Chusku versículo cuarenta-pa pakasqa historianninqa suqta presidentekunapa siq’inmi kachkan tukukuy pacha 1989 watamanta, 2020 watakama, chaypi Biden, qanchis kaq presidente, presidenciata suwakusqanman hina. 2020 wataqa pakasqa historiapa qallariyninta señalan, chaymanta “Alejandro el Grande” kama, chayqa Bibliapa profecíanpi qanchis kaq reino hatarichisqa kasqanta rikuchin, manaraq unaypi hamuq domingo ley nisqawan. Chay chunka reykunaqa chaylla allinllata acuerdonta ruwanku qanchis kaq reinonta pusaj kaq reinoman qoykuq, qanchis kaqmanta kaqman—papal atiyninman. Chay pakasqa historiaqa qanchis kaq presidentewanmi qallarin, qanchis kaq reinowanmi tukukun.
Historia rimaymi reqsin chaymi, Jerjesmanta, qhapaq reyta rikch’achispa Grecia suyuta kuyuchiqmanta, Alejandro Magno kama, pusaj Persa reykuna kasqanta; chayta tariqtinchik, iskay ñiqi versículopa tukukuyninmanta kimsa ñiqi versículokama pakasqa historiaqa animalpa rikch’ayninmanta prueba pacha qhawarichkan pusaj yupaywan nisqanta reqsichin. Estados Unidospi animalpa rikch’ayninqa hunt’asqa churasqa kachkan domingo ley kamachisqa kaptin, chay pachapi qanchis ñiqin hinallataq pusaj ñiqin reinokuna chayamun. Pusaj Persa reykunaqa Alejandro Magnowan tukukun; chayrayku pusaj yupayqa animalpa rikch’ayninmanta prueba pachata señalachin, chayqa domingo leypi tukukuq.
Chunkaq 10-manta 15-kama nisqakunam yachachiwanchik uywa-pa ñawpaqchasqan rikch’ayninwan mallkisqa pacha kimsaynin ñanpaq señalninkunam Maccabeokunaq historiankupi rikuchisqa karqan, chay kinsa ñanpaq señalnintaq huk pacha periodo karqan 161 a.C. watapi qallarispa 158 a.C. watapi tukukuq. Chay periodota qatiqmi ñawpaq kaq señal 167 a.C. watamanta karqan, mayqinchus Maccabeokunaq hatariyninpa qallariyninta reqsichirqan Modein llaqtapi, mayqen sutinqa “protestay” niyta munan. 164 a.C. wataqa chay Modeinpi protestamanta qatiqmi karqan, hinallataq iskay kaq temploq iskay kaq dedicacionninta reqsichirqan. 164 a.C. wataqa reqsichin Donald Trump-pa iskay kaq yaykuychasqanta pusaq kaq presidenteta hina Reaganmanta pacha 1989 watamanta, payqa qanchisninmanta kasqanrayku. Paypa yaykuychasqan 20 enero 2025 watapi 164 a.C. watapi rikuchisqa karqan, hinallataq rededicación cerimoniata, mayqinchus satanáspa milagronta paqarichirqan, chaypi iskay kutin rimarisqa kasqanwan pusaq kaq qanchisninmanta kasqanmanta.
Chayrayku, pusaj persa reykuna rikuchinku judíokunapa Roma llaqtawan huñunakusqan historiata 161 a.C. manta 158 a.C. kama, chayta ruwaspataq qawachinku iskay kaq testigotapas uywaqa imagenninpa pruebay tiempoq qhepanta, chaymi qatipakunku Trump-pa 2025 watapi qallariyninmanta qhepaman. Iskay kaq versículotataq purin 2020 watapi suwasqa akllayman, maypichus tukukun, pusaj persa reykunapa histórico testigon churasqa kanankama; chaykunataq tariynku aplicacionninkuta Trump-pa iskay kaq qallariyninmanta qhepataraq. Pusaj persa reykuna versículo iskaymanta kimsa kama historiapi churaska kaptinpas, kachkanraq huk pakasqa tiempo Biden-pa qallariyninmanta Trump-pa iskay kaq qallariyninkama.
Chay pakasqa historiataqa Reqesiyunpa chunka hukniyuq kapítulonpi reqsichin, chaypi mana Diosta iñiy uywaqa iskay testigokunata 2020 watapi wañuchin. Chaymantataq kimsa p’unchaw kuska simbóliku p’unchawkunamanta qhepaman, Miguel uraykamun iskay testigokunata kawsarichinapaq. “Kawsarichisqa” Trumpqa kimsa kaq campañanta presidente kaypaq qallarin 15 de noviembre de 2022 p’unchawpi, hinallataq kawsarichisqa “ch’in pampa ukhumanta llaqtaman waqyaq simi” qallarin pachak tawa chunka tawa waranqakunata waqyanata 2023 watapa julio killapa tukukuyninpi.
Danielpa chunka hukniyuq qillqapa chunka versiculon, chunka hukniyuq versiculon, chaymanta chunka iskayniyuq versiculonpas reqsichinku Ucraniapi maqanakuyta, mayqinchus 2014 watapi qallarikurqan, hinaspata Rusiaq atipasqanwan tukukunqa; chaymanta qhepaman kunan pacha Rusia huñusqa suyukunapa urmaynin hamunqa, imaynatachus 1989 watapi Unión Soviética urmarqan chayhinata rikuchispa.
Chunka kimsayniyuqmanta phisqayniyuqkama qillqasqakuna kimsa willakuy sutinchaykunata reqsichin. Papakunapa kamachikuynin hampiypa siq’in, Tiro llaqta qharmin pakasqamanta lluqsimusqan pacha qallarisqanqa chunka tawan niyuq qillqasqawan rikch’achisqa kashan, hinaspa chaypa historiapi hunt’asqanqa 200 a.C. watapi karqan, maypachachus pagano Roma profecía historiaman haykurqan “llaqtaykipa suwaqkuna” hina, paykunaqa hatunchakunku, ichaqa urmaykunku.
Kimsa versículokunapi, qhispisqa Republicanismomanta pantasqa profétic siq’iqa Antiochus III-pa historianta rikhuchin, paymi Trumppa ruwanasqanta rikch’achin pusaq ñiqin umalliq hina, chayqa qanchismantam. Chay versículokunallataq pantasqa Protestantismomanta profétic siq’ita reqsichin, Maccabeokunapa historiankuwan rikhuchisqa hina.
Cheqaq protestante verdadero waqraq profétiko línea, mayqenchus qallarisqa Milleritakunaq Filadelfia kuyuyñin hina, hinaspataq tukukun huk pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq Filadelfia kuyuyñin hina, chayqa versículo cuarentapa pakasqa historianninpimapas churana kanan. Apocalipsis chunka kaq kapítulopi qanchis trueno nisqakunaqa iskayninta simbolizan: Milleritakunaq Filadelfia kuyuyñinta hinallataq huk pachak tawa chunka tawa waranqa runakunatapas. Profecíapa sellasqa kayninpas, hinaspa profecíapa kichasqa kayninpas, Cristowanmi hunt’achisqa; pay chayta ruwaspaqa, Judá ayllumanta León hina kikinmanta rikuchikun. Chunka kaq kapítulopin, Angelmanta Hermana White nisqanman hina “manam pisilla personachu, aswanqa Jesucristo kikinmi,” payqa “hatun vozwan waqyasqa, imaynatachus leon qaparinqa hinata; hinaspataq waqyasqanmanta qanchis trueno nisqakunaqa kikinpa vocesninkuta willakusqaku.”
Cristoqa, Judá ayllumanta León hina, profética historiapi qanchis trueno-kunata churarqan wata 100 muyuriypi, chaymanta chaylla sellarqan; imaraykuchus “qanchis trueno-kuna rimasqankumantaña,” Juanqa “qillqaytaña munarqan: hinaspataq” “hanaq pachamanta huk rimayta uyarirqan nispa,” “qanchis trueno-kuna rimasqankuta sellay, ama qillqaychu,” nispa.
Chunka kaq tawa chunka versiculopa pakasqa historiantaqa kunanmi Judá ayllumanta León kicharispa rikuchin, chay historiapitaq cheqaq protestante waqrapa siq’inqa qanchis trueno-kunawanmi rikuchisqa kachkan. Ch’in pampa-pi voz waqaspa qapariyta qallarisqan July 2023 killapi, Judá ayllumanta Leónqa “Qanchis Truenos” ima nisqanta sut’inchaymanta huk musuq revelaciontawanmi kicharirqan.
Qanchis illapukuna rikuchinku historiata 18 julio 2020 p’unchawmanta, chay p’unchawpi pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa kuyuyñin callespi wañuchisqa karqa, qaylla hamuq domingo kamachikama. Qanchis illapukunapa siq’inmi reqsichin “ruwaykunata”, chay historiapi pasaqkunata. Ñawpaq llakikuyqa qatipasqa kachkan Chawpi Tuta Qapariypa willakuyninwan, hinaspataq domingo kamachinwan qatipasqa. Hermana White qanchis illapukunata reqsichispan, hukninpi ñawpaq kaq huk ñiqin angelkunapa historianta hina, utaq hamuq ruwaykuna hina, iskaynin rikuchiykunapipas reqsichirqan paykunaqa “ruwaykunata” rikuchisqankuta.
Willka Chawpi Qapariy willakuq yachanmanhina mana huk “ruway” kasqanta; ichaqa Millerita historiapi Exeter camp meeting nisqa tantakuy, Agosto 12manta 17 kama, 1844 watapi, huk “ruway” karqa, chay ruwaywan tupanakusqa achka imakunawan kuska. Ichaqa Willka Chawpi Qapariy willakuqpa chayamunqan chay camp meetingmanqa Mateo iskay chunka pichqapi chunka sipaskunamanta rikch’akuynin hunt’asqa kasqanpas karqa. Exeter camp meeting nisqa “ruway”qa qanchis illapakunapa hunt’asqan karqa, ichaqa chunka sipaskunamanta rikch’akuyqa manam chay ruwaykunamanta rimanchu, aswanpas sipaskunapa “experiencia”nintam rimarin,
“Mateo 25-pa chunka sipaskunamanta rikch’achiyqa Adventista llaqtapa experienciantan hinallataq rikuchin.” The Great Controversy, 393.
Hinallataqmi, qanchis illapakuna ñawpaq kaq kimsa kaq angelkunapa kuyukuyninpa kuska historianta reqsichisqankuta hina, chayhinallataq chunka sipaskunamanta rikch’akuypas iskay kuska historiakunata reqsichin.
“Sapa kuti churasqaykuqa chunka sipaskunapa yachachikuymanmi; pichqaqa yuyaysapakunam karqaku, pichqataq mana yuyaysapachu. Kay yachachikuyqa nisqa simikunaman hina hunt’asqañam karqan, hinaspa hunt’akullasqataq kanqa; kay pacha tiempopaqmi hukninchasqa apaykachayniyuq, hinaspa kinsa kaq angilpa willakuynin hina, hunt’asqañam karqan, hinaspa pacha tukukuyninkama kunan pacha cheqaq willakuy kaspa qhipamanpas kanqa.” Review and Herald, August 19, 1890.
Qanchis illapakunapa unanchaqa tinkuchisqa historiakunapa “ruwaykuna” nirqanmi, chunka sipaskunataq yachaysapa hinaspa mana yuyaysapa sipaskunapa “kawsasqan”ta chay iskay tinkuchisqa historiakunapi rikuchin. Millerita sutiyoqkunaq kawsasqanqa, 1856 watakama, Filadelfiapa kawsasqan karqan; pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa kuyukuyninpa kawsasqantaq Laodiceapa kawsasqan karqan, 2023 watapi julio killamanta huk pisi qipakama. Iskay historiakunapipas yachaysapa hinaspa mana yuyaysapa sipaskunaqa Chawpi Tuta Qapariy willakuypa chayamunanpi sut’ita rikurinqaku, chaypim rikurinqa mayqenkunachus wakichikuypa aceiteyuq karqanku.
“Iglesiapa kasqan, mana yuyaysapa sipaskunawan rikuchisqa kaqnin, Laodicea estadopas nisqallatataqmi rimarisqa kachkan.” Review and Herald, August 19, 1890.
Kay arcángel Miguelpa makimpi kaq willakuyta mana mikuyta munakunku, paymi uraykamurqa julio killapa tukukuyninpi, 2023 watapi; chaykunaqa Laodicea nisqapa kasqanpi qhiparinqaku, ichaqa pisi librotapi kaqta hap’ispa mikhuqkunaqa Filadelfia nisqapa kasqanman tikranqaku. Laodicea nisqapa kasqanqa rikuchin huk llaqta, utaq huk runata, piman Cristoqa hawapi kashan, ichaqa yaykuyta maskhaspa; Filadelfia nisqapa kasqanri rikuchisqa kashan Dios kaywan runa kaypa huñunakuynin hina. Qanchis trueno-kunaqa reqsichinku cheqaq protestante waqrapa siq’inpi kaq “ruwaykunata”, chay siqiqa churakusqa kashan versículo cuarentapa pakasqa historiankama, qallarispa julio 18, 2020 p’unchawmanta, tukukuspa domingo kamachikuykama.
Chunka warmikunaq rikch’ayninmi reqsichin chay “kawsayta” kay pachallapi pachapi pachaq tawa chunka tawa waranqa ukhupi kayman waqyamusqakunapaq. Chay “ruwaykuna” reqsichinku pachaq tawa chunka tawa waranqapa historianta 18 de julio de 2020 p’unchawmanta domingo kamachikuykama, hinallataq chay historiapi iskay kastakunaq “kawsayninta”, chaywan kuska reqsichisqaña kachkan chay iskay paralelo historiakunapi may ruwanapaqmi churasqa karqa, hinallataq kachkanpas chay llamk’ay. Chay llamk’ayqa rikuchisqa kachkan Apocalipsis chunka tawaq angelkunawan; Millerita runakunaq llamk’aynintaq ñawpaq kaq hinaspa iskay kaq angelkunawan rikuchisqa karqa; pachaq tawa chunka tawa waranqapa llamk’aynintaq kimsa kaq angelwan rikuchisqa kachkan.
“Ancha chanin kaq pacha-kutichiykunata tarinaypaqmi atirqani. Ñuqaqa kaq pacha-kutichiytaqa chaskirqani ñawpaq, iskay kaq, hinallataq kinsa kaq angelkunaq willakuyninkunapi. Angelkunaqa chawpi hanaq pachapi phawachkaspanku hina rikuchisqa kanku, kay pachapi runakunaman huk waqyay willakuyta willarispanku, chaymantaq kay allpaq historianninpata qhipa p’unchaykunapi kawsaq runakunaman chiqapta chayananpaq. Manam pipas kay angelkunaq rimayninta uyarinchu, imaraykuchus paykunaqa huk unancha kanku, hanaq pacha tukuy kamachikuywan tinkuspa llamk’aq Diospa llaqtanta rikuchinankupaq. Qhari warmikuna, Diospa Espiritunwan k’anchasqa, chiqaq kaywan santuya chisqa, chay kinsa willakuykunata nisqa ordenninman hina willakunku.” Life Sketches, 429.
Llamk’ay Diospa qhepa p’unchaykunapi llaqtanman qowasqa, 11 septiembre 2001 watapi, sellay tiempopa qallariyninpi, yapamanta qowasqan Diospa qhepa p’unchaykunapi llaqtanman sellay tiempopa tukukuyninpi, Michael julio 2023 watapi uraykamuptin.
“Juanqa rikurqan ‘Huk angelmi hanaq pachamanta uraykamurqa, ancha atiyniyuq; paypa k’anchayninwanmi llapan kay pachaqa qhantiykurqa.’ Apocalipsis 18:1. Chay llamk’ayqa Diospa llaqtanpa rimayninmi, kay pachaman waqaychay willakuyta willakuspa.” The 1888 Materials, 926.
Hinallataqmi, qanchis illapakunawan rikuchisqa “ruwaykuna” hina, chunka sipaskunawan rikuchisqa “kawsayriqsisqa” hinallataq, kimsa angelkunapa ruwaynin iskay parallel historiakunata rikuchin.
Diosqa Apocalipsis 14-pa willakuykunaman profecía qatiqpi cheqnin-kuta qosqa, hinaspataq paykunapa ruwayninqa manam tukunanpaqchu kay pachapa historianninpata wisq’akuykama. Ñawpaq kaq hinaspa iskay kaq angelkunapa willakuyninkuna kay pacha tiempopaqpas cheqaq kashanraqmi, hinaspataq kay qhepanta hamuqwan kuska parallelpi purinanpaqmi. Kinsa kaq angelqa hatun qapariyniyuqwanmi amonestaciónninta willakun. “Chaykunamantataq,” nispa Juan rimarqan, “huk angelta hanaq pachamanta uraykamumushaqta rikarqani, hatun atiyniyuqta, hinaspataq kay pachaqa k’anchasqa karqan paypa gloriawan.” Kay k’anchariypiqa, kimsa willakuykunapa llapan k’anchayninmi huñusqa kashan. The 1888 Materials, 804.
Daniel chunka huk ñiqin kapítulonpa chunka kimsayuqmanta chunka pichqayuqkama versículokunapi, qhaway willakuyqa reqsichin apostata protestantismopa (Macabeokuna), apostata republicanismopa (Antíoco III), hinaspa Tiro llaqtapa qharmin warmipa (llaqtaykikunapa suwaqkuna) línea proféticapa ruwasqanta. Chay kikillan historiapi, cheqaq protestante waqra líneakuna, pachak tawa chunka tawa waranqakunapaq, reqsichinku paykunapa ruwasqanta, “experiencian”-ninta, hinaspa Diospa qhipa p’unchaykunapi llaqtan ukhupi pasaq “eventokuna”-ta. Cheqaq protestante waqra líneanqa qanchis truenokunahinmi rikuchisqa kachkan, chaymi Apocalipsis libro ukhupi sapallan profecía kaspa “sellasqa” kasqanmanta reqsichisqa. Pruebapa tiempo tukukuyta manaraq chayamuchkaptinmi, Judá ayllumanta Leónmanta, qanchis truenokunapa profecíanta sellarqan chay Sapaqmantapuni, kamachikuy hamun kay libro profecíakunata kicharinapaq.
Pachak iskay chunka tawa waranqa tawa pachak chunka tawayuqkunata sellay pacha tukukuyninpi qanchis illapakunapa kichasqa kasqan, imaynachus sellay pacha qallariyninpi qanchis illapakunapa kichasqa kasqanwan ñawpaqman rikuchisqa karqa, chayqa (siki siki hina) Daniel qillqapi qhepa p’unchaykunaman tupuq rakhuyman churana kashan; chay rakhuqa chunka tawa chunka versiculopi pakasqa willakuy historiataqmi. Chay kichay hunt’asqa tukukuptin, qanchis sello kichariyninwan rikuchisqa hina, Diosqa Santu Espiritunpa ninanta pachak iskay chunka tawa waranqa tawa pachak chunka tawayuqkunaman warqonqa, imaynachus Pentecostés p’unchaypi discipulokunawan ruwarqa hina. Pentecostésqa utqaylla hamuq domingo kamachiywan tupachisqa kashan.
“Ancha munaylla sonqoywanmi suyakuni Pentecostés p’unchaypi pasasqa ruwaykuna kutimunanpaq, chay kutipi kasqanmanta aswan hatun atiywan. Juan nin: ‘Riqsirqani huknin angel hanaq pachamanta uraykamusqanta, hatun atiyniyuq; hinaspan kay pacha k’ancharirqan paypa hatun k’anchayninwan.’ Chaymanta, Pentecostés pacha hina, runakuna cheqaq simita uyarinqaku paykunaman rimarisqa, sapa runa kikim siminpi.”
“Diosqa mushuq kawsayta samaykuchiyta atin llapa alma-kunaman payta cheqaq sonqowan sirviyta munasqankuman, hinaspataq kawsayniyuq nina rumiwan altarmanta siminkunata llank’achiyta atin, paypa yupaychasqanwan rimay yachaqkuna kananpaq. Waranqa kunan rimaykuna kallpachasqa kanqaku Diospa Siminpa admiraypaq cheqaqkuna willanaykupaq. Qhichuy simi paskasqa kanqa, manchakuqkunataq kallpachasqa kanqaku cheqaq kaymanta sinchi sonqowan testimonio apananpaq. Señor yanapaychun llaqtanta alma templota llapa qhelli qhellichasqanmanta pichanankupaq, hinaspataq paywan chay hina ancha qayllapi tinkisqa kayta waqaychanankupaq, qhipa para takyasqa kaptin chayta chaskiqkuna kananpaq.” Review and Herald, July 20, 1886.
Sellasqa tiempo qallariyninmi sellasqa tiempo tukukuyninta rikuchin. Qallariypi qhipa paraqa tupusqallam hich’akusqa karqa, tukukuypitaq mana tupuyuqta hich’akusqa. 2001 watapi septiembre killapa 11 punchawninpi uraykamuq angelninqa, chay kikin angelninmi 2023 watapi julio killapa tukukuyninpi uraykamurqa. Pentecostéspa historianninqa Cristopa kawsarimusqanmantam qallarin, hinaspataq Pentecostéspa hunt’asqa kasqanpa tukukuyninqa pachak tawa chunka tawa waranqapa kawsarimuyninpin kachkan.
“Cristopa ruwayninta qispichisqankunaman Espíritu Santota qespichiyta, hinallataq paykunaman sonqochayninta qoyta rurasqanqa, Pentecostés p’unchaypi qosqa kanan achka para manaraq hamuqmanta ñawpaqta huk iskay kinsa sut’uy unu sut’uykunallam karqa.” Spirit of Prophecy, volume 3, 243.
Cristoqa kawsarimusqa qhepamanta disipulonkuna pataman samayta pukurqan, Yayanman wicharisqanmanta chaylla qhepata. Yayanwan tinkusqanmanta uraykamuspan, disipulonkuna-man rikurirqan hinaspa paykunaman “pisillata ch’aqchiykunata” pukurqan, chaymi “Pentecostés p’unchaypa achka para ch’aqchiykunan” ñawpaqchasqa karqan. Chay pisilla ch’aqchiykunaqa sellakusqa pacha qallariyninta rikuchin, achka para ch’aqchiykunaqa tukukuyninta rikuchin. Sellakusqa pachaq qallariyninqa tukukuyninpi yapamanta rikurimun, hinaspa imaynan Cristoqa Pentecostés pacha qallariyninpi disipulonkuna pataman samayta pukurqan, chay hinallataqmi chay pacha tukukuyninpi qhepa p’unchay llaqtanman samayta pukurqan.
“Ch’akichasqa tullukunamanqa Diospa Santo Espiritun samaykuchinanmi tiyan, wañusqakunamanta hatarimuyhina ruwayman hamunankupaq.” Bible Training School, December 1, 1903.
Ishkay testigokunapa wañuyninmi yupaychaykunman chay Nashvillemanta llulla willakuyta, chaymanta 18 julio 2020 p’unchaypi llulla willakuyta willakusqankumanta, Laodicea runakuna hina ruwasqankuta. Ch’aki tullukunapa wañusqa kaymanta kawsarimuyqa rikuchin hukman tikrayta Laodicea kasqanmanta, mayqan wañuy kasqanman, Philadelphia kasqanman, mayqan kawsay kasqanman. Samay chay kawsarimuyta, chaymanta tikrayta rurachiqqa huk profético willakuymi.
“¡Imayna atiyniyuq kasunchik Diosmanta chay rit’i hina chiri sonqokuna, kamachikuymanlla tukusqa religiónniyuqkuna, paykunapaq allin aswan sumaq kamarichisqa kaqkunata rikunankupaq—Cristota, hinaspa Paypa chiqap kayninta! Kawsachiq willakuyta munakurqan ch’aki tullukunaman kawsayta qunanpaq.” Manuscript Releases, volume 12, 205.
Cristopa kawsarimusqanmanta pacha karqa iskay pachaman rakisqa: ñawpaq kaqtaq tawa chunka p’unchawkuna karqa, chaymantaq pay hanaq pachaman wicharisqa; chay qhepataq Chunka p’unchawkuna karqa Pentecostésman chayanankama. Tawa chunkaqa ch’inneq pampapa unanchaqninmi, hina hinaq kimsa p’unchaw kuska, icha chunka iskay pachak soqta chunka watakuna utaq p’unchawkuna.
Michaél 2023 watapi Julio killaypi uraykamuspa, ñan tukurqan wañuypa kimsa p’unchaw ch’aska kuska chawpi ñanpi, Cristo qallarisqanmi Karqan Dios kayninta runa kaywan huñunayta pachak tawqa chunka tawayuqkunapa chawpinpi. Chay llamk’ayta rikuchirqanmi chunka p’unchawkuna Pentecostésmanta ñawpaqman, maypichus huchaqa wisq’asqa karqan, huq sonqolla kawsaytaq wawqikuna ukhupi sayachisqa karqan. Chunka yupayqa huk pruebay rikch’ayninmi, chay pruebay rikch’aynintaq Pentecostéspi tukukuqmi karqan, chaymi Domingo kamachiyta rikuchin.
Chay historia kikinpi, chusku chunkaq versículopi, pusaq Persia reykkunata hinallataq judíokunawan Romawan huñunakusqankupa historianta, animalpa imágenninpa pruebanan ruwasqanman rikch’achin, chayllataq pentecostésman pusamuq chunka p’unchawkuna ukhupi sipaskunapa pruebanankupa ruwasqanpas rikuchisqa kachkan. Protestantismopa hinaspa republicanismopa apostata waqrankuna chay historiapi huñunakunku animalpa imágenninta ruwanankupaq, ichaqa cheqaq protestante waqraqa runakaynta Cristopa Divinidadninwan huñun, chayhinaqa Cristopa imágenninta ruwaspa, iskay laya adoradorkunata t’aqaykuq ruwana ukhupi.
Qanchis truynokuna hina rikuchisqa historiapi pasaq ruwaykuna kichasqañam kanku, Daniel chunka hukniyuq qillqapa chunka hukniyuqpi, chunka kimsayuqmanta chunka phisqayuq kamachikuna rikuchisqan historiapi; hinaspataq kuskachasqa kanku chunka tawa kamachikuypi pakasqa historiwan, mayqinchus tukukun pisi p’unchaypi hamuq Domingo kamachiywan, maypichus samana p’unchay waqaychaqkunapa prueba tiempun wisq’akun.
“Huk kutitaq, kay yachachiy tinkuchikuykuna yachachinku mana tarinanchu ima kamachikuy pacha juicio qhipaman. Evangelio llamk’ay tukukuptin, chaymanta chaylla qatiqninpi allinkuna mana allinkunamanta t’aqasqa kanqa, sapanka clasepa destino-nintaq wiñaypaq churakusqa qhiparinqa.” Christ’s Object Lessons, 123.
Yuyaysapakunawan mana yuyaysapakunawan t’aqasqa, Laodiceapi kaqkunawan Filadelfiapi kaqkuna, icha trigowan zizañakunapas, angelkunaq ruwasqanmi.
“Trigotaq qhipa pacha hayk’aqkama iskaynin tares nisqakuna, trigonwan kuska wiñachun. Chaymantaqa angelkunaqmi t’aqay llamk’ayta ruwanku.” Selected Messages, libru 2, 69.
Prueba wichqakunaman manaraq chayashaqtin kichasqa qhipaykama qelqasqa kachayqa, Diospa llaqtan runakunapa llamk’ananta reqsichin, angelkunawan rikuchisqa hina. Kay qelqakunapi kaq kachayqa kunanqa soqta chunka simikunamanta aswan simikunapi (rimaykunapi) tukuy pachapi rikhurichisqa kashan. Kayqa kunan pashñaqa ruwakuskan, prueba wichqakunaman manaraq chayashaqtin, chay kachayta rikuchiyqa Diospa qhepa p’unchay llaqtan runakunapa llamk’ananmi. Chay kachayqa qanchis illapakunawan rikuchisqa ruwaykunata reqsichin, hinaspa chay kachayta entiendenapaq hinaspa rikuchinapaq llamk’ayqa yachaq sipaskunapa experiencianta paqarichin.
Kay yachayta qatiqkusun hamuq qillqapi.
“Tutaq tutayaykuna ukhupi huk ancha mancharikuypaq rikch’ariy ñawpaqniyman pasarqan. Rikurqani hatun ninapallta sumaq wasikuna chawpiman urmayta, chaymi chaylla usqhaylla tukuchirqan. Uyarirqani huk runa nisqanta: ‘Yacharqayku Diospa taripaykuna kay pachaman hamunanmanta, ichaqa mana yacharqaykuchu ancha utqaylla hamunankuta.’ Wakinkunaqa, nanaywan hunt’asqa kunka hina, nirqanku: ‘¡Qamkuna yacharqankichik! ¿Imaraykutaq mana willawarqankichikchu? Ñuqaykuqa mana yacharqaykuchu.’ Tukuy muyuriyniypi uyariq kani kikin hina k’aminakuy simikunata rimashaqta.”
“Hatun llaquipi rikch’arirqani. Yapamanta puñurqani, hinaspata rikurirqani hatun huñunapi kasqayta. Huk kamachiqmi chay huñusqakunata rimapaykarqa, paypa ñawpaqninpi taqtaq mast’arisqa kay pachapa mapan kasqanwan. Paymi nirqa chay mapa Diospa uvas chakra-ninta rikuchisqanta, chayta yapuykachasqa kananpaq. Hanaq pachamanta k’anchay pipas hawanman ch’akiykuspa qhawaykuqtin, chay runaqa chay k’anchayta wakinkunaman kutichinankupaq karqa. Achkha chiqakunapi k’anchaykuna hap’ichisqa kananpaq karqa, chay k’anchaykunamantataq aswan huk k’anchaykunapas hap’ichisqa kananpaq karqa.”
Simikuna kutimupayarqa: “Qankunaqa kay pachapa kachinmi kankichik; ichaqa kachi misk’yninta chinkachispaqa, imawanmi yapamanta kachiychasqa kanman? Chaymantaqa manaña imapaqpas allinchu, aswanpas hawaman wikch’uykusqa kananpaq, runakunaq sarusqan kananpaqpas. Qankunaqa kay pachapa k’anchayninmi kankichik. Urqu patapi churakusqa llaqtaga mana pakasqa kayta atinchu. Manataqmi pipas mechata ratachispa tupu ukhuman churanchu, aswanpas mechana patamanmi churan; chaymi wasipi kaqkunaman llapallanman k’ancharin. Chay hina k’anchachun qankunaq k’anchayniykichik runakunaq ñawpaqenpi, allin ruwaynikichikta rikuspanku hanaq pachapi kaq Yayniykichikta hatunchanankupaq.” Mateo 5:13–16.
“Llaqtakunamanta, llaqtachakunamantapas k’anchay paqcharispa lliphiriyta rikurqani, hinallataq kay pachapi hanan cheqakunamanta uran cheqakunamantapas. Diospa simin kasukusqa karqan, chayrayku sapa llaqtapi, sapa llaqtachapipas paypaq yuyarinakuna karqan. Paypa cheqaq kayninqa llapan pachapi willakusqa karqan.
“Hinaspanqa kay mapa qichusqa karqa, hinaspataq huknin churakusqa karqa chaypa rantinpi. Chaypiqa achka chiqankunamantaqa aswan pisillamanta k’anchay lliphirirqan. Pacha tukuy kay pachaqa tutayaypi karqa, kaypi chaypi sut’illa achikyayllawan. Yachachiqniyku nirqan: ‘Kay tutayayqa runakuna kikin ñanninkuta qatipakusqanmantam hamun. Paykunaqa miraymanta chaskisqa hinaspa wiñachisqa millayman aywasqankuta munakuspa waqaychasqaku. Tapupayayta, pantasqakunata maskhayta, huchachaytawan kawsayninkupa hatun llamk’ananman tukuchirqaku. Sonqonkunaqa manam Dioswan allinchu kashan. K’anchayninkutam tuphu ukhuman pakasqaku.’”
“Sichus Cristopa llapa soldadonkuna ruwananman hina ruwarqanku chayqa, Sionpa perqankunapi llapa qhawaqkuna waqrapa sonidonta sut’inchaywan waqaycharqanku chayqa, kay pachaqa ñawpaqmantaraq uyariyman karqan willakuynin waqaychanapaq. Ichaqa, llamk’ayqa achka watakunam qhipapi kashan. Runakuna puñusqankukama, Satanásqa ñawpaqman ñuqanchikmanta purirqan.” Testimonios, volumen 9, 28, 29.