkuqa qankuna kikiykichikmantapuni rikunkichik hinaspa yachankichikpas ruphay pacha qayllañam kasqanta. Chay hinallataq qankunapas, kaykuna ruwakuqta rikuspaykichikqa, yachaychik Diospa reinonqa qayllañam kasqanta.’ Lucas 21:28, 30, 31.” The Great Controversy, 304, 306–308.
Kimsa Romakunaq kimsa kuti apaykachasqanqa reqsichinmi Jerusalén llaqtata saruchisqanpi ñawpa Roma paganaq, chaymanta Roma papalpa, kunan pachaq Romaq santuarionta hinallataq ejercitonta saruchisqanpas rikuchisqa kasqanta, huk pacha karqa chunka iskay pachak soqta chunka p’unchawkuna (Roma pagana), utaq chunka iskay pachak soqta chunka profético watakuna (Roma papal) hina. Simbólico chunka iskay pachak soqta chunka p’unchawkuna (tawa chunka iskay killa), mayqinchus Diospa cheqan runankunata qatiykachasqan pacha kunan Romaqta reqsichin, sapa pachaqa huk sapan “señal”wanmi kanqa, chaymi chay pachaq cheqan runankunapa ayqekunanpaq tiempo nisqanta reqsichin. Kimsa pachakunaq sapa huknin tukukuyninqa achka “señalkuna” rikhurimuyninwanmi tuku, manam huk sapan “señal”llawanchu, imaynachus pacha qallariyninpi karqa hina.
“Chawpi tuta pachapin Diosqa lloqsichin paypa atiyninta paypa llaqtan runakunapa qespichisqanpaq. Intiqa rikurimun kallpawan k’anchaspa. Señalkuna, musphachiq ruraykunapas usqhaylla qatipaylla hamunku. Mana allin runakunaqa mancharisqa, muspharisqataq chay rikuchikuyta qhawanku, ichaqa allin runakunaqa chaninnaq kusikuywan qhawanku qespichisqankumanta señalkunata. Tukuy imapas sallqa ukhupin rikurin hina ñanninta saqesqaman tukusqa. Mayukunaqa manaña purinchu. Yana, llasay phuyukunaqa hatarimunku hinaspa hukwan hukwan tinkuspa takanakuq. Phiñasqa hanaq pachapa chawpinpin kachkan huk sut’i k’anchay mana willakuy atina hatun k’anchariywan, chaymantataq hamun Diospa rimaynin achka unuypa qapariynin hina, nispa: ‘Tukukunña.’ Apocalipsis 16:17.” El Gran Conflicto, 636.
Roma llaqta-qhari warmipa huchanpaq ejecutivon juicio pacha qallarin, unanchata oqarispa, chaywan reqsichispa Diospa huk ovejankuna, kayraq Babiloniapi kashaqkuna, ayqekunanpaq. Chay pacha tukukun “señales y maravillas” nisqawan. Chay pacha qallarin Apocalipsis chunka pusaqniyoq kapitulopi “iskay kaq vozwan”, hinaspa tukukun Diospa vozninwan. Chiqapmi, Apocalipsis chunka pusaqniyoq kapitulopi ñawpaq kaq hinaspa iskay kaq vocesqa Cristopa vozninmi. Ñawpaq kaq vozqa reqsichin kawsaq Laodicea Adventista iglesiapa investigativon juicionpa qallariyninta, hinaspa iskay kaq vozqa chay pachapa tukuyninta reqsichin, ichaqa hinallataq Roma llaqta-qhari warmipa huchanpaq ejecutivon juiciopa qallariynintapas señalan.
Llapan historiam qatiqninqa kamachisqa kachkan chay semanawanmi Cristoqa pactota takyachirqan; hinallataq utqaylla hamuq Domingo kamachiyqa chawpi waymark-hina rikuchisqa kachkan, cruzwan rikuchisqa kasqanman hina. Iskay historiakunapas Alpha y Omega sut’inta apanku, imaraykuchus qallariyninpas tukuyninpas mayqin historiapipas Diospa rimayninwanmi rikuchisqa kachkan. Chaykunapas cheqaq kayta rikuchinku, imaraykuchus chawpi waymarkqa Domingo kamachiypa hatarikuyninmi, hebreo simipitaq “cheqaq kay” nisqaqa hebreo alfabetopa ñawpaq, chunka kimsayuq, hinallataq qhipa killankunawanmi rurasqa karqan. Apocalipsis chunka pusaqniyuq kapitulumanta ñawpaq rimayqa Cristopa rimayninmi, qhipa rimayqa Diospa rimayninmi, chawpipi kaq rimaytaq, Diospa rimaynin kaspapas, chaypim chunka kimsayuq killapa hatarikuyninpas rikuchisqa kachkan, allpa uywapa “rimarisqan” dragón-hina kasqanwan, Apocalipsis chunka kimsayuq kapitulupi rikuchisqa kasqanman hina.
Unay p'unchaw kamachiy chayananpaq hatun señasqa Diospa cheqaq fidelkunapa ayqekunapaq “señal” nisqanta rikuchin; ichaqa chaywanpas reqsichinmi, hoqarisqa señasqawan tukukuq willakuy pacha qallariyninpas huk “señal”niyuq kananpaq kasqanta. Chay “señal”mi Jesus reqsichin, kay allpapi qhipa miray chayamunqanta qhawachiq pruebata hina. Lucas qelqapi iskay chunka hukniyuq capítulope, disipulokuna tapunku imatachus Cristo niyta munarqan, templota thuñisqa kananpaq kasqanta rimarispa.
Hinaspan payta tapukuspa nirqanku: Yachachiq, ¿hayk'aqtaq kaykunari kanqa? ¿Ima señaltaq kanqa kaykuna hunt'akunanpaqña? Lucas 21:7.
Chaymantapas Jesus qallarinmi reqsisichiyta chay historiata, mayqenqa pusan watakuna qhipaman 70 wataman, templopiwan llaqtapas thuñisqa kanankama; hinallataq astawan purichin tawa chunka tawaq versículokama, maypim pay reqsichin mayk’aq hunt’asqa kanqa gentilkunapa “tiempokuna” nisqankuna.
Hinaqa espadapa ñawpinwan urmanqaku, hinaspan tukuy nacionkunaman prisionero hina apasqa kanqaku; Jerusalén llaqtataq mana judío runakunaq sarusqan kanqa, mana judío runakunaq tiemponkuna hunt’akunankama. Lucas 21:24.
Kay versículopa cheqaq Jerusalén literalman kasqanmanta rimashan nisqaqa, futurismo sutiyuq católico teologíaq mana yuyaysapa pantasqanmanmi sayachisqa; chaymi simbólicota literalman churashpa, profecíakunapa hunt’akuyninta kay pachaq tukukuyninllapim churay. Kay versículopa allin aplicasqanta atacasqaqa, Nuevo Testamento ñawirisqa tukuy p’unchawkuna ukhupi, Satanáspa hatun ataqenmi karqan. Jerusalén literalqa Cristoq p’unchawninpiña, Jerusalén proféticaq símbolonnin kayta saqerqan, chaypacham profecía literalqa espiritual aplicacionman tikrarqan. Kay revelaciónqa apóstol Pabloq hatun yachachisqanmi karqan, paypa sayachisqan. Jerusalénpa saruchisqa kayninmi sut’ichan mil iskay pachak soqta chunka watayuq papal tutayayta, 538 watamanta 1798 watakama.
Ichaqa templopa hawapi kaq patiotaqa saqey, amaña tupuychu; chayqa mana judío nacionkunaman qusqam, hinaspa llaqtata santata tawa chunka iskay killa unquykuchkanqaku. Apocalipsis 11:2.
Profecíapi Jerusalénqa cruzpiña akllasqa llaqtapa unanchaqnin kayta saqirqan.
“Ancha runakuna kanku, paykuna yuyasqankuqa allin kanmanmi ñawpa Jerusalén llaqtapa allpanta saruy, hinaspataq iñiyninku ancha kallpachakuspan hatunta yapakusqanman Qespichiqpa kawsayninmanta wañuyninmanta rikuchiq cheqakunata watukuq rispa. Ichaqa ñawpa Jerusalénqa mana hayk’aqpas santu cheqachu kanqa, hanaq pachamanta refining ninawan pichasqa mana kachkaptinqa.” Review and Herald, June 9, 1896.
Chaymantaña Jesúsqa versículo iskay chunka tawayuqpi yachachisqankunata 1798 watapi pacha tukukuyman pusaspa, hinaspan Milleritakunaq pacha tiemponta rikuchirqan, maypichus ñawpaq angelpa willakuynin historiaman chayamusqa.
Intipas, killapi, chaskakunapipas señalkuna kanqa; kay pachapipas nacionkunapa ñak'ariyninku, manchakuywan chinkasqa yuyaywan; lamar qochapas, olaskunapas qaparispalla kanqa. Runakunapa sonqonkupas manchakuywan chinkarinqa, kay pachaman hamuqkunata suyaspankumanta; hanaq pachapa atiykuna kuyurichisqa kanqa. Chaymantataq Runapa Churin phuyupi hamuqta rikusqanku atiyniyoq, hatun k'anchayniyoq. Kaykunam qallariyta qallariptinqa, qawariychik, umaykichiktapas oqarichiychik; qispichisqa kayniykichikqa qayllamushanña. Lucas 21:25–28.
Millerita historiata qallarinanpaq señalkunaqa hunt’akurqanku Diospa Siminpa mana hayk’aq pantayniyuq atiyninwan hinallataq tupaspa.
“Intiypi, killapi, chaskakunapipas señalakunaqa hunt’asqaña kanku.” Review and Herald, November 22, 1906.
Qatiqninchikmi Lucas qhelqa iskay chunka hukniyuq t’aqapi qatiq artículo hamp’uypi.
“1848 watapi 16 diciembre killapi, Apunchikqa qhawarichiwarkani hanaq pachapi atiyninkuna kuyuriyta. Rikurqani, Señor nisqampi ‘hanaq pacha’ nispa, Mateo, Marcos, Lucas qillqasqan señalkunata qospa, cheqaqtapuni hanaq pachatam nirqan; hinaspa ‘kay pacha’ nispaqa, cheqaqtapuni kay pachatam nirqan. Hanaq pachapa atiyninkunaqa inti, killa, ch’askakunami. Paykunam hanaq pachapi kamachinku. Kay pachapa atiyninkunaqa kay pachapi kamachiqkunam. Hanaq pachapa atiyninkunaqa Diospa rimariyninwanmi kuyurinqaku. Chaymantam inti, killa, ch’askakunaqa kashasqan cheqankumanta kuyuchisqa kanqaku. Manam chinkapunkachu, aswanqa Diospa rimariyninwanmi kuyuchisqa kanqaku.
Pʼakay, llashaq puyuqkuna hamurqanku hinaspa hukninwan huknin tinkurqanku. Wayra pachaqa rakikurqan hinaspa qipaman kutirirqan; chaymanta qhawariyta atirqanchik Orionpi kichasqa kʼaspita pataman, maymantataq Diospa rimaynin hamurqan. Chay kichasqa kʼaspinmantaq Santo Llaqtam uraykamunqa. Rikurqani kay pachapa atiyninkuna kunan chukchichisqa kasqanta, hinaspa imaymanakuna ordenpi hamusqanta. Awqanakuy, awqanakuy willakuykuna, espada, yarqay, hinaspa unquykuna ñawpaqta chukchichinqa kay pachapa atiyninkunata; chaymantataq Diospa rimaynin chukchichinqa intiman, killaman, quyllurkunaman, hinaspa kay pachatapas. Rikurqani Europapi atiyninkunapa chukchichisqa kaynin mana, wakinkuna yachachisqankuman hina, hanaq pachapa atiyninkunapa chukchichisqanchu kasqanta, aswanqa phiñasqa nacionkunapa chukchichisqanmi kasqanta. Early Writings, 41.