Ñuqaqa Testimonies nisqapi huk pasajemanta horqosqani, mayqenpas achka cheqaq-kamaqkunata qun, Ezequielpa, Isaíaspa, Juanpa santuario ukhupi kawsasqankuwan tupaqllata. Juanqa kutirispa qhawariq huk kunka qhepantaqmanta, Apocalipsis libroq huk ñiqin kapítulopi.
Señorpa p’unchayninpi Espiritupi kasharqani, hinaspan qhepaymanta uyarirqani hatun simita, trompetapa hina, nispa: Ñuqam kani Alfa hinaspa Omega, ñawpaq kaq hinaspa qhepa kaq; hinaspa: Rikuskaykita qellqay huk libropi, hinaspa apachiy qanchis iglesiakunaman Asia llaqtapi kaqkunaman; Efesoman, Esmirnaman, Pergamoman, Tiatiraman, Sardisman, Filadelfiaman, hinaspa Laodiceaman. Hinaspan muyurirqani rimawaqniypa siminta rikunaypaq. Muyurispataq, rikurirqani qori mantoq qanchis candelabrokunata. Apocalipsis 1:10–12.
Patmos islamanta, chaymanta hanaq pacha santuario ukhuman, maypichus Juanqa Cristopa musquyninta rikun, mayqintachus Panay White willawanchik, chaylla musquymi Danielpas qillqasqan chunka kaq kapitulumpi rikusqa.
“‘Chay p’unchaykunapi noqaqa, Daniel, kimsa hunt’asqa simanakama waqaychasqa karqani. Mana mikurqanichu munay t’antata, nitaj aysapas, vinupas simiyman hamurqanchu, nitaj ima hina llusisqaytapas manam churakurqanichu.... Chaymantataq ñawiykunata oqarirqani hinaspa qhawarirqani, hinaspataq rikurirqani huk runata llinsun p’achawan pachallisqata, chankankunapi Uphazpa allin quriwan watasqata. Cuerponpas berilo rumihinam karqa, uyampas illapapa rikch’aynin-hina, ñawinkunapas ninapa mechankuna-hina, makinkunapas chakinpas llump’a bronce pulidosqapa llimp’in-hina, rimayninpa kunanpas achka runakunapa rimaynin-hina karqa’ (Daniel 10:2–6).”
“Kay ñawpaq willakuyqa semejante kachkan Juanman qhawachisqa kasqanman, Cristo Patmos Isla patapi payman rikuchikuspa. Mana pisi kaq runachu, Diospa Churinmi Danielman rikurirqan. Señorniykuqa huk hanaq pacha kachamusqawan kuska hamun, Danielta yachachinanpaq ima pasananmanta qhepa p’unchaykunapi.” Sanctified Life, 49.
Ñawpaq isqun versiculokunaqa runakunapa prueba pachan tukukunanpa ñawpaqllanpi Jesucristopa Apocalipsisninpa sellon imayna paskakusqanta riqsichin. Diosmi kay sut'inchakuyta Jesusman qurqan, payñataqmi Gabrielman qurqan, Gabrielñataqmi Juanman qurqan, qanchis iglesiakunaman chay willakuyta apachinanpaq Juanman kamachiyta quspa. Isaiasqa suqta kaq capitulopim chay kikillanta rurananpaq kamachiyta chaskirqan, Ezequielñataqmi iskay kaq hinaspa kimsa kaq capitulokunapi kikillan kamachiyta chaskirqan. Juanqa kamachiyninta chaskisqan pachapi preso kachkan; Ezequielwan Danielqa Babiloniapi preso apasqakuna kachkanku, Isaiasñataqmi Judapa millay reynin Acazpa kamachisqan pachapi kawsachkan.
«Ruedakunaqa ruedakuna ukhupin karqanku, hinallataq huk allinchasqa muyu sasachakusqa hina, ñawpaq rikuyllapi Ezequielman llapa chinkasqa, pantasqa hina rikurirqanku. Ichaqa kuyukuptinkuqa, sumaq chiqap kaqninwan, hunt’asqa tinkusqa kasqanwanmi kuyurirqanku. Hanaqpacha kaqkunaqa kay ruedakunata purichirqanku, hinaspa llapamantapas aswan, chay k’anchayniyuq zafiro trono patapin Wiñaypaq Kaq tiyarqan; trono muyuriqnintataq k’uychi muyurirqan, munakuypaq hinaspa khuyapayakuypaq unancha hina. Chay rikch’aypa mancharikuypaq hatun k’anchayninwan atisqa, Ezequielqa uyanta pampaman urmaykurqan, chaypi huk voztataq hatarimuspa Señorpa siminta uyariyninpaq kamachirqan. Chaymantataq Israelpaq huk willakuynin waarsaypaq qusqam karqan». Testimonies, 751.
Uyarirqanitaqmi uyariyrkani Señorp rimayninta, nispa: ¿Pitataq kachasaq, pitaq ñuqayku rayku rinqa? Chaymantataq ñoqaqa nirqani: Kaypi kashani; kachariway. Isaías 6:8.
“Kay rikch’ayqa Ezequielman qorqasqa karqa huk p’unchawpi, paypa yuyaynin llakisqa, ch’usaq ñawpaqman hamuq mana allin kaqkunawan hunt’asqa kaptin. Payqa rikarqa taytankunapa hallp’an chunlla, waqllasqa hina siriqta...”
Chaynamanta hina, Dios munaspa munasqa Juanman jamuq p’unchawkunaq iglesiapa willakuynta kichariyta, qowarqan Salvadorpa llaqtanpaq munakuyninta hinallataq paykunata waqaychayninta, payman rikuchispa “runa Churipaq rikch’akuqta”, candelero-kunapa chawpinpi puriqta, chaykunaqtaq qanchis iglesiakunata unanchasqanta.
“Kay yachachiykunaqa ñoqanchikpa allinniykupaqmi. Diospi iñiyninchikta sinchiykachiyta munanchik, ñoqanchikpa ñawpaqninpiqa kanmi huk pacha, chaymi runakunapa alman-kunata pruebanqa. …”
Ñuqanchikqa jatun, chaninchanapaq manchay solemn ruwaykunapa punku punkullapi sayashanchik. Profeciakunaqa utqayllam hunt’akushan. Señorqa punkupiñam kashan. Manam unayñachu ñawpaqninchikpi kicharikunqa llapa kawsakkuqkunapaq sinchi interesniyuq huk pacha. Ñawpa p’itiykunaqa kutimunqaku; musuq p’itiykunapas hatarinqaku. Kay pachanchikpi ruwanakunapaq kaq rikch’akuykunaqa manaraqmi pipas musqoyninpipas yuyarirqachu. Satanásqa runa instrumentokunawanmi llamk’ashan. Constituciónta tikrayta munaspa domingo p’unchaw waqaychanata kamachiq kamachiyta taripayta kallpachakkuqkunaqa aswan pisillata yachanku ima kasqanmanta. Huk crisisqa ñañam hawayninchikpi kashan.
“Diospa sirviqninkunaqa manam kay hatun sasachakuy pachapi kikinkumallaman atinikunkuchu. Isaíasman, Ezequielman, hinaspa Juanchaman qusqa rikch’ayninkunapiqa rikunchik imayna sutinchaska kananpaq hanaq pacha kay pachapi pasaq ruwaykunawan, hinaspa may hatun Diospa qhawariynin payman cheqaq sonqowan sayaqkunapaq kasqanta. Kay pachaqa manam kamachiqniyuq mana kasqachu. Hamuq ruwaykunapa kamachiyñanqa Señorpam makinpi kachkan. Hanaq pachapa Majestadanmi nacionkunapa qatiq p’unchayninkuta, hinallataq Iglesianpa imakunatapas, kikinpa qhawasqanman hap’iq.”
«Ezequielpa rikchayninpi Diospa makinkunaqa querubinkunapa riprankunapa uranpi karqan. Kayqa sirviqninkunata yachachin, paykunaman allin ruwasqankupi atipachiqqa Diospa atiynin kasqanta. Payqa paykunawan kuska llamk’anqa, mana allin rurayta saqispanku, sonqonkuwan kawsayninkupipas chuya tukuspanku chayqa.
“Llapan kawsayniyuqkuna chawpinpi puriq llipyaq k’anchay, illapapa usqhaynin hina, kay llamk’ay qhipaman tukukuyman chayanankama ancha usqhaylla ñawpaqman rinanpaq kasqanta rikuchin. …”
“Hermanokuna, kunanqa manam waqaypaqchu, ni hukmanyaywan mana allin yuyaykunawan urmaypaqchu pacha. Manam kunanqa Cristoqa Josépa musuq sepulturanpi kashanchu, hatun rumiwan wichq’asqa, romano sellowan sellasqa qespichiq hina; kawsarimusqa Qespichiqniyoqmi kashanchik. Payqa Reymi, ejercitokunapa Señor-ninmi; querubinkunapa chawpinpi tiyashan; llaqtakunapa chawpinpi maqanakuywan qapariywan kaptinpas, llaqtantaqa sapa kutim qhawarishanmi. Hanaq pachapi kamachiq kaqmi Qespichiqninchik. Sapa pruebatam tupun. Nina hornopa ruphaynintapas qhawashanmi, mayqencha sapa alma pruebaykusqa kananpaq kaqta. Reykunapa kallpa wasiyninkuna urmachisqa kanqa chay p’unchawkunapi, Diospa piñakuyninpa flechankuna awqankunapa sonqonkuta t’uqsirqanqa chay p’unchawkunapi, llaqtanqa makinkunapi allin waqaychasqam kanqa.” Testimonies, volumen 5, 752–754.
Bibliapi kaq tawa testigokunaqa Jesucristoq Apocalipsisninpa willakuynin kay profetakunaq santuariopi kawsasqankuwan unanchasqa runakunaman qosqa kasqanta chiqaqchanku. Hanaq pachapi kaq santuarioman haykuptinchikmi willanananchikpaq churasqa kasqanchik willakuyta chaskinchik. “Sapa almata” pruebaman churaq “hornoq ninanqa” Malaquíaspa kimsa kaq capitulonpi kaq hornom.
Ichaqa, ¿pitaq atipanqa hamuynin p’unchaypi sayayta? ¿pitaq sayanqa rikurimuqtin? Payqa kachkan qhuri ch’uyachiq nina hina, hinaspa p’achata t’aqsachiq jabon hina. Paymi tiyaykunqa qhuri ch’uyachiq hina, qullqita q’umyachiq hina; Levípa churinkunataqmi ch’uyanchanqa, qhurita qullqitapas hina q’umyachispa, chayhina Señor-man chanin kaypi ofrendata haywanankupaq. Chaymanta Judáwan Jerusalénpa ofrendantinqa Señorpaq allinmi kanqa, ñawpaq p’unchaykunapi hina, ñawpa watakunapi hina. Malaquías 3:2–4.
Qullqita ch'uyachiq runaqa, qullqi ancha ch'uyaña kasqanrayku ch'uyachiqpa uyanta rikuchiptinmi, qullqi hornopi kanan pacha hunt'asqanta yachan. Ñawpa pachakunapi qullqita imayna ch'uyachisqankumanta kay chiqaq kaqqa, Daniel chunka kaq umallipi rikusqan “marah” nisqa rurachiq imachiqwanmi tupun. Kay qhipa p'unchawkunapiqa Señorqa Paypa llaqtanta santuariomanmi pusachkan, chay pachak tawa chunka tawayuq waranqa runakunapa unanchanpi kanankupaq akllachikuqkunata pruebaman churananpaq, ch'uyachinanpaq hinaspa pichananpaq. Kay pachapiqa, ñuqanchik “mana chanin kayta saqisun hinaspa sunqunchikpipas kawsayninchikpipas ch'uya tukusun” “chayqa”, ñuqanchikwan “Payqa kuska llamk'anqa.” Danielpa chunka kaq umallinpi hina, wakinqa chayta kawsaymanta ayqinku, ichaqa Danielwan unanchasqa kaqkuna, Jesucristopa sut'ichakuyninpa hatun lirpu rikuyninta chiqaqpuni rikuqkunaqa, Isaíaspa rikuchisqan hina, altarmanta huk nina sansawan wirp'ankupi llamisqa kanqaku, ch'uyachasqa wakichisqataq kanqaku, huk iñiyninmanta t'aqakusqa iglesiamanpas, chaymanta kay pachamanpas huk willakuyta qunankupaq.
Chay willakuyqa santuariopi kaq chay sunqu hunt'aq almakunamanmi chayachisqa kachkan. Levítico qillqapa iskay chunka kimsayuq kapitulunqa, Pentecostés mit'awan tupachisqa kaqtinqa, Aswan Chuya Chiqaspi kaq Rimanakuypa Arkanta rikuchinanpaqmi wakichisqa kachkan. Iñiywanmi chay kapitulupa willakuykunapa ñiqichasqa kayninqa nina hurnupi prueba hunt'akusqan chuya ñawpa willakuy ukhupi kimsa ñan unanchakunata riqsichin. Diosmanta hamuq ancha ukhu yachayniyuq—iskay chunka kimsayuq kapitulupa profecía ñiqichayninwanqa, profecíata yachakuq runaqa Ezequielta huk kaq kapitulupa huk kaq versiculunpi tariyta atin.
Kunanqa, kimsa chunka watapi, tawa killaqpi, pichqa p’unchaw killaq p’unchawninpi, noqaqa Chebar mayu qayllapi prisionerokunawan kuska kashaqtiy, hanaq pacha kicharikurqan, hinaspan Diospa rikch’ayninkunata rikurqani. Chay killaq pichqa p’unchawninpin, rey Jehoiachinpa prisionero apasqa kasqanpa pichqa watañan karqan. Ezequiel 1:1, 2.
Sacerdotepaq sellokunapa pachapin, pachak tawa chunka tawa waranqa sellakusqankupaq, Ezequielqa kachkan kimsa chunka watapi chunka qanchisniyuq Jubileo muyuymanta, pisqa wata ñawpaqpi Nabucodonosorpa Jerusalénta kimsanmanta kimsakaq muyurikusqan qipaqman, 587 a.C. watapi. Chay versículopi kimsa chunka wataqa Antiguo Testamentopi aswan hatun kawsarichiy qallarimusqanmanta kimsa chunka wata qipanta kashan, hinallataq pisqa wataq pisqa p’unchayninpi kashan; chayrayku yupay pisqaqa Ezequielpa testimoniunman churakun. Iskay qallariq versículokunapiqa kimsa chunka huk kutillam sut’inchasqa tarikunchik, pisqa yupaytaq kimsa kuti rimarisqa. Levítico iskay chunka kimsayoqpa ruwaqninpi, Pentecostés pacha-suyuwan tinkuchisqa, iskay kaq prueba, kimsa chunkawan rikuchisqa, corneta fiestakama chayan; chaymanta pisqa p’unchay Cristopa hanaq pachaman wichariyninkama; chaymanta pisqa p’unchay pampachanakuy p’unchaykama; chaymanta pisqa p’unchay waymarkakama, mayqinchus ñawpaq para-taq (Pentecostés) qepa para-taq (Tabernáculos) iskayninta rikuchin. Chay ruwaqninqa kimsa chunka-ta rikuchin, chay qipantaq kimsa puriykunata, sapa hukninpis pisqawan. Ezequielqa templopi kashan, Levítico iskay chunka kimsayoqpa ruwaqninñataq Arca kan.
Historiaqa qhawachinmi Ezequiel chay pachapi phisqa wataraq kasqanta, huk simbólicu muyuy p’ampachaymanta ñawpaqman, chaymi tukukun Jerusalén llaqta chinkachisqawan rikuchisqa hina, utqayllam hamuq Domingo kamachiyta tipificaspa. “Phisqa” yupayqa Leviticus iskay chunka kimsayuqpa diseño-ninpi huk ñawpaq kaq elemento-mi, hinaallataq “kimsa chunka” yupaypas.
Kay qillqasqakunapi rikuchisqañam kachkan: capitulupa ñawpaq iskay chunka iskayniyuq versículonkuna qhipa iskay chunka iskayniyuq versículonkunawan siqichasqa kaptin, hinaspataq iskay chunka iskayniyuq versículoyuq chay iskay siqikuna kuska Pentecostés mit'awan siqichasqa kaptin, pruebaman churaypa kimsa thatkiyuq puriyninqa, Malaquíaspa rimasqan hornopa ninan kaqqa, sut'ita rikuchikun. Chay kimsa thatkiqa ñawpaq kaqninpi alfayuq, kimsa kaqninpitaq omegayuqmi; chay alfa hinallataq omegaqa huk thatkita rikuchiq, qati qati kaq tawa ñan saywamanta sayarichisqam kanku.
Pascua, mana levadurayuq t’antapa raymin qatiq, qespiy cebadapa ñawpaq rurunchik ofrenda qatiq, chaymanta pichqa p’unchaw levadurannaq t’antapa raymin tukukuyninkama. Chay tawa señalkunaqa ñawpaq pruebata ruwanku, hinaspa Jesusqa qallariymanta tukukuyninta sapa kuti rikuchin, chayrayku kimsa kaq pruebaypas tawa señalkunamantam ruwasqa. Trompetakunapa raymi, chaymanta Cristopa hanaqman oqarisqan, hinaspa pampachakuy p’unchaw qatiq, chaymanta pichqa p’unchaw qhipaman Pentecostéspa Tabernáculospa ima chayamunankukama. Pentecostésqa ñawpaq paraq unanchanmi, Tabernáculosqa qhipa paraq unanchanmi. Levítico iskay chunka kimsayuq modelo-piqa Pentecostéswan Tabernáculoswan tupanku.
Chayqa hinaqa, Sionpa wawakuna, kusikuychis, hinaspa Señor Diosniykichispi aswan kusikuychis; paymi qankunaman ñawpaq tamyata tupusqaman hina qosunkichis, hinaspan qankunapaq uraykachimusun tamyata, ñawpaq tamyata, qhipa tamyatapas, ñawpaq killaqpi. Joel 2:23.
Qhipa kaqchasqa hinaspa chuyaqchay ruwayqa qallarirqan 31 diciembre 2023 p’unchawpi. Ñawpaq kaqchasqaqa saphinchay kaqchasqaymi karqan, “llaqtayki runakunamanta suwa runakuna” nisqa ch’aqwaywan unanchasqa, chaymi rakirqan chay huñusqa runakunata, mayqinkunachus ñawpaqtaña kaqchasqa karqanku 18 julio 2020 p’unchawpi llakikuywan.
“Historiapiwan hinaspa profeciapiwanpas Diospa Simin sut’ita rikuchin unaymanta pacha cheqaq kaywan pantasqakuywan chawpinpi mana tukukuq maqanakuyta. Chay maqanakuyqa manaraqmi tukusqachu; kunankamapas purishan. Imakunachus karqan, chaykunataqmi yapamanta ruwasqa kanqa. Ñawpaq churanakuykuna kawsarichisqa kanqaku, musuq yachachiykunataq sapa kuti paqarinqaku. Ichataqa Diospa llaqtan, pichkunañataq ñawpaq, iskay ñiqin, kimsa ñiqin angelkunapa willakuyninkunata willakuypi, profeciata iñisqankupi hinaspa hunt’asqankupi huk rakinpi ruwasqa kasqankurayku, yachanku maypin sayasqankuta. Paykunaqa huk kawsay yachayniyuqmi, allin qori mantapas aswan chaninniyuq. Rumi hina sinch’ita sayanankupaqmi kanku, qallariyninpi atinisqankuta tukukama mana kuyukuqta hap’ispa.” Manuscript Releases, volumen 1, 47.
Levítico iskay chunka kimsayuqpi, ñawpaq pruebaqa profetiku huñuywanmi rikuchisqa kachkan: kimsa qatiqta, chaymanta phisqa p’unchaw qhipaman mana pukuyoq t’ant’a raymipa tukukuyninwan. Pascuaqa huk ñiqin p’unchawm, mana pukuyoq t’ant’a raymiqa iskay ñiqin p’unchawm, ñawpaq ruruchakuna haywarikuyninqa kinsa ñiqin p’unchawm karqa. Phisqa p’unchaw qhipamanmi mana pukuyoq t’ant’a raymi tukukurqa. Kimsa pruebakunamanta ñawpaq pruebayuq profetiku sayayninqa kimsa ñiqin, tukukuq pruebaypipas rikuchisqallataqmi kachkan. Chay kinsa ñiqin waymarkapi, kimsamanta hukwan qatichisqa kasqanpi, pututukuna raymiqa huk ñiqin p’unchawmi, Cristopa hanaqpachaman wichariyninqa phisqa p’unchaw qhipamanmi, chaymanta phisqa p’unchaw qhipamanmi pampachakuy p’unchaw hamun, hinaspataq phisqa p’unchaw qhipaman Pentecostéswan Carpakuna Raymipas qayllamanta hamuq domingo kamachikuyta señalan, chaymi Ezequielpa qillqasqanpi Jerusalénpa chinkachiynin hina rikuchisqa kachkan.
Mana qonchuyuq t’antakunapa rayminpa tukukuyninmanta trompetakunapa rayminkamaqa kimsa chunka p’unchawmi kan; chay p’unchawkunaqa manam huk sacerdotepa unanchantallachu rikuchinku, aswanpas Diospa rikuchisqanpi unanchasqa kimsa pruebamanta iskay kaq pruebatapas.
Cristopa bautizakuyninqa Pascua, mana qunchuyuq t'anta hinallataq ñawpaq kaq puquykuna nisqa kimsa ñan saywakunatam rikuchin, imaraykuchus chay kimsa saywakunaqa Cristopa wañuyninta, p'ampasqa kayninta, kawsarimuynintawanmi unanchanku. Chay kimsa puriykunataqa pichqa p'unchaw qhipamanmi tawa ñiqin puriy qatin; chaytaqa mana qunchuyuq t'anta raymipa tukukuyninmi unanchan. Juan Mesíasninta bautizaptin, bautizakuyqa chay kimsa puriykunatam huk pisi ratullapi rikuchin. T'ikay mit'apa rayminkunapiqa chay kimsa puriykunapa hukninmanta hukninman huk p'unchawmi kan; raphi urmay mit'apa rayminkunapitaq chay kimsa puriykunapa hukninmanta hukninman pichqa p'unchawmi kan.
T’ikay mit’api raymikunapa ñawpaq kaq malliyninta kimsa ñan chimpukuna huñusqa hina churaptinchik, chaykunata pichqa p’unchaw qhipaman huk ñan chimpu qatiqtin, chaymantataq raphi urmay mit’api raymikunata kimsa ñan chimpukuna hina churaptinchik, chaykunatapas pichqa p’unchaw qhipaman huk ñan chimpu qatiqtinqa, profecíapa huk wakichiyninmi takyachikun, chaypiqa kimsamanta huñusqa alfa ñan chimpu kan, chayta pichqa p’unchaw qatin, chaymantataq kimsa chunka p’unchaw qatin, hinallataq raphi urmay mit’api raymikunapa kimsa kaq malliynin kan, kimsamanta huñusqa ñan chimpu hina, chayta pichqa p’unchaw qatin—kay wakichiyqa ñawpaq kaq malliy llapallanpi pichqa p’unchawta hap’isqanta rikuchin, chaypa qhipantataq kimsa chunka p’unchawniyuq iskay kaq malliy hamun, chay p’unchawkunaqa pichqa p’unchawniyuq kimsa kaq ñan chimpukama chayan. Pichqaman kimsa chunkata, chaymanta pichqata yapasqaqa tawa chunkam (5 + 30 + 5 = 40).
Cristoq bautizakusqan qhipallantan tawa chunka p'unchawkuna hamurqan, chaykunataq kinsa pruebakunawan tukukurqan. Levítico librop iskay chunka kimsayuq capitulonpa imayna wakichisqa kasqanta Pentecostés mit'awan huñuspa qhawaspaqa, aswan achka imakunataraqmi riqsiy atikun; ichaqa huk hamut'ay ñiqipiqa, chay capítuloqa Aswan Santu K'itipi kaq Arcata unanchan.
Levítico iskay chunka kimsañiqpi t’ika pacha raymikuna chiri pacha raymikunapas iskay sábado chawpipi churakusqa kanku. Chay iskay sábadoqa iskay tapakuq querubinkunata sut’inchanku, Pentecostés pacha señalkunapas, Levítico iskay chunka kimsañiqman tupachisqa, Arca-tawan iskay tapakuq querubinkunatapas sut’inchanku. Ezequielqa huk ñiqin capitulopi santuario-man pusasqa kashan, chayman pusasqa kaptinpas, Jerusalenpa thuñichisqanman apaq muyuy muyurisqa pichqa punchaw ñawpaqpi tarikusqa kashan; chayqa utqaylla hamuq domingo kamachikuyta rikch’achin. Domingo kamachikuyqa Levítico iskay chunka kimsañiqpi Pentecostéswan Tabernáculoswanmi sut’inchasqa kashan. Ezequielqa kimsa chunka watapi kashan, kimsa chunkataq Malakías kimsañiqpi nina hornota hunt’aq kimsa pruebakunamanta iskay ñiqin pruebaypa pachasqanmi. Iskay ñiqin pruebaqa kimsa chunka punchawwanmi sut’inchasqa, hinallataq Ezequielpas kimsa chunka watapi kashan chunka qanchisniyuq Jubileo muyuypa ukhupi, chay muyuyqa Josiaspa Hatun Pascuamanta qallarisqa, imaynatachus historiadorkuna rimanku hina. Ezequielqa chunka pusaq killa unay muyuyta ruraq muyurisqamanta pichqa wata ñawpaqpi kashan, paytaq templopi kashan; chaymi puchukay kimsa pruebakunapa chawpin, chaykunam puchukay puchuqta chuyañachin hinaspa qichun.
Cristo manaraq paqarimuptin 592 watapi, Ezequielqa runapa atiyninta yalliq kallpawan “mana rimay atiqman” tukuchisqa kan, Dios siminta kicharipuqtillantaq riman. Chay hinallam kachkan Cristo manaraq paqarimuptin 586 watapi Jerusalen urmanankama. Awqakuna llaqtata muyurispanku harkayta qallariqtinkum Diosqa payta rimachisqaña karqan, paypa “ñawinkunapa” “munasqan” wañusqan punchawpi, ichaqa Israelpa “ñawinkunapa” “munasqan” Jerusalen urmanankamaqa munasqanman hina rimananpaq manam saqisqachu karqan. Jerusalenpa urmayninqa pisi pachallamanta hamuq domingo punchawmanta kamachikuypa unanchanmi, chaypitaqmi Juan Bautistapa taytan, sacerdotekunapa pusaq ñiqin huñunmanta kaq sacerdote, templopi llamkachkaspa mana rimay atiqman tukuchisqa karqan; chay templopim Ezequielpas isqun killa hinata mana rimay atiqman tukuchisqa karqan. Juan paqarimusqanmanta pusaq ñiqin punchawpim, Juan circuncidasqa kachkaqtin, taytanqa rimananpaq saqisqa karqan. Iskay profetam santuariopi kachkaspanku mana rimay atiqman tukuchisqa karqaku. Santuariopi Cristota qawachkaspa mana rimay atiqman tukuchisqa kimsa ñiqin profetaqa Danielmi karqan. Chunka ñiqin capitulopi, Danielqa santuariopim kachkan, kimsa kutimanta iskay ñiqin kutipi llamisqa kachkaqtinllam mana rimay atiqman tukuchisqa kan. Chawpipim Danielqa mana rimay atiqman tukuchisqa kan.
Hinaspa chayhina simikunata niwarqa, ñuqaqa uyayta pampaman uraykachirqani, hinaspa upallaña karqani. Hinaqtinmi, runakunapa churinkunaman rikch’akuq hina hukqa simiyta llamk’aykuwarqa; chaymantataq simiyta kicharirqani, rimarirqani, ñawpaqniypi sayaqman nispa: Ay, taytay, kay rikuyraykum llaquykuna kutimuwarqan hinaspa manam kallpayta waqaychayta atirqanichu. Daniel 10:15, 16.
Rimayqa
“Rimay” nisqapa unanchayninqa chayamunallaña domingo punchaymanta kamachiypi sut'ita rikuchikun, chay pacham Estados Unidosqa dragón hina riman, Balaampa asnun riman, Habacucpa rikusqanpas riman mana llullakuspan. Santuario ukhupi kachkaptinku rimayta mana atiqman tukuchisqa kimsa mana rimaq profetakunaqa Jerusalén llaqta tuñichisqa kaptinmi rimanku. Zacaríasqa churinpa musuq sutin allin kasqanta riqsichinanpaqmi riman, chay hinapim musuq sutita chaskiq Filadelfiamanta kaqkunapa unanchan kan.
Atipayakuqmanmanqa Diysiy templo-ninpi sayaq columna-ta rurasaq, hinaspataq manaña hayk’aqpas lluqsinqachu; hinaspataq paypa hawanman qillqasaq Diysiy sutinta, chaymanta Diysiy llaqtanpa sutinta, musuq Jerusalén sutiyuqta, hanaq pachamanta Diysiymanta uraykamuchkaqta; hinaspataq qillqasaq paypa hawanman musuq sutiyta. Apocalipsis 3:12.
Zacaríasmanmi huk qillqana tablata qurqaku, Juanpa musuq sutinta chaypi qillqananpaq.
Hinaspan p’unchawtaqa hamurqanku wawata circuncidayta ruwaq; hinaspan suticharqanku Zacarías nispa, taytanpa sutinta qatiq. Ichaqa maman kutichispa nirqan: Mana chaychu; Juanmi sutichasqa kanqa. Paykunataq nirqanku: Manan aylluykimantachu pipas kay sutiyuqqa kan. Hinaspan señasta rurarqunku taytanman, imayna sutichayta munasqanta yachanankupaq. Paytaq qillqanapaq tablata mañakuspa qillqarqan: Juanmi sutin. Llapa paykunataq admirakurqanku. Chay ratollataq siminqa kicharisqa karqan, qalluntaq paskarisqa, rimarqan hinaspan Diosta hatuncharqan. Lucas 1:59–64.
Juanpa musuq sutinqa Filadelfia iglesiwan tupachkan, hinaspa Zacarias sutinqa Laodiceawan tupachkan, imaynachus Zacariaspa mana iñiyninpi rikuchisqa kashan kinsa kaq angelpa willakuyninmanta. Llapa profetakunam qipa p’unchaykunamanta rimanku, hinaspa qipa p’unchaykunaqa kinsa kaq angelpa historiannintam kanku. Chayrayku, chay willakuyta apamuq angelqa kinsa kaq angelmi kanan. Zacariasqa mana munarqachu entienderiyta Señorqa Laodicea nisqa Qanchis P’unchay Sabadista iglesiata pasaykuspa saqesqanta. Kay profetakunapi simipa kutichisqanmantam aswan achkata niyta atisunman, ichaqa Josiaspa profetiko linyanta entienderinapaq ñawpaqman purisunchik.
Josíaspa Ruedan
Cristo manaraq paqarimuptin 622 watapi, Josiahpa Pascuanpi qallariq chunka qanchisniyuq kaq Jubileo muyumantam rimarqanchikña, ichaqa Josiahpa siq'inqa Cristo manaraq paqarimuptin 622 watamanta ancha ñawpaqtaraqmi qallarin. Saulta Israelpa ñawpaq kaq reynin hina kamachikunan tiyananman chayachiq Israelpa Diosman sayarikuyninmi Saul rey kamachikunan tawa chunka watata unancharqan; chaypa qhipantam David rey kamachikunan tawa chunka wata hamurqan, chaymantataq Solomon kamachikunan tawa chunka wata. Diospa willakuqnin Samuelta sinchita piñachiq Diosman wasanchakuyqa Cristo manaraq paqarimuptin 1097 watapi karqan, hinaspam judiokuna Caesarmanta huk reyniyuq mana kasqankuta rimariptinku cruzpi tukukuq, Diosman sayarikuymanta profecíapa huk siq'inta qallarichin.
Ichaqa paykuna qapariqkanku: “¡Qarqoy payta, qarqoy payta, chakataspa wañuchiy!” Pilatotaq nirqan paykunaman: “¿Qankunapa Reyniykichista chakataspa wañuchichispa?” Hatun sacerdotekunataq kutichirqanku: “Manan huk reyniyku kanchu, aswanqa Césarlla.” Juan 19:15.
1097 watapi, kimsa reykuna chusku chunka watata sapa huknin kamachinqaku Salomón wañusqankama 977 a. C. watapi, chaymantataq qhapaq suyuta rakirqaku hanaqman hinaspa urayman.
Chaymantataqmi huk reyta munarqanku; hinaspan Diosqa qorqa paykunaman Cispa churin Saúlta, Benjamín ayllumanta runata, tawa chunka watakuna kamachinankupaq. Hechos 13:21.
Davidqa kinsa chunka watayuq karqa qallarisqanpi rey hina kamachinanta, hinaspa tawa chunka wata kamachirqa. Hebrón llaqtapi Judá suyuta qanchis wata suqta killantin kamachirqa; Jerusalén llaqtapitaq tukuy Israeltawan Judáta kimsa chunka kinsa watata kamachirqa. 2 Samuel 2:4, 5.
Salomónpa reynonqa qallarin 1017 a.C. watapi karqan; Templopa cimientonqa churakurqan Salomónpa tawa watapi (1013 a.C.). Ruwasqanqa qanchis wata puchukama unaykama karqan (1 Reyes 6:37–38), hinaspa Temploqa tukukurqan Salomónpa chunka hukniyoq watanpa pusoq kaq killapi. Sapaqchasqa dedicaciónninqa ruwarqan qanchis kaq killapi (Etanim sutiyoq killapi), Carpas Raymipi (1 Reyes 8; 2 Crónicas 5–7), 1006 a.C. Reyeskuna, Templo, llaqtapas sapa huknin historiapi tawa pachak isqon chunka watayoq pacha rikusqa kanku, chayqa sut’ita señalaspa huk profético pacha kasqanta, yaqa reyeskunawan, Templowan, utaq llaqtawan tinkuchisqa.
Danielqa Cristopa ñawpaqninpi 607 watapim preso apasqa karqan, Bibliapi willakusqa pasakusqakunapa watankunata ñiqichiq yachaqkunapa aswan achkan Cristopa ñawpaqninpi 605 wata kasqanta niptinkupas. Wiñay kawsaymanta qillqasqa willakuyqa profecíapa willakusqanwanmi tupanan, hinallataq Cristopa ñawpaqninpi 1097 watapi huk reyyuq kayta munaywan qallariq wiñay kawsaypa siqinpi, wiñay kawsayman hina churasqa pasakusqakunapa unanchayninqa, profecíapa wakin testigonkunaman hina, Cristopa ñawpaqninpi 607 watatam chiqapta tupachinapaq kamachin, manam 605 watatachu. Cristopa ñawpaqninpi 607 wataqa reykunapa siqinpi tawa pachak isqun chunka watakunapa tukukuynintam unanchan, ichaqa chay siqipi rikuriq qanchis chunka watakunapa kimsa hatun rikuchikuyninmanta huknintapas qallarichinmi. Cristopa ñawpaqninpi 607 wataqa Cristopa ñawpaqninpi 677 watapi Manassehpa preso apasqa kasqanwan qallariq qanchis chunka watakunapa tukukuynintam unanchan. Tawa pachak isqun chunka watakunapa unanchanpa ñawpaq kaq rikuchikuyninqa (chay siqipi kimsa testigoyuqmi), qanchis chunka watakunapa kimsa testigonkunamanta huknin tukukusqanpi, hinallataq qanchis chunka watakunapa huk testigon qallarisqanpim tukukun. Yupaykunapa ñiqichakuyninqa Cristopa ñawpaqninpi 607 wata kasqantam chiqapchan, Daniel Cristopa ñawpaqninpi 605 watapi preso apasqa karqan nispa yuyakusqa kaptinpas.
Cristo manaraq paqarimuptin 1097 watamanta 607 watakama reykunawan tinkisqa 490 watayuq pacha kasqan siqipim, Salomonpa Templunta Diosman haywasqanmanta Cristo manaraq paqarimuptin 515 watapi Zorobabelpa qarqusqa kawsay tukusqan qipapi kaq Templuta Diosman haywasqankamapas 490 wata kachkan. Chay 490 wataqa Salomonpa rey hina kamachisqanpa chunka hukniyuq kaq watanpi Templuta Diosman haywasqanmanta yupasqa 420 wataman, hapi tukuspa kawsasqanku pachapi Templupa chusaq purun kasqan 70 watata yapasqam; chaymi 490 wataman huntan. Artajerjespa kimsa kaq kamachikuyninqa 59 wata qipamanmi, Cristo manaraq paqarimuptin 457 watapi, qukurqan, chaymi Diospa llaqtanpaq “takyachisqa” (kuchuspa rakisqa, Daniel 9:24) 490 watapa qallariyninta unanchan; chay watakunaqa 34 watapi Estebanta rumikunawan chamqasqankupi tukukurqan. Chiqaqtapunim, Cristo manaraq paqarimuptin 1097 watapi Diosta, Profeciapa Espirituntapas mana chaskispa iñiyta saqisqankuta tiqsi hina hapispan qallariq, Estebanpa Cristota Diospa pañanpi sayachkaqta rikusqanpitaq tukuq profecia siqipi, pacha yupaymanta huk achka ancha ukhu yuyayniyuq testigokunapas kachkan. Kay willakuypim Josiaspa profecia tinkullpanta tarinchik.
“Tiqsipi kaq Diosmanta kutirikuy” nispa nini, imaraykuchus siqipa qallariyninmi Israelpa, kay pachamanta huk reyta munasqanrayku, Diosta Reynin hina mana chaskisqan pachata rikuchin, chaynapi Israelpa runa reykunawan kamachikuyninpa tiqsinta unanchaspa. Kaytapas qillqani, imaraykuchus “Diospa tiqsin” niyta munaq sutiyuq Josíaspa ruyrunqa Diospa llaqtanpa tiqsintapas, tiqsipi kaq Diosmanta kutirikuynintapas unanchan.
Salomón wañukuptin, chunka iskayniyuq ayllukunapas norte lawman sur lawman rakikamuptinku, mana kasukuq profetaqa Jeroboampa llulla yupaychay llikata sapaqchasqanta anyarqan; chay anyayninpiqa Josías sutiyuq huk rey qhipaman hamunanta ñawpaqmanta willakuy karqan. Jeroboamwan norte lawpi kaq chunka ayllukuna Diosmanta kutirikuyta tiqsichisqanku pachapim, Josíasmanta, Cristo manaraq paqarimuchkaptin 622 watapi Hatun Pascua Raymiwan unanchasqa iñiypi musuqmanta kawsarichisqanmantapas ñawpaqmanta willakurqan. Chay iñiypi musuqmanta kawsariyqa Moiséspa qillqasqankuna tarisqa kasqanwan, Diospa llaqtan sapa kuti paymanta kutirikusqanrayku paykunapa contranpi taripay willakusqanwanmi paqarichisqa karqan. Moiséspa qillqasqankunapi kaq simikunata Josías reyman ñawinchaptinkuqa, chaymi Ñawpa Testamentopa willakuyninpi llapamanta aswan hatun iñiypi musuqmanta kawsariyta paqarichirqan. Josías sutiyuq huk wawa qhipaman paqarimunanmanta ñawpaqmanta willakuypiqa, mana kasukuq profetapa, Diosmanta willakuspa, Diosmanta kutirikuyta tiqsichisqanmanta Jeroboam reyta huchachasqanpas karqan.
Danielpa sutichasqan hina, Moiséspa ñakayninqa Levítico iskay chunka suqtayuqpi kaq “qanchis kuti” nisqanmi; chaymi William Millerpa tarisqan tiqsiman tukurqan, paytaqmi adventismopa tiqsi chiqap yachachikuyninkunapa unanchan. Millerpa willakuynin 1840 watapi agosto killapa 11 punchawninpi kallpachasqa karqan, “Josiah” Litchpa 1838 watapi hinaspa 1840 watapi llamkasqanwanmi. 1863 watapiqa chay tiqsikunaqa huk lawman saqisqa karqan, hinaspam “qanchis kuti” nisqaqa manam Filadelfia milleritakunapa tiqsi chiqap yachachikuyninkunapa unanchanllamanchu, aswanqa Laodicea millerismopa chay tiqsikunapa contranpi hatarikuyninpa unanchanmanpas tukurqan. Huk ñiqin angelpa hinaspa iskay ñiqin angelpa milleritakunapa historiankuqa “Josiah” nisqapa unanchayninniyuqmi; chaymi pachak tawa chunka tawayuq waranqa runakunapa historiankupi qillqasqanman hinallapuni yapamanta rikurinqa. Josiahpa tinkullpanqa Saúl reypa layqakuyninkama ñawpa pachaman kutin, chaymantañataq domingo kamachikuy pachapi Laodicea Qanchis Ñiqin Punchawpa Adventista iglesian aqturqusqa kanankamapuni chayan. Ezequielpi kaq Josiahpa tinkullpanpa sellonqa kunanmi kichakuchkan, pachak tawa chunka tawayuq waranqa runakunata selloypa tukupaynin hina.
Kaykunakunaq qatiq qillqapi kaykunata qatiqllataqmi rimarisun.