Danielpa chunka hukniyuq qillqapi chunka hukniyuq t’aqapa chunka suqtayuq versiculon, iskay chunka iskayniyuq versiculowan kuska tupaqan, ña qayllamusan domingo p’unchaw kamachiywan. Chunka versiculopa hunt’asqan 1989 watapi apamurqa Ucrania Maqanakuyta 2014 watapi, imaynachus Rafía maqanapa hunt’asqan, chunka hukniyuq versiculopi rikuchisqa, 217 a.C. watapi karqa hinata. Chunka hukniyuq versiculomanta chunka suqtayuq versiculokamaqa hinallataqmi chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama; chayrayku, tawa chunka versiculopa pakasqa historianta, imaynachus chunka hukniyuqmanta chunka suqtayuqkama versiculokunapi rikuchisqa kasqan hina, hinallataqmi chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama historiap hina rikuchisqa. Tawa chunka versiculopa pakasqa historiaqa chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama versiculokunawanmi rikuchisqa.
Capítulos oncemanta iskay chunka iskayniykama
Chay pakasqa willakuyqa Génesis, Mateo, Apocalipsis, hinallataq The Desire of Ages nisqap chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama capitulonkunapimapas rikuchisqa kachkan. Chay tawa testigokuna, “chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama” capitulokunamanta, chay pakasqa willakuywanmi tupanku, imaraykuchus chay pakasqa willakuyqa Daniel chunka hukniyuqpi versículo chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kamam. Chay tawa testigokunap chawpinqa sapa kuti pactop señalta reqsichin, wañuypa pactonwan qallarispa, Génesispa chunka hukniyuq capítulo ukupi Nimrodwan rikuchisqa, hinaspan tukukun Roma llaqtaq warmi qhillqakusqanwan Apocalipsispa chunka qanchisniyuq capítulo ukupi.
Chunka qanchisniyuq
Mateota mana san Mateoqa, tawa testigokunaqa chunka qanchisniyuq capitulota reqsichinku paykuna rikuchisqan pachaspa chawpin kasqanta. Chunka qanchisniyuq yupayqa kimsa kuti tarikunpas kimsa iskay pachak pichqa chunka watayuq profeciakunapi, qallarisqa 457 a.C., 64, hinaspa 1776 watakunapi. Iskay chay siq’ikunamanta (ñawpaq hinaspa qhipa) reqsichinku huk chawpita, maypicha ñawpaq siqi 457 a.C. watamanta tukukuq 207 a.C. watapi, hinaspa qhipa siqi 1776 watamanta tukukun 2026 watapi. 207 a.C. wataqa karqa Raphia hinaspa Panium maqanakuykuna chawpipi, hinaspa 2026 wataqa Estados Unidos suyupa qhipa presidentenpa kamachiy pacha chawpinmi.
Kimsa iskay pachak pichqa chunka watayuq siq’ikuna ukhupi, Ptolomeo chunka qanchisniyuq wata kamachirqan. Neroq siq’inpi, 313 watamanta 330 watakama, chunka qanchisniyuq wata kachkan; hinallataq 217 a.C. watapi Raphia maqanakuymanta 200 a.C. watapi Panium maqanakuykama chunka qanchisniyuq wata karqan. Chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama capitulokunapa tawa testigokunamanta kimsaqa, paykunapa chiqap chawpiyninta capitulokuna chunka qanchisniyuqpi señalan. Chayrayku, chusku chunka versiculopa pakasqa historianninqa, chay kikin capitulopi versiculokuna chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama representasqa kachkan, hinaspataq capitulokuna chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama tawa testigokunapas chay kikin versiculokunawan tinkunku. Sapa huknin kimsa 250 watayuq profeciakunapa hunt’akuyninpas chay kikin historiatawanmi tinkun. Chawpinqa huk waymark hina sinchita reqsichisqa kachkan, aswanpas Diospa llaqtanpa pactonpa hinaspa sellonpa unanchan hina sut’inchasqa kachkan.
Daniel Chunka Iskayniyuq
Danielpa chunka iskayniyuq qelqapi qanchis, chunka hukniyuq, chunka iskayniyuq versikulokunaqa pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa qhipa pacha kasqanta reqsichin. Qanchis versikulom December 31, 2023 p’unchayta reqsichin; chunka iskayniyuq versikulotaq July 18, 2020 p’unchayta reqsichin. Qanchis versikulopi ch’iqichisqa kayqa, December 31, 2023 p’unchaypi tukukuq, July 18, 2020 p’unchaypi qallarisqa kasqan, Daniel chunka iskayniyuqpi tarikusqa kimsa profetiko pacha versikulokunapi alfa hinaspa omega nisqankunawan rikuchisqa karqan. Chawpi versikuloqa, waranqa iskay pachak qanchis chunka (1,290) watakunam, 1989 watamanta qaylla hamuq domingo kamachikuykama historiata 30 hina reqsichin; chaymanta waranqa iskay pachak soqta chunka (1,260) runa probacionpa wisq’anankama. Kimsa chunka wataqa pachak tawa chunka tawa waranqapa sacerdociopa edadninta representan; waranqa iskay pachak soqta chunka watataq Apocalipsis chunka kimsayuqpi simboliko tawa chunka iskay killakunata tipifican.
30 nisqapa iskay profecíamanta, qhepantataq chunka iskay pachak suqta chunka watakunawan qatipakusqanqa, Abrahampa hinallataq Pabloq iskay convenio profecíanpa 400 chaymanta 430 watakunapa símbolonmi. Daniel chunka iskayniyuqpi pachaq kinsa versículonkuna chawpinqa chunka kimsayuq qillqapa hatarikuyninta rikuchin, chaywan kuskataq pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa kasqankuta, conveniotaq, allinta resaltan. Chay kinsa versículokunapas pakasqa historiwan tupanku, hinaspataq yapamun huk testigotaraq, chawpiqa convenioq símbolon kasqanmanta enfatizakusqanta.
Pawqarinataq Otoñonataq
Kay llapan kay siq’ikunawan kuskaqa, Leviticus iskay chunka kimsayuqpi tarikusqa primavera chaymanta otoño raymikunaq kimsa testigonkunaqa churakusqa kanan, Pentecostal pacha kuska cruzpa historiapi chiqanchasqa hinaspa huñusqa. Chaypiqa capítulonqa iskay chunka kimsayuqmi, chayqa Cristoq hucha pampachay llamk’ayninpa unanchaqninmi. Chay capítulonqa tawa chunka tawayuq versiculokunamanta ruwasqam, unanchaypi Octubre 22, 1844 nisqata rikuchispa. Octubre 22 nisqaqa Octubre killapi iskay chunka iskay p’unchawkunata reqsin, ñawpaq p’unchawmanta qallarispa iskay chunka iskayniyuq p’unchawkama tukuspa, chayhinaqa hebreo alfabetoq kamachikuyninkunata apaspa. Octubre chunka kaq killam kasqanrayku, iskay chunka iskayniyuq p’unchawwan mirachisqaqa iskay pachak iskay chunka (220)mi.
Hebreokunapa watay p’unchaw yupaypi, qanchis killaq chunka p’unchawninmi Kacharichiy p’unchaw karqa, chaymanta chunka kuti qanchisqa qanchis chunka kachkan, huk unancha pruebayuq pachaq. Iskay waranqa kimsa pachak watakuna tukukurqan 1844 watapi, kimsa kaq angel chayamushqanpi, imaynachus kimsa kaq kamachiy chay pacha qallarisqanta unanchasqa karqa hina. Qanchis chunka semanakunam pruebayuq pacha hina churasqa karqa ñawpaq literal Israelman, 2,300 p’unchawkunaq qallariyninpi; chay p’unchawkuna tukukuyninpin, kunan espiritual Israelpaq pruebayuq pacha qanchis killaq chunka p’unchawninwanmi unanchasqa karqa, chayqa qanchis chunkawan kikinchasqa. 1844 wata, octubre killapa 22 p’unchawnin, utqaylla hamuq domingo kamachiyta unanchan; chaypin Adventismo Qanchis kaq P’unchawpaq qanchis chunka watayuq pruebayuq pacha tukukun, imaynachus judíokunapaq tukukurqan Esteban rumiwan maqasqa kasqanpi hina.
1844 watapi rikuchin iskay angelkuna chayamurqanku pacha kasqanta, iskay kaqnin ñawpaq llakikuypi, kimsa kaqtaq hatun llakikuypi. “44” nisqaqa iskay kuti willakuyta rikuchin, Daniel chunka hukniyuq qanchis kaq t’aqapi, tawa chunka tawa kaq versiculopi inti lloqsimuy suyumanta, chinchay suyumantawan hamuq willakuy hina rikuchisqa kasqanman hina. Levítico iskay chunka kimsayuq t’aqaqa tawa chunka tawa versiculoyuqmi, chay versiculokunaq rakinmi sagrado raymikuna pawqar pacha raymikunaman, tarpuy qhipa pacha raymikunamanwan. Chay tawa chunka tawa versiculokunaqa iskay kuti willakuyta rikuchinku. Iskay pachakunaqa iskay chunka iskay versiculo sapa hukninwanmi rikuchisqa kanku, chhaynaqa pawqar pacha raymikunapas, tarpuy qhipa pacha raymikunapas hebreo watap unanchayninpa iskay chunka iskay qillqankunata rikuchinku. Chay iskay testigokuna iskay chunka iskay versiculoyuqkuna huñusqa kaptinku, Pentecostés pacha hinantinwan kuska, kimsayuq puriyniyuq marco-ta paqarichinku.
Punta ñawpaq ruwayqa kimsa rak’iyuq señalmanta ruwasqa, chaymanta qhipaman pisqa p’unchaykuna hamun, hina kasqanman hina qhipa kaq kimsa señalkunamanta qhipaqninpi. Chawpi señalqa kinsa chunka p’unchaykunam, Cristoqa uyapura uyapura yachachisqan, iglesia triunfante nisqapi servinapaq sacerdotekuna hina llank’anankupaq jawk’achisqa kananpaq kaqkunawan. Levítico iskay chunka kimsayuq capítulonqa t’aqasqa tawa chunka versículopi pakasqa historiwan tupachakun.
Chawpi chiqankuna
Génesis qillqap 11 p’unchawmanta 22 p’unchamkama siq’ipi chawpinqa 17 kaq p’unchammi, maypim Abrahampa kimsa patapi rimanakuywan rurasqa kinsantinmanta iskay kaq patan churasqa karqa, hinallataq circuncisiónpa señalanpas sayarichisqa karqa. 11 kaq p’unchammanta 22 kaq p’unchamkama tukuy versículokunap chawpi chawpinqa Génesis 17:22-mi:
Ichaqaqwanmi ichaqa rimayniyta sayachisaq; paytataqmi Sarakqa qampaq wacharinqa hamuq wata kay churasqa p’unchawpi. Hinaspan paywan rimayta tukuruspa, Diosqa Abrahammanta wicharirqan. Génesis 17:22.
Diosqa Abrahamwan rimayta qallarin huk ñiqinpi, chay rimaynintaq iskay chunka iskay ñiqinkama tukurqan; chayrayku señal de la circuncisiónpa pactonmanta llapan rimayqa hebreo simipa iskay chunka iskay qillqakunapa profético contexto ukhupi churakurqan, hinallataq iskay chunka iskay ñiqinkunapa tema karqan circuncisiónpa rito, pusaq p’unchawpi hunt’akunanpaq. Génesispi chay pasajeq chawpin icha kuskanqa Diospa pactopi t’aqasqa kayninmi pachak tawa chunka tawa waranqakunawan, imaynachus Abrahampa circuncisión pactonwan rikuchisqa. Génesispa chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama capitulokunapa siq’in chawpinqa chunka qanchisniyuq capitulonmi, chay capitulopa absoluto chawpintaq iskay chunka iskay ñiqinmi, maypichus Diosqa Abrahamwan pactomanta rimayninta saqen, chayhinataq chawpita churakun hebreo simipa iskay chunka iskay qillqakunapa contexto ukhupi. Chay iskay chunka iskay ñiqinkunapa chawpinqa, sut’itaq, chunka hukniyuq ñiqinmi.
Qankunaqa qaranakuykiq aychanmanta circuncisiónta rurankichik; chayqa noqawan qankunawan ukhup kashan ñawpaq rimaypa señalninmi. Génesis 17:11.
Chunka iskayniyuq kaq tawa pasajekunapa chawpiyninkuna, Bibliapi chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuq kama capitulokunapi, chawpi yuyayta hunt’achinapaq kimsa versículokunata apanku.
Kaymi pactoymi, qankunawan, qampaq qhipa mirayniykiwan ima, chayta waqaychankichik: qankunapurapi llapa qhari wawakuna circuncidadokuna kananku. Qankunataq prepuciyniykichikpa aysanta circuncidankichik; chaymi noqawan qankunawan pacto kasqanmanta señalanqa. Pusaq p’unchayniyoq kaqtaq qankunapurapi circuncidachisqa kanqa, llapa qhari wawa mirayniykichikpi, wasipi paqarisqa kaqpas, utaq qolqewan rantikusqa huk llaqta runapas, mana qampa mirayniki kaqpas. Génesis 17:10–12.
Señalqa huk unanchanmi, mayqinchus huk estandarteta rikuchin. Kay qillqasqa pasajepaqa estandartepaqmanta riman, paykunaqa pachak tawa chunka tawa waranqa kanku. Wawa qhariqa pusaj p’unchayniyoq kasqanpi circuncidakuyninpaqmi karqa, imaynatachus Noépa pactonqa arka ukhupi pusaj almawan karqa chayhinata; chayrayku pusaj yupayta llamk’achin Noépa pactonta Abrahampa pactonwan huñunaypaq. Paykunaqa Filadelfiayoqkuna kananpaqmi, imaraykuchus circuncidadokuna kananpaqmi kanku, chaytan Pablo reqsichin aychapa chakatasqa kayninpa unanchan kasqanta. Aychata chakatasqa kaptinqa Cristopa divinidanninqa ukhupin kachkan, chay iskaynin huñusqañataqmi estandarteqa; imaynatachus Hermana White nin: “Cristopa caracternin wawaykuna ukhupi hunt’asqa hinallaña mirachisqa kaptin, payqa kutimunqa paykunapaq.”
“Runa kayqa waqlliychasqa kashan, chayraykutaq chuya Diospa ñawpaqninpi cheqllam huchachasqa kachkan. Ichaqa allichakuyqa wakichisqam kan arrepentikusqa huchasapaq, hinaptin Diospa sapallan paqarisqa Churinpa allichay sacrificionpi iñispa, huchankunamanta pampachayta chaskinman, cheqanpaq yupasqa kayta tariyman, hanaq p’unchaw aylluman wawachakuyta chaskinman, hinaspa Diospa qhapaq suyunmanta herenciata jap’iq runa tukuyta atinman. Kawsayninpa rikchanan tikrayqa Espíritu Santopa rurayninwanmi lloqsin, paymi runapa sonqonman llamk’an, munasqanman hina, hinaspa chayna ruwasqa kananpaq ari nisqanman hina, musuq kawsay rikchanata paypi tarp’un. Diospa rikchayninqa almanman kutichisqa kan, sapa p’unchawtaq graciar ayudadonwan kallpachisqa musuqyachisqa kashan, aswan-aswan sumaqtaq atichisqa kashan cheqaq kaypi hinaspa chiqap santidadpi Cristopa caracterninta rikuchinampaq.”
“Mana umpis allin munaq aceite, chay mana yuyaysapa sipaskuna hina rikuchisqa runakunapaq, manam hawallaman churana imachu. Paykunam cheqaqta apamunanku alma-pa santuarionman, chaypi pichanapaq, sumaqchaanapaq, santificanapaqpas. Manam teoría-chu paykunaqa munanku; aswanqa Bibliamanta sagrado yachachiykunata, mana iskayrayasqa, mana t’aqasqa doctrina-kunatachu, aswanqa kawsayniyuq cheqaqkunata, wiñay intereskunawan tinkisqa, Kristu-pi chawpichasqa. Paypi kachkan tukuy hunt’asqa sistema de verdad divina. Alma qespichisqa kay, Kristu-pi iñiy rayku, chaymi cheqaqpa allp’anpas, sayariq pilarninpas. Pikunachus Kristu-pi cheqaq iñiyta ruranku, chayta rikuchinku karakterninkupa santidadninwan, Diospa leyninman kasukuywan. Paykunam entiendenku Jesuspi hina kaq cheqaqqa hanaq pacha-man chayan, wiñay pacha-ta muyuriqta. Entiendenkutaqmi cristianopa karakterninqa Kristupa karakterninta rikuchinanta, graciayuq, cheqaqniyuq hunt’a kananpaq. Paykunamanmi gracia-pa aceite-nin quyusqa, mana hayk’aq wañuq k’anchayta hap’iq. Santo Espíritu, creyente-pa sonqonpi, payta hunt’asqa ruwan Kristu-pi. Manam sut’i pruebachu qhariqa utaq warmiqa cristiano kasqanta, kusisqa utaq sinchita kuyurichisqa sonqo rikuchisqanrayku, kallpachaq circunstanciakunapi kashaqtin. Pichus Kristuhina kaq, paypa alma-ninpim kachkan ukhu, sayaq, mana saqespa qatipaq imamapas; ichaqa kikinpa pisi kallpanta yachanmi, mana Supay rayku pantachisqa, llullachisqa hina, kikillanpi atienekunapaq. Payqa Diospa siminta reqsinmi, hinaspa yachanmi seguro kasqanta sapallan Jesucristo-pa makinman makin churayku, paymanta mana saqespa sinchita hap’ishaqtinlla.”
Karakterqaq rikuchikun huk sasachakuywanmi. Chay chawpi tuta kuska chay sonqoyoq willakuq simi waqyarirqan: “Qhawariychik, qhari kasarakuy hamunñan; lloqseychik paywan tinkuq,” nispa, puñusqa sipaskuna rikcharimurqanku puñuyninkumanta, hinaspan rikurqan pichus chay ruwaypaq wakichisqa karqanku. Iskay partikunapas mana yuyasqallankupi hap’isqa karqanku, ichaqa hukninqa chay sasachakuypaq wakichisqa karqan, huknintaq mana wakichisqachata tariykurqan. Karakterqa circunstanciakunawanmi rikuchikun. Sasachakuypiqa karakterpa cheqaq allin kasqanta rikhurichin. Ima ñawpaqman mana suyaska desgracia, wañuywan chinkachikuy, utaq sasachakuy, ima mana suyasqa unquy utaq ñak’ariy, imapas alma-ta wañuywan uyapura sayachiq, chayqa karakterpa ukhu cheqaq kayninta rikuchinqa. Sut’inchasqa kanqa Diospa siminpa prometesqankunapi cheqaq iñiypas kanchu mana kanchu nispa. Sut’inchasqa kanqallataq almaqa graciaywan hap’isqa kashanchu mana kashanchu, mecheruyoq mikhunapi aceite kanchu mana kanchu nispa.
“Pruebakuy p’unchaykuna llapanchisman hamunku. ¿Imayna purikunchik Diospa pruebananpi hinaspa sut’inchayninpi? ¿Lamparanchikkunachu wañunku? icha ¿k’ancharisqatachuraq waqaychanchik? ¿Tukuy mana yuyasqa sasachakuypaq wakichisqachu kashanchik paywan t’inkisqa kasqanchikrayku, payqa llump’ay munakuyniyoq hinaspa cheqaq kayniyoq kasqanrayku? Pichqa yuyaysapa sipaskunaqa mana atirqankuchu pichqa mana yuyaysapa sipaskunaman kikinkupa caracterninta qonankupaq. Caracterqa sapankama runa kasqanchikpi ruwasqa kanan. Mana hukman apachikuyta atinchu, chayta hap’iq runaqa sacrificiota ruwaq munaptinpas. Ashkha imakunata ruwanakuyta atinchik hukninchikpaq, khuyapayakuyraq qhipasqankama. Christopa caracterninta rikuchiyta atinchik. Pantasqa puriqkunaman cheqap willakuykunata qonanchik atinqa. Huch’achayta, qamiyta atinchik, tukuy unay-suyaywan hinaspa yachachiywan, Santu Qelqakunaq yachachikuyninkunata sonqoman chayaspa. Sonqomanta llaqikuyta qochkuyta atinchik. Hukninchikwan kuska mañakuyta, hinaspa hukninchikpaq mañakuyta atinchik. Allinta qhawasqa kawsayta kawsaspa, santo rimayta waqaychaspa, imayna cristiano kananpaq kasqanta ejemplota qoyta atinchik; ichaqa manam pipas hukman qonmanchu kikinqa molde de carácter nisqanta. Allinta yuyaykusunchik kay cheqaq kasqanmanta: mana t’aqakuna hinachu salvasqa kananchik, aswanpas sapankama runakuna hina. Taripanasunchikmi imayna caracterta ruwakusqanchikman hina. Almapa wiñaypaq mana wakichikuyqa manchay peligroso kachkan, hinaspa Dioswan allinyakuyta wañuq cama patapiña qhipachiyqa. Sapa p’unchay kawsaypi ruwasqanchikkunawanmi, rikuchisqanchik espirituwanmi, wiñay destinonchikta akllanchik. Pisillapi cheqaq kaq runaqa achkhapipas cheqaqmi. Sichus Cristota ejemplonchikman tukurqanchik, sichus pay ejemplota qowasqanchikman hina purirqanchik hinaspa llamk’arqanchik kikimpa kawsayninpi, chayqa atisunchikmi experiencianchikman hamuq chay solemne musphachikuyninkunata tinkuyta, hinaspa sonqonchikmanta niyta: ‘Mana noqaq munayniychu, aswanqa qanpa munayniyki ruwasqa kachun.’”
“Kay tiempo de prueba kawsasqanchikpi, chay p’unchaykunapi kawsashanchikpi, salvacionpa condicionninkunata tranquilo sonqowan yuyaymanayku, hinaspa Diospa siminpi churakusqa condicionkunaman hina kawsanayku. Sapa hora, sapa p’unchay, allin disciplínawan, kikillanchikta yachachinayku hinaspa kamachinayku, llapa deberta hunt’ananchikpaq. Dioswan reqsinakunayku, hinaspa paypa kachamusqan Jesucristo-wanpas reqsinakunayku. Llapa pruebakunapiqa, ñoqanchikpa privilegionmi paymanta kallpata jap’iy, paymi nirqan: ‘Payqa ñoqa kallpayta hap’ipuchun, ñoqawan allinyakunampaq; arí, ñoqawan allinyakunqa.’ Señorqa ninmi, Tayta-mamakuna wawakunaman tanta qonankumanta aswan munasqaywanmi ñoqanchikman Santo Espirituta qonaypaq. Chayrayku, lamparanchikkunawan kuska vasijanchikkunapi gracia aceite kanman, ama upa vírgenes nisqakunawan kuska tarikusunpaqchu, paykunaqa novio tinkuq lloqsiyta mana wakichisqa karqanku.” Review and Herald, September 17, 1895.
Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq unanchanqa, Abrahampa circuncisiónninta hina rikuchisqa karqanku, hinallataq arkapi pusaq almakaqkunapas; paykunaqa parábolapi yuyaysapa vírgenesmi, paykunaqa kikin Cristopa karakterñinta hunt’asqata rikuchinku, qaylla hamuq krizis pachapi. Allinmi karqan Panichay White kay pasaje tukuchispa Isaíasta citesqanqa, imaraykuchus chayqa huk pasajemi, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq sellakusqan pacha-mantapuni chiqanta rimarin.
Chay p’unchaypi takiychis paymanta: Puka vinuyuq uvas chakra. Ñoqa, Tayta Diosmi waqaychani; sapa ratum umachisqayki: ama pipas dañachinanpaqmi, tuta p’unchaw waqaychasqayki. Piñasqayqa manan ñoqapi kanchu: piñakuna, k’iskakunata maqanakuypi ñoqapa contraypi sayachinqa? Ñoqa paykunata p’asaspa risaq, huñusqata rupachisaq. Mana chayqa, kallpayta hap’ipuchun, ñoqawan allinyakunanpaq; arí, ñoqawan allinyakunqa. Jacobmanta hamuqkuna sapichakunkaku; Israel t’ikaranqa, mallkinqa, hinaspa kay pachapa uyanta rurukunawan hunt’achinqa. ¿Payta maqasqachu, payta maqanankunata maqasqan hina? ¿Ichataq wañuchisqachu, paymanta wañusqakunapa wañuchisqa kasqankuman hina? Tupupi, wiñariq lloqsiptin, paywan rimanakunki; inti lloqsimuymanta wayra p’unchaypi sinchi wayranta hark’an. Chayraykun Jacobpa mana allin ruraynin pichasqa kanqa; kaymi llapa rurun, huchanta qichunanpaq: altarpa llapa ruminkunata ñut’u t’aqasqa qata rumi hina rurasqan p’unchaypi, sach’a wak’akuna, rikch’achisqa taytakunapas manan sayanqachu. Ichaqa sinchi muyurisqa llaqtaga ch’usaqyachisqa kanqa, tiyana wasipas saqisqa, chunlla hina qiparisqa: chaypim becerro michinqa, chaypitaq sirikunqa, raphrankunatapas tukuruqta mikhunqa. Ramasninkuna ch’akiptinqa, pakisqa qichusqa kanqaku: warmikuna hamuspa, ninaman churankaku; imaraykuchus mana entiendeniyuq runakunan kanku: chayrayku paykunata ruraqqa manan khuyapayankachu, paykunata kamachiqpas manan allin ñawiywan qhawarinqachu. Isaías 27:2–11.
“Inti lloqsimuyniyuq p’unchay” nisqapi, Jacobpa huchankuna pichasqa kachkaptin, hinaspa huk clase “mana entiendeniyuq runakuna” huñusqa hinaspa rupachisqa kachkaptin, chaymi pachaq tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellakusqan tiempo. Chay pacha ukhupi, pichus Cristowan allinyayta munan, chayta rurayta atin; ichaqa qhipa kuyuykunaqa utqayllam purin.
Sacerdotekunaqa kimsa chunka watayuq kanankupaqmi serviyninkuta qallarinankupaq karqa, hinaspa pachak tawa chunka tawa waranqaqa Pedropaq kamachiy sacerdotekunan kanku, paykunaqa qhepa p’unchawkunapi Dioswan rimanakuyta musuqmanta ruwanku.
Qankunapas, kawsayniyuq rumikuna hina, huk samayniyuq wasi hina hatarichisqa kankichis, ch’uya saserdote kayman, Jesucristo rayku Diosta kusichiq samayniyuq haywanakunata haywanaykichispaq. 1 Pedro 1:5.
Sacerdotekunaqa alistakusqanku karqan pusaq p’unchawkuna llimphisqa karqanankupaq huk llump’ay serviciopi; chayrayku, pusaq yupayqa huk unancha kachkan llump’isqa sacerdocio-manta, arca ukhupi kaqkunamanta.
Bastónninqa Aarónpa
Pachak hinasqa sacerdociun huk pachak tawa chunka tawa waranqanmantam rikuchisqa kachkan pacto arcapi, Aaronpa t’ikariq k’asninta hina. Aaronpa k’asnin t’ikarirqan chayqa, chaywanmi reqsichikurqan Aaronpa k’asnin Israelpa ayllunkunapa wakin k’asninkunamanta, mana t’ikariqkuna kasqankumanta. Qelqasqa Simi-piqa, paraqmi mallkikunapa t’ikariyninta paqarichin.
Llapa profetakuna qhipa p’unchaykunamantam rimanku; chayrayku, Aaronpa sacerdociopa varanqa, pachak tawa chunka tawa waranqa akllakusqakunapa hawisqasqa kasqanta rikuchin, huk situacionpi mayqinchus Elíaspa Carmelo urqupi kasqanwan, hinallataq 1844 watapi Milleritakuna kasqankuwan tupaq. Chayqa chayan imay oraqepichus qhipa paraq lliphipi chiqaq willakuypa hinaspa llulla willakuypa sut’i rakisqa kasqanman. Chay rakisqa kasqanta Joelmi ruran, “musuq vinota” huk clasemanta kuchusqa kasqanta sut’ichaspa. Chay clase, mayqinkunam musuq vino siminkumanta kuchusqa kapun, paykunam Isaíaspa Efraínpa machasqankuna. Paykunataqmi Pentecostéspi discipulokunata machasqa kasqankuta tumpaqkuna karqanku; paykunataqmi 1888 watapi hatarikuqkuna karqanku, taytankunata qatiqkuna, mayqinkunataq 1863 watapi hatarikuqkuna karqanku. Tukuy chay profecía siq’ikunaqa chay siq’iwan tupanku, mayqintachus Hermana White sut’ichan kay pachaqa yachasqantaqmi Adventismoqa Nashvillepa nina bolakunaqmanta hina pachak iskay chunka pichqa watakunaña yachasqanta, ichaqa mana imatapas nisqanta.
8, Pusaq chunka, 81
Kimsa chunka yupaypas pusaq yupaypas unanchaqmi pachak tawa chunka tawa waranqa sacerdotekunapa sacerdocionninta, paykunaqa qhepa p’unchaykunapa estandartenmi kanku, chaypas Dios kaywan runa kaywan huñusqanta rikuchin. Pusaq yupayqa pusaq chunka yupaymanta diezmom, chay pusaq chunkataqmi chay pusaq chunka kallpasapa sacerdotekunapa yupaynin karqan; paykunaqa hatun sacerdotehuan kuska rey Uzíaspa contranpi sayarirqanku, paymi santo cheqepi inciensota haywanayta munarqan. Pusaq chunka hukniyuqmi Dios kaywan runa kaywan huñusqanta rikuchin, iglesia triunfantepa sacerdocionninmanta parlakuspa. Uzíaspa hatarikuyninpa historianninqa chay pusaq chunka hukniyuq sacerdociota tinkuchinmi kikim crisispi, chay crisisqa Ptolomeopa hatarikuyninwan tupaq, Rafiapa maqanakuy qhipaman. Llapa profetakunam qhepa p’unchaykunata riqsichinku; chayrayku Dios kaywan runa kaywan huñusqa sacerdocio, chaymi iglesia triunfantepa sacerdocionnin, pusaq chunka runa sacerdotekunamanta huk Diosmanta Hatun Sacerdoteyuq, reqsisqa kashan chay historiapi qallarisqa 2014 watapi, ukrayniano awqanakuy qallarichisqa kaptin.
Génesispa chunka iskayniyuq kapitulkunaq siq’inpa chawpi kapitulonqa chunka qanchisniyuq kapitulum. Chunka iskayniyuq kapitulkunaq siq’inpa chawpi versiculonqa iskay chunka iskayniyuq versiculom. Iskay chunka iskayniyuq versiculonqa sut’i tukuyninta señalan Dioswan Abrahamwan rimanakuyta, mayqinchus huk versiculopi qallarikurqan; chaymi iskay chunka iskayniyuq versiculota reqsichin huk proféticopi siq’ipa tukuynin hina, mayqinchus hebreo alfabetoq iskay chunka iskayniyuq qillqankunaq firmanta apaq. Iskay chunka iskayniyuq versiculokunaq siq’inpa chawpi versiculonqa chunka hukniyuq versiculom, chaymantaq kinsa versiculokunaq chawpinmi, mayqinkunachus pachak tawa chunka tawa waranqakunapa señalta reqsichinku. Chayraykun chunka hukniyuq versiculonqa kinsa sut’i versiculokunaq chawpinmi; hinallataq chunka hukniyuq versiculonqa apamun ñawpaq cheqaq kayta mana iskay chunka iskayniyuq versiculokunallapachu, aswanpas chaypi kasqan kinsa versiculokunapapas; chaymi reqsichin chunka hukniyuq versiculotawan iskay chunka iskayniyuq versiculotawan huk ñawpaq yuyaypa qallariyninwan tukuynin hina. Chayraykun, chunka qanchisniyuq kapitulumpi chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama versiculokunaqa chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama kapitulkunaq ñawpaq temanmi.
Mateo qhelqapi chunka hukniyuqmanta iskay chunka iskayniyuqkama capitulokunapa chawpinqa chunka suqta capitulom.
Chaymantaqa discípulonkuna-man kamachirqan ama pimanpas willanankupaq payqa Jesús Cristo kasqanta. Mateo 16:20.
Imaynatachus Génesispa chawpiyninpi hina, iskay chunka ñiqi chaskaq kachkan huk sapa rimaypa tukukuyninta; chay rimayqa qallarin kimsa chunka ñiqi chaskapi, Cristo disciplesninkunawan Caesarea Philippiman chayamusqankumanta.
Jesúsqa Cesarea Filipos llaqtapa muyuriqninman chayaspa, discipulonkunata tapurqan, nispa: “¿Pitaq runakuna ninankichik ñoqa Runa Churi kasqayta?” Paykuna nirqanku: “Wakinmi nin, qamqa Juan Bautista kanki; wakinkuna, Elías; hukkunataq, Jeremías, utaq mayqin profetapas” nispa. Paytaq paykunata nirqan: “Qankunaqa, ¿pitaq niwankichik ñoqa kani?” Simon Pedrotaq kutichispa nirqan: “Qamqa Cristo kanki, kawsaq Diospa Churin.” Hinaptin Jesúsqa payta kutichispa nirqan: “Kusisqa kanki, Simón Barjona; mana aycha ni yawarchu chayta qamman rikuchisurqanki, aswanpas hanaq pachapi kaq Yayaymi. Ñoqapas qamta nini: qamqa Pedro kanki, kay rumi patanpitaq iglesiayta hatarichisaq; infiernopa punkunkunapas manan atipayta atinchu. Hanaq pacha qhapaq suyupa llavinkunata qamman qosqayki; imatapas kay pachapi watanki chayqa hanaq pachapipas watasqa kanqa; imatapas kay pachapi paskanki chayqa hanaq pachapipas paskasqa kanqa.” Chaymantataq discipulonkunata kamachirqan, ama pipas niyta, payqa Jesús Cristo kasqanta. Mateo 16:13–20.
Raphia hinallata Panium hinallata
Manam Mateoq chawpi pasajeqa huk sapa rimanakuyta chaymanta huk sapa yuyaymanaraqmi rikuchin, ichaqa imaynachus Génesispa testimoniompi kachkan pacto simbología Rafiapi maqanakuywan tinkusqa, chay hinallataq Mateopa rimanakuyninqa Cesarea Filipipi ruwakun, chaymi Panium. Daniel chunka hukniyuq qillqapa chunka hukniyuq versículopi nisqa Paniumqa Mateoq chunka iskayniyuq kapítulokuna siq’impa chawpinmi, hinaspa Daniel chunka hukniyuq qillqapa chunka hukniyuq versículopi nisqa Rafiaqa Génesispa chunka iskayniyuq kapítulokuna siq’impa chawpinmi.
457 a.C. watapi qallarisqa 250 wataqa tukukun 207 a.C.-pi, chayqa huk chawpi punkum Raphia, chunka hukniyuq versículopi nisqa, hinallataq Panium, chunka pichqayuq versículopi nisqa, maypichus Abrahampa circuncisiónninqa, Pedroq Mesíasmanta willakusqanwan tinkun. Mateoq qillqasqanpi rikuriq sutinpiqa, Pedroqa qespichisqanmi Cristo-ta reqsisqanmanta, Diospa Churinta, Paypa bautismonpi.
Simón sutinqa “uyariq” niynin, hinaspa Barjona sutinqa “urpiq churin” niynin. Simónqa huk runam karqa Cristoq bautismonpa willakuyninta uyariq, Santo Espíritu urpi rikch’ayninpi uraykamusqan p’unchawpi. Cristoq bautismonqa rikuchirqan Agosto 11, 1840 p’unchawta, chaypim Apocalipsis chunka kaqpi atiyniyuq angél uraykamurqa. Chay kikin angélmi 9/11 p’unchawpipas uraykamurqa. Pedrom rikuchin 9/11 p’unchawta riqsisqankunata, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa mirayninpaq pruebayuq willakuy hina.
Pedroqa rikch’arinakuna líneamanta línea nisqa metodologíata llamk’achiqkunata reqsichin. Payqa palomap churinmi; chayrayku churi hina simbólicamente qhepa wiñay mirayta reqsichin. Pedroqa qhepa miraypa símbolonmi, sut’inpa número simbólicowanqa pachak tawa chunka tawa waranqata reqsichin. Pedroqa qhepa mirayta reqsichin, paykunaqa kallpachakuy willakuyta uyariqkuna, Cristo profético línea nisqapi rikurimuptin. Pedroqa Cristo bautismo-ninwan tupaq willakuyta reqsirqan, chayrayku Pedroqa Jesus-ta hawk’asqa runa kasqanta reqsiyta atirqan; chaymi hebreo simipi Mesías, griego simipitaq Cristo nisqa. Pedroqa Apocalipsis chunka pusaqniyuq angelta entiendenikuna reqsichin, payqa 9/11 p’unchawpi uraykamurqan, hinaspataq 1840 watapi agosto killapa chunka hukniyuq p’unchawninpipas uraykamurqan. Pedroqa 9/11-ta huk waymarka hina entiendenikuna reqsichin, mayqinchus iskay utaq kimsa líneakunap testimonio-nillanwan sayachisqa kachkan.
Pedropa willakuyninqa kaymi: 9/11 nisqaqa kimsañiqin ay ninapa chayamunanta reqsichin, chaymi qhepa wiñay miraypaq pruebanapa willakuynin. Chay willakuypi sutichaq tikrayqa kashan. Abrahamqa Raphiapi kashan, Pedrotataq Paniumpi, chacataman manaraq chayaspa. Panium manta chacatakamataq Pedroqa Transfiguración Orqota watukuq rinqa. Paniumpim Simonqa Pedroman tikrasqa, wiñay mirayninpaq pruebanapa willakuyninta willakusqanrayku. Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapaqqa, chay pruebanapa willakuyninqa kimsañiqin ay ninapa Islam nisqanmi, mayqinchus profecía historiapi 9/11 nisqapi chayamurqan.
Adventismoq qawasqa pruebapa qallariyninqa 11 de septiembrepi qallarirqan, hinaspata Adventismopa pruebapa tukukuyninpi, Islampa kimsa kaq ay! nisqanmanta willakuyninmi riqsichin maypicha, hayk’aqpicha Simonpa sutin tikrachisqa karqan chayta. Pedroqa tukukuyninpi entienden chay willakuyqa, qallariyninpi 11 de septiembrepa willakuyninwan unanchasqa karqan chayqa, Nashvillepa nina rumpukunamanta allinchisqa willakuymi. Chaypim trompetakunapa raymin chayan, unanchapa wichariyninwan kuskachasqa, hinaspa Pampachanakuy Punchawpa wisq’asqa punkunwan.
Kaykunak qillqapiqa kay imakunataqa qatiqpas rimasun.