Apocalipsispa isqun kaq capitulonpi Nínivepi maqanakuyta unanchachiq “kichana”qa, ñawpa kawsaypa puriyninta tikrachiq ruwasqakunawanmi hunt'akurqan; chayqa, yachasqanchikman hina, huk kichanapa ruwayninmi. Ñuqaqa kaytam nini: Nínivepi maqanakuyqa manam Islampa hatarimuyninta unanchachiq ñawpa kawsaypa kichanallanchu karqan, aswanpas ñawpaq willakuypa kichananmi kan. Chay maqanakuypa ñawpaq willakuyman hina puriyninkunam, Danielpiwan Apocalipsispi rikuchisqa kasqankuman hina, Bibliapa ñawpaq willakuyninpi qhapaq suyukunapa llapan siq'inkunata Danielpa chunka hukniyuq kaq capitulonwan tupachin. Chayta ruwaspaqa, chay qhapaq suyukuna llapanku Danielpa chunka hukniyuq capitulonpa qhipa suqta versiculonmanta testimonio qunankuta, hinallataq, aswan hatun chaninniyuq kaqta—tawa chunka kaq versiculopa hawa kaq pakasqa ñawpa kawsayninpa sellonta kichanankuta atichin.

Qanmanmi qampaq qusqayki hanaq pacha qhapaq suyupa llavinkunata; imatapas kay pachapi watanki chayqa hanaq pachapipas watasqa kanqa; hinallataq imatapas kay pachapi paskanki chayqa hanaq pachapipas paskasqa kanqa. Mateo 16:19.

Muhammadpa qhispichisqan hinaspa hatarimusqan qhapaq suyuqa

627 watapi Nínivepi maqanakuyqa Persia suyupa atiyninpa qhipa chunka watankunapa qallariyninta unancharqan; chay atiymi Roma suyupa awqanta pantachinapaq yuyaychasqanwan atipasqa karqan, Diospa munayninman hina rikhurisqa pukutaypa yanapayninwan. Chay maqanakuyqa Mohammedpa islam iñiyniyuq hatun awqakuq huñunkuna hatariyta qallarisqan tikrakuy pachata unancharqan. Chay maqanakuyqa chaykama kaq huk harkayta chinkachirqan; yuyaymanayman hinaqa, Roma Persia ima kallpankuta waqaychanmanku karqan chayqa, chay harkayqa kanmanraqmi karqan. Manam mayqinninpas chaytaqa ruwarqanchu.

Jark’akuywan Kacharichiywan

Islampa proféticopi rikch’ayninpi, tarisunchik Islamta hark’asqa kasqanta hinaspa cacharisqa kasqanta, qillqasqa Simi qallariyninmantapacha, imaynachus Saraj Abrahamta yuyaychan Hagarwan Ismaelwan hark’ananpaq.

Hinaptin Saraiqa Abramta nirqan: Qampaqmi huchayqa kanqa. Sirviyta qampa marq’aykimanmi qoyki; payqa wiksayuq kasqanta rikuspataq, ñawiykunapiqa pisipaq qhawariwarqan. Señorqa noqawan qamwan ukhupi juzgachun, nispa. Chaymi Abramqa Saraita nirqan: Qhaway, sirviykiqa makiykipin kachkan; munasqaykiman hina paywan ruray, nispa. Saraiqa sinchita payta ñak’arichiptinmi, payqa ñawpaqninmanta ayqekurqan. Génesis 16:5, 6.

Chaymanta manaraq, Hagar sutiyuq warmiqa profétic willakuyman yaykuchisqa kachkan, Señor Diosmi Sarata “hark’asqanrayku” wawayuq kananpaq.

Kunanqa Sarai, Abrampa warmin, mana wawatachuqchu karqa; payqa huk sirviyentantaq karqa, Egiptomanta, sutin Hagar. Hinaspa Saraiqa Abramta nirqan: Qhawariy, kunanqa Señor Diosmi hark’awan wawa wachaymanta; mañakuyki, sirviyentayman yaykuy; ichapas payrayku wawayuq kayman. Hinaspa Abramqa Saraipa siminta uyariq. Génesis 16:1, 2.

Apocalipsis qanchisniyuq tawaq ñiqinpi Muhammadman qusqan “llave”, chaymanta qhipaman Nínive maqanakuywan hunt’akusqan, imapas profetapa historiampi ima p’unchaypis Islampa harkananta qichusqanta rikuchin.

“Angelkunaqa tawa wayrakunata hap’ishanku, piñakusqa kawayuq kawallu hina rikuchisqa, kachariykuyta munaspa p’akispa lloqsinanpaq, hinallataq tukuy kay pachapa ñawpaqninman kallpachakuyta munaspa, purisqan ñanpi chinkachiytawan wañuytawan apamuspa.” Manuscript Releases, volumen 20, 217.

Muhammadpa qhapaq suyu “hatarikuyninpas urmayninpas” manam ancha hatariy hinachu, urmay hinachu rikuchisqa, aswanqa huk “kachariy” hina, huk “hark’ay” hinam rikuchisqa. Islam proféticamente kacharisqa kaptin, chay kachariyqa Nínive maqanakuywanmi rikuchisqa karqan.

Llakikuna sapallanta

Qanchis trompetakunamantaqa, Islampa ñakariy trompetakunallanmi historiapi huk kikin atiyniyuq kallpahina qatillanku, profeciakunapi rikuchisqa historiaman ñawpaqta yaykuchisqa kasqankumantapacha kuyapayakuy pacha tukukuyninkama. Inti chinkay lawpi kaq Romaman chayachisqa ñawpaq tawa trompetakunaqa Odoacer, Genseric, Hun runa Attila hinaspa Alaric nisqakunawanmi rikuchisqa karqanku, chayhinapim qipa punchawkunapi Diospa kamachiyninman hina taripaq tawa atiyniyuq kallpakunapa ñawpa unanchankuna karqanku; ichaqa kunan pachapi paykunawan tupaq kallpaqa manam chay ñawpa tawa kallpakunamanta chiqalla miramuqchu. Ñakariy trompetakunawanqa manam chayhinachu. Islam historiapi yaykumusqanmantapacha, kacharisqa kayninpi hinaspa harkasqa kayninpi huk chiqalla siqita qatillanmi, kuyapayakuy pacha tukukuyninpi llapanta kacharisqa kanankama. Ñakariy trompetakunapiqa, ‘kachariy’ nisqapa “kichanan”qa Ninevehpi awqanakuywanmi chimpusqa kachkan.

Nicomedia hinallataq hinaspa 27 julio killapi, 1299 watapi

Qallariqkunaqa 1299 watapa julio killanpa 27 kaq punchawninta, 1449 watapa julio killanpa 27 kaq punchawninpi tukukuq pachak pichqa chunka watakunapa qallariynin hina, allintam riqsirqaku; chay punchawpitaqmi qallarirqan 1840 watapa agosto killanpa 11 kaq punchawninpi tukukuq kimsa pachak isqun chunka hukniyuq watakuna chunka pichqayuq punchawkunawan.

Ñawpaq qillqapiqa, 1333 watamanta 1337 watakama Sultan Orhan Gazi (Otomano Beylik nisqapa paqarichiqnin Osman I-pa churin) Nicomedia llaqtata muyurispa harkasqanta riqsichirqanchik; chay pacham payqa Bizancio suyumanta ancha chaninniyuq Nicomedia llaqtata muyurispa harkarqan. Chay muyurispa harkayqa, taytan Osmanwan qallarisqa Nicomedia llaqtawan awqanakuypa tukukuyninmi. Apocalipsis qillqapa isqun kaq capitulonpi, chunka kaq versiculonpi nisqa pachak pichqa chunka watakunaqa 1299 watapi, julio killapa 27 kaq punchawninpi qallarirqan; chay punchawqa huk ñawpaqmanta willakusqapa qallariynin kasqanrayku, chay qallariy punchawwan tupaq ñawpa kawsaypi imakuna pasasqanta qawarinanchikmi. Osman I (otomano kamachiq ayllupa paqarichiqnin) Sultan Orhan Gazipa taytanmi karqan; paymi 1299 watapi, julio killapa 27 kaq punchawninpi, Bapheus Awqanakuypi Bizantino Hatun Suyuta atipaspa, qallariy pachapi ancha chaninniyuq atipayta tarirqan; chay awqanakuyqa Nicomedia suyupi, Nicomedia llaqtapa qayllanpim karqan, chay llaqtaqa Roma suyupa ñawpa kawsayninpi hinaspa Bizancio qallariy pachapa ñawpa kawsayninpipas ancha chaninniyuq uma llaqtam karqan.

Yayaq, Churiwan

1299 watapi, julio killapa 27 punchawninpi, Osmanpa awqaqninkuna huk kitipi kamachiqpa pusasqan Bizanciopa huk awqaq huñunta atiparqaku. Chay awqanakuyqa, Osman Bithyniapi (Anatoliapa chinchay-kunti kaqninpi) kamachiy atiyninta takyachiyta qallarisqan qipaman, paypa kikinmanta haypasqan ñawpaq hatun awqay atipayninkunamanta huknin hina qawasqam. Chayqa huk huchuy turku beylikmanta (ayllupa apunpa kamachisqan suyu) wiñachkaq atiyniyuq suyuman tukuy ñanpi ancha chaniyuq huk ñawpaqman puriy karqa; chay suyuqa qipaman Bizancio suyuwan sayanakuspa allpankunata atipaspa hapirqa. Chay punchawmi Islampa wiñariy pachanpa qallariyninta unanchan; chay wiñariyqa qipaman, 1453 watapi Constantinople llaqta urmasqanwan, Otomano Hatun Suyupa paqarichiyninman pusarqa. Osmanqa ghazi awqaqkunata (Islam iñiywan kallpachasqa, suyu saywakunapi yaykuspa qichukuqkuna) awqapi llamkachirqa; chaypim suyu saywakunapi awqaq ghazikunata aswan allin ñiqichasqa awqaq huñuman tukuchiy qallarikurqa. Chay awqaq huñuqa Osmanpa kamachisqan pachanpi, chaymantataq churin Orhanpa kamachisqan pachanpipas, pisi-pisimantam wiñarqa. Osmanpa qipaman saqisqanpa ancha chaniyuq kaqninkunamanta hukninqa, Islam hapisqan kaqninkunata kikinpa kaqnin hina waqaychananpaq ñanta kichasqanmi; ghazi awqaqkunapa awqanakuyninpiqa manam chaynachu karqa: paykunapa mana ñiqichasqa, usqaylla awqaykuspa ayqikuy ruwayninkuqa paykunamanqa atipasqankupi qichusqankullatam saqirqa, manataq haykapipas ima allpatapas.

1299 watapi julio killapa 27 p’unchawpi, Osmanqa Nicomedia suyupi huk kampañata qallarisqa, chaymanta kimsa chunka tawa watakuna qhipaman churinqa churinqa tawa watayuq muyuy-sut’iyta qallarisqa Nicomedia llaqta umalliq capitale patapi. Taytanqa qallariyninpi, churinqa tukukuyninpi. Awqanakuyqa Nicomedia nisqawan rikuchisqa suyupa contranpi qallarin, hinaspan tukukun Nicomedia hapiyninwan, Nicomedia suyupa umalliq capital llaqtanwan. 1299 watamanta 1337 watakama kimsa chunka pusaq watayuq pacha kan, proféticamente “kimsa chunka pusaq” yupayqa sayariyta unanchan.

Kunanmi hatariy, nisqani, chaymanta Zered mayuchata chimpaychis. Chaymantapas Zered mayuchata chimpasqayku. Kadeshbarneamanta lluqsisqaykumanta pacha Zered mayuchata chimpaykama tiempoqa kimsa chunka pusaq watam karqa; chaykama llapa maqanakuy runakunapa miraynin soldadokunamanta campamentopi tukukuqkama, imaynachus Señor paykunaman jurarqa hinata. Deuteronomio 2:13, 14.

1299 watapi julio killapa 27 p’unchawmanta 1449 watapi julio killapa 27 p’unchawkama pachak pichqa chunka wata hinallataq rikuchin chay pacha muyuyta, mayqanmi pusarqa Apocalipsis qanchis chunka isqonniyuq t’aqapi iskay ñak’ariypa Ottoman Suyu sayarichisqankama. Nicomedia llaqtata wiñay wiñay atipaypa kimsa chunka pusaqniyuq wataqa qallarin taytawan (Osman) hinaspa tukukun churinwan (Orhan). Chay pacha rikuchin ñawpaq ñanpi huk kallpachakuyta, mayqanmi huk ayllu kurakazgo wiñaymanta huk qhapaq suyu kayman wicharin.

1299 watap julio killanpa 27 p'unchawninmanta 1449 watap julio killanpa 27 p'unchawninkama kaq pachak phisqa chunka watakunapiqa, kimsa chunka pusaqniyuq watakunap tukukuyninta unanchaykuq tawa wata unay muyuykuspa hark'aymi karqan. Nicomedia llaqtata atipaspa hap'iytaqa tayta Osmanmi qallarirqan, tukukuyninñataq 1333 watamanta 1337 watakama tawa wata unay muyuykuspa hark'aywanmi hunt'akurqan—chay muyuykuspa hark'aytaqa Osmanpa churinmi rurarqan.

Pachak pichqa chunka wata 1449 watapi julio killapa 27 p'unchayninpi tukukuptinqa, Bizancio suyupa emperadornin Constantino XI, utaq inti lluqsiy ladupi kaq Romapa qhipa Constantinoqa, qhapaq tiyanaman wicharinanpaq turkukunamanta saqiyta mañakurqan. Chay p'unchaymanta Constantinopla atipasqa kanankama tawa watam karqan. Chay tawa watakunaqa Constantinoplata muyuykuspa hark'aywanmi tukukurqan, qhipa Constantinotaq chay muyuykuspa hark'ay ukhupin wañurqan. Islampa hatariyninqa pachak pichqa chunka watamanta profecíapa ñawpaq kimsa chunka pusaqniyuq watankunawanmi rikuchisqa kachkan; chay profecíaqa tawa wata unayniyuq muyuykuspa hark'aywanmi tukukurqan. Pachak pichqa chunka wata tukukuptinqa, Islamqa inti lluqsiy ladupi kaq Roma chay pachapi turkukunapa atiyninwan p'enqachisqa kanankamañam hatarisqa karqan. 1449 watapi julio killapa 27 p'unchayninpi p'enqachisqa kasqanmanta tawa wata qhipaman, 1453 watapi, Constantinoplaqa muyuykuspa hark'aywanmi atipasqa karqan. Ñawpaq kimsa chunka pusaqniyuq watakunapa tukuynintaqa huk muyuykuspa hark'aymi unanchan, Otomano hatun suyupa sayarichiynintapas huk muyuykuspa hark'aymi unanchan.

38 hinallataq 40 hinallataq

Moisés Deuteronomio qillqapi riqsichisqanman hina, kimsa chunka pusaqniyuq yupayqa, unancha kaspa, chunniqpi tawa chunka wata puriykachanankupaq taripasqa kaypa qhipa kimsa chunka pusaqniyuq watankunata unanchan. Chayrayku, kimsa chunka pusaqniyuq yupayqa, unancha hina, tawa chunka yupaywanmi tinkisqa kachkan. Osmanqa 1299 watapi, julio killapa 27 kaq punchawninpi, Nicomedia suyuta hapirqan, hinaspa kimsa chunka pusaqniyuq wata qhipaman churin chay suyupa uma llaqtanta hapirqan. Chay suyupas uma llaqtanpas, iskayninmi Nicomedia sutiyuq karqanku. Ñawpa kawsay yachaqkunaqa kay maqanakuyta Otomano Qapaq Suyupa hatariyninpa qallariyllanta riqsichiq ‘iskay’ tatkikunamanta ñawpaq kaqnin hina riqsichinku. Ñawpa kawsaypa riqsichisqan iskay ñiqin tatkiqa 1301 watapi Nicaeapi kaq maqanakuymi. Chaypiqa tayta kaq Osmanmi Nicaea sutiyuq suyuta hapirqan; 1331 watapiñataq, kimsa chunka wata qhipaman, churinmi Nicaea sutiyuq uma llaqtata, ñawpaqta Roma suyupa huk uma llaqtan kaqta, hapirqan.

1299 wataqa Nicomedia maqanakuywan kuska iskay tatkikunamanta ñawpaq kaqmi karqan; iskay kaq tatkiñataq iskay wata qipaman, 1301 watapi, hamurqan. 1299 wataqa kimsa chunka pusaqniyuq yupaypa unanchanmi, iskay wata qipamantaq (tawa chunka), Nicaea suyutaqa taytam hapin. Ñawpa Israel llaqtapa prometesqa allpata hapinanpaq hatarimuyninwan kimsa chunka pusaqniyuq hinaspa tawa chunka yupaykunapa tupakuyninkunaqa 1299 watapi julio killapa 27 kaq punchawninpi hinaspa 1301 watapi unanchasqa kachkan. Islam hatarimuyninpa chay ñawpaq iskay tatkinkunaqa taytapa suyuta atipaspa hapikusqanwan qallariq, churipa suyupa uma llaqtanta atipaspa hapikusqanwan tukuq awqanakuy puriykunawanmi riqsichikun. Iskaynin uma llaqtakuna hapichikuptinkuqa, muyurispa awqakuy pachapim hapichikurqanku. Iskaynin uma llaqtakunaqa huk pachapi inti lluqsimuy lawpi kaq Roma suyupa uma llaqtankunam karqanku.

1299 watapi julio killapa 27 p’unchayninpas, 1301 watapas, 1840 watapi agosto killapa 11 p’unchayninpi tukukuyninkuman chayanku, 1838 watapa willakuyninta rikuchispa; chay watapin Litchqa, tukuyninpi 1840 watapi agosto killapa 11 p’unchayninpi huntakunan kaq, kimsa pachak isqun chunka hukniyuq watayuq chunka phisqayuq p’unchayniyuq profecíamanta hamut’asqanta, ñawpaqmanta willakusqantawan ñawpaq kaq kutita qillqapi riqsichirqa. Millerpa qatiqninkunapaq hatarikuypa iskay thatkinkunaqa 1838 watapas 1840 watapas karqan.

“1840 watapi huk ñawpaqchasqa willakuy hinallataq musuqmanta sut’inchasqa hunt’asqanmanta ancha hatun munakuyta tukuy llaqtakunapi hatarichirqan. Iskay wata ñawpaqta, Josiah Litch, Iskay Kuti Hamuymanta willakuq kamachiqkuna ukhupi huk ñawpaq kamachiq, Apocalipsis 9 nisqamanta huk qhawariyta rikhurichirqan, chaypi Otomano Qhapaq Suyupa urmayninta willaspa. Paypa yupaychasqanman hina, kay atiyniyuq kamachiyqa ‘A.D. 1840 watapi, agosto killapa huk p’unchayninpi’ urmachisqa kanan karqan; hinaspan hunt’akunankama pisi p’unchaykuna ñawpaqllapi qillqarqan: ‘Ñawpaq pacha, 150 wata, turkokunapa saqisqanwan Deacozes tiyanaman wicharisqanman ñawpaqta chiqap hunt’asqa kasqanta chaskispa, hinaspa 391 wata, chunka pichqa p’unchaykunawan, ñawpaq pachapa tukuyninmanta qallarisqanta hina, kayqa tukukunqa 1840 watapa agosto killapa 11 p’unchayninpi, chay p’unchaypi Constantinopla llaqtapi Otomano atiynin p’akikunan suyasqa kanman. Kaytataq noqaqa creen, chayna kasqanta tarisunchik,’ nispa.”—Josiah Litch, Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.

“Nisqapacha willasqa pachallapi, Turquía llaqta, kamachikuqnin embajadorninkunawan, Europa suyukunap tantiyasqa atiyninkunapa amachakuyninta chaskirqan, chayhinapiqa cristiano nacionkunapa kamachiynin uraman churakuspa. Chay ruwayqa sut’ipuni hunt’arqan willasqa qhelqasqa rimayninta. Chay yachasqa kaptin, achka runakuna yuyarirqanku Millerpa hinallataq paywan kuska kaqkunapa chaskisqa profecía hamut’anapa kamachikuykuna allin kasqanmanta, hinaspataq advenimiento kuyuyman huk musphaylla kallpachakuq qowisqa karqan. Yachayniyuq, hatun chiqankayniyuq runakuna Millerwan hukllachasqa karqanku, rimayninkunata willakuspa hinallataq qhelqapi rikhurichispa, hinaspataq 1840 watamanta 1844 watakama llank’ayqa utqaylla mast’arikurqan.” The Great Controversy, 334, 335.

Litchpa “38” nisqapi willakuyninpas, “40” nisqapi allinchasqa qhawasqanpas, qhipa rimariynintaqa uqllarin, chaytaqa qillqarqan Agosto 1 punchawpi, allinchasqa willakuyta manaraq chunka punchaw puchukaptin. Chay willakuy hunt’akuyninmi kay pachapi runakunata yachachirqan Bibliamanta profecía nisqapa allin metodología nisqanta. Kimsa chunka pusaq wata, ñawpaq Israelpa hatarikuyninta señalasqanqa, iskay watatapas ukhuyninpi hap’irqan, Puka Lamar qhichuyta chimpasqamanta Kadeshpi ñawpaq hatariy kama.

Chayqa runakuna llapankunam qhawarqanku ñuqaqa hatun k’anchayniyta, hinallataq Egiptopi chaymanta chunyaq pampapi rurasqay milagrokunatapas, kay chunka kutikama ñuqata pruebaypi churawaspa, mana simiyta uyarisqankurayku; cheqaqtapunin mana rikunqachu allpata taytankunaman juramento rurasqayta, nitaq piñachiwaqniykunamanta mayqenpas rikunqachu. Números 14:22, 23.

Chay hatun maqanakuyqa reqsisqa kachkan chunka pruebakunamanta qhipa kaqnin hina. Iskay watayuq huk pruebakuy pacha, chunka pruebakunawan, chunka pusaqniyuq watakunata sallqapi yapaspa, 1838 watatawan 1840 watatawan rikch’achirqan, hinaspa 1840 watapi chunka p’unchayniyuq huk pacha karqan.

Islam paqarisqan qallarinqa qallariynin qallariynin qallariynin qallariynin qallarinqa, Osmanwan 1299 watapi julio killapa 27 punchawninpi qallarisqanqa, kinsa chunka pusaq watayuq pacha kallpata qallarin, chaymi tukukun 1337 watapi tawa watayuq muyuykachasqa maqanakuywan. 1299 watapi julio killapa 27 punchawninqa iskay puriykunamanta huknin karqan, historiadorkunam riqsichinku chayta Ottoman Imperiopa paqarisqan qallariynin hina, iskay kaq puriynintaq 1301 karqan. Nicomediawan Nicaeapi maqanakuykuna, 1299 hinallataq 1301 watakunapi iskay puriykuna kasqankuqa, 1838 hinallataq 1840 watakunata rikch’achinku. Profeciapa qallariyninqa tukukuyninta rikuchin.

Nicomediapas Nicaeapas, sapankankup wiñay kawsayninpi, Roma suyup inti lluqsimuy kaqninpa uma llaqtankuna hina huk pachallapaq karqanku. Chiqaqtapuni, tukukuyninpiqa Constantinople 330 watapi inti lluqsimuy kaq suyup uma llaqtanman tukurqan, 1453 watakamataq chay hinalla karqan. Nicomediawan Nicaeaqa Constantinoplepa urmayninta unanchanku; llapankum Islam iñiqkunap muyuykuspa awqachasqankuwan urmarqanku, chay muyuykuspa awqachaykunaqa huk awqanakuy puriypa tukukuyninta rikuchirqanku, chay puriypitaq Islamqa ñawpaqta suyu allpata kamachiyninman churarqan, chaymantañataq uma llaqtata hap'irqan.

1333 watamanta 1337 watakama tawa wata unayniyuq ñawpaq kaq muyurispa harkayqa 1449 watamanta ñawpaqmanta willakuy tukukusqan 1453 watakama kaq tawa watakunata unanchan. Kimsa pachak isqun chunka hukniyuq watawan chunka pichqayuq punchaw qipaman, 1299 watapa julio killanpa 27 punchawninpa hinallataq 1449 watapa julio killanpa 27 punchawninpa alfa ñawpa kawsayninpi unanchakusqanman hina, ‘kimsa chunka pusaqniyuq hinallataq tawa chunka’ nisqa kayninkunapi unanchasqa ñawpaqmanta willakuypa atiyninpa uranpi Millerpa qatiqninkuna ‘hatarimuchkaptinku’, Islamqa harkasqa kan. Islampa hatarimuyninwan qipa punchawkunapi Diospa chaskinkunapa hatarimuyninkuqa 38 yupaywan 40 yupaypa yupay tinkunakuyninwan ruwasqa huk yupay unanchapi unanchasqa kanku.

Ezequiel kimsa chunka qanchisniyoqpi, Islamqa inti lluqsiy wayra willakuymi, wañusqa ch’aki tullukunaman samaykuchisqa, atiyniyoq hatun soldadokuna hina sayaripunankupaq. Ezequielpa willakuynin chayamuchkaptin, hatarimuypas qallarin, 1838 hinallataq 1840 watakunapi Millerita historiapi kasqan hina. Chay willakuyqa 9/11 p’unchaypi chayamurqa, utqaylla hamuq domingo kamachiy p’unchaypitaq chay tullukunaqa atiyniyoq hatun soldadokuna hina sayarinqaku. Qhepa p’unchaykunapi Diospa soldadonkunata Iglesiapa atipaqnin kasqan hina hatarichiyqa 1838 hinallataq 1840 watakunaq nisqanwan rikuchisqa kachkan. 9/11manta domingo kamachiykamaqa 1840manta 1844kama nisqanwan rikuchisqa karqa, ichaqa 2023 wata diciembre killapa 31 p’unchayninmanta Nashvillepa nina q’urunkamakama pacha hinallataq rikuchin.

Roma inti llaqtapi kaqninmanta

Ñawpaq kaq Constantine (Hatun nisqa) imperiota rakisqanmantapacha qhipa kaq Constantinekama kaq pachaqa, Romapa inti lluqsimuy suyunpa profecíapi willasqa ñawpa kawsayninta rikuchin. Chayraykum chay profecíapi rikuchisqa pachaqa, sutinku rikuchisqanman hina, profecíapi utaq unanchapi rikuchisqa huk taytawan huk churiwan sananchasqa kachkan, chunka hukniyuq ñiqin Constantine mana Hatun Constantinepa chiqalla yawar miraynin kaptinpas. Ñawpaq kaq Constantinewan qhipa kaq Constantineqa profecíapi alfawan omegawan nisqa unanchakuna hinapas rikuchisqam kanku; taytaqa (alfa) Constantinopleta uma llaqta kananpaq akllarqan, churiñataq (omega), Constantinople uma llaqta kayta saqisqan pachapi, muyurispa wichq'aypi wañurqan. Romapa inti lluqsimuy suyunpa profecíapi rikuchisqa pachanqa ñawpaq kaq Constantinewan qhipa kaq Constantinewanmi sananchasqa kachkan. 1299 watapi julio killapa 27 p'unchayninpi qallariq 150 wata unayniyuq pachaqa, 38 wata unayniyuq huk pachatam ukhunpi hap'in, hinaspan 4 wata unayniyuq muyurispa wichq'aywan tukukun. Chay muyurispa wichq'ayqa 1449 watamanta 1453 watakama kaq pachapa unanchanmi karqan. Nicomediata atipanapaq awqayqa huk suyuta atipaspa hap'isqankuwanmi qallarirqan, chay suyupa uma llaqtanta atipaspa hap'isqankuwanñataq tukukurqan. Ñawpaq kaq Constantinewan qhipa kaq Constantinewan imayna kasqanman hinallataq, Nicomediata atipayqa huk taytawanmi (ñawpaq kaqwan) qallarirqan, huk churiwanñataq (qhipa kaqwan) tukukurqan.

Tawa watakuna

Pachak watayuq muyuykuy huk pachapi, pachak pichqa chunka watakunapa qallariyninpi, chaymi pusak watakunaman apawarqan, Constantino qhipa kaqpa p’enqaychasqa kasqanmantapacha 1449 watapi, 1453 watakama, Constantinopla muyuykusqa karqan hinaspa urmasqa. Iskay ñak’ariypa pacha willakuynin, kimsa pachak isqun chunka hukniyuq wata hinaspa chunka pichqa p’unchawkunata rikuchispa, qallariq karqan 27 julio killapi, 1449 watapi, tukukuqtaq karqan 11 agosto killapi, 1840 watapi. Chay p’unchawmi huk qallariy kachkan pusak watayuq pacha, chaytaq Hermana White sutiyoq nisqa: Diospa atyninpa ancha k’anchayniyuq rikuchikuynin.

“Kimsa kaq angelpa willakuyninta willakuypi hukllachakuq angelqa llapa kay pachata kikinpa hatun k’anchayninwan k’anchachinanmi. Kaypiqa ñawpaqman willakushanmi huk llapa pachapi mast’arikuq ruwana, mana hayk’aqpas rikusqa atiyniyuq. 1840–44 watakunapi advento kuyuyqa Diospa atiyninpa sumaq rikuchikuynin karqan; ñawpaq kaq angelpa willakuyninqa kay pachapi tukuy misionero estaciunkunaman apasqa karqan, hinallataq wakin suyukunapiqa karqanmi aswan hatun religiónman munakuy, chay hina kaqta mana mayqin llaqtapipas rikurqanchikchu chunka suqta pachak watayuq Reforma qepaman; ichaqa kaykunataqa aswan llump’ay hatunmanta atipanqa kimsa kaq angelpa qhepa waqyaynin urapi hatun kuyuy.” The Great Controversy, 611.

Islamqa hark’asqa karqa 11 ñiqin agosto killapi, 1840 watapi; chaymanta qatiq tawa watakuna karqa, chaymi tinkun iskayninwan: Espíritu Santopa Pentecostéspi ichakuyninwan, hinallataq Apocalipsis chunka pusaqniyuq qillqapi atiyniyuq angelpa uraykamuyninwan, maypachachus Nueva York llaqtapi “hatun wasikuna” kimsañiqin ay ñak’ariypa Islamninqa 9/11 p’unchawpi maqasqa karqan. 9/11qa pachaq tawa chunka tawa waranqa akllasqakunapa sellasqa kay pacha qallariyninta señalan. Chay sellakuyqa huk pacha unaymi, hinaspa chay sellakuy pachapa tukukuyninqa qallariyninpa kikin señalninkunata apamun. Cristo 9/11 p’unchawpi uraykamuspaqa, Miguelpa uraykamusqanta rikch’achirqan iskay testigokunata kawsarichinampaq 31 ñiqin diciembre killapi, 2023 watapi, maypachachus sellakuypa qhipa pacha qallariyta qallarirqan.

Ninevehpa maqanakuy nisqa llaveqa Islampa imaymana kachariykunanta rikuchin, chaykunaqa inti lloqsimuq Romanatam urmachinqaku 1453 watakama. Chay pachak pichqa chunka watakunapi, chunka versículopi nisqa “pichqa killakuna” ukhupi, qallariyninpas tukukuyninpas tawa wata pacha kasqa. Chay iskay tawa wata pachakunaqa kimsa pachak isqun chunka hukniyuq wata, chunka pichqa p’unchaykunapa tukukuyninwan tinkunakun, chaymi 1840 watamanta 1844 watakama tawa wata pachata señalarqan, maypichus Cristoqa “llapa kay pachata k’anchachinqa Hatun k’anchariyninwan.” 1844 watapiqa profético pacha manaña aplicakusqachu, imaraykuchus pachaqa “manamña kanqachu.”

Hinaspataqmi wiñaypaq wiñaykama kawsajpa sutinpi, pichus hanaq pacha ruraq, chaypi kaqkunatawan, kay pacha ruraq, chaypi kaqkunatawan, lamar qucha ruraq, chaypi kaqkunatawan, mana ñawpaqman tiempo kananchu nispa. Apocalipsis 10:6.

1333manta 1337kama, 1449manta 1453kama, 1840manta 1844kama

Chay kimsa siqi tawa watayuq pacha-kunam 9/11-manta Domingo kamachikama sellasqa pacha-man tupanku, hinallataqmi 9/11-manta Domingo kamachikama fractal-ninwanpas tupanku, chaytaqmi 31 diciembre 2023-manta Islam huk kutin kacharisqa kanan kama, Nashville-pa nina muyu-kunata apachinanpaq, rikuchisqa kashan.

2023 watapi diciembre killapa 31 punchawninmanta Nashville llaqtapi nina rumpukunakama kaq profecíapa fraktalninqa, sapankanku tawa watayuq kaq kimsa profecía pachawanmi unanchasqa kachkan; llapallan chay pachakunaqa 9/11-manta domingo punchawpaq kamachikuykama kaq selloywan chimpuna pachawanmi tupanku. Chayraykum tawa testigoqa 2023 watapi diciembre killapa 31 punchawninmanta Nashville llaqtata maqasqankama kaq historiata riqsichinku, Nínivepi maqanakuytaqmi chay testigokunapa sapankankupaq “kichana” kan. 1333, 1449, 1840 hinaspa 9/11 llapallanmi tikranan pachakuna karqanku—“kichanakuna.”

“Ñawpaq pacha historiapi yachakuykunam kashan yachakunanpaq; chaykunamanmi atención waqyachikun, llapa runakuna entiendenankupaq Diosqa kunanpas llamkan kikin ñanpi, imaynan wiñaymantaq ruwasharqan hina. Paypa makinqa rikurimun Paypa ruwasqanpi hinaspa nacionkuna chawpipipas kunan, chayllataq hina imaynam kashan ñawpaqmantapacha, Edénpi Adanman evangelio ñawpaq kutipi willasqa kasqanmantapacha.

“Kanchis pacha kanmi markakunapa historiankupi hinaspa iglesiapa historiankupipas muyuchiy punkukuna hina. Diospa providenciapi, kay sapa rikch’aq sasachakuyninkuna chayamuchkaptin, chay pachapaq k’anchay qusqa kan. Chayta chaskispaqa, espiritupa wiñaynin kan; ichaqa mana chaskispaqa, espiritupa urmaynin hinaspa buquepa p’akisqan hina chinkay qatiqnin hamun. Señorqa Simiyninpi kicharisqaña evangelio paqarichiq llamk’anamanta, imayna ñawpaq pachakunapi rurasqa kasqanmanta, hinaspa hamuq pachakunapipas imayna kananmanta, tukukuy maqanakuykama, maypachachus Satanaspa atiyninkuna qhipa admirakuypaq kuyuriyninkuta ruwankaq.” Bible Echo, August 26, 1895.

Nicomedia

284 watapi qhapaq apuman tukusqan qhipaman, Diocletianqa 293 watapi Nicomediatam akllarqan Roma Qhapaq Suyupa inti lluqsimuy lawpi uma llaqtan kananpaq, chay qhapaq suyuta kamachiyman hina inti lluqsimuy lawman inti chinkay lawmanpas rakispa, Tetrarquía nisqa kamachikuyta takyachispa. Nicomediaqa achkha chunka watakunatam inti lluqsimuy lawpi suyu kamachikuypa, awqa kamachikuypa ima aswan hatun uma llaqtan karqan. Hatun Constantineqa asuyllapi kaq Byzantium llaqtapi musuq uma llaqtata hatarichiyta manaraq yuyaychakuspanmi Nicomediata sayanan hina llamk'achirqan (chay Byzantium llaqtamanmi 330 watapi Constantinople sutita churarqan). Constantinople aswan hatun uma llaqtaman tukusqan qhipamanpas, Nicomediaqa chay kitipa hatun chawpi llaqtan hinaraqmi karqan, Marmara Quchapa inti lluqsimuy law patanpi, kamachikuypaqpas awqakuypaqpas allin chiqaspi tarikuspa. Chhaynaqa, mana Roma utaq Constantinople hina wiñaypaq uma llaqta kaspapas, Romapa wiñay kawsayninpi huk ancha chaninniyuq tikray pachapiqa, Nicomediaqa kamachiqkunapa sut'inchasqanman hinam inti lluqsimuy lawpa uma llaqtan kananpaq churasqa karqan. Chay pachak phisqa chunka watakunapa qallariyninpiqa inti lluqsimuy lawpi kaq Romapa huk uma llaqtanmi atipasqa kan, tukukuyninpitaqmi inti lluqsimuy lawpi kaq Romapa huk uma llaqtan atipasqa kan. Iskaynin atipaypim llaqtata muyuykuspa hark'ay karqan.

Diocleciano

Diocletian qhapaqqa 293 watapi Tetrarchy nisqa kamachiy llikata churaykuspa, Nicomedia llaqtatam kamachiywan Roma qhapaq suyupa inti lluqsimuy lawpi kaq uma llaqtanman tukuchirqan. Tetrarchy nisqa kamachiy llikaqa qhapaq suyupa inti chinkay lawpi kaq rakisqanwan inti lluqsimuy lawpi kaq rakisqanwanmi sayarichisqa karqan; inti lluqsimuy lawpipas inti chinkay lawpipas huk kurak qhapaq (Augustus), huk sullk'a qhapaq (Caesar) ima karqan, ‘tetrarchy’ nisqa simipa unanchasqan tawa yupayta hunt'anankupaq.

Alfa hinallataq Omega hinallataq

Dioclecianoqa Esmirna iglesiaq omega símbolunmi, Nerontaq alpha símbolunmi. Constantino Hatunqa Pérgamo iglesiaq alpha símbolunmi, Justinianotaq omega símbolunmi.

Roma llaqtapa “kamachiy hina” rakisqan inti lluqsimuyman chaymanta inti yaykumuyman (mana unaypaq kaq) Diocletianom ruwasqa karqan, hinaspataq Roma llaqtapa profetiku rakisqan inti lluqsimuyman chaymanta inti yaykumuyman Constantinom ruwasqa karqan. Ñak’ariypa iskay simboliku iglesiapa willakuyninpi, Smyrna nisqawan rikuchisqa, Roma llaqta kamachiy hina inti lluqsimuyman chaymanta inti yaykumuyman rakisqa karqan; hinaspataq allin-tukunakuypa kinsa simboliku iglesiapa willakuyninpi, Pergamos nisqawan rikuchisqa, Roma llaqta profetiku hina inti lluqsimuyman chaymanta inti yaykumuyman rakisqa karqan. 293 alpha karqan hinaspa 330 omega karqan, hinaspataq mayo killapa 11 p’unchayninpi, 330 watapi, Hatun Constantinoqa Constantinopla llaqtata Imperiopa umalliq llaqtan hina dedicakurqan.

Diocletianpa 293 watapi kamachiyman hina rakiyninqa, chaypa qhipanpi 313 watapi Milán Kamachiy urqukunankama apakuq suyu ukhupi awqanakuyrayku thunirqan. Kristiyanu iñiyta kamachiywan saqiq, Tetrarquía nisqatapas chiqapta tukuchiq Milán Kamachiy urqukuptinqa, kuskanchasqa tawa kamachiqpa kamachiy llikanqa thunispa iskay aswan atiyniyuqpa awqanakuyninman tukurqan (Inti Chinkaypi Constantine, Inti Lluqsiypitaq Licinius). Thuniyta qallarichiq chay kamachiyman hina rakiyqa huk rakiymanta huk rakiyman iskay chunka watayuq pachata unanchan, iskaynin rakiypas kamachiy llikata thunichirqan.

Esmirna iglesiaqa 64 watapi Nerowanmi qallarin, Roma llaqta hatun ninawan ruphayta Nerón cristianokunata qatiykachananpaq llamk’achiptin; paykunatan Nerón tumpan nina hap’ichisqankumanta. Nerónqa qatiykachaypa qallariyninta señalan, hinallataq qhipa p’unchaykunapi qhipa qatiykachaytapas rikch’achin. Chay qhipa qatiykachayqa gracia tiempo wisq’ay tukukuyninkama hinallam purin, chay pacha papal atiyniyoq kamachiyqa yanapaqniyoq mana kachkaptin tukukuyninman chayanqa. Chay hinaqa ñawpaq qatiykachay pacha Roma llaqtapa ruphasqanwanmi qallarin, qhipa qatiykachaytaq Roma llaqtapa ruphasqanwanmi tukukun.

Chay chunka waqrankunataq uywap hawanpi rikurqanki, chaykunaqa qharichakuq warmita chiqnispa, payta ch’usaqyachinqaku, q’alalachinqaku, aychantapas mikhunqaku, ninawanpas ruphachinqaku. Apocalipsis 17:16.

Smyrna iglesiaqa 64 watapi Nerowan qallarikurqa; chay watapim Neroqa Rome llaqtapi hatun nina rawrayta cristianokunata qatikachananpaq hapipakurqa, paykunatataq Neroqa ninata qallarichisqankumanta huchacharqa. Iskay pachak pichqa chunka wata qipamanmi, 313 watapi, Milan Kamachiywan tukukurqa. Chay “kamachiy”qa Diocletianpa kamachiywan rakisqanwan qallarikuq iskay chunka watayuq pachapa tukukuyninmi, Nerowan qallarikuq Smyrnapa iskay pachak pichqa chunka watanpa tukukuyninpas karqam. Smyrna iglesiawan Nerowan unanchasqa iskay pachak pichqa chunka watayuq qatikachay ukupim Diocletianpa qallarichisqan llapanmanta aswan millay qatikachaypa chunka watanpas karqa. Chay chunka watayuq qatikachayqa Diocletianpa iskay chunka watanpa qipa kuskanmi karqa; chay iskay chunka wataqa 293 watapi imperiota kamachiywan rakisqanwan qallarikurqa. 293 watapi Diocletianpa imperiota inti lluqsimuy lawman inti yaykuy lawman kamachiywan rakisqanmanta pacham iskay chunka watayuq pacha qallarikurqa, chayqa chunka watayuq iskay pachamanta huñusqam karqa.

Diocletianqa kamachiman hina hatun suyuta inti lluqsimuy lawman, inti chinkaykuy lawman ima rakirqan; chaywanmi Constantinepa huntachisqan, profeciapi willasqa rakiyta unancharqan. Diocletianpa rakisqanqa inti lluqsimuy lawman, inti chinkaykuy lawman karqan, ichaqa inti lluqsimuy lawpim iskay kamachikuq, inti chinkaykuy lawpitaq iskay kamachikuq karqan. Sapa lawpim huk kuraq kamachikuq, huk sullka kamachikuq ima karqan. 303 watapi, febrero killapa 24 punchawninpi, Diocletianqa cristianokunapa contranpi achka ‘kamachikuykunamanta’ ñawpaq kaqta hurqurqan; chaywanmi Hatun Qatikachay (Diocletianpa Qatikachaynin nisqawanpas sutichasqa) qallarirqan, chayqa Roma hatun suyupi cristianokunapa contranpi aswan sinchi, aswan maymanpas mastarisqa qatikachaymi karqan.

Esmirnapi kaq iglesiapa angelninmanpas qillqay; Ñawpaq kaqpas qipa kaqpas, wañusqa kaspapas kunan kawsachkaqmi kaynata nin; Rurasqaykikunata, ñakariyniykita, wakcha kayniykitapas yachanim (ichaqa qamqa qapaqmi kanki), yachanitaq judio kaniku niqkunapa kamikuyninkuta; paykunaqa manam judiochu kanku, aswanqa Satanaspa sinagoganmi kanku. Ñakarinaykikunamanta ama imatapas manchakuychu: qaway, supaymi wakinniykichikta carcelman wichqaykunqa, pruebaman churasqa kanaykichikpaq; chunka punchawmi ñakarinkichik: wañunaykikama sunqu hunta kay, ñuqataq kawsaypa lla​​wtunta qusqayki. Rinriyuq kaqqa Espiritupa iglesiakunaman nisqanta uyarichun; atipaq kaqqa manam iskay kaq wañuywan waqllichisqa kanqachu. Apocalipsis 2:8–11.

Hatun Qatiykachayqa Diocletianpa qipanta kamachiqkunapa pachankupipas (aswantaqa Galeriuspa pachanpi) 313 watakamam hinallaraq karqan; chay watapim Milan Kamachikuywan tukukurqan. Neroqa qatiykachaypa alfa unanchanmi; paymi Diocletianta ñawpaqmantaraq rikuchirqan, Smyrna iglesiapa unanchasqan profecía pachapi omega qatiykachay hina. Qatiykachayqa huk polítika casarakuywanmi, inti chinkay ladupi kamachiq Constantinewan inti lluqsimuy ladupi kamachiq Liciniuspa rimanakusqankuwan ima tukukurqan. 313 watapa febrero killanpim Constantinewan Liciniuswan Milanpi huñunakuspa Milan Kamachikuyta urqurqaku; chay kamachikuyqa tukuy imperiopi cristianokunata (hukkunatapas) religiónninkuman hina kawsanankupaq saqirqan. Polítika hukllanakuyninkuta aswan kallpachananpaqmi Liciniusqa Constantiawan (Constantinepa taytallamanta utaq mamallamanta panin) casarakurqan, chay huñunakuy pachapi utaq chay pachaman qayllallapi. Chay casarakuyqa Romapa ñawpaqmantapacha ruwasqanman hina polítika hukllanakuymi karqan—iskaynin emperadorkunapa rimanakusqankuta takyachispa, llaqtamasipura achka wata awqanakusqanku qipaman imperiota huk pachallapaq takyachiyta yanapaspa. Chay hukllanakuyqa manam unaytachu takyarqan. Constantinewan Liciniuswanqa qipamanmi paykunapura awqanakurqaku, 324 watapitaq Constantineqa Liciniusta atiparqan, sapallan kamachiqman tukuspa.

Neromanta Constantinekama, Smyrnapa ñawpaqmantaraq willakusqa iskay pachak pichqa chunka watayuq pachan hunt’akurqan; 313 watapitaq Pergamos iglesia, iñiyninmanta wakinta saqispa rimanakuq iglesia, qallarikurqan, 538 watapi Thyatira iglesiawan tukuspa. Smyrnapa iskay pachak pichqa chunka watanqa qatiykachay pachata rikuchirqan; llapan chay pachapa tukukuyninpitaq, Diocletianpa qatiykachayninqa Apocalipsispi “chunka p’unchaw” (chunka wata) nisqanta hunt’achirqan; chaypim llapantamanta aswan sinchi qatiykachay pachaqa llapan chay pachapa huk fractalninta rikuchin. Chay chunka wataqa iskay pachak pichqa chunka watapa huk fractalninmi. Chay chunka wataqa Neropa qatiykachayninpa omeganta rikuchin; chay watakunapa tukukuyninpitaq, imperiopa inti lluqsimunan lawman inti chinkaykunan lawman ima omega rakikuyninta rikuchin.

Casarasqa, Rakisqa imaqa kachunpas```

Esmirnaqa qallarin Roma llaqtapa ruphasqanpi 64 watapi, hinaspata iskay pachak pichqa chunka wata qhipaman 313 watapi tukukurqan Milán Edicto nisqawan, inti lloqsiywan inti yaykuqwan político kasarakuywan. Chunka watayuq fractal ñak’ariy qallarikurqan 303 watapi, hinaspata 313 watapi tukukurqan Milán Edicto nisqawan, inti lloqsiywan inti yaykuqwan político kasarakuywan. Iskay chunka watakuna, Dioclecianoq 293 watapi inti lloqsiytawan inti yaykuqta legalmanta rakisqanwan qallarisqa, 313 watapi tukukurqan inti lloqsiywan inti yaykuqwan político kasarakuywan. 313 watapi inti lloqsiywan inti yaykuqwan kasarakuy tratotaqa 324 watapi divorciowan tukukurqan, chaypim Constantino inti lloqsiyuq Liciniota atiparqan hinaspa sapallan Romaq kamachiqninman tukurqan. 324 watapi profético divorcioqa kimsa wata qhipaman hamurqan, 321 watapi ñawpaq domingo ley qallarimusqan qhepata.

313 watamanta 330 watakama kaq chunka qanchisniyuq watakunaqa huk polítika kasarakuytapas, Smyrnawan Nerowan unanchasqa qatiykachaypa tukukuynintapas, Pergamoswan unanchasqa iñiyninmanta wakinta saqispa hukkunawan arí ninakuq iglesiapa qallariynintapas rikuchinku. 313 watapi chay kasarakuy kaptin Pergamospa qallariyninmanta qhipataqa, 321 watapi domingo p’unchaymanta ñawpaq kaq kamachiywan qallariq qatiykachaypa qallariynin hamurqan. Chaymantaqa 324 watapi profecíaman hina kaq kasarakuymanta t’aqanakuy hamurqan, chaymi intipa lluqsimunan lawatawan intipa chinkaykunan lawatawan Constantinepa kamachiyninpi huk imperiollaman huñurqan. Suqta wata qhipaman, 330 watapi, intipa lluqsimunan lawaman intipa chinkaykunan lawaman ima t’aqanakuyqa profecíaman hina yapamanta ruwakurqan. Chay chunka qanchisniyuq watakunaqa Pergamos iglesiapa alfa pachanta unanchanku, chay iglesiaqa 538 watapi Thyatira iglesia profecíaman hina kaq historiapi chayamunankama hinalla kanan karqan. Chay alfa pachaqa 330 watamanta 538 watakama kaq pachapa tukukuynipi kaq huk omega historiata unanchanan karqan. Pergamospa omega historianqa 496, 508 hinallataq 533 watakunapa pachanta unanchan.

Chunka qanchis watakuna

Rafya maqanakuyta Ptolemeoqa “chunka qanchis watata” kamachirqan, hinaspataq Rafya maqanakuywan Panio maqanakuywan chawpinpiqa “chunka qanchis wata” karqan. Chay chunka qanchis watakunaqa unanchasqa hinam tupanku 313 watamanta 330 watakama chunka qanchis watakunawan. Nerónpa iskay pachak pichqa chunka watayuq Esmirnaqa pusarqan iglesia Pergamopa ñawpaq chunka qanchis watankunaman, hinaspataq tinkuchkan chay iskay pachak pichqa chunka watakunawan qallariq kimsa kaq kamachiypi 457 a.C. watapi, Daniel qanchis pusaq kaq pacha chunka tawa ñiqinpi 2300 watakunaq qallariyninpi, mayqinchus Adventismoq tiyanan simin hinaspa chawpi sayayninmi. Iskay testigokunaq iskay pachak pichqa chunka watankunaqa tupanku Bibliapa profecíankunapi soqta kaq qhapaq suyupa iskay pachak pichqa chunka watankunawan, mayqinchus 1776 watapi qallariq hinaspa kay wata 2026 watapi tukukuq.

Adventismo-pa ñawpaq puriqkunaqa mana rikurqankuchu nitaq entiendeyta atirqankuchu 313manta 330kama chunka qanchis watakunata; imaraykuchus 1844 watapiqa manaraqmi entiendeyta atirqankuchu qanchis p’unchaw samana p’unchawpa asuntunta, nitaq inti p’unchawpa asuntunta. Chaywanpas paykunaqa reqsirqankum 150 watakunata Apocalipsis isqon ñiqi chunka kaq versiculopi nisqata, chaymi tukurqan huk pacha qallariyninman, mayqen pacha pusarqan 391 wataman chunca pichqa p’unchawniyuqman, mayqan tukurqan agosto killapa 11 p’unchawninpi, 1840 watapi. Chay yachayqa paqarichirqan hatun “Diospa atiyninpa rikuchikuyninta.”

Ñawpaq ñan kichariqkunaqa Apocalipsispa isqun ñiqin capitulonpi pachak pichqa chunkayuq wata unayniyuq iskay ñiqin pachata mana riqsirqakuchu. Paykunapa tiqsi hamut'ayninkuqa Apocalipsispa isqun ñiqin capitulonpi kaq “musuq k'anchay” sayarichisqa kasqan takyanam. Chay k'anchayqa Nínivepi awqanakuypa “kichananwan”mi kicharikun. Chay “kichana” nisqawanmi profeciata yachakuq runaqa Danielpi hinaspa Apocalipsispi rikuchisqa, Bibliapa profecianpi kaq llapan qhapaq suyukunata riqsiyta atin: Babilonia, Medo-Persia, Grecia, Seléucidakunapa hinaspa Ptolomeokunapa imperionkuna, Mohammedpa qhapaq suyun; aswan chaninniyuq kaqtaqa, chay “kichanaqa” manam Romaq hatariyninta urmaynintallachu, aswanqa inti lluqsiy lawpi Romaq hinaspa inti chinkay lawpi Romaq qhapaq suyunkunapa hatariyninkutapas urmayninkutapas, hinallataq Estados Unidospa (llulla profeta), papapa kamachikuyninpa (bestia) hinaspa Naciones Unidaspa (dragón) hatariyninkutapas urmayninkutapas riqsichispa, Romaq imperionta astawan hatunta rikuchin. Chay qhapaq suyukunapa llapan hatariyninkunapas urmayninkunapas dragónpa, bestiapa hinaspa llulla profetapa kuyuriyninkunamanta sut'ita willakunku, chay kuyuriykunam tukukuyninpi kay pachata Armagedónman apanku. Chay kuyuriyqa Danielpa chunka hukniyuq ñiqin capitulonpa qhipa suqta versiculonkunapi rikuchisqam kachkan, chay kuyuriypa qallariynintaqmi tawa chunka ñiqin versiculopa pakasqa historianpi rikuchisqa kachkan.

Nínive maqanakuyqa proféticopi rikuchiq t’oqomi kanan, Roma imperiopa, inti lluqsiy Roma qhapaq suyukunapa, inti yaykuy Roma qhapaq suyukunapa, hinaspa papal Romaq testimoniokunata tukuypi pacha tukukuymanta ruwaykunapa qatipayninpi hukllachaspa churanapaq. Chayrayku, Nínive maqanakuyqa llavemi kanan Romaq imaymana profético testimoniokunata hunt’aspa sut’inchananpaq; hinaspa Daniel chunka hukniyuq qillqapa tawa chunka tawaq versículonman hinaqa, Roma kikinmi musquy rikuyta sayarichin. Chay llave, chay siq’ikuna tantachiqqa, Nínive maqanakuymi.

Qatiq qallarisaq qaneqqqorut tallimat siornatigut saqqummiunneqartut, Saqqummersitat arfineq-pingajuanni ajunaarnartut pillugit sammisallit, allaaserisatsinni tullermi katersorlugit aallartissavavut.