Danielpa iskay ñiqin capitulonqa Apocalipsispa chunka tawayuq ñiqin capitulonpi iskay ñiqin angelta unancharin. Chay hina kaspanqa, kimsa pruebakunamanta iskay ñiqinta unancharin; chay pruebakunaqa mikhunamanta prueba hina, chaymanta qhawaymanta prueba hina, tukukuyninpitaq tornasolwan prueba hina rikuchisqa kanku. Chay kimsa pruebakunaqa, profecíapa ñanninpi chimpukunapas kaspanku, Apocalipsispa chunka tawayuq ñiqin capitulonpi ñawpaq ñiqin angelpa willakuyninpi kachkanku. Apocalipsispa chunka tawayuq ñiqin capitulonpi ñawpaq ñiqin angel hinallataq, Danielpa ñawpaq ñiqin capitulonpipas chay kimsa pruebakunamanta sapa hukninmi kachkan.

Iskay kaqnin pruebapas, icha kaqnin angelpa willakuyninpas, qallarin ñawpaq pruebapa tukukuyninpi. Iskay ñiqi qatin huk ñiqita. Iskay kaq pruebapa tukukuyninmi kimsa kaq pruebata qhipanakuspa qallachin. Iskay kaq pruebawan rikuchisqa pacha unaymi Danielpa prisionpi qanchis chunka watakunawan unanchasqa karqa, Jehoiakim atipasqa kasqanwan qallarispa, Ciropa kamachikuywan tukuspa. Chay qanchis chunka watakuna tukukuyta qayllayamushaptin, Danielqa Diospa profetiko Simiwan reqsirqa tukukuyqaña chayamunanpaq kasqanta.

Darío, Asueroq churin, medokunapa ayllunmanta, caldeokunapa qhapaq suyunta kamachiq ruwasqa karqan. Paypa kamachisqan watapa ñawpaq kaq watanpi, ñuqa Daniel, qelqakunamanta entienderqani watakunapa yupayninta, imaraykuchus Señorpa simin Jeremías profetaman hamusqa karqan, Jerusalén llaqtapa chʼusaqyachiyninkunapi qanchis chunka watakunata huntʼachinanpaq. Daniel 9:1, 2.

Danielqa qhepá p’unchaykunapi Diospa llaqtanta reqsichkan, pikunachus qanchis chunka watakuna prisionpi kasqankupa unanchasqa ninanta reqsinku, chay reqsiytaq qanchis chunka unanchasqa watakuna tukukuqman manaraq chayashaqtinmi ruwakun. Diospa llaqtan allintam qanchis chunka wata prisionpi kasqanta entienden, ichaqa Danielpa rikuchisqanqa kaymi: chay qanchis chunka watakunaqa septiembre 11, 2001 p’unchaymanta domingo kamachikuykama profetap nirqan pacha kasqanta entienden. Danielpaqqa chay watakuna tukukorqan Cirospa kamachikuyninpi; chaymi qhepá p’unchaykunapi Estados Unidos llaqtapi domingo kamachikuyta rikuchin.

Domingo punchawpaq kamachikuy hamunaypaq pisi pachallaña kachkaptin, Diospa llaqtanqa unancha kaq qanchis chunka watakunawan rikuchisqa profecíamanta hamut'ayman rikch'achisqa kan. Chay unancha kaq watakunaqa Jehoiakimwanmi qallarirqan; paymi 2001 watapa septiembre killanpa 11 punchawninta unanchan, chay punchawpitaqmi, kimsa kaq Ñakariypa Islamnin chayamuqtin, Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq ancha atiyniyuq angelqa urayamurqan hinaspa Babilonia urmasqanta willakurqan. Babilonia urmasqanqa iskay kaq angelpa willakuynintam unanchan, 2001 watapa septiembre killanpa 11 punchawninpitaqmi angelpa makinpi kaq pakasqa qillqa mayt'uta mikhuqkunapaq iskay kaq prueba pacha qallarirqan. Unancha kaq qanchis chunka watakunawan rikuchisqa chay pachaqa domingo punchawpaq kamachikuykama hinallam qatin.

Tukupay asuykamuchkaptinqa, Dariuspa kamachikuyninpa ñawpaq kaq watanpi Danielwan unanchasqa kasqanman hina, Diospa llaqtanqa sallqa uywapa rikchayninmanta pruebata musyananpaqmi rikcharichisqa kan. Paykunaqa sallqa uywapa rikchayninmanta pruebawan tinkisqa wakin chiqapkunataqa ñawpaqmantañam unanchasqaku; ichaqa iskay kaq angelpa profecíapi rikuchisqa pachan tukukunallanpaq kachkaptin paykunapa unanchaykunanku kaqninqa tutayaypi pakasqam kachkasqa. Danielqa Diospa profecíakunata willakuq Siminta yachakuchkaspa, chaymanta qanchis chunka watakunapa ima niyta munasqanta yachaykuspam Diosta mañakuyman pusasqa karqa, Nebuchadnezzarpa rikchaymanta musquyninwan tupaq kawsayninta qichunanmanta manchachikuyninta yachaykuspan ñawpaqta Diosta mañakuyman pusasqa kasqanman hinallataq. Daniel libropa isqun kaq capitulonpiqa, Daniel libropa iskay kaq capitulonpi hina, Danielqa Diosta mañakuchkaspanmi profecía kanchayta chaskirqan.

Arí, chaymi mañakuspa rimaykashaqtiy, qallariypi rikushqay visiónpi rikurirqani chay qhari Gabrielpas, utqaylla phawachisqa kashaspan, tutaykuy ofrenda tiempopi llamk’arqamuwan. Hinaspan yachachiwaraq, rimapayawaraq, nispa: “Daniel, kunanmi hamushkani qamman yachayta, entiendeniytawan qosunaypaq.” Daniel 9:21, 22.

Danielman mañakusqanpi qosqa “yachaywan entiendenqa” iskay kaq qillqapi mañakusqanwan tupaqmi.

Chaymanta Daniel wasinman ripurqan, hinaspan Hananiahman, Misaelman, Azariahmanpas, paypa masinkunaman, chay ruwayta willarqan: hanaq pacha Diosmanta kuyapayta mañakunankupaq kay pakasqa imapaq; ama Danielpas, paywan kuska kaqkunapas, Babiloniapi yachaq runakunapa wakinkunawan kuska chinkachisqa kanankupaq. Chaymantataq chay pakasqa imapas Danielman sut’inchasqa karqan tuta rikuchiypi. Chaymantataq Daniel hanaq pacha Diosta yupaycharqan. Daniel 2:17–19.

Siki patapi, Danielpa iskay mañakusqankunaqa kikin mañakuylla kanku. Iskayninpas qusqakunku chay historiapi, mayqinchus simbólicamente qhawana pruebatam iskay kaq angelpaq rikuchin, chaymi pasan 11 de septiembre de 2001 p’unchawmanta, utqay hamuq domingo ley kama. Nabucodonosorpa wañuchiyman apaq manchachiynin qayllaykusqa kaptin, hinaspa Jeremíaspa qanchis chunka watakunamanta, Moisespa qanchis kuti juramentonmantawan profético yachayniyoq kaspa, Danielqa Levítico iskay chunka soqtayuq mañakuyta mañakun, chaynallataq Diosman mañakuspa payman rikuchinanta Bibliapa profecianpa qhipa profético pakasqanta. Chay pakasqataq Juanmi Jesucristopa Revelacionnin kasqanta sut’inchan.

Isqon pusaq ñiqinpi, Danielqa iskay qhapaq suyukunapa tikrayninpi tarikun. Babiloniaqa chayraqmi Medo-persiakunaman urmaykusqa, imaraykuchus Darioq ñawpaq wata kasqanrayku; chhaynapi Diospa llaqtanta qhipa p’unchaykunapi churaynin, chay tikray punkupi, ñawpaq angelpa kuyukuyninwan hinallataq kinsa ñiqin angelpa kuyukuyninwan señalasqa kasqanpi.

Milleristakunapa Filadelfia kuyuriyninmi 1856 watapi Laodiceaman tikrakurqan, Future for America nisqapa Laodicea kuyuriynintaqmi Apocalipsispa chunka hukniyuq capitulonpi willakusqan kallipi wañusqa kasqan kimsa punchaw kuskan tukukuptin Filadelfia kuyuriyman tikrakun. 1856 watamanta 1863 watakama milleristakunapa Filadelfia kuyuriyninpi mana atipasqanku pruebaqa “qanchis kuti” nisqa yachachikuymantam karqan.

Future for America-pa Laodicea kuyuy ninapa yuyaychakusqan qillqakuyqa t’aqasqa kasqankuta riqsiy munasqankuwanmi tupaqchasqa kachkan, chaymantaq Levitico iskay chunka suqtayuq mañakuyman hinallataq chay experienciaman yaykunankupaq. Danielqa Babilonia suyuwan Medo-persa suyukunapa chawpinpi tikrasqa pacha kaqtinmi karqa, hinallataq Ciroq kamachisqanwan señalasqa qanchis chunka watakunapa puchukayninman manaraq chayaspa. Qanchis chunka watakunaqa Danielpa mañakusqanpa contexto-ninmi, chay qanchis chunka watakunataq Moisespa “qanchis kuti” nisqanmi sut’ichan. Danielpa iskaynin mañakusqanpas tupanku chay tikrasqa pachawan, mayqinchus “qanchis kuti” nisqawan señalasqa kachkan ñawpaq angelpa kuyuy ninapi, hinallataq kinsa kaq angelpa kuyuy ninapipas.

Danielman sutiyachisqa “pakasqa” nisqaqa Nebuchadnezzarpa wankinmanta sutiyachiymi. Puchukay punchawkunapi Nebuchadnezzarpa wankinpa “pakasqa” nisqanqa kaymi: chay wankiqa pusaq suyukunatam unanchan, manam tawa suyukunatachu. “Pusaq ñiqinqa qanchisninmantam” nisqa taqapi kaq ñawpaq qillqakunapiqa kay chiqapqa ñam riqsichisqaña. Chay pakasqa kaq ukhupim sutiyachikun qanchisninmanta kaq pusaq ñiqin chayamuptin tikrakuy kasqan pacha. Nebuchadnezzarpa wankinpa “pakasqa” nisqanqa chiqap Protestantismopa waqranwan Republicanismopa waqranpa kawsarimuyninkuta takyachiymi. Chay iskay kawsarimuykunam sapa waqra pusaq ñiqin kasqanta, ichaqa qanchisninmanta kasqantapas riqsichin; iskaynin waqrakunapa suqta ñiqinmanta pusaq ñiqinman tikrakuynintaqmi Mosespa “qanchis kuti” nisqanwan tinkisqa huk pruebapa profecíapi kaq pachanpi pasan. Danielpa unanchasqanman hina, chay tikrakuyqa Estados Unidospi domingo punchawmanta leyta churaq kamachikuyta unanchaq Cyruspa kamachikuyninpa ñawpaqllanpim pasan. Chaymantataq, domingo punchawmanta ley churakuptin, usqaylla kuyuykunawanmi papadopa wañuchiq kirin allinyan, papadoqa qanchisninmanta kaq pusaq ñiqin umaman tukuchkaptin, paypas Danielpa iskay ñiqin capitulonpi Nebuchadnezzarpa wankinpa unanchasqanman hina profecíapi kaq huk tikrakuyninta pasachkaptin.

Chaymi Danielqa yaykurqan Ariochman, paytanmi qhapaq kamachisqa karqan Babiloniapi yachayniyuqkunata wañuchinanpaq; paymi rispa nirqan: Ama wañuchiychu Babiloniapi yachayniyuqkunata; apaway qhapaqpa ñawpaqenman, noqataq qhapaqman riqsichisaq chay sut’inchayta. Hinaptin Ariochqa utqayllaman Danielta pusarqan qhapaqpa ñawpaqenman, hinaspa nirqan: Judá llaqtamanta apasqa prisionerokunamanta huk runata tarirqani, paymi qhapaqman riqsichinqa chay sut’inchayta. Qhapaqmi kutichirqan hinaspa Danielman, Belteshazzar sutiyuqman, nirqan: ¿Atinkichu noqaman riqsichiyta chay musqhoyta rikurqani chayta, hinaspa chaypa sut’inchayninta? Daniel 2:24–26.

Danielman pakasqa kaq willasqa kaptinña, iskaynin sutinwanmi paymanta rimakun; chaymi qawachin, qipa punchawkunapi pachak tawa chunka tawayuq waranqapa Filadelfia kuyuriyninman yaykurqusqallaña rimanakuypi kaq llaqtapa unancha kasqanta. Payqa, “pakasqa kaqta” mana hamutayta atisqankurayku ama pipas wañuchisqa kananpaq mañakuspanmi, Diospa kamachinpa imayna kayninta rikuchin. Paypa kayninqa Nebuchadnezzarpa kamachin Ariochpa kayninmanta hukniraymi rikuchikun; Ariochqa Danielta tarisqanrayku reypa ñawpaqninpi yupaychasqa kayta maskan. Chaymantaqa Danielqa Nebuchadnezzarpa tapukuyninta huk tapukuywan kutichispa, profecíapa chiqap rikurimuyninwan Babiloniamanta yachaysapakunapa rikurimuyninwan imayna hukniray kasqankuta sutita riqsichin; chaymantañataq, Ariochmanta hukniray kaspan, manam “pakasqa kaqta” hamutasqanta pay kikinta hatunchanapaqchu llamkachin, aswanqa hanaq pachapa Diosnintam hatunchan.

Danielqa reypa qayllanpi kutichispa nirqa: Reypa mañakusqan pakasqa kaqtaqa ama yachaqkuna, qoyllur qhawariqkuna, layqakuna, watuqkunaqa reyman rikuchiyta atinkuchu; ichaqa hanaq pachapi huk Dios kan, paymi pakasqa kaqkunata rikuchin, hinaspataq rey Nabucodonosorman qhepa p’unchaykunapi imakuna pasananmanta yachachin. Puñuyniykipi musqusqayki, hinaspa umaykipi rikuykuna cama patapi, kaymi kanku. Daniel 2:27, 28.

Danielqa “pakasqa yachay” nisqata riqsichiyta qallarispan, qipa punchawkunapi ima kananta sutillata willakuq “pakasqa yachay” kasqantam ñawpaqta riqsichin. Qanchis kununuykunapa pakasqa willakuyninpa pakasqa yachayninqa qipa punchawkunapi ima kanantam riqsichin. Nabucodonosorpa rikchayninqa qipa punchawkunamanta pakasqa yachaypa huk rakim; chay pakasqa yachayqa prueba pacha tukukunanpa ñawpaqllanpim sellon kichasqa kan. Chaymi prueba pacha tukukunanpa ñawpaqllanpi, tikrakuy pachapi, allpamanta lluqsimuq manchakuypaq uywapa iskaynin waqrankuna qanchis kaqkunamanta kaq pusaq kaqman tukuptinku riqsichisqa kan, Daríopa ñawpaq kaq watanpi Danielpa unanchasqanman hina.

Qam, rey, puñusqayki patapi yuyayniki sonqoykiman hamurqan qhepa p’unchaykunapi ima pasananmanta; pakasqa kaqkunata rikuchiqmi qamman reqsichisunki ima pasananmanta. Ichataq ñoqamanta, kay pakasqa kaqqa manam mayqan kawsak runamanta aswan hatun yachayniyraykuchu ñoqaman rikuchisqa, aswanqa reyman yuyaypa sut’inchasqanta reqsichiqkunapa raykun, hinaspa sonqoykipi kaq yuyaykunata yachanaykipaq. Daniel 2:29, 30.

Danielqa iskay ñiqin chiqaq willakuywanmi Nabucodonosorpa musquynin qhipa p'unchaykunamanta kasqanta takyachin, kayta nispa: “Pakasqa kaqkunata sut'inchaqmi qanman riqsichisunki ima kananpaq kasqanta,” “kaymanta qhipaman.” Chaymantaqa Danielmi sut'inchan chay pakasqa kaq mana payraykuchu, nitaq huk mayqin runamantapas aswan yachayniyuq kasqanraykuchu qusqa kasqanta, aswanpas chay “pakasqa kaq” Nabucodonosorman qusqa kasqanta “sut'inchayninta riqsichinanpaq kaqkunarayku.” Chay “pakasqa kaq”qa qhipa p'unchaykunapi Babiloniapa espiritual reyninman musquypa “sut'inchayninta” riqsichinanpaq kaqkunapaqmi qusqa karqan. Chay pakasqa kaqqa chay pachak tawa chunka tawayuq waranqa runakunapaqpunim qusqa karqan, “pakasqa kaq”qa qhipa p'unchaykunapi Babiloniapa qhipa kaq urmayninta willakuqkunapaq kasqanrayku. Chaymantaqa Danielmi tutayaq ukhupi pakasqa kasqa, hinaspa kawsay utaq wañuypaq pruebata paqarichiq wankimanta musquyta sut'iman urqun.

Qam, ñuqayku qhapaq rey, rikurqanki; hinaspa qhawariy, hatun ñawpaq rikch’ayta. Kay hatun rikch’ayqa, lliphlliynin sumaq ancha kashaspa, ñawpaqniykipi sayarqa; hinaspa rikch’ayninqa manchaypaq karqa. Kay rikch’aypa umanqa allin quri karqa; pecho-ninwan makinkunapas qolqemanta; wiksa-ninwan chankan-kunapas broncemanta; chakinkuna fierromanta; chaki puntankunataq wakin fierromanta, wakintaq ñit’imanta. Qam rikurqanki, mana makikunawan kuchusqa rumikama, chaymi rikch’ayta takarqa chaki puntankunapi, fierromanta ñit’imantawan kasqankupi; hinaspan chaykunata ñut’urqapi. Chaymanta fierro, ñit’i, bronce, qolqe, quri ima, llapallan kuska ñut’usqa karqanku, hinaspan verano p’achamanta wayrachina pampakunapi qhaspa hina tukurqanku; wayrataq apakurqa, mana maypipas tarikusqachu paykunapaq. Hinaspa chay rikch’ayta takaq rumiqa hatun orqo tukurqa, hinaspan tukuy pachata hunt’arqa. Kaymi musquyqa; kunanqa qhapaq reypa ñawpaqninpi unanchayninta willasaqku. Daniel 2:31–36.

Nabucodonosorpa musquynin rejsichirqanmi Bibliapa profecianpi suyukunata paypa p’unchawninmanta qhepa p’unchawkunakama, maypachachus pachak tawa chunka tawa waranqa, Danielwan rikch’achisqa Nabucodonosorman rimarisqanpi, hinallataq mana makiwan cuchusqa rumihina, chay lantipi suyukunata thuñichiq, chaykunañataq chay uyarisqa rikch’aypi rikuchisqa kasqankuta, chaymanta urquman tukuspa llapa kay pachata junt’an. Chay musquyqa qhepa p’unchawkunamanta karqan, profeciap ch’iqtakuyninpi, maypachachus pachak tawa chunka tawa waranqaman qhipa profetico pakasqa yachay rikuchisqa paykunaman.

Chiqaq protestante waqrapa unanchan hinaqa, paykunaqa chaymanta kimsa ñiqin angelpa willakuyninta wañuchkaq pachaman apanku. Chay willakuyqa Estados Unidos llaqtapi domingo p'unchaw kamachiy churakuptinmi, bestiyapa chimpunta chaskinanku kamachisqa kaptin, sinchi qapariyman hatunyan. Chay kamachiy manaraq lluqsimuchkaptinmi, qhipa p'unchawkunapi Danielwan unanchasqa runakunaqa bestiyapa rikch'ayninmanta pruebaman churasqa kanqaku. Chay pruebaqa rikuywan rurasqa pruebam, hinaspa domingo p'unchaw kamachiyta paqarichiq kuyuriykunata Danielwan unanchasqa runakuna rikunankutam mañan. Paykunaqa tutaypi pakasqa rikch'aymanta pruebata rikuyta atichiq Diospa ruray ñanninta aqllasqankutachu icha manachu yachanapaqmi pruebaman churasqa kanku. Paykunapa pruebankupiqa sapankupa huch'uyyachikuyninpas huchankuta willakuyninpas kanmi. Chay pruebapiqa Danielman musquykunata rikuykunatapas unanchananpaq yachay qusqa kasqanta chaskikuypas kanmi, imaraykuchus ch'in pampapi qapariq Danielpa kunkanta uyariyta mana munaspankuqa, Cristopa p'unchawninkunapi Juan Bautistapa willakuyninta mana chaskiq runakuna hinam kanku.

Paní Whiteqa yachachiwanchik Danielpa, hinallataq Apocalipsispa librokuna hukninwan huknin yanapanakuspa hunt’asqa kananpaq kasqanta; paypa “complement” nisqanpas hunt’achiy, allinta tukuchiy, hinallataq sumaqta junt’achiy niyta munan. Julio killapa tukukuyninpi, 2023 watapi, Judá ayllumanta Leónqa Jesucristopa Revelacionninta kicharispa qallarin, imaynachus prometerqan prueba p’uchukunanmanta ñawpaqta ruwananta. Chayta ruwaspanmi, biblia yachachikuykunata reqsichirqan, ñawpaqpiqa allinta entiendisqa karqan, ichaqa kunanqa qhepa p’unchaykunapa nisqapi entiendisqa kananpaq karqan.

Chay chiqaq kuska cheqaqkunamanta hukninqa kachkan Apocalipsis chunka hukniyuqpi iskay testigokuna. Hukninqa kachkan chay historiataq, Apocalipsis chunkapi “qanchis trueno-kuna” nisqapa hunt’asqa, allin hunt’aynin. Payqa orqomurqan cheqaqkunata sagrado reforma siqi-kunamanta, chaykuna rimanku 18 julio 2020 p’inqaymanta. Payqa llamk’achirqan chay tawa waymark-kunata, sapa huk sagrado reforma siqi-kunapi kaqta, chaykuna rikuchinku ñawpaq mensajeq kallpachakusqan historiata, taripaykama, huk hina ñawpaqman mana riqsisqa hinamanta. Daniel paqariy iskayniyuqmi achka kay yuyaykunata hunt’achin allinman; ichaqa kay ukhu cheqaqkunaqa tutaypi pakasqa kanku chaykunapaq, Alpha y Omega nisqa sutichasqa metodología mikhuyta mana munakkuqkunapaq.

Kay yachayta Danielpa iskay kaq kapítulonmanta tukuchaspa, hukchasqata willasunchik hinaspa tinkuchisunchik wakin cheqaq-kunatawan ñanmarka-kunatawan, Danielpa iskay kaq kapítulonpi hunt’asqa tukukuqkunata. Chayta ruwaspaqa, reqsichkunchikmi tutapi rikuypi Danielman rikuchisqa pakasqa yachayqa kay kikin cheqaq-kunata sut’ichasqanta.

Qatiq qillqapiqa qipa qillqapi kay huñuypa willakuyninta hinaspa tukukuyninta churasaqku.

“Señorqa tiyan churasqa agencianakunata runakunata taripaykuyta huchankupi, pantasqankupi, kutiriykunankupaq. Kachamusqankuna willakuqkunaqa sut’i testimoniota apamunankupaqmi kashanku, puñusqa hina kawsayninkumanta rikch’achinankupaq, hinaspa kawsaypa ancha munasqa siminkunata, Ch’uya Qillqakunata, yuyayninkuman kicharinankupaq. Kay runakunaqa mana yachachiqkuna sapallanchu kanan, aswanpas kamachiq sirviqkuna, achki apaqkuna, cheqaq wataraqkuna kananmi, imaraykuchus hamuq peligrota rikunqaku hinaspa llaqtata willanqaku. Paykunaqa Cristotam rikch’akunankupaq ancha llakiywan kallpachakusqankupi, yuyaysapa tactonkupi, sapa runawan sapanka rurayninkupi—huk simillapi, llapa sirviyninkupi. Paykunaqa Dioswan kawsayniyuq tinkuyta charinankupaqmi, hinaspa Ñawpa Testamentopi hinaspa Musuq Testamentopi profecianakunawan, practicapi yachachikuykunawan hina ancha reqsisqa kananankupaqmi, chayhina Diospa siminpa qhapaq wasinmanta musuqkunatawan mawk’aqkunatawan orqomunankupaq.” Testimonies, volumen 5, 251.