Señorpa Makinwan Pusayasqa

Habacucpa Iskay Tablankuna 4/95

Ñuqapaqqa sumaqta sasa kachkan huk horapi rimasqapi pusaq p’anqakuna qillqasqa willakuykunata llapanman chayanaypaq, mas o menos. Hinaspapis, si qhawankichik, iskay chunka p’anqakuna kan; chayrayku willaykichikmi mana kay qillqasqa willakuykunata ñawirisqayta munasqayta. Yuyayniyqa kaypi wakin pasaje-kunata ñawiriymi, LiveStream nisqapi qhawaqkunapaq, paykuna kay qillqasqa willakuykunata uraykachayta atinqaku; hinaspapis qhepamanta kayta DVD nisqapi qhawaqkunapaq, kaykuna paykunapaq registropi kananpaq, sichus mana ñaqapuni kay artículos paykunapaq tarisqa kaptinqa. Imatachus kunan rikhurichkanchikqa Habakkukpa Iskay Tabla-kunanmanta; kay pachapiqa llank’asqanchikqa sapallanmi Ellen White 1843 Chart nisqapi rikuchisqa chiqaqkunaqwan huk yuyayllapi kasqanta rikuchiyta munay.

Ñawpaq kimsa qhawachiykunata qaynin p’unchaw tukurqanchik, chaykunam rikuchirqan Ellen Whiteqa sut’in, chiqaptaqpas, 2520 pacha willakuyta allin kasqanta chaskisqanta Early Writings, página 236 nisqapi.

1844 watapi marzo killapi ñawpaq llakikuymanta rimashaspa, payqa nin: chay llakikuy qhepamanmi Miller llaqtapi qatipaqkunaqa Bibliata yachaytaqa qatirqanku, hinaspan tariyrqanku chay kikin qhawaykuna, mayqinchus paykunata pusarqan 1843 watata willakuyta 2520-paq, 2300-paq, hinaspa 1335-paq, chay kikin qhawaykunataqmi chaymanta 1844 watapi riqsisqa karqan, kay profetico pacha yupaykuna 1844 watapi tukukuq kasqanta sut’inchanapaq. Hinaspa rimanakurqanchik imaynamantaqa, paypa rimakusqan profetico pacha yupaykunaqa kay iskaylla kanman [1843 Chart nisqapi 2520 hinaspa 2300-man qhawarispa], mana 1335-chu. 1335 qa AD pacha periodopi qallarirqan; 1843 watapitaq tukukurqan. Chayrayku payqa 2520 hinaspa 2300 wata profecía nisqapa entiendisqanta allinchaspa qhawayninta churashan.

Hinaspanmi payqa astawanraq nirqan, chay pacha unayniypi, kimsa pacha-profecíakuna 1844 watapi tukusqanta qallarispanku qhawachiyta, kaymi chay ñak’ariyta paqarichirqan, mayqanwanmi Milleritakunata iglesiamanta qarqorqan. Chayrayku, kay pachakallpa tukukuyninpi qharikuna warmikunapas Iglesia Adventistapi ñak’arichisqa kachkanku 2520 yupaypa 1844 watapi tukusqanmanta yachachiykunata rikuchisqankurayku, manam yanqa tinkuylachu.

Chaymi, kunanqa huk asuntumanmi kuyukusunchik, kaypi kaqman [1843 Chart nisqapi AD508-man qhawarispa]. Tarinki, sicheus mana kay Chartkunata qhawarirqankichu, Hermana White kay 1843 Chartmanta nin: “Rikurqani Señor kay Chartpi pusasqanta,” hinaspa kay 1850 Chartmantapas nin Dios kay Chart paqarichisqa-hina lluqsichisqa kasqanpi kasqanta. Chay hinaqa, payqa willawarqanchikmi Dios iskaynin kay Chartkunapa rurachiyninpi churasqa kasqanta, hinaspa imayna ñiqichisqa kasqankupas runaq yuyayllanwan munasqa kasqanta. Milleritakunaqa chayta munaychasqankuraykum rurarqanku, ichaqa Diospa kamachiyninman hina kasqa.

Kaypi hanaqpi, 677 a.C. watamanta, paykuna ima nisqankuman hina, d.C. 1843 watakama, kaymi chay columna [1843 Tablaqpi lluq’i lado paña iskay kaq columna-man rikuchispa] mayqinmi 2520-ta sut’inchan; chayqa 677 a.C.-pi qallarin, paykunataq yuyarqanku d.C. 1843 watapi tukukunanta.

Hinaspanpas kay lliphisqa rikch’ariyta 1850 Watuchasqa qillqapi waqaycharqanku, kaymanta [lloq’eq kimsayuq siq’imanta rimashaspa] 677BCmanta kaykama, AD1844. Kaymi iskaynin Watuchasqakunapi kaq 2520-pa siq’in.

Chay columnakunapa chawpinpi kachkan cruz, iskaynin kaqpi.

Chakatan cruz ukhuypiqa kachkan “Daily” nisqaman riqsichiy. Hinaspa “Daily” nisqapa unanchaqnin, Paganismo, pagano religionpa saphinqa kikin hatunchakuymi; chaymi, kaypi rikuyta atinki Señorpa makin chaypi kasqanta, manañam huk runapa makillanchu iskaynin chart-kunapi.

Noqanchikpaq, qanpaqwan noqapaq, icha mayqen runapaqpas, sapanchik hatunchakusqanchikmanta qichusqa kananpaqqa, chakanapa sikinman hamunayku tiyan, kay iskaynin Siq’ikunaq rikuchisqanpi yuyarisqa. Chay yachachiyqa sut’inchasqa kachkan.

Chaymantapas, 2520-pa sayachiqninkunamanta rimaptinchik, chawpinpi chakatawan, yachanchik Daniel 9 nisqapa hunt’asqanman hina, Cristo hamuspa achkakunawan huk semanaqpaq rimanakuyta takyachirqan chayqa, chay huk semana 2520 p’unchawkunaqman kaqllam; chay semanaq chawpinpitaq payqa chakatasqa karqan. Chayrayku, kay Gráficokunapi sapa hukninpi kay sayachiqkunapa chawpinpi chakata rikunchik, kaykunataq Cristo achkakunawan rimanakuyta takyachisqan 2520 p’unchawkunata reqsichin.

Chaymi, kunanqa qhawarisunchik “Sapa P’unchayta” hinaspa Ellen Whitepa chayta allinchasqanman riqsisqannta.

Wakin kuskakuna rikuchisqaykuqa kay hinam: huk pasaje kan Early Writings nisqamanta, p’anqa 74. Kayta ñawpaqtaqa rimasqañam. Kaykunamanta achka imakunata kay qhawarichiypi rimasunqa, ñawpaqtaña rimasqayku; ichaqa ashkhañiqku mana entiendenchu kay pasaje Early Writings nisqapi huk wiñaychasqa tikrayninta rikhurqan. Imaynachus Early Writings libropi kachkan, runakunaqa Early Writingspi ima kaqta hap’ispanku cheqaq kayta pantasqa rikuchinankupaq. Ichaqa, sapaq qallariy qillqasqa pukyukunaman kutirinki chayqa, cheqaq kayta pantasqa rikuchinankupaq yuyaychayninkuqa chinkachisqa kachkan.

Chhaynaqaqa ancha achka imakuna kaymanta nisqa kanman. Ñuqaqa iskayllataq puntokunallata reqsisachisaq, kaypi “Sapa Punchaw”wanmi rurasqanchikrayku. Ichaqa, kay pasajepi, Early Writingsmanta, munayman qankunaqa allinta reparankichik ñawpaq iskay yuyaykunata, septiembre killapa 23 p’unchayninpi.

Allinmi. Setiembre killapa 23 punchaw, mana riqsisqa kanki chaymantaqa, chaypi qillqayman atinki 1850; Setiembre 23, 1850. Kayqa sapa p’unchaw nisqapa allinta chaninchayta unanchanapaqmi yanapan.

Ñawpaq kaq párrafopa tukukuyninqa huk rimaymi, kaypiña ñawpaq p’unchaykunapi rimasqanchikña: “Rikurqanin 1843 watapa qillqasqa cuadroqa Señorpa makinwan pusasqa kasqanta, hinaspa mana tikrasqa kananpaq kasqanta; yupaykunaqa pay munasqan hina kasqanta; makinqa hawanpi kaspa, wakin yupaykunapi huk pantayta pakarqanta, chay hinaqa mana pipas rikuyta atirqanchu makinqa qechusqa kama.”

Iskay kaqnin párrafo nin, “Chaymanta rikurqani —‘sapa p’unchay’wan tupanakuqta (Daniel 8:12) . . . .” kunanqa, munani qankuna yuyay waqaychanaykichispi kayta churaychislla—kaymanta qhepaman manam iskayrayaychu rimasunchik, Señor munaptin—imaynan “Daily” nisqa 1843 Watasqa Cuadropi rikuchisqa kachkan, kaypi, nin, “sapa p’unchayta qichusqa”; ninmi, “Daniel 12:11 y 12.” 1850 Watasqa Cuadropitaq, imaynachus “Daily” nisqamanta riman, ninmi, “pagan dominion” utaq “sapa p’unchay qichusqa kaptin,” “Daniel 11:31.” Chayrayku, kay iskay Cuadrospiqa, Daniel 11:31manta hinaspa Daniel 12:11manta paykuna reqsisqanku énfasisqa kasqanqa “Daily” nisqapa qichusqa kayninmi. ¿Allinchu?

Ichaqa, Daniel 8 nisqapi, chunka hukniyuq versículopi, maypichus ninku sapa p’unchay kaqta qichusqa kasqanta, chaypiqa hukniraq hebreo simim kachkan. Chayqa rum sutiyuqmi, hinaspan nin “hoqarinapaq hinaspa hatunchanapaq.”

Chhaynaqa, William Millerqa Cruden’s Concordance nisqata llamk’achkarqan, hinaspa Cruden’s Concordanceqa manan ima yachaytapas qonkichu hebreo simimanta nitaq griego simimantapas. Chhayrayku, Señorqa Milleritakunata pusasharqan; imaraykuchus, Daniel libropi Sapa p’unchaw nisqamanta kimsa cheqellapi rimakun: Daniel capítulo 8, Daniel capítulo 11, hinaspa Daniel capítulo 12. Capítulos 11 hinallataq 12-pi, hebreo simipi “take away” nisqaman tikrasqa simiqa “take away” niytaqmi niy. Chaytan kay Cuadrokunapi sinchita qhawachkanku: paganismota hurqusqankumanta pacha 1290 hinaspa 1335 profecíakuna qallariyninkuta hap’inqaku.

Ichaqa, Daniel 8piqa, sapa p’unchaw nisqa qichusqa kaptin, mana anchata qichusqa kaymanta rimashanchu; aswanqa Paganismopa religionnin hoqarisqa hinaspa hatunchasqa kaymanta rimashan. Chayrayku, Milleritakuna allintam hap’irqanku. Paykunaqa Danielpi iskay kapitulukuna rimanakusqanmanmi ñawinchakunku, maypichus sapa p’unchaw nisqa qichusqa kasqanmantawan rimashan.

Ichaqa Qillqakunapi kaypi, hinaspa original pukyu qillqakunaman kutirispa, kay capítulo-pi rikunkichikmi qallariyninpi Daniel 8:12 nisqa kay t’aqwi mana chaypi kasqanta. Mana yachanichu Ellen White paykunata nirqanchu 1882 watapi Ichaqa Qillqakunata imprimichkaptinku chayta chayman churaychik nispa, utaq huk allichaq editorkuna chayta churarqunchikchu. Mana chaywan mancharisqachu kani, imaraykuchus kaypiqa mana chinkachisqa kasqanmanta rimanchu.

Iskay párrafopi nin: “Chaymantan ñoqaqa rikurqani ‘sapa p’unchay’ nisqawan tupachisqa (Daniel 8:12) imapaqpas, ‘sacrificio’ nisqa simita runapa yachayninwan yapasqa kasqanta, hinaspa mana qillqasqa textoman pertenecesqanta; chaymanta Señorqa chaypa cheqaq qhawariyninta qorqan juicio horapa qayakuyninta willaqkunaman” nispa.

Kunan watakunawanmi huñunakuyta wak allin reqsisqa pastorkunawan Alemania llaqtapi, hinallataq wak seminaryopi yachachiqkunawan Alemania llaqtamanta, achka watakuna ñawpaqpi, Alemania llaqtapi, maypichus ñoqaqa rimarirqani, hinaspataq paykuna kay willakuyman ruminkuta wikch’umurqanku.

Chaypiqa Italia llaqtamanta huk pastor karqan, paytaq kay versículomanta huk mana yuyayniyuq rimayta nisqa. Hinaspan nisqantaqa kayhinam karqan—sapa kuti achka mana yuyayniyuq rimaykuna kachkan “Diario” nisqamanta, chayrayku kay mana yuyayniyuq rimayqa achka kutitaqmi apaykachan, kaypitaqmi registroman churasaqku. Nin: “Hinaqtinmi rikurqani —diario’ nisqawan tupaqta (Daniel 8:12), —sacrificio’ simiqa runapa yachaywan yapasqa kasqanta, hinaspa qillqaman mana pertencisqanta, Señor-taq cheqaq qhawariyninta qosqanta juicio pacha waqyayta qowaqkunaman.” Kaymi mana yuyayniyuq rimayqa: Ninku Ellen White mana “Diario” nisqata kaypi sayachishanchu; aswanqa Pionerokunapa entiendenakuyninta sayachishan, maypichus “sacrificio” simi runapa yachayninwan yapasqa karqan, hinaspa qillqaman mana pertenecisqanchu. ¿Allinchu? Chaymi, kay Italia pastorqa kay rimayta rurashan.

Hinaspa nirqani: “Allinmi, qhawaykuchiway chay qipa simita, Pastor” nispa.

Qatiqninpi ninqa: “Hukllachakuy kasqanrayku, 1844 wataman ñawpaqta, casi llapanmi hukllachasqa karqaku ‘sapa p’unchay’ nisqapa allin yuyayninpi; . . . .” Kayqa mana runapa yachay-sapa kaywan “sacrifice” simita yapasqankumanta allin qhawaymantaqa kanchu. Kaypi Ellen White—hinaspa kayqa sasa kashan, kayqa ancha sasa kashan kay p’unchawkunapi Adventismo ukhupi uyariyta mana munaspa, rikuyta mana munaspa qhipakukuq runakunapaq. Kay pharrafotaq, ichapas aswan achka teologokunam kay pharrafomanta salvacionninkuta chinkachirqaku, Profecía Espíritupi ima huk pharrafoqtapas aswanqa. Mana hatunchasqachu rimashani; yuyani ichapas chayqa chiqap kasqanman hina.

Iskay chunka wataq pachaq qallariyninpi, “Diario” nisqapanta llulla qhawariynin Adventismo ukhupi yaykuchisqa kaptin, kay sasachakuy iskaynin ladonkunapi maqanakusqakuna llapallankum yachaq karqanku paykuna kay párrafomanta maqanakushasqankuta. Maypachachus Stephen Haskell hamurqa Pionerokunap qhawariyninta amachaq, mayqen qhawariymi “Diario” nisqa Paganismo kasqanta nisqa karqa, imatataq ruwarqa? Kay 1843 watapi Chart nisqata yapamanta hurqurqa, hinaspataq kay párrafota urayninpi churarqa. Chayrayku kay párrafoqa ch’aqwapa chawpinmi, kaypitaq achka, achka qhari runakuna kikin espadankuman urmaykuspa wañurqanku.

Chayqa, kaypi qamman qawachiyta munani chaypa aswan pisillamanta qallarispa, imaraykuchus kunan p’unchawkunapi Steve Wohlberg, White Horse Ministries nisqamanta, hina runakuna kay willakuyta hark’ashanku. Hinaspa huknin rimayninkunaqa kayhinan: “Allinmi, Ellen Whiteqa mana hayk’aqpas Daily nisqapaq mayqin sayayninta charirqachu, chayrayku noqapas manam huk sayayniyuq kayta tiyanchu”, nispa; chayqa ancha mana yuyayniyuq sayay karqan. Ichaqa, payman qusqanchikchus posibilidadta, Ellen White mana chaypaq huk sayayninta charisqanta, kay cita nisqapi imatataq nin? Payqa ninmi Pionerokunaqa chaymanta allin qhawayniyuq kasqankuta. Pay mana imachus kasqanta yachasqanchuspas, kaypin nishan huk allin qhaway kasqanta; chayqa niyta munan mana allin qhawaypas kasqanta, ichapas ashka mana allin qhawaykunatapas.

Qankunaqa Vance Ferrell hina runakuna kanku. Vance Ferrell nisqapiqa; runakunaqa Vance Ferrellpa proféticota qhawayninmanmi confianku, ichaqa noqaqa mana yachanichu imarayku. Vance Ferrellqa mana sapallanchu, ichaqa payqa chay runakunamanta hukninmi, sapa p’unchay nisqaqa iskayninta representan nin: paganismota hinallataq Cristopa Santuarionpi ministeriontapas. Allinchu? Payqa nishanmi kay símboluqa Satanástawan Cristotawan representan.

¿Ima hina yuyaychaymi chayna yuyaywan llamk’achisqa kachkan?

Allinmi, Hermana White, kaypi “Diario” ima niykaptinpas, payqa ninmi huk allin qhawariy kananta. Chayrayku, kaypi chay qallariy yuyaywanqa aswanpas acuerdoyku atikun, ¿aw?

Kaymi karqa imataq italyanu pastor-man niqani. Nirqani: “Allin. ¿Atiynikichu quwanaykipaq mayqin historiapi qillqasqakunata maypichus 1844 qhipaman ‘sacrificio’ nisqa simimanta huk rikch’aq yuyaykuna chaskisqa karqan?”

Hinaspanqa, kay pachapiqa, chaymantaqa huk t’aqllayman hina kutirqa.

1844 watamantaqaqa, “Diario” nisqap huk qhawariyninkunata hap’irqanku, hinaspa ¿imataq paqarichirqanku? Tutayaqtawan pantasqa mana allin yuyayta.

“tutayaywan pantasqa kay” nisqata uraymanta siq’ichiychis, Sister Whiteqa Diario nisqamanta astawan rimarishaspa, tutayaywan pantasqa kaymanta rimarin, chaykunamanta wakinkunata kunan paqariyninpi qhawachisqaykichis.

“Pachaqa 1844 watamanta pacha manam huk pruebaychu karqa, manataqmi kutimuspalla hayk’aqpas huk prueba kanqachu.”

Chaymi, kaypi qhawasqayki “Diario” nisqawan tupaqllapi, kaymi argumento. Kunan p’unchaw kaymi argumento; kaymi argumento Ellen Whitepa churin haykuchisqan. Hukkunapas haykuchirqanku, ichaqa paymi Adventismopa historiankama qillqasqa willakuypi churarqan. Chayqa kaymi: kay pasaje liyispa, pacha churaypa contexto nisqanta entiendenaykipaqmi kanan.

—“huk jawq’i qhawariykuna chaskisqa kashanku,”—sapa p’unchaw nisqamanta rimaypi—“hinaptin tutayaypas pantasqapas qatiykusqan. Pachaqa manam 1844 watamanta pacha huk pruebaychu karqan, nitaq manam hayk’aqpas hukmanta pruebay kanqachu.”

Señormi rikuchiwashqa kani, kimsa kaq angelpa willakuynin rinqa, hinaspa Señorpa ch’iqikachisqa wawakunaman willasqa kanqa; ichaqa mana pacha churasqachu kanan.

¿Rikunki imarayku Willy White ninchisqa pacha churaypa contexto-ninta qawananchikpaq kasqanta?

Rimayqa allinchu mana allin qhawariykuna “Daily”manta paqarichisqan pantasqa kaymanta; pachaqa mana huk pruebay karqanchu; chaymanta qhipamanqa kan huk párrafo pacha churasqamanta.

Allinmi, kayta entiendenayki tiyan: kay párrafo pacha churaymantaqa, mana karqachu qallariy qillqasqa pukyumanta; hinallataq, pachaqa mana huk pruebachu kasqan nisqa rimayqa, chay oraciónqa tikrasqa kashan. Chayqa Ellen Whitepa qallariy yuyayninta pantasqa rikuchin. Payqa mana imatapas pachata churaymanta Diariowanqa tinkuchirqachu. Kaymi kunan tutamanta qhawayta munasqayku.

Chaymi, imaynachus ñawpaqta nisqayhina, mana kay llapan p’anqakunatañachu ñawinch’asun. Ñoqaqa kaykunata qankunapa makinkunapi kananllatam qhawasaq, nisqayta qankuna tupachinaykichikpaq; imaraykuchus, runa kasqayrayku, kanmanmi pantaspa qankunata pantachisqay.

Arthur White—“Pacha Churaymanta Churakuypa Contexton”

Ñawpa qhawayta hap’iqkunaqa nirqanku kay rimaypa siminkuna [Early Writings, 74–75.] hanaq pacha yupaychasqan kasqanta, “sapa p’unchay” nisqanmanta qhawayman, mayqinchus Miller hap’irqan, chaymantataq qhipaman Uriah Smith kutichirqan.

Arthur White, Willy Whitepa churin, Ellen Whitepa historianninpaj suqta volumenkuna qillqasqanpi, taytanpa allin qhawariyta sapa p’unchawmanta mana chaskisqan ruwayninmanta rimashaspa, ninmi EGW, volumen 6, p’anqa 252pi,

«Ñawpaq qhawayta qatiqkuna»—sapa punchawqa Paganismota rikuchisqan nisqanmanta—«kay rimaypa simin [Early Writings, 74–75.] hanaq pacha allinchasqanta churaran Millerpa, chaymanta qhipaman Uriah Smithpa yapamanta nisqa sapa punchawpaq qhawayninman» nisqankuta hap’irqanku.

Sichus Arthur White cheqaq, chiqaq histurya qillqaq kanan karqanman chayqa, ¿yachankichu imatachus chaypi niyman karqa? Payqa huk simillata churayman karqa chayman; ichaqa, Arthur White, kaypi pantarqa. Payqa ninqa karqa: “Ñawpaq qhawayta qhatiqkuna allinta hap’irqaku kay willakuypa simi nisqanta, —hap’irqaku kay willakuypa simi nisqanta [Early Writings, 74-75.]—, hanaq pachapa sayayninta churashasqanta Millerpa hinaspa qhipaman Uriah Smithpa kutichisqa ‘daily’ nisqanmanta qhawayman.”

Ichaqa mana allinta chayman churanchu. Payqa llaqtanapi hap’ipakusqankuta rimashanlla, hinaqa pantasqa sayayninta hap’ipakuyta atinman hina. Ichaqa mana chaynachu karqan; allin sayaynintan hap’ipakusqaku.

—“Musuq qhawayta sayaqkuna”—taytan Willy, A. G. Daniells, W. W. Prescott, hinallataq ñuqa, kunanqa manam chayman risaqchu—“Musuq qhawayta sayaqkunaqa nirqanku chay willakuyqa contexto nisqanpi hap’inasqa kananpaq—pacha churaypa contextonpi.”

Ñamraqmi qankunaman willarqayku paykunapa rimayninkuta Early Writings, página 74-pi.

—“Musuq qhawayta sayaqkunam nirqanku chay rimayqa contexto-pi hap’ikunamanta kananpaq — pacha churay contexto-pi. Ellen White-pa kutikachisqa rimayninkuna, ‘mana k’anchayniyuq kani kay punto-manta’ (Letter 226, 1908) nisqanmanta, hinaspa ‘mana atini sut’inchayta allinta tapusqa puntokunata’ (Letter 250, 1908) nisqanmanta, hinaspa paypa mana atisqanmanta huk chiqaq, sut’i rimayta ruwanata, maypachachus tapuy chaymanta sinchita mañakusqa karqa, rikuchkarqa tukuy chaykunata paykuna conclusiónninkuta yanapananpaq. Paykunam takyakuq hina yuyarqanku Ellen White nisqanwan qusqa willaykunaqa mana tinkunqachu historia-pa sut’inchasqa ruwayninkunawan.” Arthur White, EGW, volumen 6, 252.

Qallariynin Huknin—Review and Herald, November 1, 1850

Hinaspa ñawpaq qillqakuna, p’anqa 74, hayk’aqtaq hurqusqa karqan? 1882 watapi; Early Writings sutiyuq libroqa 1882 watapi hurqusqa karqan.

Ichaqa rimanakusunapi ñawpaq qillqakunaq nisqanmanta kaypi yuyaychashanchik p’unchawpi tarikusqanqa Review and Heraldpi kashan, noviembre 1, 1850, chaytataq qankunaqa qillqasqaykikunapi charinkichik. Hinaspa achka párrafokunam kashan, nisqayhinataq, manam llapantañachu ñawirisunchik.

Rikunchik iskay kaq raphi 2 nisqapi tawa párrafo-kunata, chaymanta raphi 3 nisqapipas tawa párrafo-kunataraq:

Hinaspanqa tukuynin wichqakun pichqa aswan párrafo-kunawan, chaykunataq huk cajapi qankunapaq churashani, imaraykuchus kay pichqa párrafo-kunaqa chay artículo ukhumanta kanku mayqenkunachus qhepaman Early Writings nisqapi rikhurinqa. Chayraykun kay qhipa pichqa párrafo-kunaqa muyuriq cajayuq kanku.

¿Qhawankichu? ¿Yachankichu imatam rimashani?

Allinmi. Kay pichqa qhipa párrafokunaman yaykusunchik chayqa, wakin imakunataqa originalpi hukniraq kasqanta rikunkichik, mana Early Writings, página 74 nisqapi tarinkichikchu.

UYARIQKUNAMANTA: Chayqa, nisqayki hina, kaykuna kajunpi kaqkunaqa originalkuna-chu?

Kay kajunapi, kaykunaqa kay qallariy qillqapi qhipa phisqa párrafokunam kanku, hinaspa kay kajaqa paykunata muyurinqa. Kay phisqa párrafokunaqa tukukuypi Early Writings, página 74-man chayanku.

Ichaqa, ¿hayk’aqtaq kayqa qillqasqa karqa, hayk’aqtaq kayqa qillqasqa karqa? Noviembre killapi, 1850 watapi.

Chaymi, kay pichqa párrafo-kunamanta tikrasqa kananpaq imakuna kasqankuta hatun qillqawan rikuchirqani. Kaypiqa huk metamorfosis kanqa; imaraykuchus, ancha qayllapi, 1851 watapi, Ellen G. Whiteq *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* sutiyuq libronqa imprimisqa kanqa, hinaspan kay párrafo-kunata hap’ispa *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* ukhuman churanku. Kaymantataq [*Review and Herald*, November 1850 nisqa artículo-manta] *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* kama, kay pichqa párrafo-kunapi wakin pisilla editorpa tikraykuna rurasqa karqan. Hinaspataq, 1851 watapi *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* mantam 1882 watapi *Early Writings* kama, aswan wakin editorpa tikraykuna karqan; chay editorpa tikraykunataqmi *Early Writings*, página 74 nisqaqa sasachakusqa, q’ewisqa rikurinanpaq ruwanku.

Chhayna tawaq pichqa párrafo-kuna, original manuscrito-pi tukukuqkunapi, ñawpaq párrafo-pi, “23 de septiembre, Señorqa rikuchiwaraqniy…”, chayqa cambiasqa kanqa.

Qatiq párrafokunapi: “Chaymantan rikurqani . . .”; “Chaymantan rikurqani . . .”; “Señorninmi qawarichiwankurqa . . .”; hinaspa, “Chaymantan reqsichiwakurqani . . .”; kay imakunam huk pisilla allinchaykunata chaskinku.

Chunka kimsayniyuq pharaqkunapi chunka ñawpaq chiqaqkuna rikuchisqa

Ichaqa, kay chunka kimsayuq párrafokunapi qillqasqa qallariq artículo-manta qhawayta munani, payqa chunka hatun asuykunata rikuchirqan.

Kunanqa yuyarini imarayku kaykunata qillqasqa k’anchaywan churashqayta. Mana chaykunata tikrachinqaku raykuchu. Qankunapaqmi huk imata sinchita reqsichini, rikuyta munankichik chayqa, kay chunka kimsayuq párrafokunapi payman kayta qawarichirqanku . . . , kayta qawarichirqanku . . . , kayta qawarichirqanku . . . , kayta qawarichirqanku. Huk imata qawarichisqa kaptin, chaymanta ñuqanchikman willakusqan qhepamanqa, huk imatawanmi qawarichirqanku, mana sut’ita chayraq qawasqanwan tinkisqachu kananpaq: “Kayta qawarichiwarqanku . . . ; kayta qawarichiwarqanku . . . ; kayta qawarichiwarqanku . . . .”

Qanmi rikuyta atinki hinaspa kikiykiyáq ñawinchayta atinki, ichaqa payaman rikuchirqanku chunka hatun cheqaqkuna kay chunka kimsayuq párrafokunapi.

Kaymiqa ima rikusisqan. Rikusisqa karqa Diospa munakuyninmanta, ofrendakunamanta, onqosqakunapaq mañakuymanta, santa mikuy serviciumanta, Millenniowan tinkisqa Qanchis Qhipa Plagakunamanta, musuq k’anchaymanta, 1844 watamanta qhipa huñukuymanta, qillqasqata ruranamanta, 1843 watapa Chartninmanta, “Diario” nisqamanta, “pacha” nisqamanta huk pruebahinata, hinaspa Jerusalénman peregrinacionkunamanta. Chayta allinta ñawirispaqa, kayqa manam yuyaykunapa puriyninchu. Aswanqa, ancha sut’ita, “Kayta rikusqani” nispam, payqa imatachus rikusqanta qillqan; hinaspa rikusqa karqa imapas mana necesariamente hukninwan tinkisqa kasqanta. Chayta qhawaytaqa kanki; imaraykuchus, kay párrafokunata huñuyta qallarispaqa, huk yuyayta ruwanku pay chayta nisqanta hina, ichaqa cheqaqpim mana chayta nisqachu.

Review and Herald, 1 de noviembre de 1850

Allinmi. Qhawariychispa kay pichqa párrafo-kunamanta, mayqinkunawanmi llank’asunchik noviembre 1850 watamanta, ñawpaq párrafo-ta.

Chay párrafomanta qhipa rimayqa nin: “Cheqaq kaytaqa huk qillqasqa p’anqapi rikhurichisqa kananqa, willakusqa hina, chay hinallataqmi ancha munasqa.” Allin. Kay yuyayqa saqesqañam kachkan.

Pichqa párrafo-kunamanta iskay kaq párrafopi, maypichus nin: “Señorqa qhawachirwan”, chayta rikunkichis, ñuqaqa siq’iykusqayta.

—“Señorqa rikuchiwasharqanmi 1843 watapa gráficonqa paypa makinwan pusasqa kasqanta, chaymantaqa mana ima partellampis hukman tikrasqa kananpaqchu; yupaykunapas pay munasqan hina kasqankuta. Paypa makinmi wakin yupaykunapi pantasqanta hawanpi kasharqan hinaspa pakarqan, chayrayku mana pipas chayta rikuyta atinchu karqan, makin chinkachisqa kama.”—

Kay p’anqapi chay tawa párrafokunapi imatapas siq’isqa churaykusqayqa kaymi: chaykunaqa qillqap allichayninpi tikraykunata hap’inqaku, 1851 watapi A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White nisqapi kutinmanta ñit’isqa kaptin.

Allinmi. «Señorqa rikuchiwasharqanmi», nisqaqa tikrasqa kanqa; «maquinwan», nisqaqa tikrasqa kanqa; «ama ima partellapas tikrasqa kananpaq», nisqaqa tikrasqa kanqa.

Chaymanta, p’anqapi qatiq hatun qillqasqa párrafopi [tawa kaq párrafo] nin,

—“Apumi rikuchiwarkani pacha mana 1844 watamanta pacha huk pruebaychu kasqanta, hinaspataq pachaqa manañam hayk’aqpas yapamanta pruebayqa kanqachu.”—

«Señorqa rikuchiwasharqanmi», chayqa cambiasqa kanqa. Hamuq wataqa, A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White nisqapi, chay huk sapa simi párrafota hap’inqaku hinaspataq ñawpaq párrafowan huñuchinqaku. Huk párrafollamanmi tukuchinqaku.

Ichaqa, huk simita utaq simikunataq qhatinqa qelqasqa kaptinqa, wakin ñiqin tipo tikraykunapas kanqa; chaymanta ima niyta munasqayta huk ejemplowan qhawachisqayki.

Hinaspa kimsa kaq párrafopi nin,

—“Chayqa qhawarirqani —Sapa p’unchawpa’ nisqaman hina, —sacrificio’ simitaqa runapa yachay-sapankuwan yapasqankuta, hinaspa mana qillqasqa textoman kasqanta; hinaspa Señorqa chaymanta chiqap qhawariyta qorqan juicio pacha willakuyta waqyasqankunaman. Hukllachasqa kay karqanman hina, 1844 watamanta ñawpaqta, casi llapanku chiqap qhawariypi hukllachasqa karqanku —Sapa p’unchawpa’ nisqamanta; ichaqa 1844 watamanta pacha, pantasqa kasqapi, wakin qhawariykuna chaskisqa kanku, hinaspa tutayaywan pantasqaypas qatiq hamusqa.”—

Chaymantaqa, qatiq qillqasqa qatiq qhawarisqa qillqapi [tawa kaq párrafopi] p’anqapi nin,

“Señorqa rikuchiwanku pachaqa 1844 watamantaqa manaña huk pruebaychu karqan, hinaspataq pachaqa manañam hayk’aqpas huk pruebaykama kutimunqachu.”—

“Señorqa rikuchiwaraqmi”, chayqa tikrasqa kanqa.

Imata watapi ruwanku qatiq watapi, *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* nisqapi, chay huk sapa similla párrafota hap’ispanku ñawpaq párrafowan hukllachinqaku. Hukllam párrafoman tikrachinqaku.

Hinaspan “Señorqa rikuchiwárqan” nisqata “Noqapas rikuchisqa karqani” nisqaman tikrinqaku. Allinchu? Iskay párrafota huk párrafoman tukurinqaku, hinaspataq 1851 watapi “Noqapas rikuchisqa karqani” ninqaku.

—“Hinallataqmi qhawachisqa karqani wakinkunaman, paykuna hatun pantaypi kasqankuta, chayllataq santosqa manaraqmi rinqaku Machu Jerusalénman, hukkunapas, Señor hamunanmanta ñawpaqta. Chayhina qhawariyqa rurasqa kan yuyaytawan munaychaytaqa kunan p’unchaw Diospa llamk’ayninmanta anchuchinapaq, kimsa kaq angelpa willakuynin urapi; imaraykuchus sicheq Jerusalénman rinanchik kanman chayqa, chaymanmi yuyayninchikqa naturalmanta qhawarinqa, chaynataq kallpanchikkunapas huk llamk’aykunapaq mana qosqasqa qhipaykunqa, santoskunata Jerusalénman chayanapaq. Qhawarirqanitaqmi imarayku paykuna saqisqa karqanku kay hatun pantayman urmaykuyta, chayqa pantasqankuta mana willakuspa mana saqisqankurayku, achka watakunataña chaypi kasqankumanta.” Review and Herald, November 1, 1850.

Ichaqa, nayra qillqatanakaru puriptaxa, ¿yattati kunsa lurapxi? “Nayaruxa ukhamaraki uñacht’ayapxitu” sas qillqataxa apsupxi, kawkhantï Early Writings ukankki uka mä párrafox akham siskani: “1844 mara nayraqatxa, mayacht’asiwi utjkäna ukhaxa, niya taqeniw ‘—Daily’ ukan chiqapa amuyupxaru mayacht’atäpxäna; ukampis 1844 marat qhiparuxa, ch’axtawi taypin yaqha amuyunaka katuqapxäna, ukatsti ch’amaka ukhamarak ch’axtawiw arknaqäna.” “Nayaruxa ukhamaraki uñacht’ayapxitu” sasa qillqataxa apsupxi, ukat jutir arux akhamawa: “1844 maratpacha pacha tuqitxa janiw yant’äwïxiti.” Mä akatjamatxa janiw yattati, pacha tuqit yant’äwïñapat janiw ukhamäxiti sas amuyuxa, jupatakixa chiqapuni uñacht’ayata yänakat maynïtapxa. Jumaxa iyawsaraktawa, ukaxa Daily tuqit jupan qhanapankir mä chiqäna sasina, k’ari amuyuw ch’axtawi utjayi sasin uñjataq partiäskapxäna.

Chayqa mana ñawpaq kaqchu. Qamqa ñawpaq kaqta charinki. Qhawariy chayta.

Qatiqnin Puriy (Iskay Ñiqi)—1851 Ellen G. White-pa Cristiano Kawsaymanta hinaspa Qhawariyninmanta Huk Uchuy Siq’i

Chaymantataq urapiqa kachkan “A Sketch of the Christian Experience and View of Ellen G. White”, 1851 watapi qillqasqa; hinaspataq kachkan tukuy chay ruwasqa tikraykunapa chiqnisqan, hinaspataq huk ancha, ancha hatun chaninyoq tikray kachkan.

“Setiembri 23 p’unchawpi, Señorqa rikuchiwaraqmi payqa iskay kuti makinta mast’arirqan llaqtanpa puchuqninmanta kutichimunanpaq, hinallataq kay huñunakuy tiempopi rurasqakuna astawan kallpachasqa kananpaq. Ch’iqichisqa kaq tiempopi, Israelqa maqasqa, llik’isqa karqan; ichaqa kunan huñunakuy tiempopi Diosqa llaqtanta hamp’inqa, watanqa. Ch’iqichisqa kaq tiempopi, cheqaq kayta mast’arinapaq ruraykunaqa pisillataqmi allin ruwayniyuq karqan, pisillataqmi hunt’arqan, utaq mana imatapas; ichaqa huñunakuypi, Dios llaqtanta huñunapaq makinta churakusqanrayku, cheqaq kayta mast’arinapaq ruraykunaqa munasqanman hina rurayninta ruwanqa. Llapan runakunaqa hukllachasqa, kallpachakuqtaq kay llamk’anapi kanan. Rikurqanimi mana allinchu pipas ch’iqichisqa kaq tiempoman kutirispa kunan huñunakuy tiempopi kamachiq ejemplokunata maskhananqa; imaraykuchus Dios kunan ñawpaqman hina mana aswanta rurawanchikchu chayqa, Israelqa hayk’aqpas manan huñusqachu kanman. [Qichusqa: Cheqaq kayqa huk qillqasqa raphipi uyarisqa kananqa, willakusqa kananman hina, chay hina allinmi.] [Párrafokuna hukllachasqa] Rikurqanimi [ñawpaqta—“Señorqa rikuchiwaraqmi”] 1843 watapa cartaqa Señorpa makinwan pusasqa kasqanta, [ñawpaqta—“Paypa makinwan”] hinaspa mana tikrasqa kananpaq; [ñawpaqta—“manan mayqin partinpas tikrasqa kananpaqchu”] yupaykunaqa pay munasqanman hinam karqan. Makinqa chaypi kasqa, hinaspa wakin yupaykunapi pantayta pakarqan, chayrayku manam pipas rikuyta atirqanchu, makin suskusqa kaman.”

Chaymantam riqsirqani “—Sapa p’unchay” nisqaman hina, “—qurbana” simitaqa runapa yachaynin yapasqan kasqanta, hinaspataq mana qillqasqa qillqaman pertenecisqanta; chaymantaq Señor allin qhawanata qorqan juicio pacha qayakuyninta willakusqakunaman. Hukllachasqa kay kashaqtin, 1844 watamanta ñawpaqta, casi llapa runakuna “—Sapa p’unchay” nisqamanta chiqap qhawariypi hukllachasqa kasharqanku; ichaqa 1844 watamantaña, pantasqa ch’iqnipi, huk qhawariykuna chaskisqa karqan, hinaspataq tutayaywan pantasqaypas qatirqan. [Párrafos combinados] Hinallataq rikurqani [ñawpaqta—“Señorqa rikuchiwánmi”] pachaqa 1844 watamantaqa manaña pruebachu kasqanta, hinaspataq pachaqa manaña hayk’aqpas yapamanta pruebachu kanqachu.] A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 61–62.

Kimsan Mana Terceru Angelpa Willakuyninwan Mana Tinkisqa

Ellen Whiteqa huk rikchaq musquy karqan, manam chay qhipamanqa Early Writings nisqapi tukukuq musquyhinachu karqan. Payqa achka musquykunataq karqan; ichaqa, huk musquypi imatapas nisqa karqan; huk párrafollatam nisqa karqan, payqa chaytataq qillqarqan.

Señorqa rikuchiwasharqanmi kinsa kaq angelpa willakuynin rinqananta, Señorpa ch’iqichisqa wawankunaman willakusqa kananpaq, hinaspa mana pachasman watasqa kananpaq; pachaqa manan hayk’aqpas yapamanta pruebayachu kanqa. Rikurqanmi wakinqa llulla kusikuyta hap’ishasqankuta, pacha willakuyta willakusqanmantam; kinsa kaq angelpa willakuyninqa aswan kallpasapa kasqanta pacha atisqanmantapas. Rikurqanmi kay willakuyninqa kikin cimientonpi sayarinanta, hinaspa mana pachataraq munananchu kallpachinampaq, hinaspa hatun atiyniyoq kallpawan rinqanta, llamk’ayninta ruwananpaq, hinaspa chiqap kaypi pisiyachisqa tukukunanta. A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 48.

¿Imamantataq chaypi rimashan? Manaña hayk’aqpas kutin kimsa kaq Angelpa Willakuyninta pachaq tiempowan tupachinanchikchu, ¿aw?

Amén? ¿Están conmigo?

Maypitaq kayta tarinki? Maypitaq kay kachkan?

UYARIQKUNAMANTA: (Manam kutichinchu.)

UYARISQAKUNAMANTA: Huk siq’i cristianopa kawsayninmanta, hinaspa qhawariyninkunamanta.

Cristianopa Kawsayninmanta hinaspa Ellen G. Whiteq yuyayninkunamanta huk siq’i, p’anqa 48, p’anqa 48.

Allinmi. Maypitaq tarisunchik chay rimanakusqanchik pasajeta, Review and Herald, noviembre 1850 nisqamanta hurqusqata; maypin tarikun Ellen G. Whiteq A Sketch of the Christian Experience and Views nisqanpi? Ari, tarikunmi, Sichus qillqasqaykikunaman huk kutita kutirinki, Ellen G. Whiteq A Sketch of the Christian Experience and Views nisqanpi, página 61 hinallataq página 62 pi.

Qankunaqa rikch’ayniyuq kankichis A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White nisqapi, p’anqa 48-pi qillqasqa kaqta; chaymantataq rikch’ayniyuq kankichis, qhipaman Early Writings nisqaman churakuspa, p’anqa 61 hinallataq 62-pi kaqta. Chay iskayninkuqa 13 utaq 14 p’anqawan rakisqa kanku, ¿aw?

¿Imataq ruwankaku Ñawpaq Qelqasman chayamuchkaptin? Paykunaqa kay párrafota p’anqa 48-manta hap’inkaku, hinaspan churankaku paypa rimaynin qhepaman, maypichus nin pachaqa manaña huk pruebayñachu kasqanta. Iskay visiónkunatan huñunkaku.

¿Entiendekunkichu imata niyta munasqayta?

Qhawaqkuna ukhupi qhari: Arí.

¿Entiendes lo que quiero decir?

RUNA SAPALLA UYARISQA UYARIQPI: (Takyachiy.)

Allinmi, qanmi kani pisi astawan pisilla chiqanchayta rikuchiwaj.

Qhipa Pasu (Kimsañiqi Pasu)—1882 Ñawpaq Qillqakuna

Allinmi. Kunanqa kutimuniña kani qankunaq qillqasqaykikunaq 6 kaq p’anqaman; chaymantaq kunanqa yapamantañataqmi qapiyanki Early Writings nisqata.

Kaypi rimarisqa imaraykunanmi qhapaq qillqasqa kashan, kaymi kay párrafo nisqapi nin: ". . . Huñunakuy kachkaptin, 1844 watamanta ñawpaqta, casi llapankuqa —‘sapa p’unchaw’ nisqamanta allin yuyaypi huñusqa kasharanku; ichaqa 1844 watamanta qhipaman chinkasqa kasqapi, huk yuyaykunata jap’isqanku, hinaspataq tutayaywan chinkay qatiqninpi hamusqa. Pachaqa mana pruebayuqchu karqa 1844 watamanta, manataqmi hayk’aqpas yapamanta pruebayuq kanqachu." yuyarinayki tiyanqa, qallariyninpi kay rikuyta qillqashaspan, payqa nirqan: "Qawachisqa kani pachaqa mana pruebayuqchu kasqanta 1844 watamanta," nispa, hinaspataq chayqa huk párrafo karqa. Payqa allinta rakin, ima qawachisqa kasqanta Sapa P’unchawmanta, hinaspataq ima qawachisqa kasqanta pacha pruebayuq kasqanmanta; chay qatiq párrafo-taq, kinsa kaq angelpa willakuyninwan mana mayqin pachatapas tinkuchinapaq rimashan, chayqa mana qallariy rikuypi karqachu. Chayqa karqa Life Sketches nisqapi página 48-pi, manam páginas 61 hinaspa 62-pichu.

Ichaqa, 1882 watapi Ñawpaq Qillqakunaman chayarunki chayqa, paykuna huñurqanku; chayrayku, 1930 watakunaman chayaruspa, Adventismopi ukhu tutayayman ripushanki, hinaspa Willie White nin: Daily nisqata yachachkaspaykiqa pacha contexto ukupi yachayta tiyan—“Pampachaway, Willie, qanpa ruwanan karqa Espíritu de Profecíaq chiqap historianta quq runa kay. Qanmi karqanki Espíritu de Profecíata atipayta ruwanaykipaq. Hinaspa Ñawpaq Qillqakuna, p’anqa 75, qampa rikuchisqaykipi, qallariy pukyukunata mana kasuqchu kanki, chay qallariy pukyukunaqa ninmi: Ñawpaq Qillqakuna 74pi Daily nisqapa rimayninta oqarispa, pacha contexto ukupi qhawasqa kananpaq nisqaykiqa, chayqa llapanpi llullaqmi.” —Mana chiqaqchu! Mana sayachiy atikunmanchu Espíritu de Profecíaq qillqasqanwanqa. Mana sayachiy atikunmanchu chay pacha historiantawanqa.

Allinmi. Punto 1-pi, Hermana White ninqa qhepa qhawariyta “el Diario”-manta allin qhawariy kasqanta, Early Writings, 74 nisqapi. Historiaq qhepanpi astawan hatun argumento ima hina qaparichisqa kasqanqa kaymi: Early Writings, 74 nisqapi chay pasajeta yachaqtiki, pacha churaypa contexto ukupi churana kanki nispa. Chay argumentoqa llullaqmi; mana válidachu!

Chayqa hinaqa, kunanqa sapallanña kay sayayninwanmi qhipasqa kashanchik: sapa p’unchawpa nisqap imayna allin qhawariynin kasqanwan. Allinchu? Ichaqa, kay pharrafomantam huk yuyayllataraq hapisunchik.

Nin: “23 septiembrepi, Señorqa rikuchiwasharqanman . . . .” 23 septiembrepi, hayk’aqmi? 1850 watapi: “23 septiembrepi, 1850 watapi, Señorqa rikuchiwasharqan.”

¿Imatataq payqa payman?

Allinmi, huk rikuchisqanman hinaqa kay karqan: 1844 watamanta pacha, “Diario” nisqamanta hukñiqin qhawariykunakapas chaskisqa kanku.

“1850 watapi 23 p’unchawpi Señorqa rikuchiwaraqmi . . . . Hukllachasqa kasqankupi, 1844 watamanta ñawpaqta, llapan hinaqa ‘—Diario’ nisqamanta chiqap qhawariypi hukllachasqaña karqanku; ichaqa 1844 watamanta pacha, ch’aqwaypi, huk qhawariykunatam hap’ipakurqanku, hinaptin tutayaywan ch’aqwaypas qatiparqan. The Review and Herald, noviembre 1850.”

Marzo 1850 “Sapa p’unchaw” nisqaqa kay pachapi Santuario nisqamantaqmi.

Chaymi, p’anqa 6 ukhupi uray kaqpi huk párrafo kashan, chayqa Review and Herald marzo 1850 nisqamanta hamun, hinaspa David Arnold qelqasqan artículo-mi.

Kay qillqapiqa, David Arnold yachachin Danielpa libronpi “Sapa p’unchaw” nisqaqa Jerusalén llaqtapi kaq judíokunapa yupaychana wasinta rikuchisqanta, chaytan Roma paganaqa Cristo qhepaman 70 watapi qichusqa.

Setyembre 1850 “Sapa p’unchay” nisqaqa Cristopa Santuariopi ministryninmi.

Chayqa qhipamanqa, setyembri killapi 1850 watapi, chay kikin watallapita—hinallataq, 1850 watapi Review and Herald nisqap allichaqninqa pitaq karqan? Sutinqa James White karqan.

Chaymi, 1850 watapi qhapaq raymi killapi, James Whiteqa Crosierpa huk qillqasqanta ruraspa hurqun; chay qillqapi yachachin sapa punchaw nisqaqa Cristopa Santuariopi llamk’asqan ministerionta rikuchisqanta.

Kunanqa, James Whiteqa manam chayta chiqapta yachachinchu, ichaqa runakuna chaypi yuyayman chayasqanta hap’ispanku hinaspa ninaku chaymi pay yachachisqan nispa. Hinaspataq, imanraykutaq kayta nini? Kayraykunim nini: 1850 watapa septiembre killapi, Hermana White nin 1844 watamanta pacha “Diario” nisqamanta huk rikch’aq qhawariykuna tutayaypi hap’isqa karqan, hinaspataq pantasqa ch’ulla kay qatirqan.

Kay ishkay yuyaykuna [Arnoldpa, Crosierpa] mana ñawpaq qallarichiqkunapa yuyayninchu, mayqen yuyaymi “Daily” nisqaqa paganismomanta kasqanta rimay.

Hinaspa qanchis kaq p’anqapi kanki iskay párrafokunawan Crosierpa qillqasqanmantam, maypichus yuyayninwan qhawachin sapa p’unchay nisqaqa Cristopa Santuarionpi ministron kasqanta.

Santiago Whitepa yuyayniyuq kamachiynin

¿Imaraykutaq James White kay qillqasta imprimichinman karqan, aswan allinta yachaspapas? Chaypaqmi razón nisqaqa kan “The Logic of James White” qamqipa notaykikunapi.

Ñawpaqta pʼitiyasqa qillqa, Chinkachikuy qhipaman rurasqa, sutichasqa karqan *A Word to the Little Flock*; chay qillqapi qillqaqkuna kimsa runakuna karqanku: James White, Ellen White, hinaspa Joseph Bates. Chay runakuna, 1844 watapi octubre 22 p’unchawmanta qhipa, ñanpi qatipaqkuna kashaspa, ñawpaqta pʼitichisqanku kay artículo karqan; hinaspa kay artículopi, Sister White Crosierpa yuyayninta chaskin, mana “Daily” nisqamanta yuyaynintachu, aswanpas Cristopa Santo Lugarmanta Aswan Santo Lugarman kuyukuyninmanta yuyayninta.

Qhawariy, kayqa Hermana White-m. Chayraykum James Whiteqa Crosierpa qillqasqanta imprimichiyta munanman karqa; ninmi,

Ñuqaqa iñinmi Santuarioqa, 2300 p’unchaykunapa tukukuyninpi pichasqa kananpaq, Musuq Jerusalén Templom kasqanta, maypichus Cristoqa ministron kasqa,”—kayqa Ellen White ninqa—“Señorqa rikuchiwarkha musquy rikuypi, huk watamantapas aswan ñawpaqpi, wawqi Crosierqa cheqaq k’anchayniyuq kasqanta, Santuariopa pichakuyninmanta, hukkunamantawan; hinaspa munaynin kasqanta, wawqi C. qillqananta chay qhawariyta noqaykuman qorqanchikta Day-Star, Extra, 7 de febrero de 1846 nisqapi. Señor rayku hunt’asqa atiniywanmi tarikuni, chay Extra nisqata sapa santoman yachachinaypaq.”

Mañakuyta ruwani kay qillqasqakuna qanman bendisyun kasqankuta, hinaspa llapa munasqa wawakunamanpas paykuna ñawirisqankuman. A Word to the Little Flock, May 12, 1847.

Chaymi runakuna, kunankama, waqinkuna moderno historiador-kuna Adventismo ukhupi ninaku: “Qhawariy chaypi. Ellen Whiteqa Crosierpa qillqasqan articlonta llapantinta hinallataq allinchaspa yupaychan; chayrayku, Crosier ima nisqanpas ‘Diario’ nisqamanta, Cristoq Santuariopi ministerion kasqanmanta, chayqa cheqapuni kanan.” Hinaspa chayta niqtinkuqa, historiata pantasqa rikuchkanaku; imaraykuchus, Crosierpa articuloqa pusaq t’aqakunayoq karqa, hinaspa qallariymantapacha Adventista-kuna yacharqanku chay pusaqmanta tawa t’aqakunaqa hunt’asqa tutayaylla kasqanta, hinaspa Adventismopi mana hayk’aqpas, mana hayk’aqpas, mana hayk’aqpas wakmanta imprimisqachu karqan.

Ejemplopaq, chay qillqapi huknin yuyayninqa karqa: Jesús kutimuptin, waranqa wata thak kay kananpaqmi kanqa nispa. Adventistakunaqa mana chayta creenkuñachu, nitaq hayk’aqpas creenqakuñachu karqa. Chay entendimientotaqmi William Millerqa rechazarqa; chaymi cheqaqta entiendeypaq allin ñanman William Millerta churayku. Chay yachachiyqa huk yachachiykunam, mayqinchus directamente Millerite entendimientoman contrapi kachkan.

Chaymi, Crosier kay pusaj qhatuq artículo nisqawan lluqsimuptin, chaymanta qallariyninmanta pacha yachanku kay pusajmanta tawa rakikuna mana hukmanta kutichisqa ñit’iy atisqachu kasqanta.

Ichaqa, James Whiteqa Crosierpa nisqanta chiqachin maypinchus “Daily” nisqanmanta yuyayninta hurqun, chayqa Cristopa Santuariopi ministerionninmi kasqanta; ichaqa, payqa chay tawa rakikuykunallatam yapamanta chiqachinqa. Huk tawa rakikuykunataqa manam yapamanta chiqachinqachu. Ichaqa, James Whiteqa Crosierpa chay tawa rakikuykunata yapamanta chiqachinanpaq, iskay numerokunapin imprimichiyta atinqa. 1850 wata septiembrempin iskay kutita imprimichiytaqa karqan.

Mana karqanqa septiembre 1850 watapi Review and Herald nisqanpi mana hayk’aqpas aswan kitiqa kananpaqchu, chayrayku iskay Review and Herald nisqakunata septiembre 1850 watapi qillqarqan, chayhina Crosierpa qillqasninta llapanta churananpaq, Cristoqa Santo Lugar-manta Santo de los Santos nisqaman kuyusqanmanta.

Kunanqa, Gerard Damsteegt nisqanmantam qhawarinki payqa historiamanta chaninchayta qusqa kasqanta: adventistakunaqa sapa kuti yachasqankuta, Crosierpa artikulunkunapi wakin chikankuna mana allin kasqanta, chayrayku mana wakmanta imprimisqa kayta atinkuchu.

Payqa [Ellen Harmon] nirqan: —Señorqa rikch’aynipi qhawarichiwarqan, huk wata nisqamanta aswan ñawpaqpi, wawqi Crosierqa cheqaq k’anchayniyuq kasqanta, Santuario nisqapa pichasqa kayninmanta, hukkunamantapas; hinaspataq Paypa munaynin kasqanta wawqi C. qillqananta chay qhawariyta ñuqaykuman quwarqanchikta Day Star Extra nisqapi, febrero 7, 1846 p’unchawpi. Señor rayku hunt’asqa atiniywanmi yuyakuni chay Extra nisqata sapa santo runaman yuyaychasqayta’ (Carta. E. G. White Curtisman, Word to the Little Flock, 12). Qanchis p’unchayniyuq Adventista-kunaqa kaqninpi kay rimayta unanchaspa yachanku Crosierpa qhawarichikuyninkunaqa mana pantayniqchu kasqanta, ichaqa hatun tipología nisqapi rimariyninqa chiqap kasqanta. Artículopa wakmanta ñit’isqa kaqmantaqa horqorqanku chay imakunata mana chiqaq kasqankuta yuyasqankurayku. P. Gerard Damsteegt, Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission, 125.

Manam Karqanachu Huntasqa Qillqasninta Musuqmanta Ñit’iyta Atilqanchu

Kunan p’anqapa qhipa rap’ipiqa W. A. Spicer kikin kaqta testimoniota qusqa: paykunaqa sapa kuti yachaq kasqanku Crosierpa qillqasqan artikulonkunaqa pantayniyuq kasqanta, chayraykutaq mana hayk’aqpas wakinmanta kutichirqankuchu chay tawa t’aqakunata.

Llakina nispasqa, wayna Crosierqa samana p’unchay chiqaq k’anchaypiqa ancha pisi tiempo purirqan. Qhipamanqa, pay kikin sayachiyta yanapasqan santuario yachachiyta ñiqiparqan. Ñawpaq wawqe masinchikkunaqa, paypa santuariomanta qhawariyninta ñawpaq qillqasqankupi achka kuti yapamanta imprimirqanku, ichaqa manan hayk’aqpas tukuy qillqasqanta imprimiyta atirqankuchu. Chaypiqa, santuariomanta qhawariyman yapaspa, hamuq pacha-mantapas wakin yuyaykunata churarqun: kay pachapi huk pisi tiempolla waranqa watayuq qhapaq pacha, iskay kaq hamuyninpi. Kaykunataqa wawqe masinchikkunaqa sapa kutin saqirqanku. Chay hamuq pacha yachachiykunaqa chay p’unchaykunapi tukuy maypiña purisqa karqan. Chay yachachiyqa manan hayk’aqpas sut’i advento willakuyman tupaqchu karqan; ichapas, pantaypa kay pukuchiq levadurayqa wayna qharikunata samana p’unchay hinallataq santuario chiqaqkuna-manta karuncharichisqan. Mana unayllataqmi ñawpaq kuyuychikkunapa contranpi phiña sayariyman tikrarqan.” W. A. Spicer, Review and Herald, 14 de diciembre de 1939

Kaymiqa, kunan p’unchaykunapi waqinkunaqa Panichay Whitepa Crosierpa qillqasqanman rimanapaq allinchasqanta jap’inku A Word to the Little Flock nisqapi; runakuna hina Heidi Heikes, Heidi Heikes, paypa mana yuyaysapa libronwan, “Diario” nisqa Cristoq Santuariopi ministrasqanmanta kasqanmanta. Kayqa hukninmi paypa rimayninkunamanta.

Kaykunakuna kayta rurankuqa, ñawpaq pacha historiapi chiqaq willakuykunata mana yupaychankuchu. Manam hayk’aqpas atirqankuchu Crosierpa llapa qillqasqankunata wakmanta ñit’iyta. Chaymanta, Ellen Whitepa A Word to the Little Flock nisqapi allinchasqanqa Crosierpa yuyayninta llapantinta mana saqispa allinchasqan kasqanta sinchita nispaqa, Adventistakuna waranqa wata thak kawsay kananpi creenankuta nispallatam. Chayqa mana yuyaysapa rimaymi.

Kayqaqa historiapa pantasqanmanta llulla qhawachiymi, runakunata llullachinapaq, chaymanta pantaytawan tutayayta ruranapaqmi rurasqa.

Chayqa hinaqa, iskay historiadorniyoqmi kanki: Spicer, wañusqaña, hinaspa Damsteegt, kawsashaqraq; ichaqa, qankunaman sut’ita niyki, Spicerpas Damsteegtpas, mana mayqenninpas, ñoqawanqa qhawayta munanmanchu kay rimanaypi imatachus rikuchisqaywanqa. Arí, manam chay hinachu kanman. Chaymi iskay historiador, chikninnaq qhawariyniyuqkuna, ñoqaqa imatachus niykichis chaywanqa huk yuyayllapi kachkanku. Manam ima justificaciónpas kanchu Ellen Whitepa Crosierpa artículo nisqanta allinchasqanmanta yuyayta hap’inapaq, chaypi tukuy imapas lliw perfécto kasqanta niq hina.

Advent Review—Volumen 1, Auburn NY, Número 3

Advent Review—Volumen 1, Auburn NY, Número 4

Advent Review—Volumen 1, Auburn NY, Número Especial

Jim Whiteqa Crosierpa qillqasqanta 1850 watapi septiembre killapi The Review and Herald nisqapi imprimiyta qallarisqan pacha, chayqa karqan Volumen 1, Número 3.

Ichaqa, mana atirqachu llapanta churayta Volumen 1, Número 3 nisqapi; chayrayku, tukuchirqa articlota Volumen 1 nisqa The Review and Herald, Número 4 nisqapi. ¿Hayk’aqtaq kayta rurarqa? Septiembre killapi, 1850 watapi.

Allinmi, ¿imataq pasaraq 1850 watapi setiembripi? Panay White huk rikch’ayta chaskirqan, chaypi nin: “1850 wata, setiembre 23 p’unchawpi, Señorqa noqaman rikuchirqan . . . . Hukllachasqa kay kaqtin, 1844 watamanta ñawpaqta, casi llapa runakunaqa ‘—Diario’ nisqap sut’inchasqa allin qhawariyninpi hukllachasqa karqanku; ichaqa 1844 watamanta pacha, chay pantasqa chinkay ukhupi, huk qhawariykunata jap’irqanku, hinaspataq tutayaywan pantasqakuna qatiqninpi hamurqan. The Review and Herald, noviembre de 1850.”

Pipas qosan karqan? Payqa The Review and Herald nisqapa allichaqnin karqan.

Chayqa hinaqa, ¿imataq ruwarqan warmin ninakuspa: “¿Yachankichu imatataq Señor chayraq niwarqan, James? Niwarqankuqa ñuqayku mana haykuichinaykuchu Daily nisqamanta qhawariykunata, paykuna chinkachispa Puririchiqkuna yachayta, maypin Daily nisqaqa Paganismomanta kasqan nisqaman, imaraykuchus chayqa tutayayta chaymanta pantasqata apamun” nispa?

Chhaynaqa, ¿imataq ruraran James White? 1850 watapi septiembre killapi huknin Review and Heraldta yapamanta imprimiran, kinsa kutita huk killallapi. Chayqa sutichasqa kachkan Volumen 1, Edición Especial nisqawan.

¿Imatataq rurarqan? Crosierpa qelqasqanta yapamanta ruwachirqan, hinaspataq qichurqan imatachus Crosier nisqan “Daily”manta!

Wawqikuna, panikuna, kayqa histórica pruebaymi chaymanta Santiago James White hinaspa Elena Ellen White sumaqta entienderqanku Crosierpa “Diario” nisqamanta yuyaynin pantasqa kasqanta, chaymantataq tutayayta hinaspa pantaychaq musphayta apamusqanta.

¿Imataq karqan Crosierpa qhawariynin “sapa p’unchaw” nisqanmanta? Chayqa karqan Cristopa santuariopi ministerionninmi.

Chhaynaqa, *Early Writings*, 74 nisqapi payqa nin: “23 ñiqin septiembre punchawpi, Señorqa ricuchiwasharqanmi Millerita-kunapaq ‘Daily’ nisqamanta allin qhawariyniyuq kasqankuta”, nispa, chayqa historiapaq evidenciakunaqa rikuchinmi Millerita-kunapa yachasqankuta—

Kunanqa, wawqeykuna panikuna, wawqeykuna panikuna, ama kay chiqaqta qispichiychischu: ¿Imataq kayri: 1850 watapi septiembre killapi, hermana White-man rikuchisqa karqan 1844 watamanta pacha huk qhawariykuna “Daily” nisqapaq chaskisqa kasqanta; 1850 watapi mayo killapi, Arnoldqa “Daily” nisqata judío santuario hina qhawarichin; 1850 watapi septiembre killapi, Crosierpa artikulonmanta 1 kaq rakhi iskaymanta lluqsichisqa karqan, chaypi “Daily” nisqapaq qhawariyninta Cristoq santuarionpi ministron kasqan hina hunt’aspa; 1850 watapi septiembre killapi, Crosierpa artikulonmanta 2 kaq rakhi iskaymanta lluqsichisqa karqan; 1850 watapi septiembre killapi, Crosierpa artikulonqa yapamanta imprimisqa karqan, ichaqa “Daily” nisqapaq qhawariyninqa qichusqa karqan? ¿Imataq pasashan?

Rikunchik hina wata 1850 nisqapi kay Cuadro rurasqa kasqallapi, chaymanta kay Cuadroqa ima nisqanta Sapa Punchawpaqmanta? “Pagano kamachiy utaq SAPA PUNCHAW qichusqa. Dan. 11:31 508.”

Ellen Whiteqa yacharqan ima kasqanta chaykuna, juicio p’unchaypa waqyasqanta qhawachiqkuna “Diario” nisqapa yuyayninmanta rimanakusqankuta. Payqa ninmi paykuna allin qhawariyniyuq kasqankuta, chayqa yacharqan allin qhawariyqa kasqanta: “Diario” nisqaqa paganokuna apunakuynin qichusqa kayta reqsichirqan; “Diario”qa paganismo karqan.

Kay watapi 1850 maranxa, sarnaqäwin qillqatanakax qhan uñacht’ayiñapawa jupax jan katuqäna, chachapamp chikasa janiraki katuqapxänti, “the Daily” ukax Cristo Tatitus Santuarion irnaqäwip uñt’ayi sasaw yatichäwixa; uka yatichäwix Seventh-day Adventist Church ukankir Biblical Research Institute ukaw sayt’ayi. Uka pachparakiw Heartland ukhamarak Steps to Life ukham sapa saykat yanapt’at ministerionakax yanapt’apxi. Uka yatichäwix ch’amaka ukhamarak mayjt’ayaña, jan amuyt’aña apanirakiwa.

Kunanqa, qhawariychik kay 1850 wataq Cuadro nisqamanta. Kayqa 1850 watapi noviembre killapin kasqa. Kaymi kikin killapaq, chaypi pay rikuyta chaskin, chayta qillqaspata qhipaman 1851 watapi wiñayman purichin, hinaspata 1882 watapi Early Writing nisqapi tukukun, kay kikin killapin, kay kikin killapin, 1850 watapi noviembre killapin. Ninmi,

Lunes p’unchaw kutimurqayku Dorchesterman, chaypi munasqa wauqinchik Nichols ayllunkunawan tiyakusqanman.

Kaypi patapi [1850 wataq Cuadropa, paña patan k’uchupi nisqaman qhawaykuspa], “Otis Nichols-pa rurasqan, Dorchester, Massachusetts llaqtapi lluqsichisqa.” Ari? Kaymanta rimashan, ¿aw? ¿Rikunkichu, kay Cuadrota?

—«Chay tutaqpi Diosqa huk ancha allin musqhoyta qowarqan, chaymanta aswan hatun rak’ita qankunaqa qillqapi rikunkichik. Diosqa rikuchiwarkanki huk chartata orqoypa ancha necesitakusqanta. Rikurqani chayqa necesitakusqanta, hinallataq chiqaq kachariy sut’ita tablaskunapi qillqasqa kasqanqa ancha achkata rurayman churananpaq, alma-kunataq chiqaq yachayman hamunankupaq.» Manuscript Releases, número 15, 210 noviembre, 1850.

Payqa huk rikch’ayta rikurqan Nichols-pa wasinpi, Dorchester llaqtapi—chayqa llapanmi kay Cuadropi kashan—nispa: “Huk cuadrota rurana kanki.”

¿Imatataqsi siwar qillqapaq? ¿Imaynataq payqa chayta rimarin?

Riy Habacuc 2-man. “Munaymi rikcharirqani huk cuadrota lluqsichinapaq,” hinaspa ¿imataq ruwanan karqa? Munasqa karqa, “chiqaq simi tablakunapi sut’ita rurasqa kananpaq.” Habacuc 2, versículo 2, nin: “Hinaptinmi Señor kutichiwarga nispa: Qillqay rikuyta, hinaspa tablacunapi sut’ita ruray, . . . .” Payqa nisqa hina, kay 1850 watapi Otis Nicholspa Cuadron, Dorchester, Massachusetts llaqtapi imprimisqa, Habacucpa hunt’akuyninmi, imaynan The Great Controversy nisqapi nin 1843 Cuadro Habacucpa hunt’akuynin kasqanta.

Allinmi, ¿rikunki chayta? ¿rikunki maypacha payqa kay rikch’ayta chaskarqan? Chay pachallapi kaykunapas pasakuchkaptinmi: “September 23d, the Lord showed me . . . . that the teaching of the Daily as Christ’s Sanctuary ministry brings darkness and confusion,” nispa, qosantanqa chayllamanta artikulota yapamanta imprimichirqan, chay ishkay párrafokunatataq hurquspurqan. Mana hayk’aqpas Adventismopi yapamanta imprimisqachu karqan, 1931 watakama, chaypachaqa Willie White yapamanta imprimichirqan; hinaspa, chayta ruraspanqa, imprimisqan tractopi kikinpi huk llulla testigota churarqun. Chayqa rikuchiyta atinmi.

Kunanqa, kaypi huk qillqasqata qankunaman ñawiriyta munani, aswan hatun citata, kay kikin pacha muyupi. Kayqa 1850 wata, noviembre killapa 27 punchawninmanta.

Unay tiempo qamman qellqayta saqerqani. Kunanmi imaraykuta nisqayta qamman qawachisqayki. Ñawpaqtaqa, Hermana Arabellapa kuyapayakuq, sumaq chaskisqa cartanta chaskisqaymanta qhipa semanakuna tukuypiqa mana tiempo kanchu qamman qellqanaypaq; mana chayqa, iskay semanapi kutichinaypaq mañakusqanta hunt’ayman karqan. Chay cartata ancha allintam munakurqaniku. Llapaykumi chay cartapi kusisqa, suyaykutaqmi kay unay qhiparakuyniy mana hark’anqachu kayta ñawirisqaykimanta hinalla utqaylla kutichinaykita; ñoqataq mana yapamanta chhika unayta suyasqachu kachkani.

Kunanqa, Jamespaq ñoqapaqpas allinmi kachkan. Wasiykuqa París llaqtapi kachkan, Hermano Andrewspa wasinpi, correo oficinaman chaymanta imprenta oficinamanpas aswan qayllallapi. Kaypiqa huk pisillata tiempota qhipasaqku. Kay aylluqa sumaq sonqoyuqmi, ichaqa ancha wakchalla. Tukuy imayuq kasqankumantaqa llapallanmi libre kaypi. Mana yuyaykuchu allin kasqanta kaypi kaspayku paykunaman ima gastotapas apachiyta. Anchatam munani llapaykita rikuyta, munasqa Hermana Gorhamtapas.

“Topsham llaqtapi huñunakuyniykuqa ancha hatun yuyaychasqa karqan. Iskay chunka pusaqniyuq runakuna chaypi karqanku; llapankupas huñunakuypi rimanakurqanku.

Domingo punchaw Diospa atiyninmi ñoqaykuman hamurqan sinchi kallpawan wayraq hina. Llapa runakunan sayarirqanku chakinkupi, hinaspan Diosta jatun qapariyniyoq simiwan yupaycharqanku; chayqa imaynan karqan Diospa wasinpa cimienton churakusqan pacha hinam karqan. Waqaypa voznintaqa mana reqsiyta atirqanchu qapariypa vozninmanta. Chayqa atipaq kusikuypa pacham karqan; llapallan kallpachakusqa hinaspa musuqchasqa karqanku. Manam hayk’aqpas chayna sinchi atiyniyoq pachata rikurqanichu ñawpaqtaqa.

Qatiq rimanakuykunaqa Fairhaven llaqtapi karqan. Wawqi Bates warmiwan kuska chaypi karqanku. Chay huñunakuyqa ancha allinmi karqan. Wawqi Nicholspa wasinman kutimushaqtinchik, Señorqa huk rikch’ayninta qowarqan, hinaspan rikuchiwarkhan cheqaq yachachiyqa qillqasqa tablakunapi sut’inchasqa kananpaq kasqanta; chaymi achka runakunata cheqaq kayman akllachinqa kimsa angelkunapa willakuyninkunawan, ñawpaq iskay willakuyninkuna tablakunapi sut’inchasqa kasqanrayku.

Chayqaqa kaypi kachkan, [1850 wataq Cuadro-ninpa uray lluq’i k’uchunman rikuchispa]. Allinchu? Paykunaqa kay Cuadro-pi kachkanku, imatam pay rimashan chayqa.

—“Noqapas rikurirqaniqa papelpa lluqsimunanqa chaskikuna rinankupaq hina ancha wakisqa kasqanta; chaskikunapaqmi huk papel nisqaqa apasqankupaq kanan, kunan pacha cheqaq kaqta hap’iq, uyariqkunapa makinman churapunankupaq, chaymantaqa cheqaq kaqqa mana yuyaymanta chinkananpaqchu, hinallataq papelqa chay chaymanpas purinqa maymanchus chaskikuna mana rinmanchu. Huk kaqkunatapas rikurirqani, chaykunaq papelpi rikurimunqaku.”

¿Imaynallan kawsankichik llapaykichik? ¿Llapaykichikchu wiñay kawsayta mask'aspa kallpachkankichik? Ancha, ancha rikuyta munaykichik, chaytaq manaña unaychu rikusqaykichikman hina yuyani. Kunanmi wakichikuy pacha, hinallataq suyanipuni llapanchik wiñaypaq allinta, mana iskayrayaspa llamk'asunchik. Pachaqa sinchi pisillam hina rikurin, imatataq rurasqanchikqa utqaylla rurananchikmi.

Noviembre killapi 20 p’unchawmi, huk semanaraq ñawpaqpi, wawqeyku Henry Nicholswan ñuqapas Topshamman rirqayku. Jueves p’unchawpi [Nov. 21], mikhuna mesamanta chayraq hatarimusqaykuqti, Wawqi Foeypa huk wawan yaykurimuspa nirqan: mamanqa mana yuyayninchu kashan. Chaymi utqayllaman mayuta chimpaspa huk millata rirqayku, munasqa Panay Foeyta wañuypa qayllanpi tarikurqayku. Llakikuyni ancha hatun karqan pay mana riqsiykuwashaqta tariykuspay, mana reqsiwarqanchu. Payqa unaymi sinchi ñak’ariypi qhipakurqan, kimsa lasmanta tawa laskama, chaymanta qhepaman qhepa samayninta saqerqan. Qosanwan kimsa wawankunatan saqesqa, chinkasqankumanta waqananpaq.

Viernes paqarinpi [Nov. 22], wawqi Henry hamurqa Parisman, Jamespa rutuchinanpaq, pampachayman rinanpaq. Ancha llakikuywan, chaymanta allin yuyayniyuq p’unchawta pasarqayku. Señorqa manam saqerqachu, aswanpas Espíritunta noqaykuman samachirqan. Panay Foeypa qhipa p’unchawninkunaqa sut’itaqmi karqan aswan ancha espirituyniyniyuq, aswan allin p’unchawninkunapas. Wawqi Foeyqa kaywanmi sonqochakuyta tarin: payqa cristianahina wañurqan. Allintaqmi sayakushan. Diosmi payman graciata qon, kay ñak’ariyta muchuyta atinanpaq. Ay, ancha allinmi Diospi suyayniyoq kay, ima llakikuykunapipas, ñak’ariykunapipas hap’isiwananchispaq. Diosman yupaychay, suyayrayku, allin suyayrayku. Qamkuna, mayqenniykichispas, ¿imatataq qonaykichis suyayniykichisrayku?

Iñiyta sinchita hap’iychis. Diospi kallpachakuychis, wiñay Rikranmanpas samakuychis. Chayqa manam hayk’aqpas qamkunata pantachinqachu, aswanpas llapa ñak’ariykunapi aparisunkichis. Suyaykuni qamkuna llapallaykichis cheqaq kaypi astawan astawan kallpachakunaykichista. Ama iskayrayaychischu, aswanqa ñanniykichita ñit’ispa Qhapaq Suyuman puriychis.

Kaypi riy. Kaymi munasqayki qhawariyniykipaq.

—“Huk semana ñawpaqmi, qhipa sábado p’unchaypi, ancha allin yuyaychakuy huñunakuyta ruwarqayku. Wawqi Hewit Dead Rivermanta chaypi karqa. Payqa huk willakuywan hamurqa, nispa mana allinkunaq chinkachisqa kayninpas, wañusqakunaq puñuyninpas, wisq’asqa punku ukhupi kaj millay mana allin ruway kasqanta, huk warmi Jezebel sutiyuq, profetisa, yaykuchisqanrayku; paypas creeirqan ñoqa chay warmi Jezebel kasqayta.”—

¿Allinchu? Hermano Hewitqa nin Ellen Whiteqa Jezebel kasqanta, hinaspa payqa kimsa pantasqakunata yaykuchisqanta.

—Ñawpaq watakunapi wakin pantasqankunamanta payman willarirqayku, 1335 p’unchaykuna tukusqaña kasqanta, hinallataq achka pantasqankunamantapas. Chayqa ancha pisilla allinta rurarqun. Paypa tutayayniynin tantakuy patapi musyasqa karqan, hinaspan chayta unayachirqan.—

Kunanqa, kayta qhawayta munayki. Kay párrafomanta ima nisqay kachkan, chayta qatiyta munayki, atinki chayqa.

Sichus adventismopi ukhupi kaqkunawan huk kuti kay pachapa tukukuyninpi pacha willakuykunata yapamanta churayta ruwasqaykikunaqa, kinsa cita-kunallatam hap’inku—ashkha cita-kunatam apaykachanku, ichaqa kinsa hatun cita-kunallatam aswan kallpawan hap’inku. Kayqa hukninmi; imaraykuchus chayman rispa ninqaku: “Ñawpaq pachapi wakin pantasqankunamanta payta willarqayku,” nispa; hinaspataq ninqaku, payqa “1335 p’unchawkuna tukusqaña kasqanta” nisqanmanta, chayqa huknin pantasqan kasqanta. ¿Rikunkichu imayna chay gramatikata pisilla q’iwiyta atinki: “Ñawpaq pachapi wakin pantasqankunamanta payta willarqayku”? Hinallataqmi payta willarqayku 1335 p’unchawkuna tukusqaña kasqanta; ichaqa pacha churayta yachachiqkuna ninqaku: ñawpaq pachapi wakin pantasqankunamanta payta willarqayku, hinaspa chay pantasqankunamanta hukninmi karqa qam yachachisqayki 1335 p’unchawkuna tukusqaña kasqanmanta, chayqa pantaymi nispa. Chay hinaqa, mayqinmantaqpas iskaymanmi q’iwiqta atinki.

Ñawpaq kuti Eugene Prewittwan uya uya tinkuspa churanakuyta ruwarqani Oklahoma llaqtapi, paymi riman Milleritakunapa Historianqa mana pacha tukukuypi yapamanta kutinchu kasqanta, chaymantaqa noqaqa Profecíapa Espíritu nisqapi iskay cita-kunata qonirqani.

Hinaspanmi: “Jeff, qam yachanki Ellen White mana allin allinta qillqaq kasqanta.”

Hinaspanirqani: «¿Imataq niyta munanki?»

Hinaspataqmi kay cita-man. Paymi nin kay cita qawachisqanta payqa mana allin yuyaywan qillqaq kasqanta; imaraykuchus pay yachan ñoqa yachasqayta, pacha churaykuna munaspaqa kay citata q’iwiyta atinkuman.

Kunanqa, Washita hina maypipas chay laya yachachiy atiyta hap’iptin, chaymi yachaqninkunata yachachin Ellen Whiteqa mana allin qillqaq kasqanta, huk imataq chayqa; ichaqa, kaypiqa payqa mana allin qillqaqchu?

—“Sientinmi huk simi nisqallatapas niyta. Jesuspa sutimpi sayarirqani, hinaspata phisqa minutokuna hina qhipaman tantanakuy tikrarirqan. Llapa runakuna chayta kikin ratollapi mallirqanku. Sapa uyakunapas k’anchaywan hunt’asqa karqan. Diospa qayllaynin chay cheqata hunt’arqan. Wawqi Hewit qonqoriykukuspa urmaykurqan, waqayta hinaspa mañakuyta qallarispa. Rikuyllaman apasqa karqani, hinaspata achka imakunata rikurqani mana qillqayta atinaypaq. Chayqa Wawqi Hewitman ancha sinchita chayarqan. Paymi willakurqan chayqa Diosmanta kasqanta, hallp’a ñut’u ukhuman hina pisiyaykusqa karqan. Chay tantanakuymanta pachaqa sapa kuti qillqashanña, kunanpas chay kikin mesamantapuni qillqashan llapa pantasqankunata, paypa yachachisqankunata saqespa. Ñoqaqa creeini Dios payta oqarichishasqanta, allinta rurayta atinman, Dios paywan llamk’aspa.”

Munatapas munakusqayta kuyay panay Gorhamman. Niwaychis kallpachakuspa kananpaq. Diosqa paywanmi kashan, manataqmi saqespaqchu. Munatapas munakusqayta qankunaman llapallaykichisman. Suyaykuni wawqikunaqa ama puñuysapa kayman churakunankupaqchu, aswanpas cheqaq kaypi interesakuspa, waqyasukasqankuta akllasqa kayninkutawan takyachinankupaq diligente kanankupaq. Qellqawaychis, chiqaptaq qellqawaychis, amataq noqa rurasqayhinachu ruraychischu. Kuyaykuykichis, llapallaykichista. Qellqawaychis. Manuscript Releases, volumen 16, 206–209. Paris, Maine llaqtamanta qellqasqa, noviembre 27, 1850.

Wawqe Panikuna, Ñañakuna, ¿ima historiapi kay qillqasqaqa kashan; maypitaq payqa kayta qillkarqan? Payqa kayta qillkarqan 1850 watapi, Wawqi Nicholspa wasinpi.

Kay pachapi, ¿imataq Señor ruwashan? Paymi qawarichin Pionerokunaqa allin qhawariyta hap’ishqankuta Daily nisqamanta, payqa chaywanmi tratakushan. Paymi nin: Cristopa Santuariopi ministerionqa Daily nisqapa llulla qhawariyninmi kan.

Kay historiapi, kay kikin historiapi—mana kay kikin historiapiña, manataq manañam kay wata llaqtapi, aswanpas kay wata killapi pay rikuykunata chaskishan hinaspa kay chiqaq yachachiyta sut’inchashan “Daily”-pa ñawpa pionerokunaq sayayninmanta, nispa: taripay p’unchaypa qapariyninta qorqoqkunaqa “Daily”-manta allin qhawariyta charirqanku; hinaspa, chaylla párrafopi, nin: “Rikurqani 1843 Chart nisqaqa Señorpa makiwan kamachisqa kasqanta, mana tikrasqa kananpaq kasqanta, hinaspa taripay p’unchaypa qapariyninta qorqoqkunaqa ‘Daily’-manta allin qhawariyta charirqanku.”

¿Imatataqsa kay 1843 Chartpi “Daily”manta? Ninqa, chayqa AD508 watapi qichusqa karqan; hinaspataq 1335 wata qhipaman apan 1843 watakama, chay 1335qa ñawpaqpiña kasqantataq ninqa.

¿Imaynatichu yuyayta atinki, kikin killapi, kikin watapi, payqa Dead Rivermanta Hermano Hewitman nispa, chayqa manaraq hamunanpaq kasqanta?

Allinmi, kay pacha churqaqkuna, kay pacha churqaqkuna, hinallataq kay runakunaqa Paní White mana allin qillqaq kasqanta creenqaku. Historiaraqmi mana kayta sayachinchu.

Chaymi, munani qankuna rikunaykichikpaq, “Diario”-wan tupachisqa, Ellen White-pis 1335-ta allinta entiendirqan.

Ellen Whiteqa manam hukllataqmi mana “Daily” nisqapaq Paganismo kasqanman allinchasqan siellonta churaykurqanchu; payqa entienderqanmi chayqa qallarisqanman 1335 wata profeciata, 1843 watapi tukukuqta, hinaspataq chay sayayninta llapaqpa ñawpaqenpi amacharqan Dead Rivermanta Hermano Hewitpa contranpi. ¿Chayta rikunkichu?

Chay kikin killapiqa, payqa nishanmi Cristopa Santuarionpi ministerionnin, sapa punchaw kaqlla kasqan, yana tutayayta chaymanta pantasqata apamunllan nispa; chaymanta, qosannaqa, chay rikuyta kutichispa, chay yachachiyta Review and Heraldmanta hurqun.

Qankunapi qillqasqaykikuna ukhupi, maypichus “1850 Chart” nisqa nin, chaymi kaypi nishan. [1850 Chart nisqapi lluq’i ladomanta kimsakaq sutunpi qillqasqa qillqata riqsichispa, AD31 watapi chakatasqa Jesus qhepanta qelqasqa qillqaman.] Munarqani chayta qankunaq qillqasqaykikuna ukhupipas kananmanta.

Hinaspanmi kaypi 1843 watapa Cuadropi [qhawachispa chawpi columnasman, AD31 watapi chakatasqa Jesuspa urayninpi]:

Qhipa p’unchaw llapa p’unchay sacrificiota qichusqa kaynin. Dan. 12:11, 12

Allinmi, kayqa iskay gráfico-kunakun.

Paní Whiteqa yacharqanmi kay runakuna allin qhawariyniyuq kasqankuta, hinaspataq yacharqanmi chayqa qallariychisqan 1335 watayuq willakuyta, chaymi tukuq 1843 watapi; hinaspataq yacharqanmi chayqa rikuchisqanta Paganu Kamachiyta qichusqa kasqanta 508 watapi.

Kay iskay qillqa rikch’achakunkunaman t’uqrisqaykikunawan uraypiqa huknin cita kan, Hermano Nicholspa pachasqanpi, hinaspan runakunata rimapayachin huk qillqa rikch’achakunkunata ama ruwanankupaq, paykunapa siq’ikuna satanikuk kasqanrayku; ichaqa, nisqanman hina, kay iskay Qillqa Rikch’achakunkunapi kaq siq’ikunaqa hanaq pacha kasqankuta. Payqa nin,

Rikurqani siq’i ruranapaq negocioqa llumpay pantasqa kasqanta. Chayqa Hermano Rhodesmanta qallarisqa karqa, hinaspan Hermano Case qatiq kusqa. Qullqiqa gastasqa kasharqa siq’ikuna ruranapaq hinaspa mana sumaq, millay rikch’akuq llimphikunata ruraypa, angelkunatawan hatun k’anchayniyuq Jesus-ta rikuchinapaq. Chay hina kaqkunata rikurqani Diospaq mana allin kasqanta. Rikurqanitaq Diosqa Hermano Nichols-pa chart nisqa publishment-ninpi kashasqanta.

¿Pitaq karqa kay 1850 watapi rurasqa Cartapa willakuyninpi? ¡Dios!

—“Rikurqani karqan” —imataq?— “kay siq’ichasqamanta Bibliapi huk willakuy profétikaw karqan, chay siq’ichasqa Diospa llaqtanpaq ruwasqa kaptinqa, hukpaq allin chayqa hukpaqpas allinmi, hinaspa huk runa mast’arisqa sayayniyuq musuq siq’ichasqa pintasqata munarqan chayqa, llapanku chayta kikillantataqmi munanku.”

Rikurqani huk mana samayuq, mana hawka, mana aswan hunt’asqa, mana añayniyuq sonqo karqa Wawqi Case ukhupi, hinaspa huk chart mast’aqta munarqa. Rikurqani kay pintasqa chartkunaqa mana allin ruwayniyuq kasqankuta tantanakuypi kaq runakunapaq. Chaymi huñunakuypi k’acha, qasilla, asipayman pushaq espíritu karqa.—

Kunanqa, kaymi chaymanta allinta yuyaymanaykichikta munasqay.

—«Diospa kamachisqan láminakuna allinta yuyayman chayasqanta rikurqani, mana ima sut’inchayniyuq kashaspapas.»—

“Qawarirqani siq’ikunaqa,” achkha rimaypi, “Diospa kamachisqan . . . .” Mayqin siq’ikunataq, achkha rimaypi, Diospa kamachisqan karqan? Kay iskay Siq’ikuna [1843 watapa, 1850 watapa Siq’ikuna] Diospa kamachisqan karqan.

—“Angelkunaq siq’ikunapi rikuchisqankupiqa kanmi huk k’anchayniyuq, munay, hanaq pacha hina kasqa. Yuyayqa mana yachayllapaq hina pusasqa kan Diosman hinaspa hanaq pachaman. Ichaqa wak siq’ikuna, wakichisqakunaqa, yuyayta millachin, hinaspa yuyayta aswan kay pachapi tiyachin mana hanaq pachapichu. Angelkunata rikuchiq imahina rikch’aykunaqa aswan supaykunaman rikch’akun hanaq pachapi kaq runakunamantaqa. Ñuqaqa rikurqani siq’ikunaqa p’unchawkuna hinaspa semanakuna tukuy Brother Casepa yuyayninta hap’irqasqanta, maypachachus payqa Diosmanta hanaq pacha yachayta mask’anman karqan, hinaspa Espíritupa munay graciankunapi hinaspa cheqaq kaq yachaypi wiñanman karqan.”

Rikarqani, siwsi chartakunata lluqsimunankupaq usuchisqa qullqiqa, wawqekunapa ñawpaqenpi cheqaq kayta sut’ita churaypaq, tratadokunata, huknintaq qillqasqakunata lluqsimuypi gastasqa karqanman chayqa, ancha allinta ruwaspa almaskunatapas qispichinman karqan. Rikarqani charta ruwaq kay llamk’ayqa rupha onqoy hina mast’arikusqanta. Manuscript Releases, número 13, 359; 1853.

1290 y 1335 p’unchawkuna

Qatipam qamman qillqasqata apamuni Review and Herald nisqamanta, 1858 watapi enero killapa 28 punchawninmanta. Kayta qampa qillqaynikikunapi churashqaypa raykunqa kaymi: rikunki 1858 watapiraq yachachishasqankuta, “Diario” nisqaqa Paganismo kasqanta. Qamqa kayta rikuchiy qillqayniykipi charinki; 1850 watamanta pusaq wata qhipamanpas “Diario” nisqaqa Paganismo kasqanta hinallataq entiendesqankum.

Chay hina tapukuykuna chaylla rikurimun: ¿atiyninchikchu ima ruwaykuna kasqanta willayta, maymantachus kay pacha-kamaykuna yupasqa kanankupaq qallarinan; hinaspataq chay hina kaptin, ¿atiyninchikchu hayk’aq kasqanta willayta? Ñawpaqta tapukusun: ¿Imataq chay “sapa p’unchay” (sacrificio), hinaspataq ima-taq chay “ch’usaqyachiq millay ruway”? Qhawarisqa kanqa “sacrificio” simi cursiva nisqapi kasqanta: chayqa hunt’asqa simi kasqanta reqsichin. Chay hinallataq qhawarisqa kanqa Daniel qillqapi wakin kutikuna chay simi rikurimusqankupi, nispa, 11:31 hinaspa 8:11–13 t’aqakuna. Kay qhipa t’aqaman pisilla kutirisun. 13 versículopi qhawarisqa kanqa iskay ch’usaqyachiykuna rikuchisqa kasqanta: sapa p’unchay (ch’usaqyachiy), hinaspa ch’usaqyachiypa huchallikuynin. Kay cheqaq kaytaqa Josiah Litch sutiyuq ancha sut’ita rimarin, chayrayku aswan allinman mana chayayta atisunmanchu rimayninta citarispa:*

—Sapa p’unchaw lurasqa sacrificiotaq kunan qillqasqa qillqapa ñawiriyayninmi; ichaqa originalpiqa manam imapas chayhina sacrificio tarikunchu. Kaytaqa llapallanmi riqsinku hinaspa chaskinku. Chayqa huk glossam utaq tikraqkunaq churasqan yuyaychasqanmi. Cheqaq ñawiriyqa kayhinam: “sapa p’unchawpas ch’usaqyachiq hucha pasaywan”; sapa p’unchawpas hucha pasaypas “hinaspa” nisqawan tinkisqa, ch’usaqyachiq sapa p’unchaw hinaspa ch’usaqyachiq hucha pasay. Iskaymi ch’usaqyachiq atiykuna karqanku, Santuariota hinaspa ejercitota ch’usaqyachinankupaq.

Kaymantaqaqa sut’ita rikurinqa, —sapa p’unchaw, nisqaqa mana ima hinañachu judíokunapa yupaychayninman riqsichikunman, imaraykuchus chaymanmi ñawpaq, aswan mast’arikusqa yuyay hina churakusqa karqan; kaytataq aswanraq sut’ichin kay yuyayman hina qhawarispa: kay pacha tupuynikuna, chiqpipuni icha unanchasqa hina hap’isqa kaptinku, kay yupaychayta qichusqanmanta pacha yupaspaqa, mana ima willakuypaq hina reqsisqa ruwaymanpas chayachiwanchu.

“Punllaq rurayqa, chaymanta millay aswanqa, ishkay ch’usaqyachiq atiykunam kan, iglesiata ñak’arichinankupaq: atinchu yachayta ima atiykuna chaykuna kasqanta? Kaymanta hukllata ruwayku William Millerpa yuyayman haykunapaq hap’isqan razonaymanta, paywan kuska kikillan tukuyta chayanapaq. Paymi nin:”

—¿Imataq niyta munan paganispa “santuarion” nisqanta? Paganismoqa, hinallataq tukuy rikch’aq pantasqakunaqa, santuarionkutaq kanmi, cheqaq kay hina. Chaykunaqa templokunam utaq pakakunaq wasinkunam, paykunaq servicionman sapaqchasqa. Chayrayku, paganispa huk sapaq, reqsisqa templo-manta kaypi rimakusqan kasqan yuyayman hamun. ¿Mayqintaq chay achka hatun reqsisqa templonkuna-manta kanman? Clásico arquitecturapa aswan sumaq, ancha hatun rikch’aynin huknin sutichasqa Pantheon nisqawan. Sutinqa niyta munan “tukuy dioskunapa templo utaq pakana wasi” nisqanta. Maypi kashanqa Roma llaqtapin.† Romakunaq atipasqan nacionkunapa ídolonkunaqa kay templopa wakinkuna niche nisqapi utaq rakisqa t’aqapi yupaychasqa churakusqa karqan, achka kutipitataq kikinkupis Romakuna yupaychaypaq tukururqanku. ¿Atisunmanchu huk paganispa templo-ta tariyta, paypa “santuarion” nisqaman aswan allinta, aswan kallpawan rikuchiqta?

Kunan p’unchaykama yachasqanchikrayku sapa p’unchay nisqaqa Paganismom kasqanta, ch’inyaypa huchallikuyninta, icha —“ch’inyayta ruwaq millay abominación” nisqaqa Papacy kasqanta, hinaspa Paganismopa sapaq yupaychana wasiqa Pantheon kasqanta, hinaspa chaypaq —“maypi kashan” nisqanqa Roma kasqanta, astawanraq tapukusun.

“1. ¿Paganismorachu Romapa llaqta kamachiq atipayninwanraqchu ‘qichusqa’ karqan? Kay qatiq rimayqa, iglesiapaqpas hinallataq pachapaqpas allin reqsisqa, ancha importante historiapi huk chiqaqmanta willakuy, ñuqayku yuyayku, profeciata kutichin. Constantino, ñawpaq cristiano emperadormanta rimarin, hinaspa nin:

—Gobiernonpa ñawpaq ruwayninmi karqa huk kamachiy qillqata llapa imperyupi apachiy, runankunata Cristiano iñiyman hap’ipakuyta kallpachispa.

“2. ¿Acaso fue Roma la ciudad o lugar de su santuario, (el Panteón,) derribado por la autoridad del Estado? El siguiente extracto responde:”

—Constantinopa qhepa atipaq wañuyninmi imperiopa samayninta takyarqan. Romaqa huk kutimantaqa mana pipas sasachayta atisqan nacionkunapa reina nisqa karqan. Ichaqa chay hatunchasqa, lliphipisqa horapiqa, urmaypa qaqa patamanmi oqarisqa karqan. Qhipa puriyninqa uraymanmi kanan karqan, mana kutiriy atina. Gobiernopa Constantinoplaman tikrasqanqa kunankamapas historiadorta pantachinraqmi. Chayqa huk ruwaymi karqan, romano yuyaypa ñawpaq, yupaychasqa prejuiciokunapa llapan puriyninman chiqap contrapi. Mana lujurioso asiáticopachu karqan, inti lloqsi suyu costumbrekunaman, klimakunamanpas qonqor kusisqa; aswanpas fierro jina atipaqmi karqan, inti yaykuy suyumanta paqarisqa, romano runakuna hinallataq orientalkunapa kawsay ruwasqankunata pisipaq qhawaq; huk allin yachaq político ruwaymi karqan, chaywanpas sut’ita rikukuq hinantinpi mana yuyaysapa políticomi karqan. Chaywanpas Constantinoqa Romatam saqirqan, Cesar-kunapa hatun pukara tiyananta, Traciapa mana reqsisqa k’uchunrayku; kallpasapa, munayniyoq kawsayninpa puchuqninmantaqa iskay sasachakuy llamk’aypim tukuyta gastarqun: huk colonia-ta imperionpa capitalninman oqarichiy, capitaltataq colonia-pa pisi yupaychayniyoq, p’enqaychasqa kallpayoq kasqanman urmachiy.'*

Kay qillqakuy, historiadorpa qillqanmantam, ancha sut’illam, mana imapas rimaywan sut’inchayta munananchu. “Paypa santuarionpa kawsana chiqnin urmachisqa karqan,” nispa willakun profecía; chay hina kaqkuna sut’inchasqa kasqanmanta qhepamanqa, pisi imallatapas pantayta mana munaspa profecíakunata hamut’aqkunapas, kayman churanankupaqa hunt’asqa kasqankuta yachananku tiyan.

“Wiñay sapa p’unchaw apaqasqa kananmanta, ch’usaqyachiq millay kaq churakusqa kananmanta pacha, waranqa iskay pachak isqun chunka p’unchawkuna kanqa. Kusisqa kachun suyaq, waranqa kimsa pachak pisqa chunka pichqa p’unchawkama chayaq. Ñawpaqninchikpi kaq chiqaqkuna hina, wiñay sapa p’unchaw nisqaqa paganisumu kasqanta, ch’usaqyachiq millay kaqqa Papakuna kamachiy kasqanta, roma kamachiypi ñawpaq kaqmanta qhipa kaqman huk tikray kasqanta, hinallataq Estado-pa atiyninwan chay tikray ruwakusqanta yachaspa, kay profecía hunt’akunanpaq mayqan pachapi kay hina pasasqanta aswan tapuyllam kan; imaraykuchus, chayta sut’inchaspaqa, ñawpaq qallariyta tarisun, maymantachus kay qillqasqanchikpi kaq profecía pacha yupaykuna yupasqa kanan. Chayrayku,”

Clovis, Francia nacionpa reyynnin tikrasqan pachakama, chayqa 496 watapi karqa, francekuna hinallataq huk law Romapa inti hayk’ayninpi llaqtakunaqa pagano runakuna kasharqanku; ichaqa chaymanta qhipaman, idolokunata Cristoman tikranankupaq rurasqankuq kallpachakuyninkuqa ancha hatun allin rurayninwan tukukurqa. Nisqankuqa, Clovispa tikrasqanmi qallarinman churarqa france monarcata “Aswan Cristiano Majestad” nisqawan, hinallataq “Iglesiapa Kuraq Churin” nisqawan rimarinapaq costumbreta.+ Chay pacha ukhupi hinallataq A.D. 508 watakama, “alianzakuna,” “capitulacionkuna,” hinaspa atipanakuykunawan, “Avborici,” “inti hayk’ayninpi Romanokunapa guarnicionninkuna,” Bretaña, Burgundiokuna, hinaspa Visigotakunaqa uraychasqa kasqanku.'++

—Roma qhapaq suyup occidentalis nisqapi hucha yupaychayqa, mana iskayrayakuqtaq cristianokuna iñiyninpa ñawpaqman puriyninta qhiparachirqan, aswanraq chay nacionkunapi sasachakusqa kaptin, Inglaterra llaqtapa hina, chay sallqa ayllu panakakuna yaykuykunawan pichqasqa kasqankurayku, paykunaqa ñawpaqmantapacha runa-ruray wakakunata yupaychaqkuna karqanku; ichaqa kunanmantapacha manañam atiyuqñachu karqan, munayniyuq chayqa kaspapas, Católica iñiyninta ñit’iyta, utaq Roma Pontíficepa mast’ariyninkunata hark’ayta.

Chaymanta pacha, Papa kamachiqpa millay millakuynin atipaqmi karqa, paganisimo nisqaman hina qhawasqa kaspa. Qhipa maqanakuykunaqa huk cristiano sectakuna wanmi karqa, paykunaqa sapa kuti heretikokunata hina tratakusqa; hinallataq principikuna wan, paykunaqa sapa kuti Cristoq cuerponpa hatun sayasqanta t’aqaqkuna utaq contraqkuna hina tratakusqa karqa. Europapa reqsisqa atiyninkunaqa paganismoman k’askasqa kayninkuta saqirqanku, ichaqa chaywanqa huk rikch’aypi millay millakuyninkunata wiñachinallapaqmi; imaraykuchus paganismopaqqa bautizasqa kaylla pisi karqa, católico yuyaypi cristianochaypaq tukunanpaq; hinaspa pusaq ministronpa interesninkuna utaq phiñakuynin mañakusqan hina kaptin, paykunapa imankunapas, tronuyninkunapas,—ichapas kawsayninkupas,—altar pataman churaykukusqa kanan karqa. SS

"* Exposición Profética, Volumen 1, 127.

+ Goodrichpa Lliwpaq Hist. nisqanpi, hinaspa Gutheriepa Geog. nisqanpi.

+ Mosheim Historia Cristiana, Tomo 1, 132, 133.

Inglaterrapi, Arturo, ñawpaq kaq Cristiano rey, pagano yupaychaypa tullurunkuna hawapi cristiano yupaychayta sayarichirqan.* Rapin, paypa willakuyninpi pacha-kamachiy pisi pantaywan aswan chiqap kasqanta nispan, ninmi payqa 508 watapi Britaniapa sapa kamachiqninpaq akllasqa kasqanta. Libro 2, 129.

“¿Ima kasqanmi kay pachapi Roma Qhaway Sillqapa xaalin? —Symmachusqa Papam karqan 498 utaq 499 watamanta 514 watakama. Paypa pontificadunqa reqsisqa karqan kay musuqcha, admirakuypaq kaq circunstanciakunawanpas eventokunawanpas:”

“1. Pay —runakunapa yupaychaymanta lloqsirqan, ‘Roma iglesiaman’ haykuspan.”

“2. Payqa rirqinmanmi Papal tiyanaman chayarqan, atipaq masinwan yawarkama maqanakuspa. Du Pin.”

“3. San Pedro-pa rantin hamuq hina yupaychasqa kasqanrayku.”

“4. Emperador Anastasio-pa excomuniónninwan.”+

“—Mayk’aqtaqmi,” nispa nin Mosheim, “wakinkunapa yuyayninkuna Romanapa Pontíficekunapa kamachiq hina munasqankuqa allinpaq karqan, chaytaqa sasachakuyninnaqmi yuyayman apamuyta atisun, Ennodiuspa huk rimariyninmanta; payqa Symmachuspa chay mana allin sutiyuq, llulla hatunchaywan yupaychaq runan karqan, mayqinchus iskayrayasqa fama yuq prelado karqa. Kay parasitico panegiristaqa, huk mana allin nisqankunawan kuska, sayarichirqanmi Pontíficeqa Diospa rantinpi juez hina churashqa kasqanta, chay may qhispichisqa kananpaqmi aswan Hanaq Diospa Vicegerente hina hunt’arqan.”++

“Occidentepi causa católica-man hap’iskasqa kallpawan, kay atipanakunawan, hinaspa Romaq Sede-manta vicariokunap yanapayninwan, huk agentekunawanpas, Constantinopla llaqtapi partido papalqa churakusqa karqanku—Roma llaqtapi kamachiqninkupaq sut’i awqanata qallarichinankupaq allin sayaypi. Wata 508-pi, fanatismopa hinaspa guerra civilpa muyu wayra-niraj maqanakuyqa ninawan yawarwan intiru purirqan inti lloqsimuynin capital orientalpa callenkunapi.”

Gibbonqa, wata 508–514 nisqakunapi, Constantinopla llaqtapi ch’aqwaykunamanta rimarispa, nin—Emperadorpa estatua-kunan p’akirisqa karqan, paypa kikin runa kaynintaq huk suyu llaqtachapi pakasqa karqan, kimsa p’unchaw tukukuyninpi chayraqmi runankunapa kuyapayakuyninta mañakuyta atirqan. [Papakaymi atipachkan.] Diademan mana churakusqa, mañakuqpa sayayninpi, Anastasioqa circoq tiyananpi rikurirqan. Católico-kunaqa, ñawpaqninpi, chiqap Trisagionta willarirqanku; willakuqpa siminwan qaparispa sut’inchasqan qori p’achanta saqiyta munasqanmanta kusikurqanku; uyariqkutaq karqanku chay yuyachikuyta, llapankuna mana kamachiyta atispaqa, ñawpaqta huk qhapaq kamachiq akllaypi acuerdota ruwanankupaq; hinaspataq chaskirqanku iskay mana munasqa ministrokunapa yawarninta, paykunapa apuynin mana iskayrayaspa leonkunaman huchachisqan. Kay phiñasqa ichaq pisi unaylla kaq hatarikuynikuna kallpachakusqa karqanku Vitalianopa allin lluqsisqanwan; payqa Hunos hinaspa Búlgaros soldadonkuna ndinwan, aswan achka idolatra runakuna kashaqtin, Católico iñiyqoqpa amachaqninmi nisqa karqan. Kay yupaychasqa hatarikuypi Tracia suyuta runannaqta saqirqan, Constantinoplata muyurirqan, soqta chunka phisqa waranqa cristiano masinkunata tukuchirqan, obispokunata kutichimuyta, Papapa sunquchasqa kayninta, hinaspa Calcedonia tantanakuyta sayachiyta chaskinankama; chayqa ortodoxo rimanakuy karqan, wañuyninman qayllayasqa Anastasius mana munasqallawan firmarisqan, Justinianopa tíonmi astawan chiqapta hunt’arqan. Chhaynataqmi karqan ñawpaq kaq religioso awqanakuykunapa tukukuynin, chaykunaqa hawkapa Diospa sutimpi, hinaspa paypa yachachiqnin-kunawan maqanakusqa karqan. SS

Appollos Hale-pa qelqasqan kay pisikaq willakuywanmi kay punkupi testimoniota wichqayku: —Kunanqa qayaniku kay pacha Gamalielninkunata ñuqanchikwan kuska huk sayaypi churanankupaq paganismopa Santuarionpa cheqanpi (qhepamanqa “San Pedro-pa herencian” nispa mañakusqa) watapi 508. Qhawarikuqmi huk aswan pisilla wata qhipaman, chay chinchay llaqtakunamanta mana allin rurayniyuq barbarokunapa sinchi paganismonqa uraykamushan sutipi cristiano nisqa Imperio Romano Occidentalman—llapallanpi atipashan—hinaspa atipayninkunaqa llapallanpim aswan salvaje ñak’ariywan reqsichisqa kashan. . . . Imperioqa urman hinaspa chullunkunaman p’akikun. Sapa sapallanmanta kay p’akikunaq apuqninkuna hinaspa kamachiqninkunaqa paganismonta saqinku hinaspa cristiana iñiyta sutichakunku. Religión nisqapiqa atipaqkunaqa atipasqakunamanmi qunquriykushan. Ichaqa paganismoqa manaraqmi atipayninta saqinchu. Hark’aqninkunamanta hukqa sinchi, mana kuyapayakuq, allin atipaqmi kashan. (Clovis.) Ichaqa mana unaymantachu paypas musuq iñiypa atiynin ñawpaqman qunquriykun hinaspa chaypa waqaychaqninta tukapun. Payqaraqmi atipashan, ichaqa héroe hina, atipaq hina, chayamunmi aswan hanaq puntanman kay ñuqanchik sayasqanchik cheqapi, A.D. 508.

—Chay watapi utaq chay wataman qayllapi, urmasqa qhapaq suyup qhipa hatun rak’iyñinqa llapaqpa ñawpaqenpi, hinaspa atipaq “monarca”npa coronasqa kayninwanmi, cristianochasqa karqa.

—Kay pachaqanapi tiyasqanchik pontíficeqa musuqmanta kutiq pagano runam. Payta tiyananman churaq yawar hina ch’aqwayqa huk arriano reypa chawpichakuyninwanmi allinchakusqa karqa. Payman k’umuykunku, rimarispa napaykunku ima hina kay pachapi Diospa rantinpi kasqanta. Senadoqa chayhina paypa atiynin uranpi kashan, Romaq Sedeq allin kayninkuna chayta mañakusqanmanta sospechayuq kaspaqa, emperadortapas iglesiamanta qarqonkum. . . . 508 watapi minaqa Illa lloqsichisqa kashan Antisuyu Imperiopa trono uranpi. Chaymanta paqarimuq ch’aqwakuypa, pantasqakuy paqarichisqan tinkuykunapa ruwasqanmi cheqaq kamachiqninpa p’enqachisqa kaynin. Kunanqa tapukuyqa kaymi: ima pachapitaq paganismoqa chayhina ñit’isqa karqa, rantinpaq, qhipan hamuq papal millay abominaciónman qichasqa kanampaq? Hayk’aqtaq kay abominaciónqa churakusqa karqa, mana yupaychasqa rimaykunapa, yawarpaq puriyta qallarinanpaq? Paganismopa rantinpi “churasqa” utaq “sayarichisqa” kasqanmanta, 508 watamanta huk fechakuna kanchu? Sichus chay pakasqa layqaq warmiqa manaraq llapa víctimankunata atiyninman apanichu, chayqa ñam sayaykunanta hap’isqaña, wakinkunaqa ñam chay suyayninpa layqayninman urmaykusqaña.

Waqqinkunataq qhepamanta atipachisqaña kanku,—“kamachiqkuna, llaqtakuna, achka runakuna, nacionkuna, rimaykunapas,” nisqakunaqa chay musphachiq atipaynin uraman apasqa kanku, mayqinchus paykunata wakichin, chaypacha hina—“Jesús-pa testigokunapa yawarninwan machasqa” kashaspapas,—“Diosman servichkasqankuta yuyarinankupaq,” hinaspa sapaqlla hanaq pacha munasqan kasqankuta umallikunankupaq; chaykamaqa infiernopa condenasqanpaq aswan facil, aswan qhapaq hap’isqa mikhuyninman tukuspa.*

“P’unchayta charinchik. ‘sapa p’unchay’ nisqaqa qichusqa karqa, hinaspa ch’inyayta rurachiq millay millay abominación nisqapas 508 watapi sayachisqa karqa. Kay puntomanta pacha yupaspa, 1290 p’unchaykuna utaq watakunaqa 1798 watapi tukunku, maypichus, ña qhawachisqa kasqan hina, Papaq llaqtayuq atiyninqa Buonapartepa makinqa oqarisqa karqa. 1335 p’unchaykunaqa chayasunchik chay ruwaymanta kay ladoqpi 45 hunt’asqa watakunaman.”

“Ichaqa wakinkuna ninqankuman: Imaynaqtataq qankuna ruwankichik pacha-kamaykuna ñawpaq pacha-pi tukukunanta? ¿Manachu qillqasqa kashan Daniel samananpaq hinaspa paypa chaskisqanpi sayarinanpaq p’unchaykunapa tukukuyninpi? Arí, cheqaqmi; hinaspa ñuqayku chayta creeniku. Ichaqa, ¿imatataq Danielpaq kanman paypa chaskisqanpi sayariy? Kay yuyayqa qhawasqa kanqa mayk’aq pacha pasasqanmanta sut’inchayman chayaspa, hinaspa imakunachus p’unchaykunapa tukukuyninpi cheqaqtapuni pasaqkuna karqan chaykunata qhawaykuspa. Chaykamataq kaypi anclata wikch’umuyku huk semana kama.” Review and Herald, January 28, 1858.

Prescottwan Daniellswan pantasqankuna, chaymanta peligrokuna; llaqtakuna llamk’anapaq kashaqkuna He visto la obra de Dios en la tierra como una viña muy floreciente y bien cuidada. Ha habido muchas dificultades que enfrentar. Ha habido asuntos serios a considerar. Hay lugares que el Señor ha indicado que deben recibir atención especial. Las ciudades han sido presentadas ante mí una y otra vez. Hay una obra grande y solemne que debe hacerse en ellas. Deben abrirse centros de influencia. Deben establecerse instituciones en diferentes lugares. Deben entrar hombres y mujeres consagrados a trabajar con humildad, con sabiduría y con tacto. Hay muchos que deben ser alcanzados. Hay muchos que no conocen la verdad. Hay muchos que están en las tinieblas del error. Hay muchos que necesitan oír el mensaje para este tiempo. Dios quiere que su pueblo se despierte. Quiere que haya una obra decidida. Quiere que se hagan planes sabios y que se los lleve a cabo con diligencia. Quiere que se ejerza fe. Quiere que no haya demora. El tiempo es corto. La noche viene, cuando nadie puede trabajar. Ha de realizarse una obra en las grandes ciudades. En muchas de ellas la maldad ha llegado a ser grande. En ellas Satanás está obrando con poder para confundir, engañar y destruir. Pero aun allí hay almas por quienes Cristo murió. Aun allí el Señor tiene sus testigos. Aun allí debe proclamarse el último mensaje de misericordia. Ha habido hombres en puestos de responsabilidad que no han discernido el deber de la hora. Han sido lentos para comprender la importancia de la obra en las ciudades. Han estado en peligro de seguir sus propios planes y de no someterse plenamente a la dirección del Espíritu de Dios. Algunos han confiado demasiado en el juicio humano. Algunos han dependido demasiado de la influencia de ciertos hombres. Algunos han corrido el peligro de exaltar instrumentos humanos. Esto no debe ser. Ningún hombre debe ocupar el lugar que pertenece a Dios. Ninguna voz humana debe ser obedecida sin que antes se haya buscado el consejo del Señor. Los hombres no deben entretejer su propia sabiduría con la obra sagrada de Dios de una manera que oscurezca Su voluntad. El Señor no permitirá que continúe una obra en la que el yo se mezcle con los principios santos. Él llama a una reforma. Llama a una humillación profunda del corazón. Llama a la renuncia de toda ambición egoísta. Llama a la obediencia sencilla y completa. Llama a una consagración que no se reserve nada. Si se escucha Su voz, Él dirigirá. Si se confía plenamente en Él, Él abrirá el camino. Si se le permite obrar, Él mostrará qué debe hacerse y dónde debe hacerse. Él levantará a hombres para responder al llamado. Él preparará obreros para entrar en lugares difíciles. Él irá delante de ellos si andan en temor y dependencia de Él. Las ciudades deben ser trabajadas. Deben ser advertidas. Deben ser invitadas. Debe hacerse obra médico-misionera. Debe acompañar al mensaje la enseñanza de la Palabra. Debe manifestarse el amor de Cristo en ministerio desinteresado. No bastan los sermones. No basta una teoría correcta. Debe verse una piedad viva. Debe revelarse una fe que obre por amor y purifique el alma. Debe mantenerse en alto el estandarte de la verdad con firmeza, y sin embargo el trabajo debe hacerse con ternura, paciencia y perseverancia. Que nadie piense que puede moldear la obra según sus propias ideas sin consultar al gran Director. Que nadie suponga que su experiencia pasada basta para cada nueva emergencia. El Señor tiene luz para su pueblo. Tiene métodos que no siempre coinciden con los planes de los hombres. Tiene obreros a quienes Él mismo enseñará. Tiene caminos que parecerán extraños a la sabiduría humana, pero que llevarán la señal de Su providencia. Bienaventurados son los que aprenden a seguir donde Él guía. No se deje sin trabajar ni una ciudad importante. No se postergue la obra por falta de fe. No se permita que el desánimo prevalezca por causa de la oposición o de la escasez de recursos. Aquel que ha dado la comisión proporcionará también ayuda para su cumplimiento. El mensaje ha de avanzar. La amonestación ha de darse. La invitación ha de extenderse. La verdad presente ha de llevarse a los de cerca y a los de lejos. Y todo ha de hacerse de tal modo que Dios sea honrado y que ningún ser humano reciba la gloria que pertenece sólo a Él.

(A. G. Daniellsqa 1901 watapi Akllanakuy Hatun Tantanakuypa umalliqninman akllakurqan. Kayqa rikuchin kay qillqasqa 1910 watapi qillqasqa kasqanta, chay pacha Señora White ancha llakikusharqan Daniellspa llaqtakunata mana yuyarisqanrayku hinaspa “Diario” nisqapa muyuriyninpi chakrusqa kasqanrayku.)

Kunan p’unchaykunaqa, Steve Wohlberg nisqa rimarqan payqa mana kasqanmi ima suyunchaytapas hap’inanpaq “Diario” nisqapi, imaraykuchus Ellen Whiteqa hayk’aqpas mana kasqachu ima suyunchaytapas “Diario” nisqapi; chaymi, sicha profetisapaq allin karqan chay suyunchayta hap’inanpaq, paypaqpas allinmi chay hinallataq hap’inanpaq.

Arí, Ellen Whiteqa cheqaqmi huk yuyayniyoq karqa “Daily” nisqamanta. Payqa nirqanmi Milleriteskuna allin qhawariyta hap’irqaku chaymanta, hinaspataq entienderqanmi chayqa Paganism kasqanta. Payqa entienderqanmi imaynam Paganism qichusqa kasqanpacha, 1335 qallarin; hinaspataq entienderqanmi chaymanta huk qhawariykunaqa yanayakuyllata, pantasqa ch’akiytawan paqarichisqankuta.

Hinaspa 1850 watapi historiapi sut’inchayta atinki cheqaqtapuni sapallamanta qhespisqa hina tutayayta chhaqwaytawan apamurqa nisqaqa Crosierpa yuyayninmi, sapa p’unchay nisqaqa Cristopa Santuariopi ministerionta rikuchisqa nispan; chayrayku, payqa entiendenqanmi ima kasqanta sapa p’unchay nisqaqa, manam imaña kasqallantachu, aswanpas imata rikuchisqantapas, imaraykuchus chay sayaymanta lluqsispaqa tutayman chhaqwaymanpas yaykunkiman.

Ichaqa, 1910 watapiqa, Ellen Whiteqa k’amiykurqanmi Conferencia Generalpa Presidententa hinallataq W. W. Prescottta, kay kikin qhawariyta Crosierpa nisqan hina ñawirichisqankurayku.

Manam historiadorpas manam imatapas ninqachu Prescott, Willie White, hinaspa A. G. Daniells, sapa kutin “the Daily” nisqata tanqhaspaqa, “the Daily” nisqaqa Cristopa Santuariopi ministerionta rikuchisqan yuyayta tanqhasqankuta. Llapa runakuna chayta yachanku.

Ichaqa, kaypi kachkan qamman lliw artikulun Manuscript Releases, volumen 20 nisqamanta.

¿Hayk’aqtaq kayqa lluqsisqa karqan? Allin, 1988 watapi lluqsisqa karqan; chayrayku, 1988 watapi Adventismo yachaqkunapaq qhawaykuspa unanchanankupaq tarikusqa kashan.

¿Hayk’aqmi Willie White, Prescott, hinaspa Daniells, Adventismopi “Diaria” nisqamanta llulla qhawariyta sayarichirqanku? 1919 watamanta 1931 watakamaqa chay llamk’ayta hunt’arqanku. 1931 watakamaqa, saqepuyña!! Adventismoqa yachachinqa “Diaria” nisqaqa Cristoq Santuarionpi ministerionninmanta kasqanta, imaraykuchus qellqasqa Qelqekunapa qhawariyninta chaskirqanku, mayqenchus apostata protestantismomanta hinaspa catolicismomanta hamun. Chaymanta ñawpaqmanqa, “Diaria” nisqaqa Cristoq Santuarionpi ministerionninwan reqsichisqa kachkan.

Ay, wakin simi kanku kachkan kayta contraqkuna, allinta yachaqkuna kaspankupas, ichaqa chay p’unchawmanta pacha llapa imapas tukuy hinantinpi hukman kutirisqa.

Hinaspanqa 1988 watapi, Ellen White Estateqa ñoqaykuman kay rimayta 1910 watamanta qespichimun, chay pachallapim “the Daily” nisqa asuntoqa Prescott, Daniells, hinallataq Willie White nisqakunapa ch’aqwaychasqan karqan.

¿Imatataq chayri nin? ¿Imatataq nin, awqaqa yuyayniykipi llamk’asqanta? Chayqa ninmi Santo Espíritu mana yuyayniykipi llamk’ashasqanta.

Paykunaqa munarqanku Uriah Smithpa libronman yaykuyta, *Thoughts on Daniel and Revelation* nisqaman, hinaspa hurquyta imatachus pay nirqan “Daily” nisqamanta, chayqa paganismo kasqanmanta. Chayraykun kay pacha-kutipin huk qari, Willie Whitewan, Prescottwan, Daniellswanpas maqanakuspa sayaq, Larry Smith sutiyuq runa.

¿Pitaq Larry Smith? Payqaqa Uriahpa churinmi, hinaspan yachan imatachus ruwayta munasqankuta, hinaspan taytanwan kuska sayashan: “Diario” nisqaqa paganismom.

¿imataq ruwachkan? “hatun pantayman churay.”

Sapa qhawariykunaqa “sapa p’unchaw” nisqapmanta chaskisqa kanku, chaykunaqa pantaytawan tutayayta apan.

Señor munasqanchá, kay yachachikuykunata Bibliamanta yachayninchiswan qallarispayku chaypi chiqaqchayta qallarispaqa, Ezequiel 28-ta qhawarisun; imaraykuchus, Ezequiel 28-pim Diario nisqapa saphin sut’ita riqsichisqa kachkan. Ezequiel 28qa Luciferpa hatunchasqa kayninmanta parlashan, payqa chayta señalashan; imaraykuchus, Diario nisqaqa Cristopa Santuariopi ministron kasqanta nispa rimayta munashaqtinkum, mana sapallanchu Diario-p chiqaq qhawayninta chaskispanku mana munarqanku, mayqinchus kikin hatunchakuypa símbolon, aswanpas kikinkupa kawsayninkupi chay kikin hatunchakuyta rikuchirqanku. Payqa kallpawan rimarin noqanchispa chawpinchiskunaman pantayta apamunqankuta.

¿Imataq nin, “Hinaspata qawarichisqa kani” nispa? Diosmi kaytaqa payman sut’ita niq.

Hermana Whiteqa allinta entienderqa “Diario” nisqata, hinaspa entienderqataq “Diario” nisqamanta yachachiyqa Cristopa Santuarionpi ministerion kasqanmanta nispanqa hanaq pachamanta qarqosqa angelkunamanta hamusqanmi kasqanta, chaymantaqa pantasqa kaylla hinaspa tutayaylla apamun; hinaspa payqa reqsirqa ñawpaq pionerokunapa sayayninta, “Diario” nisqaqa Paganismota rikuchisqanta, hinaspa “Diario” nisqa qichusqa kaptinmi 1335 wata-profecía pacha qallarisqanta. Chayta yacharqa. Ima nisqankuta kay runakuna munaptinkupas, payqa hukniraymanta kay iskay yachachiykunapa diferencia-ninta yacharqa.

Akllasqa akllakusqakunaqa mana llullachisqa kanqachu, ichaqa kanqanku runakuna akllasqa akllakusqakunawan kuska sayaspa, paykunaqa llullachisqa kanqanku. Akllasqa akllakusqakunaqa yuyaysapa sipaskunam. Mana yuyaysapa sipaskunaqa llullachisqa kanqanku, ¿aw?

Kay pachapi yachaq sipaskunak hina, akllaska runakunatapas llullachiyta munasqa wateqay kashaqtin, yachaq sipaskunakqa Espíritu Santoq lluqsimuyninta chaskishaqtinku, ¿imataq mana yuyaysapa sipaskunakqa chaskinku? 2 Tesalonicensespi nisqa sinchi pantachikuyta. Chaytapas rikusun, Diario nisqawan tupachispa.

—«paykunapaqa kawsayninkumanmi awaykuchkarqanku huk espiritual[ista]-hina rikch’ariyniyuq yuyaykunata, hinaspataq runanchikkunata sumaq yuyayman pusachkarqanku, chaykunaqa atipaspaqa, atikunman chayqa, akllasqa runakunatapas pantachinankupaq.»

¿Imanataq espiritismopa aswan ukhu, tukuymanta ch’usay simin?

Rey Saúlpa willakuyninmanta rimashaqtin, ¿imataq Samuel nirqa? “Hatariyqa layqakuy hinam.” Hatariyqa layqakuymin.

¿Maypinñataq Saul tukukapun?

UYARIQMANTA: Endorpa layqa warmiwan.

Endor llaqta layqawan.

¿Imatataqmi Rey Saulta rurasqa kay ruwaykuna qatita paqarichinampaq, hinaspa Endor llaqtapi layqaman pusarinampaq? Payqa Diospa Simiñanpa patanmanmi kikin siminta churarqa. Imata rurananpaq kasqanta willasqañam karqa, ichaqa ñawpaqmanmi purirqa, hinaspan pay munaqllanta rurarqa.

Espiritualismoq qhepa tukuy aswan uraypi kaqmi kikin rimaykiyta Diospa Rimayninmanta aswan hawaman churay. Chaymantan llapan qallarin. Chayqa layqakuymin.

Layqakuyqa kaymi reqsiy imaynatas Supayqa qanman apanqa paypa kamachikuynin uraman. Imaynatas qanman muspachisunki, chayqa huk layqa siminmi, layqap llullakuywan llullachikuymanta rimashan.

Mayq’aqchasqa kankichis chayqa, piraq ñawpaqta mayq’aqchasqa rikukun? Layqa warmi. Llapan chaymanta qallarin, ñoqa simiyta Diospa Siminmanta aswan hanaqman churaptiy. Chayqa layqakuymi, chayqa hatarikuymi, hinaspa ñoqaqa mayq’aqchasqa karqani. Chaytan Daniellswan Prescottwanpas pasaran.

¿Imayna yuyaykunatataq Daniellswan Prescottwan yaykuchiyta munarqanku kay pasashaqtin? Diariomanta mana allin qhawayta.

¿Imataq sapaq yuyayqa Diario nisqapaq cheqaq qhawaynin? Chayqa paganisimu kasqanmi, hinaspa paganisimuqa kikin hatunchakuy yupaychaymi. Chayqa huk yupaychaymi hanaq pacha cortekunapi qallarisqa, Satanás, Satanás, siminta Diospa Siminmanta aswan hanaqman churaspataq runakunaq historiankuman mana allin kaypa pakasqa misterionta haykuchirqan.

Huchaypa pakasqa kayninqa Satanaspa llamkayninmi, ñoqanchista layqaspa pantachinampaq. Chayqa Satanaspa llamkayninmi, ñoqanchista apaykachaspa rimayninchista utaq paypa rimayninta Diospa Rimayninmanta aswan hanaqman churachinanchispaq.

¿Yuyayniyta qatiwankichu?

Hucha huchallikuyta maskay. Chayqa “Strong’s Concordance”-pi huchallikuyta sut’inchanqa. Chaymanta sapinman uraykachispayki, ¿imaqtaq huchallikuypaq sapin simi? Alpha, alpha. Chaymi Alpha apostasiakuna.

¿Hayk’aqmi Daniellswan Prescottwan kay mana yuyayniyuq qhawariyta kallpachkanku? Alpha Apostasy nisqapa pacha tiempollanpi.

Chaynaqa, ama pantaychu imataq Sister White kaypi nisqanta, “akllasqa runakunatapas pantachiy” nisqamanta hinallataq Ezequiel 28 ñawirisqamanta. Payqa yachqarqan imachus pasashasqanta. Payqa yachqarqan kay “Diario” nisqa imaqa mana doctrinapi pantasqallachu kasqanta, aswanpas chay pantasqa qhawariyta “Diario” nisqamanta willakunayuqkunaqa kikin siminkuta Diospa Siminmanta patanman churayta munasqankuta, hinaspa paykunata chay kasqapi churayta, maypichus layqasqa kanku; chayrayku, Satanaspa makinpi huk yanapananmi kanku, hukkunatapas paykunaq hatarikuyninkuwan layqachinankupaq.

Runakuna nin: “Ay, Ellen Whiteqa, payqa mana ima yuyayniyoqchu Diario nisqapaq.”

Kayqaqa espiritismon. Payqaqa siminta Diospa Siminmanta aswan hanaqman churashqa. Payqa creenmi Diosmanta inspirakusqanta.

Kunan p’unchaypi Adventismo llapampinpi mana allinpa musphay tarpukuna wiñashanku.

Ellen Whiteqa churanmi rimayninta churarin 2520manta pionerokunapa hamutayninman.

Ellen Whiteqa qillqaywan allinchasqanmi Pionerokuna yuyayninta, Danielpa libronpi “Sapa p’unchay” nisqaqa Paganismota reqsichisqanta.