Lógica de Jones

Apocalipsis qillqapa chunka tawayuq umallinpi kaq ñawpaq angelta qatiqnin iskay angelmanta mana t'aqay atina kasqanmanta Jonespa yuyaymanayninqa rumihina takyasqapuni. Chay kimsa angelkunapa qipa waqachiq angelkunawan allichasqa kasqankupi kaq t'inkikuyninta riqsichisqanqa manapuni ima pantayniyuqchu. Mana iskayarayanapaqmi, payqa Apocalipsis qillqapa chunka tawayuq umallinpi kaq kimsa angelkunamantam aswan kallpawan rimarirqan; ichaqa paykunata “mana t'aqay atina” nispa qhawanapaq yuyaymanayninqa paykunap ñawpaqninpi kaq llapan angelkunapaqpas kikillantataqmi allin takyasqa.

Apocalipsis qillqapa chunka tawayuq capitulonpi kaq kimsa angelkunaman yuyayninta churachkasqanrayku, kikinpa yuyaymanaynintaqa manam tukupayninkamachu qatirqa. Tukupaypiqa, ñakariy willakuq pichqa kaq, suqta kaq, qanchis kaq trompetakunata Apocalipsis qillqapa chunka tawayuq capitulonpi kaq kimsa angelkunawan tinkichinanpaq llamkachisqan yuyaymanayninpiqa, trompetakunapa qatiyninta qallariyninman kutichispa, trompetayuq qanchis angelkunamanta ñawpaq kaqkama chayaypas karqam.

Chaynataq qhawarirqani Diospa ñawpaqenpi sayaq qanchis angelkunata; hinaspataq paykunaman qorqanku qanchis trompetakunata. … Hinaspataq qanchis trompetayuq qanchis angelkuna waqaychayta qallarinankupaq wakichikurqanku. Apocalipsis 8:2, 6.

Angelkunapa ñiqinqa “qanchis” trompeta waqachiq angelkunawanmi qallarin, Apocalipsispi angelkunapa ñiqintaq huk ñiqin trompetawan qallarispa, bestiapa markanmanta kimsa ñiqin angelpa paqta nispa willakusqankama hinalla chayan. Jonesqa allintam riqsichin ñawpaq tawa trompetakuna llakiyta willaq qipa kimsa trompetakunamanta hukniray kasqankuta, chay “tawawan kimsa” nisqa profecíapa ñiqichakuyninqa iglesiakunapipas sellokunapipas tarikusqanrayku. Apocalipsis libropi kaq kimsa testigowan kayta takyachisqawanqa, rikuyta akllaqkunaqa unanchahina kaq qanchispa unanchahina kaq tawatawan unanchahina kaq kimsatapas ukhunpi hapisqanta rikuyta atinku.

Huk Sipasqa Tinkuy

Kay qhipa pachapi sut'inchamusqanchikqa kaymi: Apocalipsis chunka tawayuq capitulopi ñawpaq kaqwan iskay kaq angelkunaqa, ñawpaq kaqwan iskay kaq ñak'ariykunapi Islammanta pachata rikuchiq profecíawan kallpachasqa kanku, kinsa kaq angelpa kallpachakuyninñataqmi kinsa kaq ñak'ariy 9/11 p'unchawpi hunt'akusqanwan ruwakun. Jonespa tinkuchisqanqa (payqa ñuqapa yuyayniyta mana sut'incharqanchu chaypas) kaytam sut'inchan: Apocalipsis pusaq capitulopi ñawpaq kaq trompetayuq angelmanta Apocalipsis chunka hukniyuq capitulopi kinsa kaq ñak'ariypa trompetankama kaq llapa angelkunaqa Apocalipsis chunka tawayuq capitulopi kinsa angelkunawan mana t'aqay atina tinkisqa kanku. Profecíapa huklla siq'in ukhupi kaq unanchakunam kanku. Sapa angelpa unanchasqan imaymana ruwaykunata hamut'anapaqqa, chay hinam riqsisqa kananku. Chaynaqa, imaynam qanchis iglesiakuna, sellokuna, trompetakunaqa qanchis yupayta, hinallataq qanchispa llapan unanchakuynin ukhupi (iglesiakuna, sellokuna, trompetakuna) tawa yupaypa kinsa yupaypawan unanchantapas rikuchinku, chay hinallataqmi qanchis trompetayuq angelkunamanta ñawpaq kaqmanta kinsa kaq angelkamapuni chayaq angelkunapa siq'inqa hukllapi qhawarisqa kanan. Kayqa chunka hukniyuq angelkunapa siq'intam sut'inchan.

Kimsa angelkuna, Apocalipsis chunka tawayuqpi rikuchisqa, Millerita-kunapa willakuyninpaqmi kanku, chaymi willarqa taripay kichasqa kasqanta; chaymanta qhipamanqa, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa willakuyninmi, taripay wichq’akuyta willakuspa.

Qanchis trompetakunaqa rikuchinku atiykunata Diospa providencial kayninwan llamk’achisqanta, inti yupaychayta obligaspa sayachiq nacionkunaman juicio apamunapaq.

Ñawpaq tawa waqra qapariykunakqa qawachin Kunti Roma suyupa aswan-aswan wañuyman chayasqanta wata 476 kama.

Pichqaq kaqtaq suqtaq kaqtaqmi reqsichinku Inti llaqtapi Roma nisqapa tukukuyninta, 1449 watamanta 1453 watakama.

Kimsa qhipa waqaychasqa trompetakunaqa kimsa llakikunaq Islamninta sut’ichanku.

Apocalipsis libropa chunka kaq capitulonpi rikuriq angelqa Cristom; paymi kuyuriyta qallariyninpi kallpachanampaq uraykamun, hinaspataq Apocalipsis libropa chunka pusaqniyuq kaq capitulonpi hukmanta uraykamun kuyuriyta tukukuyninpi kallpachanampaq.

Qanchis kaq trompetaqa 1844 watapi, octubre killapa 22 p'unchawninpi waqayta qallarirqan, taripay qallariyninpi; chay taripayqa unanchaypa hunt'akuynin kaq Huchamanta Pampachachikuna P'unchawmi. Jubileo trompetaqa Huchamanta Pampachachikuna P'unchawpim waqachisqa kanan karqan. Chayrayku, taripaypiqa iskay trompetam waqachikun: Jubileo trompetawan qanchis kaq trompetawan.

Chaymi qanchis kaq killapa chunka kaq p’unchayninpi jubileo waqrapa qapariyninta waqyachinki; pampachakuy p’unchayninpi tukuy suyuykichispi waqrata qapariychinkichis. Hinaspa pichqa chunka watata ch’uyaqchaspa, llapa suyuykichispi llapa chaypi tiyaqkunaman kachariyta willakuychis: chayqa qankunapaq jubileo kanqa; sapankama runa kutimunqa herenciankaman, sapankama runa kutimunqa ayllunkaman. Chay pichqa chunka wata qankunapaq jubileo kanqa: mana tarpunkichischu, mana kikillanmanta wiñaqta allankichischu, nitaq mana pallankichischu mana rutusqa vidniykipa uvankunata. Levítico 25:9–11.

Leviticopi qatiq p’anqapi tarikusqa contexto, Israelpa “qanchis kutita” ch’iqichisqa kayninta reqsichin, chayqa rikuchisqa kachkan chay versículokunapi, paykunaqa pusanku Jubileo waqra waqachiyta Yompi Expiación nisqa p’unchawpi.

Rimay Israelpa churinkunaman, hinaspa ninki paykunaman: Qankuna haykuqtiykichik chay allpaman mayqintachus qankunaman qusqayki, chayqa allpa samasqa sábadoyta waqaychanqa Señorpaq. Soqta watakuna tarpuyki chakraykita, soqta watakunataq podayki uvasniyuq huertaykita, hinaspa pallayki rurunkunata. Ichaqa qanchis kaq watapiqa allpapaq kanqa samay sábado, Señorpaq sábado: ama tarpuychu chakraykita, amataq podaychu uvasniyuq huertaykita. Cosechaykimanta kikillanmanta wiñaqtaqa ama rutuychu, amataq pallaychu mana podasqa uvaykipa racimunkunata: allpapáqmi samay wata kan. Allpapa sábadontaqqa mikunapaqmi kanqa qankunapaq; qampaq, sirviqniykipaq, warmi sirviqniykipaq, minkasqa llamkaqniykipaq, hinaspa qanwanta kuska tiyaq huñu runapaqpas; uywaykikunapaqpas, allpaykipi kaq salqa animalakunapaqpas, llapa mirayninqa mikunapaq kanqa. Hinaspa yupaykuy qampaq qanchis watapa sábadonta, qanchis kuti qanchis watata; chay qanchis watapa sabadokunapa tiempontaqqa qampaq kanqa tawa chunka isqun watakuna. Levítico 25:2–8.

Millerqa reparaspa, iskay chunka suqta qillqapi Israelpa allpapa samana p’unchayta p’akispan taripanakusqanmanta, huk p’unchay wata kasqanmanta kamachiyta churarqa; hinaspa tarirqan huk wata kimsa pachak suqta chunka p’unchayniyuq kasqanta, hinaspa qanchis kuti kimsa pachak suqta chunkaqa iskay waranqa pichqa pachak iskay chunka wata kasqanta, rimanakuyta p’akisqankumanta muchuyninpaq. Chaymi ñawpaq profetik chiqaq kayta pay tarirqan. Chayqa chay chiqaqkunapa cimientonmi, Kristuqa Millerpa llamk’ayninwan churasqan cimientota hunt’aspa. Jubileopa kornetanqa qispichiypa, libre kaypa willakuyninmi.

Qanchis kaq trompetaqa kinsa kaq ay haqaypi Islammi.

Ichaqa angelpa rimayninpa p’unchayninkunapi, qanchis kaq angel waqaych’ayta qallarisqan pacha, Diospa pakasqa yachayninqa hunt’asqa kanqa, imaynachus kamachiqnin profetakunaman willarqan hina. Apocalipsis 10:7.

Islampa qanchis trompetanqa huk hawamanta profetiku chiqaqmi, Jubileo trompetataq iñiypi chaninchasqa kaymanta ukhuprofetiku chiqaqmi—huchamanta qispichiypaq, chaytaq Sister White nisqanman hina, cheqaqpi kinsa kaq angelmi. Qanchis trompeta waqamusqan pacha ukhupi, “qhampiqpi Cristo kashan, gloriaq suyaynin” nisqa pakasqa yachayqa hunt’asqa kanqa, Cristoq Divinidadninta huk pachak tawa chunka tawa waranqakunapa runa kayninwan huñuchkaptin. Chaypacha Diospa sellonta chaskiqkunaqa waqaychana willayta trompeta willay hina willakuyanqaku, kinsa kaq llakikuynin hina rikuchisqa, hinaspataq kinsa kaq angelpa waqaychanan hina. Kinsa kaq llakikuyqa kallpachan kinsa kaq angelpa willayninta, maypachachus angelqa, Jesucristo kasqanmantapas mana pisi personajeyuq, makimpi huk willayniyoq uraykamun.

Ñuqanchik riqsispaqa, chayqa ñawpaq ñaqa iskay ñaqa waqaychasqakunaq pacha-profesíam kasqanta, ñawpaq angelpa willakuyninta kallpachasqanta; hinaspa kinsa ñaqa waqaychasqapa profesían kinsa angelpa willakuyninta kallpachasqanta, chaymi trompetakunata reqsichkanchik hinataq: “Domingota kamachisqankuman kutichisqa Roma pataman apamusqa taripaykuna” nispa. Chay providencial taripaykunaqa, aswanraq qhipa kinsa ñaqa waqaychasa trompetakuna, Apocalipsis chunka tawañiyuqpa kinsa angelkunaq waqyay willakuyninwan tupachkanku hinaspa parallelakun. Iskay ñaqa waqaychasqa hinaspa iskay angel Millerita historiapi; kinsa ñaqa waqaychasqa hinaspa kinsa angel pachak tawa chunka tawayuq waranqakunaq historiapin. Ñawpaq pacha historiapi ñawpaq hinaspa iskay angelkunapa, taripay kicharisqanmanta willakuymi kallpachasqa karqa Islampa ñawpaq hinaspa iskay ñaqa waqaychasqakunapa hunt’asqanwan. Tukukuy pacha historiapi kinsa angelpaqa, taripay wisq’akusqanmanta willaq willakuymi kallpachasqa karqa Islampa kinsa ñaqa waqaychasqapa hunt’asqanwan.

Qallariyninpipas tukukuyninpipas kallpachakuyqa rikuchisqa karqa Apocalipsis chunka kaq, chunka pusaqniyuq kaq angelwan, “pim chayqa mana aswan pisi personajechu Jesucristo-manta.” Islam-pa hawapi willakuyninpas juiciopa ukhupi willakuyninpas hawapi kinsa kaq ay tukukuq trompetanmi, juiciopa ukhupi willakuynintaq kinsa kaq angelpa trompetanmi. Islam-pa hawapi trompetanqa iskay waranqa pichqa pachak iskay chunka watakunapa profecianmi, kinsa kaq angelpa ukhupi trompetantaq iskay waranqa kinsa pachak watakunam. Iskayninkuqa chayamuspa waqyarirqanku wañusqakunapa juicionpa kichariyninpi, hinaspataq iskayninkuqa hukmanta chayamuspa waqyarirqanku kawsakkuqkunapa juicionpa kichariyninpi.

Apocalipsis chunka kaq angelqa uraykamurqa 1840 watapi agosto killapa chunka hukniyuq p’unchawninpi, Islammanta willakuy qelqasqa profecía hunt’akusqanman hina; chayta ruwaspanmi, chay angelqa rikuchirqa Apocalipsis chunka pusaqniyuq kaq angelpa uraykamuyninta, Islammanta huk profecía hunt’akusqanwan. Diospa taripayninqa domingo ley nisqapa hatarikuyninpaq 321 watapi, hinaspa yapamanta 538 watapi, soqta ñawpaq trompetakunawanmi rikuchisqa; paypa taripaynintaq utqayllamanta hamuq domingo ley nisqapa hatarikuyninpaq qanchis kaq trompetawanmi rikuchisqa, chaymi kinsa kaq ay y también kinsa kaq angelpas. Taripay qallariymanta waqyay willakuynin 1844 watapi octubre killapa iskay chunka iskayniyuq p’unchawninpi, hinaspa kawsakkunapa taripayninmanta waqyay willakuynin 9/11 p’unchawpi, iskayninkuqa qanchis kaq angelwanmi kallpachasqa karqa, Jonespa churakusqan qatiqninpi hina. Soqta trompeta angelkuna pusaqniyuq hinaspa isqunniyuq capitulokunapi; chaymanta chunka kaq capitulopi uraykamun angel, payqa mana pisiyachisqa personajeychu, aswanqa Jesucristo kikinmi. Paymi angelkunapa qatiqninpi qanchis kaq, paypa qhepanta chunka hukniyuq kaq capitulopi hamun kinsa kaq ay, chaymi qanchis kaq trompeta, 1844 watapi waqaychayta qallarirqa, ichaqa angelkunapa seriepi pusaq kaqmi, chaymanta pusan Apocalipsis chunka tawan-niyuqpi isqun, chunka, hinaspa chunka hukniyuq angelkunaman.

Kimsa kaq ángelpa willakuyninqa manam ñawpaq kaq huk ñiqin angelkunapa, iskay ñiqin angelkunapa willakuyninkunamanta sapanchayta atinkichu; ichaqa manam Diospa qanchis trompetankunamanta, apostasiaman taripaq juzgamientonmanta, t’aqayta atinkichu. Apocalipsis qelqapa pusaj kapitulopi tarisqa juzgamientopa ñawpaq tawa trompetankuna riqsichin Constantinoq 321 watapi ñawpaq Domingo p’unchaw kamachiynta ruwasqan qhepamanta Roma Occidentalpa aswan-aswan chinkayninta, hinallataq qallarin 330 watapi imperiota inti lloqsiyman hinallataq inti haykuyman rakisqanmantam.

“May pachapi suyunchik, kamachiq tantanakuykunapi, runakunaq yuyayninkuta watananpaq kamachikunata ruranqa, religiónpi hayñinkunamanta, domingo p’unchayta waqaychanankupaq kallpachaspataq, qanchis kaq p’unchay Samana Samanata waqaychaqkunapaq ñak’ariy apaq atiyniyuqta churaspataq, Diospa kamachinmi, llapa imapaq hina kaqman hina, suyunchikpi mana valiqman tukusqa kanqa; hinallataq llapa suyupaq apostasiam qhipanta llapa suyupaq thuñiywan qatipasqa kanqa.” Review and Herald, 18 diciembre, 1888.

Huk suyupa iñiyninmanta t'aqakuynin chay suyupa thuñiyninta apamunanmanta kamachiq yuyayqa Constantinopa suyunpi hunt'akurqan, 476 watakama Inti chinkay lawpi kaq Romata tukuchiq ñawpaq tawa trompetamanta pacha. Inti lluqsiy lawpi kaq Romaqa 1453 watapi tukukurqan, ichaqa profeciaman hinaqa 1449 watapi julio killapa 27 kaq punchawninpiña suyu hina kikinmanta kamachikuy atiyninta chinkachisqa karqan. Huk tutallapi thuñichisqa Babiloniamanta hukniraytan Romaqa, inti chinkay lawpi kaqpas inti lluqsiy lawpi kaqpas, pisi-pisimanta tukuchisqa karqan. 476 watakama ñawpaq tawa trompetawan Inti chinkay lawpi kaq Romapa chinkayninqa tawa trompetawan Estados Unidospa chinkaynintam unanchan; chayqa huk ñiqipiqa 1798 watapi qallariq, domingo punchawmanta kamachiy chayamuptin tukukuq Estados Unidospa tawa miray mit'ankunatam unanchan. Chay tawa miray mit'akunaqa Adventismopa tawa miray mit'ankunawanmi tupanku; chaykunataqmi Apocalipsispa iskay kaq umallinpi kaq ñawpaq tawa iglesiakunawan, Ezequielpa pusaq kaq umallinpi aswan-aswan millayyaspa riq tawa millay ruwaykunawan, Joelpa qillqanpi tawa mit'api chayamuq ch'illikakunawanpas tupanku.

Kaymi nin Señor Diosmi ninqa: ¡Imaniraykum aswanraq, Jerusalénman chay tawa sinchi taripayniykunata kachamusaq chayqa, espadata, yarqayta, millay uywakunata, unquy onqoytawan, runatapas uywatapas chaymanta kuchunaypaq! Ezequiel 14:21.

Pichqa kaqwan suqta kaq trompetakunaqa Inti lluqsimuy lawpi kaq Romatam urmachirqanku, hinaspa Inti lluqsimuy lawpi kaq Romaqa, Inti yaykuy lawpi kaq Romawan profeciapi kaq tinkuyninman hina, estadotam unanchan. Inti yaykuy lawpi kaq Romaqa iglesiatam unanchan. Inti yaykuy lawpi kaq Romaqa Estados Unidos suyutapas unanchanmi; chay suyuqa ñawpaqta atipasqa kan, Inti yaykuy lawpi kaq Roma atipasqa karqan hina.

“América, hinaspa qhispisqa yupaychay libertadpa allpan, Papadowan hukllakuspa yuyayman ch’aqwayta churaspa runakunata llulla samana p’unchayta yupaychanankupaq kallpachaspa, chayqa kay pachapi llapa suyukunapi tiyakuq runakuna paypa ejemplonta qatinqaku.” Testimonies, volumen 6, 18.

Ñawpaq tawa trompetakunaqa Amerikapa historianninpim tawa miraykunata rikuchin, hinaspa Estados Unidos urmaykuptin, Daniel chunka hukniyuqpa tawa chunka hukniyuq versiculopi nisqa hatun sumaq allpaqa chayraqmi urman, hinaspa qhipa hark’ayninqa Egipto, kay pachapi wakin llaqtakunapa unanchan. Naciones Unidas, chunka reykuna kasqankurayku, chaymantam qanchis kaq reinonta papadoman qusqankumanta acuerdankuña, Revelación chunka qanchispi nisqahinataq, “huk pisi pachakama—huk hora.” Kayqa Herodespa p’unchaynin raymipi pasakun, maypichus kuskan reinonta qonanta prometen. Herodespa p’unchaynin raymipi, chay horapi qelqasqa makin rikurimun perqakuna yesopi, hinaspa Belsasar wañuchisqa kachkan. Chay horaqa domingo kamachiypi chayamun, hinaspa runakunapa gracia pacha tukukuyninkama sayan. Qanchis kaq reinoqa atipasqam, Constantinopla perqakuna 1453 watapi urmayninwan unanchasqa hina. Estados Unidospi domingo kamachiymanta, 1449 nisqawan unanchasqa hina, Constantinopla urmayninkama 1453 watapi, tawa simbólico watakuna kanku. Papadokunaqa wañuy apaq ch’akiyta 1798 watapi chaskirqan.

Daniel chunka huk versículonpi papadokuna urmarqan 1798 watapi, pacha tukukuypa tiempompi. Chaymanta urqu suyuq reyñinqa urmarqan 1989 watapi, pacha tukukuypa tiempompi. Estados Unidosqa urman versículo hukniyuq chunka hukniyoqpi, Egiptoqa urman versículo hukniyuq chunka iskayniyoqpi, papadokunaq atiyñintaq kutimun iskay kaq, tukuypaq urmayninqaman versículo hukniyuq chunka pichqayoqpi.

“Naciónkunapa hatariyninmanta urmayninmanta, Danielpa librunpi hinaspa Apocalipsispi sut’inchasqa kasqanman hina, yachakuytaqmi imayna mana allinpaq kasqanta llapa hawallapi rikuchikuq, kay pachapa hatun kayninqa. Babilonia, llapa atiywan hinaspa hatun k’anchayninwan, mayqin rikch’akuynintapas kay pachanchikqa manan chaymanta qhipamanqa hayk’aqpas rikurqanchu,—atiy hinaspa hatun kay, chay p’unchaykunapi runakunapaqqa sinchi sayaq, unaypaq takyaq hina rikurirqan,—ancha hunt’asqataqmi chinkapusunña! “Qurapa t’ikahina,” wañusqan. Santiago 1:10. Chayhinataqmi Medo-Persia qhapaq suyuqa chinkarqan, hinaspa Grecia nacionpa hinaspa Romapa qhapaq suyunkunapas. Chayhinataqmi tukukuq tukuy ima mana Diosniyuq cimentunpi sayasqa kaq. Sapallanmi sayanman chay imapas Paypa munayninwan huñusqa kaq, hinaspa Paypa kasqanta rikuchiq kaq. Paypa kamachikuyninkunallanmi kay pachanchikpi sapa kuti mana kuyukuq kaqkunaqa.” Profetas y Reyes, 548.

Chusku tawa chunka hukniyuqpi rimasqapi, Estados Unidospa urmaynin (llulla willaq) 1449 watapi rikuchisqa karqan; chusku tawa chunka iskayniyuqpi rimasqapi, Egiptopa urmaynin (amaru) 1453 watapi rikuchisqa karqan, hinaspapas papakuna kamachiy (sallqa uywa) yanapaqniyuq mana kaspa tukukuyninman chayan, 1798 watapi rikuchisqa hina. Llulla willaqpas amarupas trompeta atiyniyuqkunawan urmachisqa kanku, sallqa uywataq amaru atiyniyuqwan urmachisqa kan.

Tawa yupayqa huk qhapaq suyupa t'aqakuspa tukukuyninpa unanchanmi. Alejandropa qhapaq suyunqa tawa qhapaq suyumanmi t'aqakurqan, Egiptoqa tawa kaq miraypi Puka Mama Quchapim urmaykurqan, Israeltaq Ezequiel libropa pusaq kaq capitulonpi willasqa tawa kaq millay ruwaypi intiman k'umuykuchkan. Allpamanta lluqsimuq bestiapi kaq protestantismopapas republicanismopapas tawa mirayninkunaqa 1798 watapim qallarirqanku, pisi pachallamanta chayamunan domingo p'unchawmanta kamachiypitaqmi iskaynin waqrankunapaqpas tukukunqaku. Ezequiel libropi willasqa Jerusalénman chayamuq tawa sinchi taripaykunaqa Estados Unidosman chayamuq tawa taripaykunatam rikuchinku; Bibliapa profecianpi kaq suqta kaq qhapaq suyuman chayamuq chay tawa taripaykunataq 1449 watamanta 1453 watakama kaq tawa watakunatam unanchanku, chay pachapitaq Bibliapa profecianpi kaq qanchis kaq qhapaq suyuqa Tiro llaqtamanta qhilli warmipa kamachikuyninpa uranpi kaq iglesiawan estadopa tinkinakuyninpi qhapaq suyunpa chawpinta papadoman qunanpaq arinin.

1449 watamanta 1453 watakama tawa wataqa qanchis kaq qhapaq suyuqa domingo kamachiypi tukukuyninta rikuchin, hinallataq pusaq kaq qhapaq suyupas domingo kamachiy manta prueba tukukuq kama tukukuynin pacha kasqanta rikuchin. Egipto atipayqa, mayqinchus kay pachapas, hinallataq papadoman qusqa dragónpas kachkan, 1449 watamanta 1453 watakama tawa watawan unanchasqa pacha qallariyninpi huk fractal nisqa hina kachkan. Kaymi Constantinopla urmayta domingo kamachiywan reqsichin, hinaspataq yapamanta Miguel sayariqtin. Miguel sayariqtinqa tawa angelkunaqa qispichisqa yachachiyman hina hunt’asqa kachkanku.

Rikurirqani tawa angelkuna tawa wayrakunata hark’asqankuta, Jesúspa llank’anan santuaripi tukukama; chaymantataq qhipa qanchis ñak’ariy plágakuna hamunqa. Early Writings, 36.

Alexanderpa qapaq suyunpa tawa rakikuynin, inti chinkaypi kaq Romaman tawa trompetakuna, inti lluqsiypi kaq Romaman kacharisqa tawa wayrakuna, Jerusalénman tawa sinchi muchuchiykuna, mana pipas yanapaq kachkaptin papapa kamachikuynin tukukuptin kacharisqa tawa wayrakuna. Profecíapa kay unanchankunata rikuchispañaqa, iskay ñiqin ñakariymanta yuyaymanasunchik, chayta pisi pachallamanta hamuq domingo punchawmanta kamachiypa pachanman tupachispa.

Florencia Hatun Tantanakuy

1439 watapi, Florencia Consejope (Florencia Unión nisqapas sutichasqa), Iglesia Ortodoxa Orientalpa representantekuna (Emperador Bizantino Juan VIII Palaiologoswan, Constantinopla Patriarcawan pusasqa) Iglesia Católica Romanawan huk formal unión decreto-ta firmarqanku. Paykuna acuerdorqanku Roma Papa-ta llapa Iglesiapa uman hina (aswan hatun kamachiq atiyniyuq autoridad hina) riqsichiyta.

Qharinqaqa warmipa umanmi, imaynachus Cristoq iglesiapa uman kasqan hina; payqa cuerpopa Salvadorninmi. Efesios 5:23.

Yupaychasqa Niceno-simi yachachiyqa

Emperadorta Patriarcawanpas “Filioque cláusulata” Niceno Credopi chaskirqanku, chayqa Niceno Credoman yapasqa kasqanmi, nispa Santu Espírituqa Taytamanta hinallataq Churimantapas lluqsin. Niceno Credoqa hukninmi aswan hatun ancha mast’arisqa rimaykunamanta, católica iñiypa historiampi. Niceno Credoqa católica iñiypa sonqonpi kaq yachachikuykunapa formal pisiyachisqa huk huñuymin. Qallariyninpiqa qelqasqa karqa Jesucristo pichus kasqanmanta cheqaq kayta amachanapaq. Watapi 325, hatun ch’aqway paqarirqan, Arius sutiyoq sacerdotepaq yachachisqanrayku, nispa Jesusqa Dios Taytapa rurasqan kasqanta hinallataq mana hunt’asqa Dioschu kasqanta.

Emperador Constantinoqa chay sasachakuyta allichanapaqmi Niceapi Ñawpaq Conciliota huñuchirqa. Chay concilioqa Jesus tukuy kayninpi Dios kasqanta, Taytawan “kikin kayniyuq” kasqantam kallpawan takyachirqa. Iñiy Willakuyqa qhipamanmi, 381 watapi Constantinoplapi Conciliopi, astawan mast'arisqa karqa. Kaypiqa Nicea Iñiy Willakuy ñawpaq kaq Constantinoq wiñay kawsayninpi takyachisqa kasqanta, hinallataq qhipa kaq Constantinopaq sasachakuy kanan kasqantapas yuyarina; chay qhipa Constantinoqa chunka hukniyuq kaq Constantinom karqa, inti lluqsimuy lawpi kaq Bizantino Imperiopa qhipa emperadornin. Ñawpaq kaq Hatun Constantinomantaqa Bibliapa profecíankunapi kutin kutinmi rimasqa kachkan. Payqa inti lluqsimuy imperiopa qallariyninpi kamachiqmi; chayraykum inti lluqsimuy imperiopa tukukuyninpi kamachiqpa unanchan. Profecíata yachaq runaqa, alfa hinaspa omega nisqa kamachiq yuyayta unanchan chayqa, Nicea Iñiy Willakuy qallariy pachaq wiñay kawsayninpipas tukukuy pachaq wiñay kawsayninpipas huk t'aqa kasqanta yuyarinanmi.

381 watapi, Nicenopi Iñiypaq Rimaynin musuqmanta allichasqa karqan Purgatoriomanta yachachiywan, Eucaristíamanta yachachiywan, hinallataq Eucaristiapaq mana pukuchisqa tantata llamk’achiyta chaskispa, chayqa Latin runakunapa ruwaynin karqan. 381 watapi Credopis Católicokunapa original huchamanta hinallataq wañusqamanta qhepapi kawsaymanta unanchayninta chaskirqan. Tukukuyninpi kay hatun rimaywanmi tukukurqan: “Noqaykupas sut’inchayku hatun apostólicopa seesninwan Romanopa Pontíficen tukuy pachapi ñawpaq kamachiq kasqanta, hinaspataq Cristopa chiqap vicario kasqanta.”

Florencia Hatun Tantanakuypi huk musuqchasqa rikch’ayninmi firmakurqa 1439 wata, julio killapa 6 p’unchawninpi, Constantinopla llaqtam 1453 watapi Otomano Turkokunaman urmaqtinmanta 14 wata ñawpaqta. Say tinkiyninqa ancha sinchi política ñit’isqa kasqan ukhupi firmakurqa. Imperio Bizantinoqa ancha llakiywanmi kasharqa Inti hayk’umuq Otomanokunapa contranpi Occidente lawmanta soldadokuna yanapakuyninta maskhaspa. Griego delegadokuna wasinkuman kutimusqankumanta qhipamanqa, say rimanakuyqa kallpawanmi chinkachisqa karqa Inti lawpi ashkha klerokuna, monjekuna, hinallataq llapa runakunapaq. Ashkha obispokuna, mayqenkunachus chayta firmarqanku, qhipamanmi yanapayninkuta qechurqanku. Say tinkiyninqa manam hayk’aqpas hunt’asqa churakusqachu, hinallataq qatiq watakunapim Inti Ortodoxa Iglesiapaq sut’inchasqa mana allinchasqa karqa. Constantinopla llaqta 1453 watapi urmaqtinqa, say tinkiyninqa ñam ruwasqapi urmanakusqa kasharqa. Historiadorkunam achka kutipi willakunku kayqa huk política tinkiynin kasqanta, teología, cultura, hinallataq runa masipa ukhu ukumanta sinchi hark’ayrayku mana atisqa tukusqanta.

325 watapi Nicaeapa Ñawpaq Concilionpim Nicaeapa Iñiy Willakuynin chaskisqa karqa. Chayqa 330 watamanta pichqa wata ñawpaqpi unanchasqa kachkan; chay 330 watapim Danielpa chunka hukniyuq kapitulonpi, iskay chunka tawayuq versikulonpi huk “pacha” hina unanchasqa 360 watakuna tukukurqa.

Payqa allin kawsaywan yaykunqa, suyupaq aswan qapaq hallp’ankunamanpas; hinaspan ruwanqu qaqarisqankuna mana ruwasqanta, nitaq ñawpaq taytankunap taytankunapas mana ruwasqankuta; payqa paykunaman rakinqa apasqa qillqakuna, saqe, ima qapaq kaykunatapas: arí, sinchi pukllanakunapaqpas yuyayninkunata wakichinqa, huk pisi pachakama. Daniel 11:24.

Cristo manaraq paqarimuptin 31 watapas, 330 watapas, Danielpa chunka hukniyuq capitulonpa iskay chunka qanchisniyuq hinaspa iskay chunka isqunniyuq versiculonkunapi nisqa “churasqa pachata” rikuchinku.

Kay iskaynin reykunapa sonqonkunaqa mana allinta rurayllapaqmi kanqa, huk mesa patapin llullakuykunata rimankaq; ichaqa chayqa manam allinpaq lluqsinqachu, imaraykuchus tukukuyninqa churasqa p’unchawllapim kanqa. … Churasqa p’unchawpi kutimunqa, uray llaqtaman hamunqa; ichaqa manam ñawpaq kaqhinachu kanqa, nitaq qhipa kaqhinapas. Daniel 11:27, 29.

Inti lluqsimuy lawpi kaq Romapa profecía siqinpa qallariyninta (330) hinaspa tukukuyninta (1449–1453) Constantine sutiyuq ñawpaq kaq hinaspa qhipa kaq emperadorkunam unanchanku. Bizancio Qhapaq Suyu nisqa Inti lluqsimuy lawpi kaq Romapa profecía siqinpa alfan hinaspa omeganqa, Cristo manaraq paqarimuptin 31 watapi kaq Actium awqanakuymanta 330 watakama Roma Qhapaq Suyupa tukuyta llallispa kamachikusqan kimsa pachak suqta chunka watakunapa tukukuyninwanmi t'inkisqa kachkan, chay siqitaq chaymanta 1453 watakama qatin. Cristo manaraq paqarimuptin 31 watapi kaq Actium awqanakuy ñawpaqtam Mark Antonywan Augustus Caesarwan huk mesallapi llullata rimarqanku, ichaqa chay llullakuykunaqa mana ñawpaqman purirqanchu. 330 wata ñawpaqta, 325 watapim, Nicea Iñiy Willakuy chaskisqa karqan. 1453 wata ñawpaqtaqa chay kikillan Nicea Iñiy Willakuypa musuqchasqa qillqanmi chaskisqa karqan. Cristo manaraq paqarimuptin kaq 31 wata ñawpaqtam suyu kamachiypi kaq iskay runakuna huk mesallapi llullata rimarqanku. 325 watapim iñiymanta llullakuykuna huk mesallapi rimakusqa karqan. Chay iskay testigokunam 1439 watapi Florencia Concilionpi chaskisqa suyu kamachiymanta hinaspa iñiymanta llullakuykunata riqsichinku. Chay musuqchasqa Nicea Iñiy Willakuyqa Hukllachakuypa Kamachikuynin nispa sutichasqa karqan.

Huk mesallapi llulla rimaykunapa ñawpaq ñan unanchanqa Cristopa paqarimuynin ñawpaqninpi kaq 31 watamanta ñawpaqta rikurirqan, hinaspa wakakunata yupaychaq Romapa iskay suyukamay taqankunapurapim karqan. Chay llulla rimaykunapaq churasqa pachaqa Cristopa paqarimuynin ñawpaqninpi kaq 31 wata karqan, chaypiqa Romapa unanchan kaq Augustusmi Egiptopa rantinpi kaq huk qariwan huk warmipa huñukuyninwan churanakurqan. Llulla rimaykunapa iskay ñiqin huñunqa 325 watapi karqan, chaypaq churasqa pachaqataq 330 wata karqan. Llulla rimaykunapa kimsa ñiqin huñunqa 1439 watapi karqan, chaypaq churasqa pachaqataq 1449–1453 watakuna karqan. 1439 watapi mesapi kaqkunaqa Inti Chinkay Romapawan Inti Lluqsiy Romapa rantinkunam karqanku; Inti Lluqsiy Romaqa iñiymanta huk yuyaymanasqa rimayta chaskispa, suyukamaypi huk munasqanman chayayta maskachkarqan. Cristopa paqarimuynin ñawpaqninpi kaq 31 wata, chaymanta 330 wata, hinaspa 1453 wata nisqakunapa qatiyninqa Romapa siqin kimsa kuti churakusqanta rikuchin.

Mark Antonywan Cleopatrawan huñunakuyninkupa llaqta kamachiypi apamusqan ch'ikiqa 325 watapi arrianismo nisqa pantasqa yachachiypa espiritu kawsaypi apamusqan ch'ikipa ñawpaq unanchan karqan, chayñataq 1439 watapi Islam iñiyniyuq turkukunapa llaqta kamachiypi iñiypipas apamusqanku ch'ikipa ñawpaq unanchan karqan.

Nicea Iñiykuna Qelqapi yachachikuykuna llullakuykuna kanku, chaykunapiqa manam ima cheqaq kaypas kanchu. 1439 wata, julio killapa 6 punchawninpi, Florencia Tantanakuypi firmasqa qelqaqa “Huñunakuy Kamachikuy” nisqa sutinwan reqsisqa karqa, hinaspataq chay kikillan llullakuykunata astawanraq reqsinakurqa. 1439 watapi chay kachakukuna Constantinoplaman kutimuspanku, piñakuywan hinaspa traicionmanta tumpasqa simikunawanmi tinkunakusqaku. Kay rimaymi maymanpas purirqa: “Papaq mitranmantaqa aswan allinmi turcokunaq chukullun.”

Huk t’aqanakuyqa aswanraq qillqasqa karqan imaraykuchus Bizantino Qhapaq Apuqa ancha llakiywanmi qhawaq karqan Occidente llaqtakunamanta soldadokuna yanapakuyninta Otomano runakunapa contranpi. Pisi, icha mana ima soldadokuna yanapakuypas hamunanchu sut’iman rikuriptin, t’aqanakuyta yanapaqkunaqa chinkarparirqanku. 1450–1451 watakunapi, achka Inti lloq’e sinodokunam t’aqanakuyta mana chaskirqankuchu, chaymanta Constantinopla llaqta 1453 watapi urmaykuptin, t’aqanakuyqa tukuy hinantinpi saqisqa karqan. Florencepi Unión nisqa Decretopa qhipa tukukuyninqa Iglesia Ortodoxa Orientalpa yuyayninman hina huk concilio pantasqa, mana chaskisqa kasqanmi. Mana allinchasqa kasqantachu reqsinku. Ichaqa Iglesia Católica Romanaqa kunankamapas allinchasqa concilio ecuménico kasqantam qhawarin.

Iskay ñiqin ñakariypa profecíapi rikuchisqa imayna kayninkuna kimsa ñiqin ñakariypa wiñay kawsayninpi imayna yapakusqanta hamutananchikpaqmi yuyaykunata tinkuchichkanchik. Huk ñiqin ñakariymanta pachak pichqa chunka watayuq profecíaqa 1299 watapa julio killanpa 27 kaq punchawninpi qallarirqan, 1449 watapa julio killanpa 27 kaq punchawninpitaq tukukurqan.

1449

Constantine XI Palaiologosqa 1404 watapi paqarirqan, 1449 watapi enero killamanta 1453 watapi mayo killapa 29 punchawninkamapas kamachirqan. Paymi Inti lluqsimuy lawpi kaq Roma (Bizantino) Qhapaq Suyupa qhipa qhapaqnin karqan; chay suyuqa 1,100 watata yalliq unaymi karqan. 1453 watapi Otomanokuna Constantinople llaqtata muyurispa awqaptinku, payqa yaqa 7,000manta 8,000kama amachaqkunallawanmi llaqtapa amachayninta sinch'i sunquwan pusarqan, Mehmed II-pa 80,000manta aswan runayuq awqaq huñunman sayapakuspa. 1453 watapi mayo killapa 29 punchawninpi, Constantinople llaqta tukukuyninpi atipasqa kaptinmi, llaqtapa muyuriq pirqankunapi awqanakuchkaspa wañurqan. Ayantaqa manam hayk'aqpas mana iskayrayaypaq hina riqsirqankuchu. Paypa wañuyninmi Roma Qhapaq Suyupa tukukuyninta unanch'arqan (chay suyuqa Cristo paqarimuyninmanta 27 wata ñawpaqta Augustuspa kamarisqan qhapaq suyupa qhipa chiqalla qatiyninmi karqan).

Payqa yuyarinakunanmi Griega historiapi hinallataq Ortodoxa tradiciónpi hina huk qhari sunquyuq héroe hina — ñawpaq rimaykunapi achka kuti sutichasqa “Mármol Emperador” nisqa (chay iñiyqa pay huk p’unchaw kutimunqa Constantinopla llaqtata qispichinampaq nisqaqa).

John VIII Palaiologos (1392–1448) Bizancio imperiopa qhipa kaq emperadorninpa ñawpaqnillanmi karqan; 1425 watamanta 1448 watakamam kamachirqan. Payqa emperador Manuel II Palaiologospa qhari churinkunamanta aswan kuraqninmi, Constantine XI-pa kuraq wawqinpas karqan. John VIII kamachisqan pachapa aswan hatun rakinninpiqa, wañupuchkaq Bizancio imperiota otomanokunamanta qispichinanpaqmi llumpay llakisqa kallpachakurqan. 1439 watapiqa, kikinmi Italiaman rirqan, Florencia Concilio nisqatataq umallirqan; chaypim paypas Inti Lluqsimuyniqpi Ortodoxa Iglesiapa rantinkunapas huk pachallapaq rimanakurqanku Roma Católica Iglesiawan wakmanta hukllachakunankupaq, Papata Iglesiapa umalliqnin hina chaskinankupaqpas. Hatun Constantinepas Nicea Concilio nisqata umallisqam karqan. John VIII-qa Papapa kamachiyninwan kay hukllachakuyqa turkokunawan awqanakunanpaq Inti Chinkayniqmanta yanapayta apamunantam suyarqan; ichaqa Constantinoplapiqa chay hukllachakuyta sinchitam mana munarqankuchu, hinaspa tukukuyninpiqa mana qispirqanchu. John VIII-qa 1448 watapim wañurqan (pachallanmanta), 1453 watapi Constantinopla llaqta atipasqa kananpaq pichqa watallaraq faltachkaptin. Chaymantataq wawqin Constantine XI emperadorman tukurqan, llaqtata amachachkaspanmi wañurqan.

Juan VIII wañuptin 1448 watapi, wawqin Constantino XI paypa rantinpi akllasqa karqan. 1448 watakamaqa Imperio Bizantinoqa huk huch’uy vasallo estadoñam karqan, hinaspa otomanokunaqa hatun atiyyuq kasharqanku pichus Constantinopla llaqtapi tronoman tiyaykunanpaq nisqapi. 1449 watapi julio killapa 27 p’unchawninpi, Imperio Bizantinoq qhipa watankunapi ancha allin reqsichisqa huk hatun político ruway pasakuran. Emperador bizantino Juan VIII Palaiologosqa ñawpaqtaña 1448 watapi wañusqa karqan. Wawqinmi, Constantino XI Palaiologos (qhipa emperador), Constantinopla llaqtapi emperador hina willasqa karqan. Ichaqa, manaraq Constantino XI kamachiq tianaman oficialta yaykuchkaptin, kachaqninkunata Ottomanokunapa Sultanninkuman (Murad II) cacharqan, hinaspa kamachinampaq saqisqa kayta mañakurqan. Sultanqa chay saqisqa kayta qorqan, chaymantaqmi Constantino XIqa formalta coronasqa hinaspa emperador hina reqsisqa karqan. Kay ruwayqa Imperio Bizantinoq independencia voluntariamente qoykuyñin hina qhawasqa karqan. Ñawpaq kutipi, huk emperador bizantino sut’ita reqsirqan payqa Ottomano turkokunapa saqisqanllawan kamachisqanta. Chaymanta tawa watallam qhipaman, 1453 watapi, Constantinoplaqa otomanokunaman urmaykurqan.

1449 watapi julio killapa 27 ñiqin p'unchawninmanta kimsa pachak isqun chunka hukniyuq wata chunka phisqayuq p'unchaw qhipaman, 1840 watapi agosto killapa 11 ñiqin p'unchawninpi, turkokunaqa Europapi tawa hatun atiyniyuq suyukunapa kamachikuyninkuman churakuspa Egiptomanta amachakuyta maskharqaku, chaywan huk hora, huk p'unchaw, huk killa hinaspa huk watamanta ñawpaqmanta willakusqata hunt'aspa. Kunanqa, chayamunallaña domingo p'unchawmanta kamachikuypi ñawpaq kaq ñak'ariytawan iskay ñiqin ñak'ariytawan tupachinapaq yuyaymanayta takyachirqanchikña. Peterqa, pachak tawa chunka tawayuq waranqapa unanchan hina, kimsa ñiqin angelpa kuyuriyninta rikuchin; William Millerqa ñawpaq kaq hinaspa iskay ñiqin angelkunapi kaq kuyuriyta rikuchin. Iskaynin kuyuriykunam “llavekuna” nisqawan t'inkisqa kanku.

Davidpa wasinpa llavinta umrananman churasaq hombrenpi; hinaptin kicharinqa, mana pipas wichq'anqachu; wichq'aptintaq mana pipas kichanqachu. Isaías 22:22.

Qampaqa nirqaykipas: qamqa Pedrom kanki, kay rumi patapitaq Iglesiayta hatarichisaq; infiernopa punkunkunapas manam atipayta atinqachu. Qamtataq hanaq pacha qhapaq suyuypa llavinkunata qosqayki; imatapas kay pachapi watanki chayqa hanaq pachapipas watasqa kanqa; imatapas kay pachapi paskanki chayqa hanaq pachapipas paskasqa kanqa. Mateo 16:18, 19.

Qhipa qillqasqapiqa Nínivepi maqanakuymanta rimarisunchik, manam mana sikiyuq t'uquta kichariq “kichana” hinallachu, aswanqa Danielpa chunka hukniyuq kapitulunpa llapan willakuyninta mana pantayniyuq ñiqinman tupachiq profecía kichana hinapas. Millerpa musquyninpiqa, kajaman k'askachisqa “kichana”qa Millerpa Bibliata yachakusqan ñanmi karqan. Milleristakunapa historianta Biblia qillqakunawan takyachiyqa, kimsa ñiqin angelpa historianpi “siq'ipa patanpi siq'i” nisqawan huñusqa, Apocalipsispa isqun ñiqin kapitulunpa kichananta tawa chunka ñiqin versikulupa hawa willakuyninpa pakasqa historianta kicharinanpaq, allin ñiqinman tupachinanpaq ima atichiq kichanam.

Qatiq qillqapi huk qhipa artículo nisqapi kay yuyaymanakuykunata qatiqllasunchis.

“Profetamanqa, ruwana ukhu ruwawan, kawsayniyuq kaqkunapa rikch’ayninkunapas paykunawan tinkisqa, llapanmi sasachakuq, mana willakuy atisqa hina rikurqan. Ichaqa tukuy atiy Yachaypa makinmi ruwaykunachaw rikukun, hinaptinpas hunt’asqa allichasqa kamachiymi paypa rurasqanmantapacha lluqsiy. Sapa ruwanmi huk ruwawan kuska hunt’asqa tinkuywan llank’an.” Testimonies to Ministers, 214.