Probación wichqanakama aswan manaraq, kay libropi profecíapa nisqankunata “ama sellaychu” nispa huk kamachiy ruwakun.
Hinaspataqmi: Ama kay liwropa qillqasqap willakuyninpa rimayninkunata sellaychu, pacha qayllañam kachkan. Mana allin rurayniyuq runaqa, aswanraq mana allinta rurachun; qhellisqa kaqpas, aswanraq qhellisqa kachun; chaninnaq kaqpas, aswanraq chaninnaq kachun; santo kaqpas, aswanraq santo kachun. Apocalipsis 22:10, 11.
Apocalipsispa phichqa kaqninpi, Dios Yayaqa tiyanantrononpi tiyashan, hinaspataq makinqinpi qillqasqa liwruyuqmi, qanchis sellokunawan wichq’asqa.
Hinallataq tiyarinanpi tiyakuqpa paña makinpi huk librota qawarirqani, ukhunpin hawanpinpas qillqasqa, qanchis sellokunawan sellasqa. Apocalipsis 5:1.
Imaynatachus ñawpaq versiculomanta qallarispa, qanchis capítulo kama willakuyqa astawan purin, chaypi tarisun Jesús-ta, Judá ayllumanta León hina rikuchisqa, Paymi Yayaypa makinmanta liwrota hap’in hinaspa sellokunata sapa kuti kicharin qallarin. Soqta kaq sellota kicharispa, chay sellopi rikuchisqa willakuyninta qhawarichin, chaymi soqta capítulo tukukun. Tapuywanmi tukukun, chay tapuyta qanchis capítulo-man yaykuchin, maypichus tarisun kutichiyta, soqta capítuloq qhipa versiculonpi oqarisqa tapuyman.
Paypaq phiñakuy p’unchaynin chayamunña; ¿pitaq sayayta atinman? Apocalipsis 6:17.
Qanchis kaq capítuloqa riqsichin huk pachak tawa chunka tawa waranqa runakunata, hinaspa “hatun achka runa huñusqata” nisqantapas. Qanchis kaq capítulope Diospa llaqtan rikuchisqa kaptinmanta, chaymanta tariyku qanchis kaq, tukuynin sello kicharisqanta. Apocalipsis libropi wak qispisqa profecíaqa chunka kaq capítuloq qanchis trueno-kunallam. Sasaqnin yuyayqa kaymi: Apocalipsis libropi qillqasqa profecía-kunamanta, qispisqa kaspa hinaspa juicio p’unchay tukukunankama manaraq chayashaqtin kicharisqa kayta atinqa, “qanchis trueno-kuna” nisqallam.
Wata watakunaq, mana chunka watakunachu chayqa, Future for America nisqaqa reqsichisqa imatataq “qanchis illapakuna” sutiyoqkuna rikuchin. “Qanchis illapakuna” nisqaqa Millerita kuyuypa willakuy historianta rikuchin, 11 agosto 1840 p’unchawmanta qallarispa 22 octubre 1844 p’unchawkama. Hermana White kay cheqaq kayninta takyachin, hinaspataq yapamunpas “qanchis illapakuna” nisqaqa “hamuq p’unchawkunapi kaq ruwaykunatapas, kikinkupa ordenninpi rikuchisqa kananpaq” sut’inchan. Kay cheqaqkunamanta allin sunquwan mast’arisqa qhawariytaqa Habakkuk’s Tables nisqapi tarikunman, pipas kay profetiku cheqaq kaykunamanta mana reqsiqkunaqpaq.
Qanchis illapakunapa cheqaq kaynin, ñawpaqpi qhawachisqa kasqan hina, kunankamapas cheqaqmi; ichaqa kay watapa agosto killamanta pacha, Señorqa kay yachachiykunamanta makinta qechurqan, aswan achka unanchaytataq rikuchirqan. Qallarisun Apocalipsis libroq chunka kaq capítulo-manta; chaymantaqa qhawarisun Hermana Whiteq chay capítulo-manta rimariyninta. Manaraq kayta ruwashaqtinchikqa, iskay puntoyta reqsichiyta kanchik, qanchis illapakuna qhawariyninwan mana tupaqta.
Ñawpaq kaq nisqaqa kaymi: kunan kicharisqa qanchis illapakunaq chiqaq kayninta reqsichiyqa achka chiqaq kaykunapa siq’ikunata munan, chayhinaqa qanchis illapakuna ima nirqankuta llapanta allin churayta atinapaq. Kaypi mañakuni: kaymi santokunapa paciencianku. Kaywan tupaq iskay kaq nisqaqa kaymi: kay qillqaspa uyarisqa rikuchisqanta rurachiq programa uk limitaciónniyoqmi hayk’a p’unchawta ñawiriyta hinaspa rimariyta atinmanta. Sapa qillqa chay p’unchaw ukhuman yaykunan. Kay yachay qallariymantapacha willaykikichis: qanchis illapakunaq nisqan chiqaq kayta sayachinapaqqa wakin qillqakuna munasqañam. Kunanqa chunka kaq t’aqaman.
Hinaspan hukniraq atiyniyuq angelta hanaq pachamanta uraykamusqanta rikurqani, phuyu p’achalliska; uman patapin k’uychi karqa, uyñinpas intihina karqa, chakinpas ninapa pilarninkunahina. Makimpinpas kichasqa huch’uy qillq’a librota apachkarqa; paña chakinta lamar qochaman churarqa, lloq’e chakintataq hallp’aman, Hinallataq sinchi qaparirqa, imaynan leon qaparinqa hinata; pay qapariptintaq qanchis illapakuna kikinpa rimayninkuta rimarqan. Qanchis illapakuna rimayninkuta rimarusqankumantaq qillqanaypaqña kasharqani; chaymi hanaq pachamanta huk rimayta uyarirqani ñiwashaqta: “Qanchis illapakuna imatachus rimarqan, chaykunata sellay, amaqillqaychu,” nispa. Lamar qochapi hallp’apipas sayasqa rikurqay angeltaq makinta hanaq pachaman oqarirqa, Hinaqtinmi wiñaypaq wiñaykama kawsak, hanaq pachata kamachiqta, chaypi kaqkunatawan, hallp’ata, chaypi kaqkunatawan, lamar qochata, chaypi kaqkunatawan kamaqta sut’inchaspa jurarqa: mana aswan unay tiempo kananpaq. Aswanpas qanchis kaq angelpa rimaynin p’ukunankama p’unchaykunapi, waqranman p’ukuyta qallarinan pacha, Diospa pakasqa yachaynin hunt’asqa kanqa, imaynachus kikinpa kamachinkunaman, profetakunaman willarqan hina. Hinaqtinmi hanaq pachamanta uyarirqay rimayqa huk kutita noqawan rimapurirqa, nispa: “Riy, lamar qochapi hallp’apipas sayasqa angelpa makimpin kichasqa kaq huch’uy qillq’a librota hap’iy,” nispa. Chaymi angelman rirqani, huch’uy qillq’a librota quwananpaq mañakuspa. Paytaq niwarqa: “Hap’iy, mikhuypuy; wiksaykita hayaqyachinqa, ichaqa simiykipi misk’ihina misk’i kanqa,” nispa. Chaymi angelpa makimanta huch’uy qillq’a librota hap’irqani, hinaspa mikhurqani; simiypiqa misk’ihina misk’i karqa; mikhusqaymanta chaylla wiksayqa hayaqyarqa. Hinaqtinmi niwarqa: “Wakmanta profetayta ruwanayki tiyan achka llaqtakunapa, nacionkunapa, simikunapa, reykunapapuwan ñawpaqinkupi.” Apocalipsis 10:1–11.
Chunkaq chunka kaq capitulomanta rimarispa, Hermana Whiteqa kayhinam nin:
Juanman yachachiq hatun anqilqaqa mana pisillaqchu karqa Jesucristo kikinmanta. Paqpa alliq chakin qochapi, lloq’e chakin takya allpapi churakusqan rikuchin ima ruwanasqantachus hatun ch’aqwaypi tukukuy p’unchaykunapi Satanaswan. Kay sayayninqa sut’inchan tukuy kay pachapi llapa atiynta, kamachikuynintawan. Chay ch’aqwayqa wiñay watakuna pasasqanman hina aswan kallpachakuspa, aswan sinch’iyakuspa hamurqa, chay hinallataq qhipa tukukuy p’unchaykama purinqa, tutayay atiqkunapa yachaysapa rurayninku ancha pataman chayanankukama. Satanasqa, mana allin runakunawan hukllachasqa, llapa kay pachata, hinallataq cheqaq kayman munakuyninta mana chaskiq iglesiakunatapas pantachinqa. Ichaqa chay hatun anqilqa umallikuyta mañan. Hatunmanta waqyarin. Payqa k’anchaykunqa siminpa atiyninta, kamachikuynintawan, Satanaswan hukllakuspanku cheqaq kayta sayachiqkunaman.
“Kay qanchis illapakunapa rimayninkuna rimarisqankumanta qhipaman, Juanman kamachikuy hamun, Danielman hina huch’uy liwru rayku: ‘Qanchis illapakunapa rimarisqankuta sellay.’ Kaykuna jamuq p’unchaykunapi pasaq ruwaykunam, paykunapa nisqanman hina sapa seqe rikhurichisqa kanqa. Danielqa p’unchaykunapa tukukuyninpi rak’isqanpi sayanqa. Juanqa huch’uy liwruta mana sellasqata rikun. Chaymantam Danielpa willakuyninkuna allin mayt’upi kashan ñawpaq, iskay ñiqin, kimsa ñiqin angelkunapa kay pachaman qusqan willakuyninkupi. Huch’uy liwrupa mana sellasqa kasqanqa pachakuna rayku willakuymi karqan.”
Danielpa kitabunnin Apocalipsispa kitabunwan hukllaña kanku. Hukninqa profecíam, hukninñataq revelaciónmi; hukninqa sellasqa librom, hukninñataq kichasqa libro. Juanqa uyarisqa truenuykuna rimarisqan pakasqa misteriokunata, ichaqa mana qillqanampaqmi kamachisqa karqa.
“Juanman qosqa sapa k’anchay, qanchis truenuykunapi rimarisqa, ñawpaq kaq chay iskay kaq angelkunapa willakuyninkuna uraypi pasanan kaq ruwaykunapa sut’inchasqan karqa. Mana allinchu runakuna chaykunata yachanankupaq, imaraykuchus iñiyninkuqa cheqaqtapuni pruebanan karqa. Diospa kamachisqan p’unchaychasqanpi ancha musphayniyuq, ñawpaqman puriq cheqaqkuna willasqa kanan karqa. Ñawpaq kaq chay iskay kaq angelkunapa willakuyninkuqa willasqa kanan karqa, ichaqa mana aswan k’anchayqa rikuchisqa kanan karqachu manaraq chay willakuynikuna sapanka ruranankuta hunt’aspa tukuchkaptin. Kaymi rikuchisqa kashan lamar qochapipis, hallp’apipis huk chakinta sayachispa angel kasqanwan, ancha solemne juramentowan willakuspa pacha manaña kanqachu nispa.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.
1840 watapi 11 p’unchaw uraykamuq “atiyniyuq angilqa” Cristom karqa, paypa makinpitaq huk willakuy karqa, chayta Juanman mikhuyninpaq nisqa karqa. Juanpa mikhusqanqa huk willakuymi karqa, ichaqa sut’inmantaqa Diospa llaqtanman apasqa kananpaq willakuy karqa, manataq kay pachapa runakunamanchu. Ancha allinmi reqsinapaq pimanraq chay qillqapi rimaynin chayasqa, imaraykuchus Cristoqa 1840 watapi 11 p’unchaw uraykamuspa, ñawpaq angilpa willakuynin kallpachasqa kayta unanchaspa, chaynaqa ñawpaq angilpa willakuynin tukuy pachaman apasqa kanan pacha reqsichispa, Juanpa mikhunanpaq karqan chay uchuy libruqa Protestantismopa Milleritakunaman Protestantismopa mantiñanta qusqan pacha reqsichin. Cristoqa uchuy librunta apakuspa uraykamusqanpacha, payqa chunlla puriq iglesiwan covenanto nisqa rimanakuyninta tukuchkarqa, chaylla pachallapitaq Millerita llaqtata musuq akllasqan covenanto llaqtan kasqanta reqsichkarqa. Milleritakunaqa ñawpaqtaqa mana Diospa llaqtanchu karqaku. Profetakunaqa hayk’aqpas mana huknin hukninta chinkachinchu.
Hinaspan nisurqan, Runapa Churin, chakiykikunapi sayariy, qamwan rimasaq, nispa. Pay rimaptiyqa espiritun yaykurqan ñoqaman, chakiykunapitaq sayarichiwaraq, chaymi uyariqani pichus ñoqawan rimashaqta. Hinaspan nisurqan, Runapa Churin, cachamuyki Israelpa churinkunaman, huk hatariq llaqtaman, paykunaqa ñoqapa contraypi hatarirqanku; paykunapas, taytankunapas, ñoqapa contraypi huchallikurqanku kay p’unchawkama. Paykunaqa mana p’enqakuq churikuna, sinchi sonqoyuqkuna. Paykunamanmi cachamuyki; hinaspan ninkim: Kayhinatan Señor Dios nin. Paykunataq, uyariychus mana uyariychus, mana kasukuchus mana kasukuchus, imaraykuchus hatariq wasim kanku, chaywanpas yachanqaku huk profeta paykunapura kasqanta. Qamtaq, runapa churin, ama manchakuychu paykunamanta, amataq manchakuychu rimayninkunamanta, kashakunawan kichkakunawan kuska kashaqtiykipas, alacrankunapura tiyashaqtiykipas; ama manchakuychu rimayninkunamanta, amataq manchariychu rikch’ayninkunamanta, hatariq wasim kaptinkupas. Qamqa simiykunata paykunaman rimanki, uyariychus mana uyariychus, mana kasukuchus mana kasukuchus; ancha hatariqkuna kasqankurayku. Ichaqa qam, runapa churin, uyariy imatataq nisqayki; ama qampas hatariqchu kay hatariq wasi hina: simiykita kichariy, mikuytaq qosqayta. Qhawarirqanitaq, hinaspan rikurqani huk maki ñoqaman haywasqa kasqanta; chaypitaq kasharqan huk libro rollo. Chayta ñawpaqniypi mast’arqan; ukhuntapas hawantapas qillqasqan karqan; chaypi qillqasqataq karqan waqay, llakiy, ay. Yapamantaq nisurqan, Runapa Churin, tarisqaykita mikuy; kay rollota mikuy, hinaspa ripuy Israelpa wasinman rimamunaykipaq. Chaymi simiyta kicharirqani, paytaq chay rollota mikuchiwaraq. Hinaspan nisurqan, Runapa Churin, wiksa yki mikuchun, sonqoyki ukhunta hunt’achiy kay qosqay rollowan. Chaymantan mikurqani; simiypitaq misk’i hina kasharqan. Hinaspan nisurqan, Runapa Churin, ripuy, Israelpa wasinman riy, simiykunaywan paykunata rimapay. Manaqa mana reqsisqa rimayniyuq, sasa simiyuq llaqtamanchu cachasqa kanki, aswanqa Israelpa wasinmanmi; mana achka reqsisqa rimayniyuq, sasa simiyuq llaqtakunamanchu, paykunapa siminta mana entiendenaykipaq. Cheqaqtapunin, paykunaman cachamuykiman karqan chayqa, qamtan uyarisunkiman karqan. Ichaqa Israelpa wasinqa manan qamta uyarisunkichu; paykunaqa manan ñoqatapas uyarinku chu: llapa Israelpa wasinmi mana p’enqakuq, rumi sonqoyuq. Qhawariy, uyankuta qhawarispa uyaykita sinchiyachirqani, mat’inkuta qhawarispa mat’iykitapas sinchiyachirqani. Silex rumimanta aswan sinchi diamante hina mat’iykita rurani: ama paykunata manchakuychu, amataq rikch’ayninkunamanta manchariychu, hatariq wasi kaptinkupas. Yapamantaq nisurqan, Runapa Churin, llapa simiykunata rimasaqki chaykunata sonqoykipi chaskiy, rinriykikunawanpas uyarillay. Ezequiel 2:1–3:10.
Cristo uraykamuspan, Juan apamurqan huch’uy liwruta mikhunanpaq, chayqa “siminpi misk’i hina sumaqmi karqan.” Juan Reveladorpas Ezequielpas iskayninkuq, Cristoq “maki”nmanta willakuyta chaskinku. Ezequielqa, chayrayku Juanpas, “Israelpa wasinman” willakuyta apachiytaqa karqan, manam Israelmanta hawapi kaqkunamanchu. Sichus Israelmanta hawapi kaqkuna chay willakuyta uyarinman karqan, chaskinmanku karqan; ichaqa manam Israelchu, imaraykuchus Israelpa “llapan wasi”nqa “sinchi uya, rumi sonqo”mi kanku. Israelpa hunt’asqa wasi (llapan wasi) tukuyllapi hatun sayk’uypi kasharqan. Watapi 1840, Israelqa Apocalipsis chunka kaq capitulopi rikuchisqa karqan ch’inneqpi iglesiahina. Paykunaqa pruebaykuna p’ukuynin paqta hunt’achirqanku.
Israel runakuna mana uyariyta munaptinku pas, profetataqa kamachirqanraqmi huch’uy libromanta willakuyta paykunaman apananpaq, ñawpaq angelpa k’anchayninta chaskiyta mana munasqankumanta paykunata cuentayuq kananpaq. Juicio qillqakunapiqa, “profeta” paykunapurapi “kasqanmanta” willakuyninta uyariyta mana munasqankumanta cuentayuq hap’isqa kanan karqan. Profetata rechazarqa, angel Gabrielmanta profetaman qusqa willakuyta rechazaymi; chay willakuytaqa Gabrielpis Cristomanta chaskirqan, Cristotaq Tatamanta chaskirqan. Cristo huch’uy libro makimpi apaq uraykamusqanqa, bautizakusqanpi Espíritu Santopa uraykamusqanwan tupaqmi karqan. Chayqa nina rawray sach’a qayllapi Moiseswan ñawpaqmanta rikuchisqa karqan, hinaspataq chay kikin señalmanta ñanmi llapa reformatorio kuyuykunapi kachkan.
“Kay pachapi Diospa rurasqanqa, sapa wiñay p’unchaykunapi, llapa hatun allinchaypi utaq religiónmanta kuyukuyninpi, musphaypaq rikch’akuyniyuq kashan. Diospa runakunawan rurayninpa kamachikuyninkunaqa wiñaypaqmi kikinlla kanku. Kunan p’unchaykunapi ancha importante kuyukuyninkunaqa ñawpaq p’unchaykunapi karqankuwan tupaynintaqa kanmi, chaymanta ñawpaq watakuna iglesiapa experiencianqa kay p’unchayninchispaq ancha chanin yachachiykunata qun.” The Great Controversy, 343.
11 punchaw 1840 watapi Otomano kamachiy hatun atipaynin tukukuyninmi, (chay pachapim Juanwan Ezequielwan Cristoq “makinpi” kaq uchuy librota mikurqanku,) 1798 watapi “pacha tukukuypi”ña “chayamusqa” kaq ñawpaq angelpa willakuyninpaq “kallpachakuyninta” señalan. Chay willakuymi “kallpachasqa” karqa Milleritakunaq ñawpaq profético kamachikuynin takyachisqanwan; wata punchawpaq kasqan yachayniyuq kamachiywan. Chaymantaqa Cristomi Milleritakunaq templonpa cimientonta sayarichiyta qallarisqa, imaynatachus bautizakusqanpi rurasqa hina.
Kunan Natanaelpa iskayrayasqa iñiyninqa kunan kallpachakurqanña, hinaspan kutichispa nirqan: “Rabí, qanqa Diospa Churin kanki; qanqa Israelpa Reynin kanki.” Jesusqa payta kutichispa nirqan: “Higos sach’a urapi qawarquyki nisqayraykuchu iñiwanki? Kaykunamanta aswan hatun ruwasqakunatan rikunki. Cheqaqtapuni, cheqaqtapuni niykichik: Kaymanta ñawpaqman hanaq pacha kicharisqata rikunkichik, Diospa angelninkunataq Runapa Churin pataman wicharispa uraykamuspa puriqta.”
“Kay ñawpaq pisi disipulokunapiqa sapankama rurayninwanmi cristianokuna iglesiapa cimienton churakusharqa. Juanqa ñawpaqta iskay disipulonkunata Cristomanmi pusarqa. Chaymanta hukninqa huk wawqenta tarispa, Cristoman apamurqa. Hinaspan Felipe-ta qayarqa payta qatirinampaq, payñataq Natanaelta maskhaq rirqa.” Spirit of Prophecy, volumen 2, 66.
Cristoqa 1840 watapi Agosto killapa 11 p’unchaypi kichasqa huch’uy libro makimpi apaspa uraykamuptin, chayqa ñawpaqmantapuni rikuchisqa karqa Cristo kay pachapi kawsasqanpi allinchay kuyuywan; imaraykuchus llapa allinchay kuyuykunam kikillan señalkunata hap’inku. Moiséspas, pay pusasqan allinchay musuqchasqa kuyuywan kuska, chay kikillan señaltayoq karqa. Moiséspa rupha sach’a ñawpaqpi kapusqan experiencianqa Santo Espíritupa Cristo bautizasqa kaptin uraykamusqanta rikuchirqan; chaymantaq 1840 watata rikuchirqan, chaymantaq kutin 2001 watapi Septiembre killapa 11 p’unchayta rikuchin, chay p’unchaypi Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi atiyniyoq angel uraykamurqan.
Ñawpaq angelpa willakuyninpa “chayamunqan”, iskay kaq angelpa willakuyninpa “chayamunqan” hina kinsa kaq angelpa willakuyninpa “chayamunqanpas” llapallan angelkunawanmi rikuchisqa kachkan. Ñawpaq angelqa makinpi huch’uy librota apachkan, iskay kaqmi makinpi qillqasqata apachkarqan, kinsa kaqmi makinpi pergaminota apachkarqan. Iskaypa utaq kinsapa testimunyuyninmantaqa cheqaq kaymi sayarichisqa kan. Kimsa angelkuna, chayamunqankupipas utaq kallpachisqa kasqankupipas, sapaqninmi makinpi huk willakuyta apachkanku.
Juanwan Ezequielwan rikch’achinku chaykunata, paykunaqa chaskirqanku chay willayta ñawpaq angelpa willaynin “kallpachakusqa” kaptin; chayqa huk sapan historiapi señasqanmi, mana kikinchu chay ñawpaq angelpa willaynin “chayamusqa” kasqanwan 1798 watapi.
Huk willakuypa “chayamusqan” nisqapa, hinallataq “atiyniyuqchasqa kasqan” nisqapa chawpinpi kaq sapaqchasqaqa ancha hatun yuyaychasqa kananpaqmi. Qhipaman qhawasunchik kay qillqasqa nisqapi, huk ñiqin angelpa munayninqa kikinmi Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq angelpa munayninwan, paypa hatun k’anchayninwan kay pachata k’anchachiqwan. Hinallataq reparaychis sapa willakuyqa iskay laya yupaychaqkunata paqarichispa huk t’aqanakuyta rurachisqanta.
“Rikuchirqani ima may hatunpuni hanaq pacha llapanpaq kay allpapi rurasqa llamk’ayman sonqonta churakusqanta. Jesusqa kamachirqan hatun kallpayuq angelta [ñawpaq angelta] uraykamuqta, kay allpapi tiyakuqkunata willanampaq paypa iskay kutin rikurimuyninpaq wakichikunankupaq. Angelqa Jesuspa qayllanmanta hanaq pachapi lluqsispa, ñawpaqninpi may sumaq, k’anchariq, hatun yupaychayniyuq k’anchay purirqan. Willawasqani missionninqa kay allpata paypa gloriawan k’anchachiy, runataq Diospa hamuq phiñakuyninmanta waqyay kasqanta. Achka runakuna chaskirqanku chay k’anchayta. Wakin chaykunamanta sinchi llakiywan hunt’asqa hina rikurirqanku, wakintaq kusisqa, sonqonta suwaq kusikuywan hunt’asqa karqanku. Llapa chay k’anchayta chaskiqkuna uyankuta hanaq pacha-man tikrarispanku Diosta hatuncharqanku. Chay k’anchayqa llapamanmi ch’aqchikurqan, ichaqa wakinkunaqa chaypa atiynin urapi kaspaqa, mana tukuy sonqowan chaskirqankuchu. Achkakuna hatun phiñakuyman hunt’asqa karqanku. Ministrospas runakunapas mana allin runakunawan hukllawaspa, chay hatun kallpayuq angelpa k’anchachisqan k’anchayta sinchi sayaywan hark’arqanku. Ichaqa llapa chayta chaskiqkunaqa kay pachamanta karunchakuspa, hukninwan hukninpas ancha suni tinkisqa hukllaypi karqanku.”
“Satanpas angelninkunapas ancha llank’aspa purirqanku, aswan achka runakunapa yuyayninkuta k’anchaymanta karunchanankupaq. Chayta mana chaskiqkunaqa tutayaypi saqisqa karqanku. Rikurqani Diospa angelninta, ancha hatun munaywan qhawaspa sutichakusqan llaqtanta, hanaq pachamanta hamuq willakuypa ñawpaqman churakusqanrayku paykunapi wiñaq kawsayninkuta qillqananpaq. Hinaspa ancha achka, Jesusman munakusqankuta nisqakuna, hanaq pacha willakuymanta qiparikuspa asikuywan, p’enqaychaspa, cheqnikuywan kutirisqankuta rikuspam, huk angel pergaminota makinpi apaspa, chay p’enqay rikch’aq qillqasqata ruwarqa. Llapa hanaq pacha phiñakuywan hunt’asqa karqa, Jesusqa hinata pisiyachasqa kananpaq sutichakusqan qatikuqninkunarayku.”
“Rikurqani confiasqa runakunap llaquyninta, suyashqanku pachapi Señorninkuta mana rikuspanku. Diospa munayninmi karqa hamuq p’unchayta pakayta, hinallataq llaqtanta huk akllayman chayachiyta. Cristo hamunanpaq sut’inchasqa pacha willakuynin mana willakuspaqa, Diospa yuyasqan ruwanakuyqa manam hunt’akunchu karqan. Satanásqa achka runakunatan pusarqan ancha karu hamuq pachakunaman qhawarinankupaq, taripaywan, hinallataq gracia pacha tukukuyninwan tupaq hatun ruwaykunamanta. Necesariom karqan runakuna chayachisqa kananpaq kunan pacha wakichikuyta sinchita mask’anankupaq.”
Hinallata p’unchaykuna pasanman hina, angelpa k’anchayninta mana hunt’aspa chaskiqkuna, willakuyta pisipaq qhawariqkunawan huñunakuspa, llakikuypi urmaqkunaman asikuywanmi tikrarqanku. Angelkunaqa Cristopa qatipakuqnin kasqankuta rimariqkunapa imayna kayninta qhawarqanku. Churasqa tiempo pasasqanmi paykunata pruebarqa, sut’incharqa ima kasqankutapas, achka-achkataq balanzapi tupusqa kaspa, pisi kasqankuta tarisqa karqanku. Sinchita qaparispankuqa cristianokuna kasqankuta niq karqanku, ichaqa casi llapa imapinipas Cristota qatiyta mana hunt’arqankuchu. Satanasqa Jesuspa qatipakuqnin kasqankuta niqkunapa chayna kayninkumanta kusisqa hatarirqan.
Payqa paykunata trampanpi hap’isqaña karqa. Askha runakunatan pusarqa chiqan ñanta saqenankupaq, huk ñanmanta hanaq pacha-man wicharinankupaqmi kallpachakusharqaku. Angelkunan rikurqaku ch’uya hinaspa qullana runakuna Sionpi huchasapa runakunawan, kay pachata munasqa iskay uya runakunawanpas chaqrusqa kasqankuta. Paykunan cheqaq Jesuspa disipulonkunaq hawkayninkuta qawarirqaku; ichaqa millaychasqa runakunan qullana runakunata waqllichkasharqaku. Jesus-ta rikuspaq sonqonkupi sinchi munaywan rawrasqa kaqkunatan sut’inchasqa wawqenkuna hark’arqaku hamuyninmanta ama rimananankupaq. Angelkunan chay rikch’ayninta qawarirqaku, Señor-ninkuq rikhurimuyninta munasqa puchuqkunawan kuska llakikurqaku.
“Huk atiyniyuq angilmi [iskay kaq angilmi] kamachisqa karqa kay pachaman uraykamunanpaq. Jesusqa makinman qillqasqata churarqa, hinaspan kay pachaman chayamuspá qaparirqa: ‘Babiloniaqa urmarunñam, urmarunñam’ nispa. Chaymantataq rikurqani llakikuywan pantasqakuna yapamanta hanaq pachaman ñawinta oqarispa, iniywan hinaspa suyaywan Señorninkupa rikurimuyninta suyashaqta. Ichaqa askha runakunaqa mana yuyayniyuq hina, puñusqa hina, chay kikin kasqapi qhipakusqankuta rikurqani; ichaqa uyankupi ancha llaquypa unanchanta rikuyta atirqani. Chay llakikuywan pantasqakunaqa Qillqakunamanta yachaqakurqanku paykunaqa suyasqa pacha ukhupi kasqankuta, hinaspa pacienciayuqta musquypa hunt’akuyninta suyanankupaq kasqanta. Chay kikin evidenciakunan paykunata 1843 watapi Señorninkuta suyanankupaq pusharqanku, chaykuna kikinmi 1844 watapipas payta suyanankupaq suyachirqanku. Ichaqa rikurqani ashwan aswan runakuna mana chay kallpata charisqankuta, mayqinchus 1843 watapi paykunapa ininku riqsichirqan. Llakikuywan pantasqankuqaqa ininkuta ch’uyanchasqa karqa.”
“Diospa llaqtan iskay kaq angelpa qapariyninpi hukllachasqa kaptin, hanaq pacha soldadokuna ancha hatun munaychasqa yuyaywan willakuypa rurayninta qhawarqanku. Paykunaqa askha runakunata rikarqanku, cristianokuna sutiyuq kasqankuta apaqkuna, pisi yupaychaspa, asiywan p’enqachispa kutirikuqta, llakikuyta tarisqankunaman. Asikuq simikunamanta rimaykuna uraykuspa: ‘Manaraqmi wicharirqankichikchu!’ nisqankuta, huk angel qillqarqa. Angelqa nirqan: ‘Diosmanta asikunku.’ Ñawpaq pacha hina huchata rurakusqankumanmi kutichisqa karqani. Eliasqa hanaq pachaman apasqa karqan, paypa llikllanpas Eliseoman urmarqan. Chaymanta mana allin waynakuna, tayta-mamankumanta Diospa runanta cheqnikuyta yachasqakuna, Eliseota qatikacharqanku, hinaspa asispalla qaparirqanku: ‘Wichariy, qara umayuq; wichariy, qara umayuq,’ nispa. Chayna paypa sirviqnin-ta p’enqachispaqa, Diosta p’enqachirqanku, hinaspa chaylla, chaypachalla castigasqa karqanku. Chay hinallataq, santokunapa wichariynin yuyaymanta qawsaq asispa, p’enqachispa rimarqakunaqa, Diospa phiñakuyninwan watukusqa kanqaku, hinaspa yachachisqa kanqaku Kamachiqninkuwan pukllayqa mana pisillachu kasqanta.”
“Jesúsqa huk angelkunatapas kamachirqan usqhaylla phawananpaq, llaquyasqa p’anpachasqa fe-ta kawsarichinankupaq, kallpachananpaq llaqtanpa runankunapaq, hinaspa wakichinankupaq iskay ñiqin angelpa willakuyninta hamut’anankupaq, chaymantaq hanaq pachapi mana unaymanta ruwasqa kananpaq kaq hatun kuyuyta. Rikurqani kay angelkuna Jesúsmanta hatun atiyniyuqta, k’anchayniyuqta chaskisqankuta, hinaspa usqhaylla kay pachaman phawasqankuta kamachisqankuta hunt’anankupaq, iskay ñiqin angelta yanapanankupaq llamk’ayninpi. Hatun k’anchay Diospa llaqtanman k’anchamurqan, angelkuna qapariptinku: ‘Qhawariychik, kasarakuy qhari hamun; lloqsiychik tinkuq rinaykichikpaq.’ Chaymantataq rikurqani kay llakichisqa runakunata hatarimusqankuta, hinaspa iskay ñiqin angelwan huk sonqolla willakusqankuta: ‘Qhawariychik, kasarakuy qhari hamun; lloqsiychik tinkuq rinaykichikpaq.’ Angelkunamanta hamuq k’anchayqa maypipas tutayayta t’oqsirqan. Satanáswan angelninkunaqa munarqanku kay k’anchay mast’arikuspa ama purinanpaq, nisqanman hina rurayninta ama hunt’anampaq. Hanaq pachamanta angelkunawan atipanakurqanku, nispanku Diosqa runakunata pantachisqanta, hinaspa llapa k’anchayninkuwan atiyninkuwanpas mana atinqankuchu kay pachata iñichiyta Cristoq hamunanta. Ichaqa Satanás ñanta wichq’ayta munaspa, runakunapa yuyayninkuta k’anchaymanta qarquyta kallpachaspapas, Diospa angelninkunaqa llamk’ayninkutaqa qatiqllañam karqanku….”
“Jesúspa ministrasqankama tukukuptin santo lugarpi, aswan santísimo-man yaykuspa, Diospa leyninta hap’iq arca ñawpaqpi sayarispa, huknin atiyniyoq angelta kachamurqan kinsa kaq willakuywan kay pachaman. Angelpa makinman huk qillqasqa pergamino churakurqan, hinaspa pay atiyniyoq kayninwan hatun k’anchayniyoq uraykamuspa kay pachaman, manchay atiyniyoq waqyayta willakurqan, runaman hayk’aqpas apasqa kaq aswan sinchi amenasawan. Kay willakuyqa Diospa churinkunata allinta waqaychanankupaq rurasqa karqan, ñawpaqninpi kachkaq watukuy pacha, ñak’ariypas rikuchispa. Angelqa nirqan: ‘Bestiawan, hinallataq paypa imágenninwanpis sinchi maqanakuyman apasqa kanqaku. Wiñay kawsaypaq sapaq suyakuyninkuqa takyaqlla qhepakuyllam. Kawsayninku peligropi kaptinpas, cheqaq kaqta mana saqespa hap’ipaylla kananmi,’ nispa. Kinsa kaq angelqa willakuyninta kayhinata tukuchin: ‘Kaypin kachkan santospa paciencia-ninku: kaykunan Diospa mandamientonkuna waqaychaqkuna, Jesuspa fe-taq hap’iqkuna.’ Kay simikunata yapamanta rimaptin, hanaq pacha santuario-man rikuchirqan. Llapa kay willakuyta chaskiqkunapa yuyayninkuta aswan santísimo lugar-man pusarqa, maypichus Jesús arca ñawpaqpi sayan, qhepa intercesionninta ruwaspa llapa khuyapayakuyraq qhepakusqankunapaq, hinallataq Diospa leyninta mana yachaspa p’akisqa kaqkunapaq. Kay atonamientoqa cheqaq wañuqkunapaqpas, cheqaq kawsakukuna-paqpas ruwasqanmi. Chaypi yaykun llapa Cristo-pi confiakuspa wañuqkuna, ichaqa Diospa mandamientonkunamanta k’anchayta mana chaskispa, kamachikuyninkunata p’akispa mana yachasqalla huchallikuqkuna.” Early Writings, 245–254.
Kikin p’anqakunamanta qhipaman, chaylla libro ukhupi, ñawpaqman rimasqa kaq yuyaykunallamantataq rimaspa, Hermana White sut’itaq rikuchin Millerita willakuy pacha historiapi kimsa mensajekunata mana chaskisqankuqa Cristoq historiapin ñawpaqmanta rikuchisqa kasqanta. Chaypin ishkay testigokunata qun, chaykuna sut’ichanku huk ñawpaqman puriq pruebakunapa proceso kasqanta, maypichus sapa pruebaypi atipayta munan huknin pruebayman pasananpaq.
“Rikurqani huk huñu runakunata allinta waqaychasqa, sinch’itaq sayasqankuta, mana ima allin rikuytapas qusqankuta chaykunaman, pichus cuerpopa sayarichisqa iñiyta kuyuchiyta munanku chaykunaman. Diosqa paykunata qhawarqan allinchasqanwan. Qhawachisqa karqani kimsa takyakunata—ñawpaq, iskay kaq, hinaspa kimsa kaq angelkunapa willakuyninkunata. Ñawpaqman pusawaqniy angelniyqa nirqan: ‘Ay paypaq, pichus kay willakuynikunaq imapas huk rumita kuyuchinqa utaq huk tupsita kuyurichinqa. Kay willakuynikunaq cheqaq unanchayninqa kawsaypaq ancha ancha importañte. Almakunaq destino-ninqa watakusqa kashan imayna chaskisqa kasqankuman hina’ nispa. Hukmanta kay willakuynikunawan urayman pusasqa karqani, hinaspa rikurqani imayna ancha chaninpi Diospa llaqtan experienciankuta rantirqaku. Chayqa aswan achka ñak’ariywan, ch’ullch’ullña maqanakuywanmi tarisqa karqan. Diosqa paykunata pusarqan thaki-thakillan, tukuy paso-pi paso-pi, chaymanta huk sinchi, mana kuyukuq plataformaman churana kama. Rikurqani wakin sapa runakunata plataformaman qayllaykuspa cimientonta qhawariqta. Wakinqa kusikuywan chaylla sawanman wicharqaku. Hukkunataq qallariqku cimientomanta pantachaykunata maskhayta. Paykunaqa munarqaku allinchaykuna ruwasqa kananpaq, chaymanta plataformaqa aswan hunt’asqa kananpaq, runakuna-taq aswan kusisqa kananpaq. Wakinqa plataformaq hawanmanta uraykuspa qhawariqku, hinaspa nirqaku mana allintachu churakusqa kasqanta. Ichaqa rikurqani casi llapaqmi plataformapi sinch’ita sayarqaku, hinaspa uraykuqkunata kallpacharqaku quejayninkuta saqenankupaq; Diosmi Hatun Arquitecto karqan, paykunataq paypa contranpi maqanakusharqaku. Paykunaqa yupaycharqaku Diospa musphay ruwayninta, mayqanmi paykunata pusarqan chay sinchi plataformakama; hinaspa huk sonqolla ñawinkuta hanaq pachaman oqarispa, hatun kunkawan Diosta hatuncharqaku. Kayqa wakin quejakuqkunata, plataformamanta lluqsisqakunatapas sunqunchirqan, hinaspa paykunapas p’inqakusqa uyawan hukmanta plataformaman wicharqaku.”
«Cristopa ñawpaq hamuynin willakuymanmi kutichisqa karqani. Juanqa Elíaspa espiritunwan kallpanwanpas kachkasqa karqa [ñawpaq angelpa willakuyninta rikch’achispa] Jesuspa ñanninta wakichananpaq. Juanpa qhawaychasqanta mana chaskiqkunaqa Jesuspa yachachikuyninkunamanta mana allinta yanapasqasqachu karqaku [iskay ñiqin angelpa willakuyninta rikch’achispa]. Hamuyninta ñawpaqmanta willaq willakuyman chiqnikusqankurayku, Payqa Mesías kasqanmanta aswan kallpasapa qhawarinakunatapas mana usqhayllachu chaskiyta atirqaku. Supaymi Juanpa willakuyninta rechazaqkunata pusarqa aswanraq ñawpaqman rinqankupaq, Cristotapas rechazananpaq, chakatapi wañuchinankupaqpas [kimsa ñiqin angelpa willakuyninta rikch’achispa]. Chayta ruwasqankuwanmi kikinkuta churakurqaku Pentecostés p’unchaypi bendicionta mana chaskiy atinanman [Apocalipsis chunka pusaqniyuq angelta rikch’achispa], mayqinchus hanaq santuario-man yaykunapaq ñanta yachachinman karqa. Templopa cortinanta llik’isqa kasqanmi rikuchirqa judío sacrificiokuna, ordenanzakuna ima manaña chaskisqa kanankuta. Hatun Sacrificiomi haywasqaña karqa, chaskisqaña karqa; Pentecostés p’unchaypi uraykamusqa Espíritu Santom discípulokunapa yuyayninkuta kay pachapi santuario-manta hanaq pachapi santuario-man apaq, maymanchus Jesus kikinpa yawarninwan yaykusqa karqa, allinchasqanpa allinkayninkunata discípulonkuna pataman hich’ananpaq. Ichaqa judíokunaqa llapa tutayaypi saqisqa karqaku. Salvaciónpa planonmanta hap’iyta atisqanku llapallan k’anchaytami chinkachirqaku, hinaspataq mana imapaq valeq sacrificionkupi, ofrendankupipas confiaspalla kasharqaku. Hanaq santuarioqa kay pachapi santuariopa rantinta hap’ipusqa karqa, ichaqa chay cambiomanta mana ima yachayniyoqchu karqaku. Chayraykumi santo lugarpi Cristopa mediacionninmanta mana allinta yanapasqa kayta atirqakuchu.»
“Askha runakuna mancharisqa sonqowan qhawanku judiokunapa puriyninta, Cristo-ta mana chaskispa chakatapi wañuchisqankuta; hinaspa paypa p’enqaypi ñak’achisqa kasqan historianta ñawirispa, yuyanku payta kuyasqankuta, hinaspa mana Pedro hina ñeq’asqankumanchu, nitaq judiokuna hina chakatapi wañuchinkumanchu. Ichaqa Dios, llapa runakunapa sonqonta ñawiriq, Jesús-ta kuyasqankuta nisqanku munakuyninta pruebayman apamun. Llapa hanaq pacha ancha hatun interés-wan qhawarqan ñawpaq angelpa willakuynin imayna chaskisqa kasqanta. Ichaqa achkakuna, Jesus-ta kuyasqankuta rimaykuqkuna, hinaspa chakataqmanta willakuyta ñawirispa waqasqakuna, paypa hamuynin allin willakuyta asipayarqanku. Kusikuywan willakuyta chaskinankumantaqa, pantasqa yachachiy nispa willarqanku. Paypa rikurimuyninta kuyaykuqkunata cheqnirqanku hinaspa iglesiakunamanta qarqorqanku. Ñawpaq willakuyta mana chaskiqkunaqa iskay ñiqin willakuywanqa mana yanapasqa kayta atirqankuchu; nitaq chawpi tuta qapariywan yanapasqa karqankuchu, chayqa paykunata wakichinanpaq karqan Jesuswan iñiywan yaykunankupaq hanaq pacha santuario-pa aswan santo cheqninman. Ñawpaq iskay willakuykunata qhesachispaqa, yuyayninkuta hina tutayachirqanku, chayrayku kinsa ñiqin angelpa willakuyninpi ima k’anchaytapas mana rikuyta atinkuchu, mayqan ñantaq aswan santo cheqninman rinapaq kasqanta rikuchin. Qhawarqani judiokuna Jesus-ta chakatapi wañuchisqankuman hina, sutillapi iglesiakuna kay willakuykunatapas chakatapi wañuchirqanku; chayrayku aswan santo cheqninman rinapaq ñanta mana reqsinkuchu, nitaq chaypi Jesuspa mañakuyninrayku yanapasqa kayta atinkuchu. Judiokuna hina, mana imapaq valeq sacrificiokunata haywarqanku, paykunapas mana imapaq valeq mañakuyninkuta haywanku Jesuspa saqesqan cuarto-man; hinaspa Satanás, chay pantaywan kusisqa, religionniyoq rikch’ayta hap’in, hinaspa kay cristianokuna nisqa runakunapa yuyayninkuta pay kikinman pusan, atiyninwan, señalkunanwan, llulla admirakuykunawan llamk’aspa, paypa toqllanpi sinchita watanankupaq.” Early Writings, 258–261.
Qallarisqa Qillqakuna sutiyuq libro-manta pasajekunaqa Future for America nisqapa ministerionninwan kutikutikuspa yachachisqa kasharqan. Ichaqa kay pasajekuna rikuchisqan cheqaqkunaqa mana reparasqachu kasharqan.
Millerita kuyuriq kuyuchiypa historiankunapa waymarkankunaqa Bibliapi achka allinchay kuyuchiykunapi sayachisqa kanku. Sapa allinchay kuyuchiypi tariq waymarkakunawan mana huk hina reqsisqa kaspaqa, huk runaqa “chayamuq” willakuywan “atiyniyuqchasqa” willakuywan t’aqaypa ancha allin yachayninta entiendenanqa mana ancha posiblechu. Hinallataq probablemi, chay kikin paralelo allinchay kuyuchiykunata reqsiqkunamanta achkakunaqa allinchay kuyuchiykunapa imaymana waymarkankunapi wakin ancha importante kaq atributokunata qispichisqanku.
Adventismopa qallariyninpi pasakusqankunata hinaspa Adventismopa tukukuyninpi pasakusqankunata rikuchiq “qanchis illapakuna”, gracia tiempopa wisq’akusqanmanña qayllapi kichasqa k’anchaymi. Yachachisqa kanchismi “qanchis illapakuna” nisqaqa iskaynintam rikuchin: “ñawpaq kaq hinaspa iskay kaq angelkunapa willakuyninkuna urapi pasaq ruwaykunapa sut’i siq’isqan”, hinaspa “hamuq p’unchaykunapi kikin ordenninman hina qawachisqa kanqa kaq pasaykunata” ima. “Qanchis illapakuna”qa Alpha hinaspa Omega-pa firmanmi apamun.
“Ñawpaq kaq huknin hinaspa iskay ñiqin angelkunapa willakuyninkunapa” uraypi ima pasasqankuna qhawachisqanmi, kimsa ñiqin angelpa willakuynin uraypi ima pasasqankunatapas qhawachin. Juanman qillqanampaq kamachisqa karqan mana qanchis trueno-kuna nisqankuta qillqanampaqchu; chay kamachisqaqa Danielman libro-ninta wisq’ananpaq qusqa kamachisqamanmi rikch’akusqa karqan, imaraykuchus yachachisqañam kanchis: “qanchis trueno-kuna rimasqankumanta qipaman, Juanman kamachiy hamun, Danielman hina, huch’uy libro nisqaman hina: ‘Wisq’ay chaykunata qanchis trueno-kuna nisqankuta.’”
Ezequielwan Juanwan iskayninku Diospa llaqtanta rikuchinku 1840 watapi ñawpaq angelpa kallpachakuyninpi willakuyta mikhuq hina, hinaspa profeta Jeremíasqa Diospa llaqtan ukhupi ñawpaq angelpa willakuynin mana hunt’akunman hina rikurimusqanrayku pasaq llakikuyta rikuchin.
Simi rimaykikuna tariykusqa karqan, hinaspan mikurqani; simiykiqa sonqoypaq kusikuyninman, sonqoy kusisqa kachkanman tukurqan: sutiykiwan sutichasqa kani, ay Señor, llapa atiniyoq Dios. Manan asipayaqkunapa huñunakuyninpi tiyarqanichu, nitaq kusikurqanichu; sapallaymi tiyakurqani makiykirayku, phiñakuyniyoqta hunt’achiwanki chayrayku. ¿Imaraykutaq nanaynīqa wiñaypaq, ch’akiyñīqa hampiy atiy mana allchhakuy munasqaqa? ¿Llapallanpi llulla hinachu noqapaq kanki, pisi-pisi p’akikuy yaku hina? Chayraykun Señor kaynata nin: Sichus kutimunki, chayqa kutichisqayki, ñawpaqypi sayanaykipaq; hinaspa allin ancha chanin kaqta mana allin kaqmanta hurqusqaykitaq, simiy hina kanki. Paykuna qamman kutimuchunku; qamqa ama paykunaman kutiychu. Noqataq kay llaqtapaq pirqasqa antsa bronciomanta perqata hina rurasaqki; paykuna qamwan maqanakunqaku, ichaqa manan atipanqakuchu; noqa qanwan kashani qespichinaypaq hinaspa cacharichinaypaq, nin Señor. Hinaspan saqesqayki mana allin runakunapa makinmanta, manchay runakunapa makinmantataq ransomqayki. Jeremías 15:16–21.
Jeremíasqa tarisqanmi karqa huch’uy liwrupa siminkunata, Juanpas Ezequielpas hinallataq; paypas mikhusqanmi karqa willakuyninta, ichaqa chay willakuyqa tukusqanmi huk willakuyman (yaku) mana allinta hunt’akusqaman. Hinan karqa Dios llullakusqa hina, mayqinchus chiqapqa mana atikunachu; ichaqa “llulla” nisqa tumpayqa qunmi llaveta Jeremíasta tarinapaq ñawpaq kaq Millerita llakikuypi, Habacucpi rikuchisqa kasqapi.
Ñuqaqa sayaykusqaymi qhawana posteypi, torreman churasqa kachkaspa; qhawasaqmi ima nisqanta ñuqaman, hinallataq imamanta kutichisaq allinta yachachisqa kachkaptiy. Hinaspan Señorqa kutichiwaraq, nispa: Qillqay rikuchisqata, tablaskunapitaq sut’ita qillqay, ñawirisqanqa kallpaywan purinanpaq. Rikuchisqaqa churasqa p’unchaypaqraqmi kashan; ichaqa tukukuyninpiqa rimanqaña, manataq llullakunqachu. Unaychasqaqa suyay; cheqaqtapunin hamunqa, manataq unaychanqachu. Habakkuk 2:1–3.
Ñawpaq angelpa willakuyninpa rikch’ayninqa qillqasqa karqan 1843 watapi ñawpaq puriqkunapa siq’ipi, mayqinchus Diospa “maki”nwan pusasqa karqan.
“Rikurqaniñmi 1843 watapi cuadroqa Señorpa makinan pusasqa kasqanta, chaymanta mana hukman tikrasqa kananpaq kasqanta; yupaykunapas Pay munasqan hina kasqankuta; Paypa makinmi wakin yupaykunapi pantasqata hawanpi kachkaspa pakarqan, chaymi mana pipas rikuyta atirqanchu, makin chinkachisqa kama.” Early Writings, 74.
1843 watapi churasqa “ñiqin pacha”qa siq’i tablapi rikuchisqa karqan, chayraykun “1843 pa tabla” nisqa sutichasqa. 1842 watapi lluqsichisqa karqan, Habacucpi kamachikusqaman hunt’asqa hina: “rikuchisqanta qillqay, hinaspa tablaskunapi sut’inchay.” Rikuchisqaqa “tablaskunapi” sut’inchasqa kanan karqan, achka rimaypi, chaymi reqsichin Señor makinta 1843 pa tablapi pantasqamanta hurqusqanmanta qhipaman, chayqa 1850 watapi ñawpaq pionerokunapa tablapi allinchakusqa kananpaq kasqanta. Chay pantayqa ñawpaq llakikuyta paqarichirqan, hinaspa Jeremías sut’inchan August 11, 1840 p’unchawpi uchuy librota mikhuqkunata, paykunataq 1843 watapa ñiqin pachan mana hunt’akusqanrayku llakichisqa karqanku.
1840 watapi Jeremías juch’uy librota mikhuptin, chayqa sonqonpa “kusikuywan, anchata kusichikuyninwan” karqa; ichaqa llakikuy chayamuchtin, manaña “kusikurqachu”, hinaspa sapallan tiyakurqa Diospa “makiyninrayku”. Diospa makinqa “wakin yupaykunapi pantasqata” pakarirqa, chaymi Jeremíasman yuyayta apamurqa Dios llullakusqanta hina. Jeremíasman qusqan simiqa kaymi karqa: payqa llakikuy-musunyanmanta “kutirimuptin”, Diosqa Jeremíasta Diospa “simin” hina rurayta munanqa. Jeremíasqa llakikuy-musunyanmanta Diosman kutirimuptin hinaspa reqsiptin chunka sipaskunapa rikch’ayninpi suyay pacha ukhupi kasqanta, Diosqa payta llamk’achinqa siminmanta rimayta apaq hina, maypachachá rikch’ay chayamunan kasqanta sut’ita riqsichinampaq, manaña unayayñachu kasqanta.
Kay chiqakunata kaypi churaykuqpa munayninqa kayta takyachiymi: llapa angelpa willakuyninkunawan, paykunaq “chayamuykuna” hinaspa “kallpachakuyninkuna” kawsay utaq wañuy willakuyta rikuchinku, chaymi iskay laya yupaychaqkunata paqarichin. Kimsa angelkunaqa huk wiñaq, ñawpaqman puriq pruebanakuy ruwaypa kimsa patankunam. Ñuqanchik munaq nisqanchikman aswan ancha chaninnaqmi kayqa: qanchis truenuykunapa yuyaynin 1989 watapi, “pacha tukukuy” chayamusqan qhepaman mana unayllam riqsisqa karqan, Danielpa qhepa suqta versiculonkuna kicharisqa kasqanrayku, juicio tukuyninta willaspa; ichaqa huknin qanchis truenuykunapa kicharikuyqa kachkanraqmi, kimsa kaq angelpa historianta tukuchkananpi.
Adventismopa qallariyninmanta willakuyqa 1798 watapi ñawpaq angelpa kichasqanmanta qallarin, hinaspapas tukukun Señorpa makinwan pakasqa sutinchana chiqaqta kichasqanwan, chaytaqa huk llakikuyta paqarichinapaqmi makinwan hark’arqan. Chaymanta qhipamanqa makinta hurqun (kicharin), hinaspan sut’incharin suyasqa tiempomanta willakuyta.
Adventismoq tukukuynin willakuyninqa qallarin kimsa kaq angelpa willakuynin 1989 watapi kichasqa kaptinmi, hinaspa tukukun Señorpa makinwan pakasqa huk chiqaqta kichasqanwan, chaytaq huk llakikuyta paqarichinapaq karqan. Kunanqa Payqa makinta qichusqanñam, chayraykutaq ñawpaq llakikuypa willakuyninta hinaspa suyay unay tiempota kichasqan. Payqa kichashanmi 18 de julio de 2020 p’unchawpa yuyaychasqa munayninta.
Chaymi Señor nin: Sichus kutirinki, chayqa kutichisqayki, ñawpaqniypi sayanki. Sichus allin chaninniyuqta mana allinmanta akllanki, simiyniy hina kanki. Paykuna qamman kutimuchunku; ichaqa ama qan paykunaman kutiychu. Kay llaqtamanqa sinch’i broncemanta perqasqata hina rurasaqki. Paykuna qanwan maqanakunqaku, ichaqa manam atipaykusunkichu; noqaqa qanwan kashani qespichinaypaq, salvanaypaq ima, nin Señor. Hinaspa mana allin runakunaq makinkumanta qespichisqayki, manchay runakunaq makinkumantataq rantispa hurqusqayki. Jeremías 15:19–21.