Kunan pachaqa rantisqa awqanakunap iskay kaq maqanakuytan rimaykuchkanchik, imaynachus Daniel qhelqapi chunka hukniyuq kaq capítulo, chunka hukniyuq chaymanta chunka iskayniyuq versículokunapi rikuchisqa kashan. Chay versículokunapi iskay kaq maqanakuymi Ucrania suyupi kaq awqanakuyta reqsichin, Rusia llaqtap mana Diospi iñiq atiyninwan Ucrania nacionwan chawpipi. Chay versículokunapi Putinmi atipan, Ptolomeo IV hina; ichaqa atisqan qhepaman sonqonpi hatunchasqa kanqa, hinaspa paypa kikinman qhawarisqa hatunchakuyninmi Waterloo nisqanmanta urmananpaq meansnin tukunqa. Kay kunan pacha historiapa ñawpaqmanta rikch’ayninqa allinmi kan, ichaqa chayqa yanapanraqmi kunan pacha historiapa espiritualmente imata rikuchisqanta entiendenku chaykunallapaq.
Chunkapi chunka tawaq kaqpi, Daniel, Diospa qhepa p’unchaykunapi llaqtan runakunata rikch’achiq, reqsichisqa kachkan iskaynintapas entiendenanpaq: “rikuyta” hinallataq “imatas”. Rikuypas imapas kutin-kutin kuskapi rikuchisqa kanku, ichaqa hukninmanta huknin sut’ita t’aqasqa, huk siq’i cheqaq-kamay hina. Chaykunaqa Ulai mayu hinallataq Hiddekel mayu kanku. Chaykunaqa “mareh” rikuy hinallataq “chazon” rikuy kanku. Chaykunaqa iskay waranqa pichqa pachak iskay chunka watakunapa willakusqan, iskay waranqa kimsa pachak watakunapa willakusqanwan tinkisqa. Chaykunaqa Diospa llaqtan runakunapa ukhupi testimoniun hinallataq hawa testimoniunmi kanku. Señorqa mana allinchu kaqkunataqa mana kutin-kutin rimanchu. Ñawpaq rimarisqa kamachiy reqsichin: Danielmanta ñawpaqta willasqanchik, qhepa rikuyñinpipi, Diospa qhepa-p’unchay llaqtan runakunata rikch’achisqanta, paykuna “chazon” nisqata hinallataq “mareh” nisqatapas entiendesqankuta. Chayrayku, rikuywan imawanpas ancha chaninnaq rikunapaq kanku, chunka hukniyuq hinallataq chunka iskayniyuq versiculokunapa profetakuna historianta allinta entiendenapaq.
Danielqa rikuchkan Apocalipsis chunka hukniyuq kapitulumanta pachak tawqa chunka tawa waranqa runakunata, paykunaqa allin hunt’aspa kutichirqanku chunka sipaskunapa yachachikuyninta, mayqinchus hunt’akurqan Milleritakunapa historiankupi. Paykunaqa, Milleritakuna hinallataq, ñawpaq ñak’ariywan pantayta muchurqanku; chaytaqa Apocalipsis chunka hukniyuq kapitulumanta rikuchin ukhu mana tukukuq t’uqumanta lluqsimuq mana iñiq “woke” sach’a uywa wañuchisqa hina. Chaymantañataq hatun llaqtapa ñanninkunapi wañusqa hina siriykanku, Egiptoq, Sodomaq sutiyuqpi, maypichus Cristoqa chakatasqa karqanpas. Paykunapa wañuyninqa dragonpa qatipaqkunaman “kusikuyta” apamurqan, ichaqa Danielpaqtaq llakikuyta paqarichirqan.
Pachak chunka tawa waranqa sellaqkunapa sellasqa kasqanpa willakuyinpas Lázaropa kawsarimusqanwanmi rikuchisqa karqa; chay kawsarimusqasqa Cristo pa ruwasqanpa sellanakuy ruwaynin kasqanmanmi reqsisqa karqa. Paytaq, Cristo sellasqan runakunapa unancha kaspan, Jerusalénman haykuy atipanakuyta ñawparirqa; chaymi Millerita willakuypi Ch’isiy Chawpi Qapariyniyuq kuyuyta unanchasqa karqa, hinallataq pachak chunka tawa waranqapa willakuyninpipas. Lázaropa kawsarimusqanqa paniykuna Maríawan Marta llakiypi kashaqtinmi pasarqun, imaynatachus Daniel chunka hukniyuq p’unchawkunapi capítulo diezpipas llakisqa karqa. Capítulo diezpiqa, Danielpa llakiyninqa Michael uraykamusqanwanmi tukukun; paymi kikin runa, paypa “kunka”wan Lázarotapas Moisestapas kawsarichimurqa. Iskay testigokunapa kawsarimusqanku Apocalipsis capítulo chunca hukniyuqpipas, Danielpa “marah” nisqapa rurasqan rikuywan tikrasqa kasqanwanmi rikuchisqa.
Chunka kinsa chunkaq kaqpi, Danielqa pachak tawa chunka tawa waranqa sellakusqanta rikuchin, chaymi Apocalipsispa chunka hukniyuq kaqpipas rikuchisqa kashan. Chay qillqapiqa, Gabriel sut’inmanta Danielman nin payqa hamusqanta Danielta yachachinampaq imakunachus Diospa qhipa p’unchaykunapi llaqtanman pasananmanta. Diospa llaqtanman qhipa p’unchaykunapi imakunachus pasananmanta willakuyqa, profetikamanta churakusqa kashan huk willakuypa ukhupi, chay willakuyqa takyachisqa kashan profetap rimayninta huk profetap rimayninman churay ñanwan. Chay rurasqapiqa, ñawpaq rimarisqamanta kamachikuynin rikuchin allin yuyaychasqa hamut’ayqa rikurisqa kananta sapallanta iskayninmanta cheqaqkunata—ukhu cheqaqta hinaspa hawapi cheqaqta—tinkuchisqa siq’ikuna ukhupi qawariqkunallapaq. Paykunaqa “vision”-ta hinaspa “thing”-tapas entienden.
Pachak chunka tawa waranqa tawa chunka tawa kaqkuna willakuy proféticota entiendenqaku, ichaqa chay willakuyta kikinmanta pasasqankutapas experienciaqanku, imaraykuchus willakuywan experienciawanqa mana rakisqa kayta atinchu. Chaymi willakuyqa santifican, imaraykuchus willakuyqa Diospa Siminmi, Cristotaq Diospa Siminmi, Diospa Simintaq Cheqaq Kaymi. Paypa willakuyninqa Cheqaq Kay hina takyachisqa kachkan, imaraykuchus profecía nisqapa aplicación profética nisqapa principiosninkunawan rikuchisqa kashan, chay principioskunaqa mana aswan, mana pisiyachisqa, Pay ima kasqanmanta, pi kasqanmanta principiosllam kanku. Payqa Palmoni-mi, Admirable Numerador, Secretospa Numeradornin. Payqa Admirable Lingüista-mi, qallariyninpas tukukuyninpas, ñawpaq kaqpas qhipa kaqpas, Alpha y Omega. Kay elementos, Pay pi kasqanmanta kaqkuna, chaykunam definen reglas proféticas nisqakunata, mayqinkunachus profecíaq willakuyninta takyachin, hinaspa profecíaq experiencianta paqarichin.
Manaraqmi, Shinar llaqtapi iskay hatun mayukuna, Ulaiwan Hiddekelwan, Manchamanta Qhucha Pérsicokama chayanankupaq ñawpaqta, tinkusqankumanta qayllapi oqho allpa hina suyuta ruwaykunku, chaytaqa Shatt al-Arab nisqawan sutichanku; ichaqa manam huklla mayuman tukunkuchu. Shatt al-Arabqa mayu patanmi, Éufrates mayuwan Tigris mayuwan, hinallataq ashkha huch’uy mayukunawan, yaku phawaykunawan tinkusqankumanta paqarisqa. Ichaqa, chay delta suyupipis, Éufrateswan Tigriswan sapaq kayninkuta waqaychaspa, sapan mayu hina Pérsico qochaman yaykunku. Profecíaq ukhupi willakuyninpas hawapi willakuyninpas sapaq tinkuyninkuta waqaychanku; ichaqa tukukuyninkuman chayaspa (qhipa p’unchaykunapi), ashkha yanapaq mayukunayuq, yaku phawaykunayuq delta-ta paqarichinku. Jesusqa yuyaychayta naturalezawan rikuchin, hinaspa qhipa p’unchaykunapi sapa visiónpa llapallan rurayninqa delta oqho allpata paqarichin, chay iskay hatun mayukunaqa sapaq ruwanakuykunaq kayninkuta waqaychaspa.
Llakiypa iskay chunka huk p’unchayniyuq pachaqa iskay testigokuna ñanpi wañusqa kasqankup pachaawan tupaqmi, chay pachataq qallarin ñawpaq pantasqa suyakuymanta, hinallataq suyakunapa unayasqan pachamanta. Chay pachaqa huk aswan hatun pachapa ukhupinmi rikurin, maypichus pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa kayninku hunt’asqa kachkan. Sellasqaqa manan 1989 watapi pacha tukukuypi qallariqchu; qallariqa Cristoq, kinsañiqin angel hina, 11 septiembre 2001 p’unchaypi uraykamusqanpim. Payqa llaqtantinta pusarqan Kadesman iskayñiqin watukuyninkuman, kay kutitaq pisi runakuna wakichisqaqa prometesqa hallp’aman yaykunqaku. Diospa llaqtanpa experiencia-nin 1989 watapi pacha tukukuymanta 11 septiembre 2001 kamaqa manan paykunata sellarqanchu. Sellasqaqa qallarin Cristoq uraykamusqanpi, kinsañiqin ay payakuy paqariynin qanchis trompetapa ñawpaq notanta waqachimuspam.
Qanchis kaq trompetapa waqayninpi Diospa pakasqa misterion tukukun, chay misteriotaq pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellasqa kayninta rikuchin, chayqa chay trompetapa waqaynin pacha ruwakun. Chay trompeta kinsa notakunata takin, imaraykuchus Payqa Cheqaq Kaymi. Ñawpaq kaq nota karqa 11 septiembre 2001 watapi, iskay kaq nota karqa 7 octubre 2023 watapi, kinsa notamanta kinsa kaqqa kachkan utqay hamuq domingo kamachiypi. Chay kinsa notaqa, cheqaq kaypi sapa kuti kaq kinsa puriyninkunam. Danielpa kinsa llamk’ayninkuna chunka kaq capítulopeqa paypa experiencianwan tinkuchirqan chay historiapa pachanta, mayqinchus qanchis kaq trompetapa kinsa notankunawan rikuchisqa kashan.
Profeciapas willakuy, Cristoq rikch’ayninman tukusqa kaypa rurasqan ruwayta paqarichiq, chaytan Daniel chunka kaq capitulopi rikuchin. Chay willakuyqa Diospa llaqtanman ima pasaqta qhepa p’unchaykunapi riman, ichaqa mana llapan hina qhepa p’unchaykuna general ninapichu. Chayqa Diospa llaqtan yachasqanku hinaspa kawsasqanku willakuymi, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellasqa kay tiempopi.
Chunka Gabriel qallarispa capítulo oncepi rikuchisqa profétic historiata qhawachiyta, sut’inchasqa profecía siq’ikunata qhawachin. Ñawpaq iskay versículokuna Cirowan qallarin (ñawpaq Bush hina), pacha tukukuy tiempopi 1989 watapi, chaymanta ñawpaqman purin Donald Trump-pa historiankama, payqa tawa chunka phisqayuq kaq umalliq presidente kaq (soqta kaq), chaypitaqa profétic historia tukukun, Naciones Unidas-pa historiankama (Alejandro el Grande), qanchis kaq reino hina, versículos kinsa chaymanta tawa nisqakunapi rimarisqa kanankama. Chayrayku Donald Trump-pa qhapaq soqta kaq presidente hina, globalistakunata kuyuchiq kasqan willakuyqa, pachak tawa chunka tawa waranqa akllasqakunapa sellakuy tiempopi hunt’akusqa cheqaqmi. Chayrayku, kunan pacha cheqaq kaymi.
Pisqa chunkaqmanta isqun kama qillqasqakunapi, papakuna kamachiypa tiyananpi sayarichisqa historiankunam, 538 watamanta qallarispa wañuchiq ch’akiykama, chaymanta pacha tukukuypa pacha 1798 watakama, rikuchisqa kachkan. Chayqa, ñiqinmantaqa, ancha necesario, ancha importante cheqaq yachachiymi, imaraykuchus chaymi tawa chunka versota sayachin, takyachinpas; ichaqa mana ima sapa profetiku willakuytachu qon, pachataq huk pachapi hunt’asqa kananpaq, chay pachapi pachaq tawa chunka tawa waranqa sellasqa kasqanpi. Chunka versoqa, hina pisqa chunkaqmanta isqun kama versokuna hina, tawa chunka versoq allin kayninta takyachin; ichaqa mana rimanchu sellasqa pacha ukhupi hunt’akukuq profetiku historiamanta. Ichaqa, 1989 watata señalanmi; chayraykutaq, mana nisqanwan, upalla pachatam sayarichin 1989 watamanta qallarispa, domingo kamachikuykama, tawa chunka hukniyuq versopi.
Chunka huk ñiqinmanta pichqa chunka pichqayuqkama qillqasqakuna reqsichin historiata, chaymi hunt’akun pachapi sellochasqa kashaqtin pachak tawa chunka tawa waranqa runakuna. Chay qillqasqakuna allin hina tupan pakasqa historiapa ukhupi iskay ñiqinwan kimsa ñiqinwan chawpipi, hinallataq 1989 watapi tawa chunka ñiqinpi kashaqmanta Domingo ley tawa chunka hukniyuq ñiqinpi kashaqkama. Chay qillqasqakuna ancha llipin p’unchawkunapa chiqaq willakuyninmi, chay hina reqsinasqa kachun, ichaqa chay qillqasqakunata unanchaspa yachaymanta munasqa allinkayninkunata pallananchikpaq.
Munaska allinkuna iskay hina kashan, imaraykuchus chaypi rikuchisqa profetik historia hamut’asqanta unanchan, hinallataq chay willakuypa chiqaqkunata hamut’asqamanta paqarimuq experienciatapas. Chay willakuypa hamut’aynin, yachaypa qhipa yapakuynin, sellosqa pacha ukhupi hunt’akuspa, chayqa santuyachin pachak tawa chunka tawa waranqa runakuna ukhupi kayta munakuqkunata. Chayrayku, allinmi kay versokunata ukhupiwan hawaipiwan qhawanapaq.
Levítico iskay chunka suqtaqniyuqpi “qanchis kuti” nisqaqa mana iskayrayakuypaqmi pachallamanta pachaq tawa chunka tawa waranqa sellakusqa tiempomanta kaq, imaraykuchus Danielpa iskay mañakuyninkuna, iskay ñiqinpi hinaspa isqun ñiqinpi rikuchisqa, iskaycha mañakuyta rikuchin, animalpa lantiyninwan rikuchisqa profético historiata entiendenapaq, hinallataq chaskinapaq chay experienciata, chaytaqa ruranku paykuna, huchankumanta hinaspa taytankup huchankumanta pampachakuyta mañakuspa Levítico iskay chunka suqtayoq mañakuyta hunt’aqkuna. Hawa lawpi kaq mañakuyqa animalpa lantiyninta reqsichin, uku lawpi kaq mañakuytaq Cristopa lantiyninta paqarichin.
Daniel chunka huk qhapaq chunka ujniyuqpi ima rikuchisqankunata, aswanraq sellasqa pacha ukhupi hunt’akusqa historiata sut’inchaspa rimachiq pasajekunata allinta entiendenapaq, chayqa Danielpa mañakusqanwanmi iskay kaq capítulo ukhupi rikuchisqa kachkan. Paypas kimsa allin runakunawan kuska mask’arqanku Nebucodonosorpa sueñonpi pakasqa willakuyta entiendenankupaq, chay fierrukunamanta rurusqa estatuaqmanta. Nebucodonosorpa pakasqa sueñonpi rikuchisqa profético historiapa cheqaq entiendenan reqsisqa kaptin, chay entiendenanqa entiendenkuqkunaman sut’inchan paykuna mana ima suyayniyuq kasqankuta, mana chayqa sapaqninmanta hunt’achinkuñachu tukuy sonqowan arrepentikuypa experienciata, Danielpa mañakusqanwan tawaq capítulo ukhupi rikuchisqa hina.
Danielpa chunka tawaq kaq chunka ñiqinpi rikuchisqa experiencia-ta, chunka hukniyuq ñiqinpi pacha tukuy p’unchaykunapa profético willakuywan t’aqayqa, profecía yachaq hina pantaymi. Danielpa chunka hukniyuq ñiqinpi, chunka hukniyuq chaymanta chunka iskayniyuq versículokunapi, frontera nisqapi maqanakuy, Raphia maqanakuy, hinaspa uray llaqtapa reyninpa atipayninqa, Diospa profético Simiyninpi señalasqa kimsa proxy maqanakuykunamanta iskay kaqmi. Kay cheqaq kay rikuchikuyman hamuchiq llaveqa, Admirable Lingüistapa, chunka versículopi, norte llaqtapa reynin “desbordándose y pasando” nisqawan, fortaleza kama (kunkan kama), nispa rimariyninmi. Payqa iskay huk versículokunatapas qorqan, chaypi “desbordándose y pasando” nisqata rimarinankupaq; chay hina ruwaspanmi, profético willakuyta hinaspa chay ruwaykunapa entiendenqanmanta paqarinapaq kaq experiencia-tawan hukllachin.
Ichaqa churinkunaqa hatarichisqa kanqaku, hinallataq achka kallpasapa soldadokunata huñurinqaku; hukninmi cheqaqtapuni hamunqa, llimp’iykuspa, pasaspa; chaymantataq kutimunqa, hinaspa hukmanta hatarichisqa kanqa, sinchi waqaychana llaqtankama. Urin suyuq reyñintaq phiñakuywan kuyuchisqa kanqa, lluqsimuspa paywan maqanakunqa, ari, hanaq suyuq reywan; paytaq hatun achka soldadokunata churamunqa; ichaqa chay achka runakunaqa makinman entregasqa kanqaku. Chay achka runakunata apaqtintaq sunqunqa hatunchasqa kanqa; achka chunka waranqa runakunata urmachinqa; ichaqa chaywanqa manam kallpanchasqa kanqachu. Daniel 11:10–12.
2014 watapi, Putinqa Ucraniapi huk awqanakuyta qallarin, chay sut’i chiqaqta Danielpa 11 kaq kapitulumanta 11 kaq versículopi rikuchisqa hinata reqsinanpaqqa, huk profecía yachaq runaqa ñawpaqta atinanmi rikuyta 10 kaq versículoqa huk historiata rikuchisqanta, chaymi Danielpa 11 kaq kapitulumanta 40 kaq versículop iskay kaq rakinta illustraq. Chayta reqsispankum, chaymantaqa rikunku imatachus 10 kaq versículoqa 40 kaq versículoman yapasqanta: 1989 watapi Unión Soviética pichasqa hina apasqa kaptin, norte llaqtapaq reyqa sinch’i wasinmanlla wicharirqan (“kunka”). Ichaqa huk profecía yachaq runaqa mana yachanmanchu imatachus chayqa niq, mana Isaías 8:8-ta rikuspankama. Chayraqmi profecíaq atiyniyoq kamachikuyninta hap’inman, Bibliapi kimsa kutillam llamk’achisqa huk rimayninwan kimsa versículokuna llapan tinkisqa kasqankuta sut’inchananpaq.
Yachaqaqqa chaymanta huk iskay kaq willakuyta munanman, Bibliapi “llimp’iyta hinallataq chimpayta” nisqa rimay kimsa kuti rikurimusqanqa munasqa kutichisqa kasqanta qawarichinampaq. Kay chiqaqmanta iskay kaq willakuyninqa sayarichisqa kachkan imaraykuchus kimsa versikullokuna (willakuqkuna) llapallan huk hanaq llaqtamanta rey uray llaqtamanta reyman maqanakusqanta reqsichinku. Kimsa willakuqkuna kuskapi, iskay laya ukhupi willakuqkunawan chaylla simbólicoq historiata chiqaqchasqa kaspanku, profecíata yachaqta pusanku chaymanta kimsa versikullotapas huknin patapi hukninta churaykuyta, sapa siq’ipi sapa siq’iman hina. Chay hina rurasqaqa versikullokunapa yuyayninta mast’arichin, mayqenkunachus hanaq llaqtamanta reywan uray llaqtamanta reywan chawpipi maqanakuyta rikuchinku.
Isaías qanchis kaq capítulo, pusaqniyuq hinaspa isqunniyuq versículokuna, chunka kaq versículopi ima sut’iyachkasqan “llaqta amachasqa” nisqapa imataq rikuchin chaymanta watuchiyta allichanapaq llaveta qun, imaraykuchus hebreo simipi “llaqta amachasqa” nisqapa siminqa chunka hukniyuq capítuloq qanchis kaq versículopi uray suyuq rey yaykusqan “llaqta amachasqa” kikillantataqmi. “Llaqta amachasqa” nisqataq “kallpa” nisqawanpas tikrasqa kachkan “kallpayuq santuario” nisqapi, Daniel chunka hukniyuq qanchis chunka hukniyuq versículopi. Chayrayku, iskay versículokunaqa (qanchis hinaspa kimsa chunka hukniyuq), iskay testigokunata qun, “llaqta amachasqa” nisqaqa huk suyuq utaq huk reyq capitalnin kasqanta. Chay chiqaqa iskay testigokunapi sayachisqa kaptin (iskayninpas chunka hukniyuq capítulopi), chaymanta Isaías ima sut’i pakasqa nisqawan qanchis kaq capítulopi, pusaqniyuq hinaspa isqunniyuq versículokunapi riqsichin, maypichus ukhunpi kaq iskay testigokunawan “llaqta amachasqa” nisqaqa huk suyuq capitalnin kasqanta, utaq chay suyuq reyta, sayachin, chayqa 1989 watamanta ñawpaqta, Unión Soviética, mayqanpa capitalnin Rusia karqa, capital llaqtantaq Moscú karqa, umalliqnin Mikal Gorbachev kasqanta sayachin. Mana musphayllachu Gorbachevpa rikuyninpi sut’i qawana kasqan urkun t’iqsiynin karqanqa.
Sapa hinaspa, kay ruwaq kayman churanapaq tukukuyninmi ancha allinchasqa kananta resaltan chayta nispan: “Mana creenkiychikchu chayqa, cheqaqtapuni mana sayachisqa kanqankichikchu,” nispa. Jesús nirqa: “¡Mana yuyayniyuqkuna, sonqoykichikpas qamkunaqa llamp’u, profetakuna rimashqankuta llapanta creenaykichikpaq!” [Qhawariy Lucas 24:25] Esdras qelqarqa: “Paykunaqa paqarin tutamanta hatarispanku, Tekoa ch’in pampaman lluqsirqaku; lluqsishaspankutaq Josafat sayarispa nirqa: Uyariwaychik, Judá llaqtayuqkuna, Jerusalén llaqtapi tiyakkuna ima; creeniychik Señor Diosniykichikpi, chaymi sayachisqa kanqankichik; profetankunata creeniychik, chaymi allin puriyta tarinkichik,” nispa. [Qhawariy 2 Crónicas 20:20] Apocalipsis libropi qanchis kuti kamachikuy qosqa kachkan uyarinapaq. “Pipas rinriyuq kaqqa, iglesiakunaman Espíritum nisqanta uyariychun.”
Takyachisqa kayqa yuyaysapa sipaskunapa chawpinpi kaymi, imaraykuchus mana yuyaysapaqkunaqa sonqonmanta qillqasqa kanku profetakunata iñinankupaq. Yuyaysapaqkunaqa Diospa profetankuna nisqanman hinam iñinku, chayraykutaq takyachisqa kanku, allintataq purinku, imaraykuchus Espiritu Iglesiakunaman imata nisqantam uyariyku. Rusia reqsisqa kaynin, hinallataq 2014 watapi Ucraniaman qallarirqan chay awqan, chaymi takyachin profecíata yachaq yuyaysapa yachakuqkunata, Cristo chay kikin chiqaqta kichaspa rikuchisqan pacha.
Chay cheqaqaqa historiapi chayamurqan 2014 watapi, mayqinchus 2001 watamanta qhipaman kachkan, chayraykun huk pachapi churakusqa kachkan pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqan pacha ukhupi. Qatiq wataqa, 2015, aswan qhapaq presidenteqa, pisiq presidente hina kay pacha tukukuymanta 1989 watapi qallarimuspam, globalistakunata kuyuchiyta qallarin. Chunka versiculonqa 1989 watapa historianta reqsichin, ichaqa Russiatapas “fortaleza” nisqata hina sayachin, hinaspan qatiq iskay versiculokunapi, Rusiaqa qallarinmanmi proxy guerrakunaq iskay kaq maqanakuyta, hinaspa Putinmi chay maqanakuyta atipanqa. Versiculokunapa cheqaq kayninqa manaña pakasqachu rikurimun maypachachus paykuna representasqan historia hunt’asqa kan.
“Danielqa sayninqe hap’ipisqanpi, chaymanta llaqtanpi kashan. Danielpa, Juanpa profeciankunaqa entiendekunan kanku. Paykunapuraqa huknin hukninman sut’inchanku. Llaqtapachaman cheqaqkuna qunku, mayqen runapas entiendeyta ruwananpaq. Kay profeciakunaqa kay pachapi testigokuna kananpaq kanku. Kay qhepa p’unchaykunapi hunt’asqa kasqankuwanmi kikinkuta sut’inchankuq.” The Kress Collection, 105.
Chunka 11 chay 12 versiculokunapi qhelqasqa willakuyninqa, huk pachapi hunt’asqanrayku kicharisqa kachkan, pachachaq huk pachapi pachak tawar chunka tawayuq waranqakunapa sellakusqan tiempopi; ichaqa “siki siki pataman,” kay versiculokunawan huk ancha importante cheqaq kaypas tinkisqa kachkan. Profeciata yachaq runa “llump’aywan, chaymanta pasaywan” nisqa kimsa pasajekunata huñunaypaq, chay yachaq runaqa suqta chunka phisqayuq watakunapa profeciantapas profecía siq’iman apamunanmi. Suqta chunka phisqayuq wata profecíaqa iskay iskay waranqa phisqa pachak iskay chunka wata profeciakunapa qallariyninta señalaykun, hinaspataq reqsichin paykuna huknin hukninmanta tawa chunka suqtayuq watakunawan t’aqasqa qallariqkuna kasqankuta. Qallariypi suqta chunka phisqayuq watakunata reqsichispaqa, chayllatataq reqsichin Alpha chaymanta Omega tukukuypi suqta chunka phisqayuq watakunata rurayta.
Qallariyninapas tukukuyninpas soqta chunka phisqayuq watakuna, sapa hukninpas kinsa waymarkakunapa siñalninta apanku. Ñawpaq kaq karqan 742 BC, chaymanta chunka isqunniyuq watakunamanta qhipaman 723 BC, hinaspata tawa chunka soqtayuq watakunamanta qhipaman 677 BC. Chay kinsa waymarkakuna tukukuypi rikuchisqa kanku 1798, 1844, hinaspa 1863 nisqakunawan. Qallariypi (Alpha) chay tawa chunka soqtayuq watakuna, templota hinallataq ejercitota saruchiyta rikuchinku; tukukuypi (Omega) chay tawa chunka soqtayuq watakunaqa, santuariota hinallataq ejercitota kutichimuyta rikuchinku, maypachachus Paktopa Chaskin, pichus Alpha hinallataq Omega kasqa, usqhaylla haykunan karqan chay temploman paypa hatarichisqanman, 1798manta 1844kama chay tawa chunka soqtayuq watakunapi.
Chusku iskay chunka suqta watakuna, chunka isqun watakunawan ñawpaqchasqa, pacha pi Isaiasqa willakuyta qallarirqan wata 742 a. C. nisqapi, tukukuyninpi chusku chunka suqta watakunata rikuchin; chaymanta qhepamanqa chunka isqun watakuna qatinqaku huk quiasmiku nisqa allinchasqapi. Wata 1844-manta 1863-kama chunka isqun watakunaqa rikuchiyta qun Cristoq munasqanman hina pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapaq, ichaqa chay historiapi hatarikuq mana kasukuyrayku mana hunt’asqa saqesqa karqan. Willakuykunata yachaqpaq llank’ay, cheqninpi t’aqayta “cheqaq kay simita” Daniel qhelqaq chunka suqta kaq kapitulonpi chunka versiculomanta chunka iskayniyoq versiculokama nisqakunamanta, manan hukllachu sayachin (sichus crees) Rusiaqa 2014 watapi Ucraniapi maqanakuyta qallarinanpaq karqanta, aswanpas chay maqanakuyqa pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellasqa kay pacha pi qallarichisqa kananpaq karqan. Imanam chay versiculokunapi rikuchisqa willakuy historiakuna ancha importan te kanku, hinallataqmi chay kikin historiaq cheqaq kaynin paskasqa kanan historiaqa, 1844-manta 1863-kama chunka isqun wata historiawanpas rikuchisqa kachkan.
1844 watapi qillqayqa kimsa kaq angelpa chayamunanta reqsichin, chay hinallataq 2001 wata, setiembre killapa 11 punchawninpi kimsa kaq angelpa chayamunanta rikch’achin. 1863 watataq Jericota yapamanta hatarichisqawan unanchasqa hatarikuyninta rikuchin. 1863 waymark nisqaqa hinallataq pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa kasukusqanta rikch’achin; paykunataq kachkanku “Jericopa pirqankunata urmachiy” nisqapaq apaykachisqa, utqaylla hamuq domingo kamachiy p’unchawpi. Kay qhawaykusqanchik versículokunapi, versículo chunka suqtaq Estados Unidos llaqtapi domingo kamachiyta rikuchin. Versículo chunka suqniyuqtaq 2014 watamanta Putinpa tukuy atipayninkama señalan. Chay versículokuna iskay kaq proxy guerrapa qallariyninta reqsichinku, chaymanta qhipaman kimsa kaq proxy guerra hamun, imaynachus versículos chunka kimsayuqmanta chunka pichqayuqkama rikuchisqa kasqan hina.
Iskaypi versículota chunka hukniyoqwan chunka iskayniyoqwan hukllachaspanchik, reqsichkanchik 2014 watapi qallarisqa guerra ucranianata; chaymanta qhepaman hamurqa 2015 watapi Estados Unidospa presidencial kampañan, hinaspataq 2016 watapi akllasqa karqa aswan qhapaq presidente. Versículo chunka iskayniyoq qhepanta hamun domingo ley manaraq chayamuchkaptin qhipa presidentepa kutichisqan, kinsa kaq guerra por poder nisqapi. Iskay kaq guerra por poder nisqaqa, frontera maqanakuymi, qallarikurqa soqta kaq hinaspa aswan qhapaq presidentepa akllaynin manaraq chayashaqtin.
1844manta 1863kama historiapi, Ezequielpa iskay kaspikunata huñunankuk karqa. Chay huñunakuyqa divinidadwan runakaywan huñusqa kasqanta rikuchirqa, chaymi pachak tawa chunka tawa waranqa runakunata sellay llamk’ayqa. 1844 watapi kinsa kaq angel chayamurqa, hanaq santuario nisqawan, Diospa leywan, sábadowan, hinallataq kinsa kaq angelwan tupaq kuskataq k’anchayta kicharirqa. 1849 watapi Señorqa makinmanta iskay kaq kutita mast’arirqa, hatun llakikuypi ch’iqchiykusqa karqanmi ch’iqchisqa ovejakunata huñunapaq. 1850 watapiqa llaqtanta pusarqa Habacucpa iskay kaq chartanta wakichinankupaq, llaqtan willakunankupaq willakuyta rikch’arispa qillqanankupaq, pay pusasqanman hina “Jericopa pirqankunata urmachinankupaq”. Chay chartapiqa “qanchis kuti” kasqa, imaynan “mama qillqa chartapi” kasqa hinata.
1856 watapi, Payqa kichariykurqan chay k’anchayta, “Jericó Maqanakuy” manaraq chayamuchkaptin paypa llaqtanta sellananpaq. Chay k’anchayqa huk yapasqa karqan ñawpaq k’anchayman, chayta Alpha y Omega William Miller-man rikuchisqanmanta. Chayqa “qanchis kuti” nisqa k’anchaymi karqan, imaymana kutipi ñawpaq Jericó Maqanakuypi rikuchisqa hina. Chay k’anchay, paypa llaqtanta sellananpaq kasqan, chaylla Laodicea willakuymi karqan paykunata rikch’arinanpaq, hinaspa yapamanta kutichinanpaq Philadelphia experienciaman. Chay qhipa k’anchayqa huk yapasqa karqan ñawpaq k’anchayman, ichaqa paypa llaqtanqa chay k’anchayta qhispirqanku, hinaspa mana akllasqankurayku akllakurqanku Laodicea chunlla puriypi purinanpaq. 1844, 1849, 1850, 1856 hinaspa 1863 nisqakunaqa phichqa señalkunami kanku, chaykunaqa rikuchisqa kanku septiembre 11, 2001 p’unchawmanta, utqaylla hamuq domingo kamachikuykama.
Kay yachayta qatiq risunchik hamuq qillqapi.
Kunan Jericó llaqtam ancha wichq’asqa karqa Israelpa churinkunamanta; mana pipas lluqsirqachu, mana pipas yaykurqachu. Hinaptin Señorqa Josuéman nirqa: Qhaway, Jericóta, chaypa reyninta, hinallataq kallpasapa sinchi qharikunata makiykimanmi qoykuni. Qankunataq muyurinqichik llaqtata, llapa maqanakuy runakuna, huk kutita llaqtapa muyuriyninta purispaykichik. Chhaynatan ruwanki soqta p’unchaw. Qanchis sacerdotekunataq arca ñawpaqninpi apamunqaku qanchis waqra cornetakunata; qanchis kaq p’unchawpitaq qanchis kuti llaqtata muyurinqichik, sacerdotekunataq cornetakunata waqachinqaku. Hinaspan kanqa, waqrawan unayta waqachiptinku, cornetapa qapariyninta uyarispa, llapa runakuna hatun qaparikuyniyuq qaparinqaku; llaqtapa perqantaq pampakama urmaykunqa, runakunaq sapaqninpa ñawpaqninman chiqanta wicharinqa. Hinaptin Nunpa churin Josuéqa sacerdotekunata waqyaspan nirqa: Pactopa arcanta oqariychik, qanchis sacerdotekunataq Señorpa arcampa ñawpaqninpi qanchis waqra cornetakunata apachun. Runakunatapas nirqan: Pasaychik, llaqtata muyuriychik, armasqa kaqpas Señorpa arcampa ñawpaqninman pasachun. Hinaspan, Josué runakunaman rimarisqan qhipanpi, qanchis sacerdotekuna qanchis waqra cornetakunata apaspa Señorpa ñawpaqninman pasarqanku hinaspa cornetakunata waqachirqanku; Señorpa pactonpa arcantaq paykunapa qhepantata hamurqa. Armasqa qharikunataq cornetakunata waqachiq sacerdotekunapa ñawpaqninman riq, qhepa waqaychaqkunataq arcapa qhepantata hamuq; sacerdotekuna rispanku cornetakunata waqachispa. Josuétaq runakunata kamachispa nirqan: Ama qaparinkichikchu, ama simiykichikwan ima unuytapas ruwankichikchu, amataq simiykichikmanta ima rimaypas lluqsimuchunchu, qaparimuychik nisqay p’unchawkama; chaymantaraq qaparinqichik.
Chaymi Señorpa babulnin llaqtata muyuriq, huk kutillata muyuspa; hinaspata campamentoman hamuspa, campamentopi samaykurqanku. Hinaspa Josué tutamanta paqarinmanta hatarirqa, sacerdotekunataq Señorpa babulninta apanankupaq oqarirqanku. Qanchis sacerdotekunataq qanchis waqra trompetakunata apaspa Señorpa babulninpa ñawpaqninpi mana sayk’uspa purirqanku, trompetakunata waqachispa; armadokunañataq paykunapa ñawpaqninpi purirqanku; qhepapi qatikuqñataq Señorpa babulninpa qhepanta hamurqa, sacerdotekuna purispa, trompetakunata waqachispa. Iskay kaq p’unchaypitaq llaqtata huk kutillata muyurqanku, hinaspata campamentoman kutimurqanku: chayhinataq suqta p’unchaykama rurarqanku. Qanchis kaq p’unchaypitaq, p’unchay illariyninpaqña tutamanta hatarispanku, chayllataq kaq hina llaqtata qanchis kuti muyurqanku: ichaqa chay p’unchayllapin qanchis kuti muyurqanku. Hinaspa qanchis kaq kutipi, sacerdotekuna trompetakunata waqachiptinku, Josué llaqtaman nirqa: Qapariychik; Señorqa kay llaqtata qankunaman qosunkichik.
Llaqtapas ñakasqa kanqa, pay kikinpas, chaypi tukuy ima kaqkunapas, Señorpaq; sapallantaq Rahab warmi waqllikuqmi kawsanqa, paywan kuska wasi ukhupi kaqkuna llapallanpas, ñoqayku kachamusqayku chaskikunata pakarusqanrayku. Qankunataq, ama hayk’aqpas chay ñakasqa imakunamanta hap’ipakuychikchu, ama qankuna kikiykichikpas ñakasqa rikukuq kananpaq, ñakasqa imakunamanta hap’ikuspaykichik, Israelpa campamentonta ñakasqa tukuchispa, ch’aqwayman churankichikman. Ichataq tukuy qullqi, quri, anta, fierro rurana ayllukunapas Señorpaq sapaqchasqa kanku: Señorpa pirwa wasinman yaykunqaku. Chaymi runakuna qapariqkanku sacerdotekuna cornetakunata waqachiptin; hinaspan pasakapun, runakuna cornetapa sonidonta uyarispanku, hatun qaparikuywan qaparirqanku, perqataq pampakama urmaq purin, chayrayku runakuna llaqtaman haykurqanku, sapa runa chiqan ñawpaqninman, hinaspan llaqtata hap’irqanku.
Llaqtapi kaqllapi kaqkunataqa llapanmi tukuchirqanku: qhari warmita, wayna machuta, wakata, ovejata, asnuta ima, espadaq filo-ninwan. Josuéqa iskay qhari, hallp’ata ricapakuqkunaman nisqa karqa: “Riychis chay pampachakuq warmiq wasinman, chaymanta horqomuychis warmita, llapan kapuqnintinta ima, payman jurarqankichis hina.” Chay wayna qharikuna, ricapakuqkuna, yaykurqanku; hinaspan Rahabta, taytanta, mamanta, wawqe-panankunata, llapan kapuqnintinta ima horqomurqanku; llapan ayllunkunatapas horqomuspa, Israelpa campamentonmanta hawa ladoman churaykurqanku. Llaqtataqa ninawan ruphaykachirqanku, llapan ukhupi kaqkunatawan; ichaqa qolqeta, qurita, broncemanta fierromanta ima rurasqa vasokunataqa Señorpa wasinpa qollqechakunanman churaykurqanku. Chay hina Josuéqa kawsaypi waqaycharqa Rahab pampachakuq warmita, taytanpa wasinta, llapan kapuqnintinta ima; payqa Israelpi tiyakun kunankama, Jericota ricapunanpaq Josué kachamusqan chaskikunata pakarichisqanrayku. Chay pacha Josuéqa paykunata jurarachirqan, nispa: “Señorpa ñawpaqenpi maldicionasqa kachun kay Jericó llaqtata hatarichiq hinaspa yapamanta ruwaq runaqa. Kuraq churinwanmi cimientonta churanka; sullk’a churinwanmi punkunkunata sayarichinka.” Chaymi Señorqa Josuéwan karqa; sutinpas llapan chay suyu intirupi willasqa karqa. Josué 6:1–27.