Sapaq pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqan pacha, 11 septiembre 2001 watapi qallarispa, Estados Unidos llaqtapi domingo leyman chayanankama tukukuq, chaymi sapa rikch’aypa rurasqan hunt’akusqan pacha. Wakinkuna chay rikch’aykunaqa Cristo pa iskay kuti hamuyninkama hina mast’akunku, ichaqa domingo leymanta qhepaman pasaqkunapas sellakusqan pachamanmi watasqa kachkan. Sapaq pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqanpiwi wiñay tratota sumpi hunt’akun. Chay pachapi Cristoqa llaqtanpa sonqonkunaqpi yuyayninkunaqpi ima wiñaypaq kamachinku qillqan. Chay sellakuyqa divinidadwan humanidadwan huñusqa kasqawanmi rikuchisqa, mayqan mana huchalliqchu.

Iskay pachak iskay chunka watakunapa unanchasqa tinkiyqa, iskayninta rikuchin: kutichiyta, hinallataq divinidadwan runakayninwan huñusqanta. Rey Jacobo Bibliamanta William Millerpa ñawpaq llapa runakunaman qhawaykachisqanman 1831 watapi, chaymanta qhipaman Vermont Telegraphpi rikhurichisqanman 1833 watapi, iskay pachak iskay chunka wataqa divinidadwan runakayninwan huñusqanta rikuchin. Chaypiqa “cheqaq kay”pa firmanmi kachkan, chaymi hebreo simipi nisqa simi, musphayniyuq Hatun Simikamayuqpa rurasqan, paymi hebreo alfabetopa ñawpaq, chunka kimsayuq, hinaspa qhipa killkakunata huñuspa “cheqaq kay” nisqa simita kamarqan. 1611 watamanta, Rey Jacobo Bibliamanta, 1831 watakama hinaspa Millerpa willakuynin rikhurichisqanman, iskay pachak iskay chunka wataqa Musphayniyuq Hatun Simikamayuqpa firmanta rikuchin.

Chay ishkay p’unchaykunapa chawpinpi (1611 hinallataq 1831), tukukuy pacha 1798 watapi, Danielpa qillqasqan librumanta huk willakuy kicharisqa kasqanta rikuchin (King James Biblia), chaymi yachaypa yapakuyninta paqarichin, mayqinchus Millerpa 1831 watapi qillqasqan rikhurimuyninman pusarqan. Tukukuy pacha 1798 watapi hinallataq huk pruebanakuy rurayninpa qallariyninta señalan, chaymanta mana yuyaysap’a sipaskunapa hatarikuynin lluqsirqan; paykunatan Daniel chunka iskayniyuq kapitulanpi mana alli runakuna nispa sutichan. Chayrayku 1798qa chunka kimsayuq yupayta rikuchin, ñawpaq hinallataq qhipa qillqapa chawpinpi, imaraykuchus chunka kimsayuqqa hatarikuypa unanchanmi. 1798qa hinallataq 1776 watamanta 1798 watakama wakichikuy pacha periodowan tinkichisqa kachkan, chayqa tukukuy pachan.

Imaynatachus Millerpa iskay pachak iskay chunka watakunawan t’inkisqan hina, 1776 wataqa hinallataq huk Diosmanta rikhuchisqa qillqasqawan señalisqa kachkan, Independenciapa Declaraciónninwan; chaymantaq qallarin huk pacha, chayqa 1798 watapi tukukun Alien and Sedition Acts nisqakuna rikhuchisqa kasqanwan. Millerpa simbólico t’inkisqanpi iskay pachak iskay chunka wata, divinidadwan humanidadwan t’inkichisqa kasqan, 1798 watamanta t’inkisqa kachkan iskay chunka iskayniyuq watakunawan, preparación nisqa pachawan, Independenciapa Declaraciónnin rikhuchisqa kasqanmantapacha 1798 watapi Alien and Sedition Acts rikhuchisqa kasqankama. Iskay chunka iskayniyuqqa iskay pachak iskay chunkamanta chunka kaqnin kasqanrayku, utaq iskay pachak iskay chunkapa diezmom; chayrayku iskay chunka iskayniyuq yupayqa, iskay pachak iskay chunka yupay hina, divinidadwan humanidadwan t’inkisqanta sut’inchan.

Millerpa iskay pachak iskay chunka watankunaqa cheqaq kaypa firmanta apamun, hinallataq pachak tawa chunka tawa waranqa sellakusqa pacha hina, hinaspataq 1776 manta 1798 kama wakichikuy pachaqa chayllataq firmanta apamun; chayrayku chawpi wata 1789 nisqaqa Constitución nisqapa rikhurichisqanta señalan, chaymi chunka kinsa colonia-kunaq ratificasqan karqa.

Millerpa t’inkisqan 1611 watapi qallarispa 1831 watapi tukukuq, chawpinpi 1798 watata tariq, t’inkisqa kachkan iskay chunka iskayniyuq wata pacha 1776manta 1798kama, chawpinpi 1789 watawan. Llapan pichqa watakuna—1611, 1776, 1789, 1798 hinaspa 1831—qillqasqa willakuyta paqarichiy ruraywanmi rikuchisqa kanku. Wakichikuy pachaq watakunan ukhunpi kachkan chunka hukniyuq iskay chunka iskayniyuq watakuna 1776manta 1798kama, chay pachataq rikuchin pachaq tawa chunka tawa waranqa sellakusqakunaq sellakuy pachatam, chaymi pacha divinidad runakayninwan hukllachasqa kachkan. Millerpa iskay pachaq iskay chunka watayuq pacha, hinaspa 1776manta 1798kama iskay chunka iskayniyuq wata wakichikuy pacha, iskaynintinmi divinidadpa runakayninwan t’inkisqanta rikuchinku.

Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqan pacha qallarikurqan 11 septiembre 2001 p’unchaypi, hinaspataq kimsa kaq ay janak’ariypa Islam nisqanwan señalasqa karqan, chay espiritualmente ancha sumaq allpata maqasqanrayku. Iskay chunka iskay watakuna qhipaman, 7 octubre 2023 p’unchaypi, kimsa kaq ay janak’ariypa Islam nisqan, yapamanta maqaraq tipikuta, literalta sumaq allpapi. Manaraq unaymanta hamuq domingo ley chayamunankama, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqan hunt’asqa kanqa, hinaspataq kimsa kaq ay janak’ariypa Islam nisqan, yapamanta Estados Unidos nisqata maqananqa.

Sillakusqap pacha qallarin Islampa kay allpapi animalman maqanwanmi, tukukunataq Islampa kay allpapi animalman maqanwanmi. Chawpinpi, kimsañiqin ayqeypa Islamninqa Israel suyuta maqasqa, Biblia nisqanman hina chayqa Judá nisqawanmi rikuchisqa. Judáqa Bibliapi ñawpaq pacha cheqaq k’anchay allpa karqa, Estados Unidos-taq kunan pacha espirituwan k’anchay allpam.

Islampa kimsa takanakuykunaqa llapallanmi hatun sumaq allpapa contranpi rurakurqan. Ñawpaqpas qhipapas moderno espiritual hatun sumaq allpapa contranmi karqan, chawpi takanakuytaq ñawpa literal hatun sumaq allpapa contranpi rurakurqan. Chawpi waymarkaqa moderno Israel nacionpa contra huk maqanakuy karqan, hinaspa Mesiasninkuta chakatanankupi literal Israelqa hatariy-manaraq kay mana kasukuypa unancha tukurqan, imaynachus hebreo alfabetopa chunka kimsayuq kaq sananwan rikuchisqa kasqan hina.

1776 watamanta 1798 kama allichakuy pachaqa kimsay kaq angelpa kuyuyninpa ishkay pachak iskay chunka watanwanpas tinkichisqa kachkanmi; imaraykuchus 1776 watapi Qispichiypa Willakuy qallarispanmanta, 1996 watakama, The Time of the End qillqap pawayninwan kuskaqa, ishkay pachak iskay chunka watam kan. Chay historiapa chawpinpin 1989 watapi pacha tukukuypa tiempo kan, mana yuyaysapa, mana allin rurayniyuq sipas virgenkunapa hatariyninta señalaspa. Chayrayku 1611, 1776, 1789, 1798, 1831, 1989, 1996, 2001, 2023 hinallataq utqay hamuq domingo kamachiyqa llapallanmi waymarkkuna kan, chay chiqaq yachaywan tinkisqa: divinidadwan runakaynin hukllachasqa kaspa mana huchallikunchu. Chunka waymarkkuna, iskayñataq iskay kuti kutichisqa.

Chunkaqa yupaymi huk pruebayta rikuchiq, chaymanta iskay kuti kutikamusqa p’unchaykuna 1776 hinaspa 1798 yapakusqankiman hina, chunka iskay waymarkakunapa hunt’asqanmi kan, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunata rikuchispa. Llapan waymarkakunami rimanku pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa pruebayuq puriyninmanta, mayqinchus 11 de septiembre de 2001 p’unchaymanta qayllamusaq Domingo kamachikuykama ruwakun; chaypi Cristomi kimsa kaq angelpa llamkayninta hunt’an, paypa divinidadninta huñuspa pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa humanidadninwan; paykunataq wiñaypaq puchukayninkama mana huchallinkuchu. Chayqa, sut’inmi, kay cheqaqa rikuyta atinmanlla paykunaq, mayqinkunachus Isaias nisqan hina akllanku “ñawinkuwan rikuyta, rinrinkuwan uyariyta, sonqonkupi entiendeyta, kutirikuyta, hinaspa hampisqa kayta.”

1844 watay chunka iskayniyuq killapa iskay chunka iskay p’unchawninpi, kimsa kaq angel chayamurqan, imaynachus Cristo usqhaylla hamurqan Templonman, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellasqa kayninta hunt’ananpaq. Chaymanta huk huñu Milleritakunaqa Cristota qatirqanku Ancha Santísimo Cheqaman, chaywanpas qhepamanqa manaña qatirqankuchu kimsa kaq angelpa ñawpaqman puriq k’anchayninta; ñawpaq Kadeshpa hatariyninta yapamanta ruwarqanku, hinaspa Laodicea chunlla puriy pampapi purinankupaq churakusqa karqanku llapankukama wañunankukama.

Cristoqa usqhaylla Aswan Santisimu K’itiman hayk’urqan chaypi, divinidaddwan runa kaywan huñusqasqa kayqa paypa ruwanapaq wakichisqa kasqan llamk’ayta sut’incharqan, hinaspa chay llamk’ayqa iskay testigoyuq Admirable Linguist nisqawan unanchasqa karqan. Chay iskay testigokunaqa Habacucwan Juanwan karqanku. ISKAY kaq capítulo, ISKAY CHUNKA kaq versículopi, iskaynin qelqakunapi, 22 de octubre de 1844 sut’inchasqa kashan. Hukninqa chay p’unchaypi qallarisqa reconciliaciónpa llamk’ayta (at-one-ment) sinchita willarqan, huktaq mayqen templom ch’uyanchasqa kananpaq kasqanta sut’incharqan.

Templota payman chayamurqan, sapaq hinallataqmi rikuchisqa kashan chay templo nisqawan, mayqinchus ñit’isqa urmasqa karqa sapa punchaw kaq (paganu kay) kallpawan, hinaspa ch’usaqyachiq millay ruwaywan (papalismowan). Temploqa Cristo-tapasmi rikuchirqan, paymi chay templo karqa, mayqinchus thuñisqa karqa, hinaspa kimsa punchawpi yapamanta hatarichisqa. Chay hinallataqmi Milleristaq templo-ninkutapas rikuchirqan, mayqinchus tawa chunka suqta watakunapi sayarichisqa karqa 1798 watamanta 1844 watakama. Chay hinallataqmi runa templo-tapas rikuchirqan, mayqinchus tawa chunka suqta cromosomawan kamasqa kashan, hinaspa runa kurkuq genética nisqan imayna kasqanta sut’inchan, kamachintaq. Manan yanqallachu kasqa, runa kurkupi llapa célula nisqakuna hunt’asqata tikrasqa kananku iskay waranqa pichqa pachak iskay chunka punchawkunapi.

Kay llapa kay temploq Diosmanta rikuchisqan willakuykunapi, mayqinkunaqa Cristoq rurasqanta rikuchin, divinidadwan runakayninta huñuchispa, divinidadqa sapa kuti runakaymanta ñawpaqta hamun. 1611qa 1831manta ñawpaqta hamun. 1776qa 1798manta ñawpaqta hamun. 1776qa 1996manta ñawpaqta hamun. 2001qa 2023manta ñawpaqta hamun. Millerita runakunaqa Cristota qatirirqanku Aswan Santo Cheqaman. Qallariypi Diosqa runata kamarqan.

Kunanqa kutimusunmi hukmanta yuyaychakuyta kimsa señalkunamanta 1776, 1789, hinaspa 1798, chaykunaqa qawachkanku wakichikuy pacha­ta, sellokuy tiempo­ta rikch’achiq hina. Ñawpaq pacha, 1776wan sut’ichasqa, Independencia Willakuyninwan, hinaspa ishkay Congreso Continental-kunapa pachanwan; iskay kaq pacha­taq 1789wan sut’ichasqa, Constituciónwan, hinaspa Artículos de Confederación nisqakunapa pachanwan 1798 kama.

Uywakunapa rikchayninpa pakasqa yachaynin, mayqinchus cheqaq kaynin kani pusaj ñiqin umapa qanchis umakunamanta kasqan, iskaynin pacha rak’ikunapipas reqsichisqa kachkan. Chayqa chay willakuy-pa kimsa ñiqin señalmantapas reqsichisqa kachkan, ichaqa chay señalqa rimashan pusaj ñiqinmanta, qanchis umakunamanta kasqanmanta, papado nisqapi hunt’asqa hina. Ñawpaq iskay pacha rak’ikunaqa rikuchin pusaj ñiqinpa qanchis umakunamanta kasqan hunt’akuyninta Estados Unidos ukhupi.

Estados Unidosqa iskay waqrayuqmi kachkan; hukninqa qhariwanmi tinkisqa, hukninñataq warmiwan. Qhariqa polític atiymin; chaymi Republicano waqra. Warmiqa religioso atiymin; chaymi Protestante waqra. Chayrayku, 1776wan rikuchisqa pacha, hinaspa Declaración de Independencia nisqa, Protestante waqratan rikuchin, imaraykuchus divinidadqa sapa kuti runakaymanta ñawpaqta hamun. 1789wan rikuchisqa pachataq, hinaspa Constitución nisqa, Republicano waqratan rikuchin.

2020 watapi, iskaynin waqranpas wañuchisqa karqan kunan pacha sataniku, atheo, dragón kallpakuna rayku. Cheqaq Protestante waqraqa wañuchisqa karqan 18 julio 2020 p’unchawpi, hinaspataq Republicano waqraqa wañuchisqa karqan qhepantinpi, 3 noviembre 2020 p’unchawpi. 2023 watapi, iskay testigokuna sayarirqanku, hinaspa paykunapa wañusqa cuerponkunamanta kusikusqa karqan pachaqa manchariyta qallariq.

2023 watapi, pachak tawqa tawa chunka tawa waranqa runakunaq sellasqa kayninpa qhipa llamkayninqa kay pachaq historiankunapa qhipa mirayninpi qallarikurqan. Kunanqa, wiñaypaq, Dios kayninwan runa kayninwan huñunakuchkan, imaraykuchus qhipa p’unchaykunapi cheqaq kasqakunaqa wiñaypaqmi Cristoq rikchayninta mirachichkanku.

2023 watapi, allpacha animalpa nacionninpi apostatakusqa Iglesiata apostatakusqa Estadowan huñuyta tukuynin ruwanakuy qallarikurqa. Chaypim papakuna kamachiq kaywan rikuchisqa atiyniyuq wakichiy sayarichisqa karqa, mayqinchus apostatakusqa Iglesia apostatakusqa Estadota kamachin, hinaspa animalpa lantananta mirachisharqa.

Kay qhapaq pruebayqa kay waqyamusqakunapaq hatun pruebaymi: bestiapa rikchayninpa ruwakusqanta qhawaspa pruebayta apay, imaynachus “kunanakuna, llipyayninkuna, truynukunawan” nisqapi, hinallataq hamuq “pachakuy” nisqapi reqsichisqa kasqan hina. Sellokuy tiempoqa chay pacha kachkan maypi llapa rikuykuna hunt’asqa allin ruwayninta tariq (hunt’akuyta). 1776 watamanta 1798 watakama alistakuy pacha, sellokuy tiempota tipificaq, chaypi tiyakurqa ruedakuna rueda ukhupi, chayqa Ezequielpa rikuykusqanpa huknin kasqanmi, pay Ancha Santo Lugarman qhawarispan, pachak tawa chunka tawayoq waranqa runakunapa sellokuy tiempopi. Chay ruedakunataqa Hermana White reqsichin “runakunaq historiankunapa sasachakuq tinkuynin” nispa. 1776 watamanta 1798 watakama alistakuy pachaqa wakinkunata chay “runakunaq historiankunapa sasachakuq tinkuynin” nisqakunamanta uqharirqan, chaykunataq reparasqa kanan.

Hukninqa kay yachaqasqa chiqaqwanmi tinkisqa kachkan: Revolucionario Franciaqa Estados Unidos-ta rikch’achirqan. Iskay suyukunaqa papado-ta kay pachapa trono patapi churanku, hinallataq urayman urmachinku. Iskay suyukunaqa chay llamk’anata hunt’anankupaq soldadesco hinaspa qullqi-kallpankuta tukuyta dedicanku. Iskay suyukunaqa usqhayllam sayarichisqa religionninkuta qichunku, católico kanankupaq. Iskay suyukunaqa huk “pacha kuyuyta” muchunku, chaymi sayarichisqa gobiernonkuta urmachin. Iskay suyukunap historíanqa 1789 watapi huñusqa kachkan, imaraykuchus 1789 watapi Revolución Francesa qallarikurqan hinaspa Constitución de EE. UU. nisqapas kallpaman yaykurqan.

Francia llaqtapi hatun tikrayqa chunka watata qhiparikurqan. Napoleón Bonaparteqa Francia llaqtapi hatun tikraypa qhipa etapankunapi atiyniyuqman wichariq. Payqa reqsisqa sinchi awqaq pusaqmi karqan, hinaspa 1799 watapi noviembre killapa 9 p’unchawninpi allin lluqsiyniyuq qhapaq kutichiyta ruraykusqan qhepamanmi Francia Republikaq kamachikuyninpi hatun ruwana kasqa, chaymi payta Francia Republikaq Ñawpaq Cónsulninman tukuchirqan.

1776-manta 1798-kama wakichisqa pacha iskay ñiqin pachaspiqa, pusaq kaq qhari—mana hukninmanta qatiqninpi, astawanpas qanchis kaqkunamanta kaq—John Hancock karqan. Payqa pusaq presidente-kunamanta huknin karqan iskay ñiqin pachaspi, 1789 wataywan rikuchisqa (Francia hatun tikray watapi). Chay pusaq presidente-kunamantaqa payllam huknin karqan, ñawpaq ñiqin pachaspipas presidente hina umalliq karqa, 1776-wan rikuchisqapi. Kay profético yuyaypiqa payqa pusaq kaq karqan, mayqinchus qanchis kaqkunamanta kaq.

Payqa runapa pacha tiempunpa señalninmi, ñawpaq tiempuchá divinota rikuchin, chayrayku payqa iskaynin tiempokunata huñunayku señalmi (divinota hinallataq runapata). Paypa señalninqa runakunaq historiankupi aswan reqsisqa señalmi, manataq sumaq qillqayllantaqa rikuchirqanchu.

Johan Hancockpa sut’in qillqasqanmi Estados Unidos Independenciapa Willakuyninpiqa historiapi aswan reqsisqa sut’i qillqa kasqan. Hatun, sumaq rikch’ayniyuq sut’in qillqasqanqa rikch’akuq unanchaman tukusqa, Estados Unidospa independencianta, hinallataq Amerikapa llaqtakuna Britania kamachiy contra sinchita sayariyninta unanchaspa. Hancockqa, 1776 watapi chay Willakuy qillqasqa kaptin, Congreso Continentalpa Umalliqnin karqan; willakusqanman hinaqa, sutinta rikch’arisqa hinata qillqarqan Rey Jorge III mana anteojonkunata churakuspa ñawinchananpaq, chayqa mana manchakuyinta hinaspa independenciapa causanman sonqonwan hap’ipakusqanta unanchaspa.

Hancock qa pusaj pusaq umalliqkuna-manta hukmi karqa, 1789 watapi rikuchisqa pacha-manta; ichaqa qanchis qhari umalliqkuna-mantam karqa, 1776 watapi rikuchisqa pachapi. Paymi umalliq karqa Independencia nisqa Willakuy Qillqa firmakusqa kaptin. Hancockqa iskay pachakunata runa makinwan firmakusqanwan huñun, hinallataq iskaynin ñawpaq willakuykunapim tarikun. Ñawpaq kaq willakuyqa Diosmanta kaqta rikuchin, iskay kaqñataq runamanta kaqta rikuchin; iskay willakuykunata huñuq firmataq Admirable Linguist nisqapa firmam, paymi runa yanapayninta llamk’achispa 1776 watapi rikuchisqa Diosmanta pachata, 1789 watapi rikuchisqa runamanta pachawan huñurqa.

Kay pachallam llaqtap pacha willakuypi huklla qillqasqa sutim kachkanmi, Hancockpa qillqasqa sutinwan reqsisqa kayninpi tupaq, hinaspapas chayqa 1789 wataman, chaymanta Francia llaqtapi Hatun Tikraymanpas tupan. Chay qillqasqa sutipi kaq sinchi mana manchakuyqa kikinmi Hancock riqsichiyta munasqan hina, hinaspapas Francia llaqtap willakuyninpi tarikun.

Mundopi reqsiykusqanman hinallata unanchasqa ancha significaciónninmanta rimaruspaqa, Napoleon Bonapartepa firmankuqa John Hancockpa firmankuwan kikinchasqa kasqanta tariy atin, ichaqa huk historiapi hinallata huk culturapi contexto ukhupi. Napoleonqa, Frantziapa reqsichisqa sinchi soldado hinaspa político pusariq runa, Europapi hinallata mundopi historiapi hatun unanchata saqerqan, aswanpas Guerras Napoleónicas nisqakuna pachapi. Paypa firmankuqa, sinchi hinaspa sut’inchasqa estilo nisqawan sapa kuti riqsichisqa, atiyniyoq influencianpa unanchanman tukurqan hinaspa Europaman apamusqan llapa hatun tikraykunapa, chaymanta Napoleonic Code nisqawan riqsichisqa leykuna musuqchasqakuna ima, unanchanmanpas tukurqan.

Hinallataq Hancockpa firman, mayqinchus británico kamachikuy contra sayariyta hinaspa Estados Unidospa independencia maskhayta unanchasqan hina, Napoleonpa firmampis huk laya sinchi sonqoyoq kayta hinaspa munayniyoq aspiracionta unanchan—Europa políticopa lindero-kunata wakmanta churayta hinaspa Francia revolucionaria ideal-kunata ñawpaqman apanata. Iskay firmaqmi sapaqnin histórico runakuna imayna llaqtankupa destinonkunata formanankupaq ruwasqankuta unanchanku, hinallataq ruwasqankupa aswan hatun ima niyninkunatapas pacha historiapi rikuchinku.

Ima Ezequiel riqsirqan ruedakunata ruedakuna ukhupi, chaykuna rikuchispa runakunaq ruwayninkuna ch’axru tinkuyninta pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa kasqan pacha historiapi, chay ruedakunamanta huknin ñawpaqman rikuchisqa karqan huk ruedawan 1789 watapi, maypacha Estados Unidospa Constituciónnin, uywa republicano waqranwan Protestant waqranwan, tinkurqan Franciwan, Egiptopa waqrayuq haqtawan Sodomaq waqrayuq haqtawan.

1789 watamanta 1799 kama, Francia suyupi ukhupi “allpacha kuyuywan” sinchita chinkachisqa karqa, chayqa uku t’uqumanta lluqsimuq mana Diospi iñiq uywamanta paqarisqa karqa. Pachak iskay chunka tawa waranqa tawa pachakpa sellakusqan pacha ukhupi, 1789qa rikuchin 2020 watapi julio killapa 18 p’unchawninmanta qallariq pacha, chay pacha mana Diospi iñiq uywa cheqaq Protestantismopa waqranta urmachispa wañuchirqa; hinaspataq 2020 watapi noviembre killapa 3 p’unchawninpi, mana Diospi iñiq uywa Republicanismopa waqran­tapas urmachispa wañuchirqa. 1789pa muyuriyninqa 2020pa muyuriyninta rikuchin, imayna julio 18 (divinidad), hinaspa 2020 watapi noviembre 3 (humanidad) nisqakunapi rikuchisqa hina.

Diospa firman, runakayninwan rikuchisqa hina, tarikun kay pachapa iskay aswan reqsisqa firmakunapi, iskayninkupas 1789 wataman watasqa kashanku, hinaspataq iskayninkupas rikuchinku chay atiykunata, mayqenkunachus papadota kay pachapa tronomanmanta churanku hinaspa urmachinku. 1789 watan, kimsa waymarkakunapa chawpinpi, mayqenkunachus Diospa cheqaq kayninpa firman­ta rikuchinku, charin “chunka kimsayoq” coloniaspa firmanta hinaspa Franciapa Revolucionninpa “hatariy”ninta.

1789manta 1799kama, Francia Revoluciónpa historianta sut’ichan, chunka yupaytaq huk prueban kashanta sut’ichan. 1789qa “cheqaq kay” nisqap ñawpaq qillqanta sut’ichan, 1799taq Francia llaqtapi chay pachaq qhipa qillqanta sut’ichan. Chawpi pachaqa 1793 watapi Francia suyuq rey ninapa wañuchisqanwan reqsisqa karqan, llaqta runakuna paypa hatunchakuq reypa kamachikuynin contra hatarirqanku.

“Franciapa mana chaskichisqa sumaq willakuyta rechazaspan, chayqa mana iskayrayaypaqmi llikanmantapacha sapaqchasqa kanqa, manchaytaqmi chaypa rurayninkuna kanqa. 1793 wata, enero killapa 21 p’unchawninpi, Francia suyu llapan sonqonwan Reformadorkunata qatiykacharqanman tukuyta chakrusqa p’unchawmanta 258 watakuna qhipaman, huk procesión, ancha huk niray munayninwan, Paris llaqtapa callenkunanta pasaq.” The Great Controversy, 230.

1789 watapi rikuchin Estados Unidospa iskay waqrayuq uywapa chunka kimsayuq qillqapa hatarikuyninta, hinallataq Franciaq iskay-waqrayuq uywapa ñawpaq qillqanta. Franciaq chawpi qillqanqa 1793 karqan, chay wata Franciaq qhapaq apunpa umanta kuchusqanku; Napoleon-taq qhipa qillqata rikuchirqan, 1799 watapi kamachiyta hap’iqtin. “Cheqaq kay” sutiyuq unanchasqanqa Franciaq urmachisqa historiapi, 1789, 1793, hinaspa 1799wan rikuchisqa, huk profetiku muyuymi, chaymi hukllachasqa kachkan 1776, 1789, hinaspa 1798 profetiku muyuywan.

Iskay historiakunaqa runa kay pachapi iskay aswan reqsisqa firmakunata apamun, chaymi “cheqaq kay” nisqa divina firmata iskay runa firmakunawan huñurparin. Iskay ruedakunaqa chunka kimsañiqin qillqawan t’inkisqa kachkan waranqa pachak tawa chunka tawa waranqa sellakusqa p’unchaykunapa pachasninpi, chay pachaqa iskay testigokuna 2020 watapi wañuchisqa kasqankumanta qallarin, 2023 watapi sayarimusqankukama, chaytaq 7 octubre 2023 nisqawan señalasqa kachkan.

Qatiq qillqapi hamuqpi yachayninchista qatiqkasaqku.