Joel qillqa hinallataq Qanchis p’unchawniyuq Adventista Iglesiamanta Laodicea nisqapaq — Chunka suqta yupariyniyuq

Achka simikunata ñawpaqta pampachawaychis, hatun yachachikuy rimayman yaykunaypaq. Munani wakin profetapa siq’ikunata allin churanayta, chaykunaqa ancha importaqmi chay yuyaypa allin nisqankunamanta, mayqanwanmi Joel qillqata chiqanta qhawarispa llamk’asqayta ruwasaq. Ñawpaqtaña nisqaniña, Joel qillqapi “kuchusqa” nisqaman t’ikrasqa hebreo simiqa saphiyninta tarin Abraham p’unchaykunapi huk rimayta sayachinapaq sacrificiota ruranakuypi.

Hebreo simipi “kuchusqa” nisqaqa H3772mi, chayqa ñawpaq sapi simim, kaytataq nin: ‘kuchuy (karuman, urayman utaq iskayman rakispa); chaymantaq yuyaychasqa hina chinkachiy utaq tukuchiy; sapaqchasqataq rimanakuyta ruwakuy (chayqa, huñunakuyta utaq rimanakuyta ruray, ñawpaqtaqa aycha kuchuspa, chay kuchusqa t’aqakuna chawpinta pasaspa).’

Yachani imi Strongpa sut’inchaynin “cut off” nisqapa, gramatikapa yuyayninpi, “saphi ñawpaq” nisqata sutichasqanta. Chay hina kaptinpas, rimanakuywan Abrahamwan tupaq kuchuyqa reqsichinmi rimanakuypa k’anchaynin simiman watasqa kasqanta, chay k’anchaytaq ñawpaq historiapi saphinmanta rikuchisqa kasqanta. “Kuchuy,” rimanakuypa historianninkama hinaqa, ñawpaq saphinkunapi sayasqa huk profetik simbulum; chaymantaq, gramatikapipas “saphi ñawpaq” hina reqsichisqa kashan.

Phichqa kaq versículopi nisqan willakuyqa, manam sapallanchu reqsichin paykunaqa qhepa paraq willakuyninta mana charisqankuta, “musuq vinowan” rikuchisqa hina, aswanpas chaypachataq chayllapitaq Diospa traton llaqtan runakuna hina ñakisqa qhespichisqa kasqankuta, traton llaqtan runakuna kaspa, paykunapa “ñawpaq saphiyninkuta” Abrahamman kutichiqkunata.

Chusku wata chunka watakunata sallqapi wañuq mirayqa, qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqan, kayqa achka suyukunapa taytan ninanmi. Josuéwan Saminchasqa Hallp’aman yaykuq miraypas, qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqan. Cristota chakatasqa judíokunapas qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqanku. Tutayay Pachaqmantam lloqsiq protestantekunapas, hinaspataq 1844 watapi Diospa akllasqa pacto llaqtan hina suyaychasqa, qhawasqa, hinaspa qipanman saqisqa kasqankupas, qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqanku. 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninpi Ancha Santísimo Cheqaman yaykuq Millerita Filadelfia kuyuyqa qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqan. 1863 watapi Jericota wakmanta sayarichiqqa Millerita Laodicea kuyuyqa, qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqan. Laodicea Qanchis p’unchaw Adventista iglesiaqa, qaylla hamuq domingo kamachikuypi Señorpa siminmanta wiksuchisqa kanqa chayqa, qallariy saphinta Abrahammanmi kutichirqan. Tukuy chay miraykunam uva chakraq rikch’ayninta hunt’arqanku utaq hunt’anqaku.

Joel p’an machasqakuna rikch’arinku tarispa paykunaqa Diospa llaqtan hina mana chaskisqa kasqankuta, hinaspa qhepa paraq willakuyninta mana kapusqankuta. Chaymantaqa huknin kuti cheqaqmi kan. Pikunatachus Joel reqsichin “gloriapa coronankuna” p’achalliq hina, paykunaqa chaymanta pactoman yaykunku, sellasqa kanku, hinaspa huk ofrenda hina hoqarisqa kanku. Dioswan akllasqa llaqtawan ñawpaq kaq allinchasqa pactoqa qallarin chay kikillan “kuchuywan”mi, mayqenchus rikuchisqa kachkan Diospa llaqtanpa qhepa sacrificionpi, chaymi domingo leywan qallarin. Chay kuchuyqa trigo-ta zizania-ta t’aqaymi. Zizaniakunaqa mana chaskisqa kanku hinaspa ninaman wikch’usqa kanku, ichaqa trigokunaqa huñusqa watasqa kanku Pentecostéspa ñawpaq rurun trigo ofrenda hina, chaytaq hoqarisqa kan, “ñawpaq watakunapi hina.”

Tawaq kaynin ñawpaqman rikuchisqa tawa chiqakunam, Abrahampa rimayniyuq pactonta sut’inchanankupaq. Génesis chunka iskayniyuqpi Abrahamqa “waqyasqa” kashan, hinaspa hatun suyuta ruwananpaq simisqa karqan. Kayqa manam pactomantaqa kanchu, aswanpas huk simiypa waqyasqanmi. Chay pachapi sutinqa Abrammi karqan, imaraykuchus pactowan hukllachasqa kaypa huk unanchaqninqa suti tikraymi. Abrampa sutinqa tawa pactopa puriyninkunamanta kimsakaqpi tikrasqa karqan.

Qayakuyqa Diospa Abramman karqan simin, hinaspataq payqa iskay kaq testigotapas qusqan qhepanpi hamuq “juramentowan”. Qhepanpi hamuq “juramentu”qa kimsan kutiyoqmi karqan. Siminmanta qayakusqa qayakuymanta qallarispan, ñawpaq kaq puriynin kaspa, iskay, kinsa, tawa kaq puriyninkunaqa cheqaqpuni Diospa akllakusqa llaqtanwan ruwasqan kimsan kutiyoq pactumim kanku. Génesis quincepi Diosqa formalmentepuni pactuta “kuchun” (sayachin) hatunmanchay ritualpi, maypichus Dios sapallan rakisqa uywakuna chawpinta pasaspa, mana imañapas churasqa hina Abrahampa mirayninkunaman allpata prometin. Simiwan Aypasqa Allpaqa iskay mayu chawpinpi kaq allpa hina rikuchisqa karqan; Egipto mayu hinaspa Éufrates mayu. Kimsan kutiyoq pactupa ñawpaq kaq puriyninqa iskay mayukunamanta profetiko simbolismopa chiqan rimayninta hapiqmi, chay simboloman yapakusqa llapa imawanpas. Inspiración nisqan Ulai hinaspa Hiddekel mayukunata kunan hunt’akuy ruraypi kaq ruwaykuna hina señalan chayqa, chay iskay mayukunaqa Abrampa profecianpi unanchasqa karqanku. Churasqa kayqa Abrampa iskay mayunkuna chawpinpim kashan, chaykuna Danielpa iskay mayunkunawan huñusqa kaspa tawa mayukunata ruwanku, imaraykuchus Cristopa rimayninqa achka yakukunapa rimayninmi.

Abrammana prometisqa allpaqa tukuy kay pachanmi karqa, chaytaq qhipa p’unchaykunapi chunka reykunawanmi rikuchisqa kachkan; ichaqa rimanakuypa qallariy p’unchayninkunapiqa chunka ayllukunahinam listapi churakusqa karqa, manam reykunachu. Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunan tukuy kay pachawanmi ch’aqwaypi kanqaku. Hinaptinqa kay pachaqa huklla pacha gobiernopa kamachiynin uraypi Domingo p’unchay yupaychayta kallpachakuywan pruebanapa rurayninwanmi chhapusqa kanqa, Apocalipsis chunka qanchisniyuqpi puka puka warmi qhillqanwan pusasqa, paymi kay pachapa chunka reykunapi kamachin. Abramwanqa iglesiapaq estadopaq simbolonkuna, animalpa lantan niraq rikch’ayninpi, Egiptopa mayunwanmi rikuchisqa kachkan, estado ruraypa simbolon hina; hinallataq Babiloniapa mayunwan, iglesia ruraypa simbolon hina.

Moisesta chaymanta Israelpa churinkunatapas tutapi nina sayaq suyu hina, p’unchawpi phuyu hina pusananpaq kaqmi, qosñiyoq hornoman rikch’akuqtaq, nina rawray lamparaman rikch’akuqtaq, chay “kuchusqa” rak’ikunapuraqta pasarpurqan.

Ruphasqa lampara hinaspa qosñi hornopis puyu utaq nina sayarichisqanta rikch’achirqan, chaymi Diospa Abramwan rimay-simita takyaspa sayachisqan kimsa puriyninkunamanta ñawpaq kaq puriyninpa profético elemento kasqanta rikuchin. Kay kapítulom qallarin kay simikunawan: “Ama manchakuychu”, imaraykuchus ñawpaq angelpa willakuyninqa “Diosta manchakuy” nisqa; hinaspa Abram hina Diosta manchakunku chaykunaqa Diosta manchakunaykupaqa mana kasqachu. Iskay laya manchakuymi kan, imaraykuchus iskay laya runakuna kan.

Aswanraq qillqasqa chay pactopaq pasajepi Abramqa Diosta creen, chaymi paypaq chanin kayman yupasqa karqa. Kimsa angelkunaqa Santo Espiritupa rurayninta tupachkanku, imaynachus Juan yachachin Santo Espíritu kinsa imakunamanta huchachin: hucha, chanin kay, hinaspa juicio. Chay rikch’ayninkunaqa chay kinsa angelkunawan tupakunku; chayrayku, manchakuy Diosmanta pacto pasajepi churakusqa qhepamanqa, iskay ñiqin ruway hina chanin kay reqsichisqa kachkan, chaymanta qatiqta juicio willakusqa kananpaq, mayqinchus Santo Espiritupa kinsa ñiqin ruraynin, hinaspa kinsa ñiqin angelpa willakuyninpas. Pacto paq qallariy ñiqin ruwayninqa ñawpaq angelpa willakuyninta unanchasqa karqa, mayqinchus sapa kuti llapa kimsantin willakuykunapa fractalnin kachkan. Pactopa ruray ñanninqa, kinsa angelkunata sut’inchanku Apocalipsis chunka tawanpi.

Abramtaq justoqa yupasqa kachkan, iskay kaq angelta señalananpaq, hinaptin huk ofrendata waqichin, imaraykuchus chay ofrendaqa kimsa kaq taripay ñawpaqllataqmi waqichisqa kachkan. Chay ofrendaqa Malaquías kimsa nisqapi Levitakunaq ofrendanta reqsichin, mayqinchus huk estandarter hina hoqarisqa kachkan. Imanan Moiséspa kawsayninpi tawa chunka watayuq kimsa pacha kimsa angelkunaq willakuyninkunata reqsichin chay hinallataq, Moiséspa ñawpaq tawa chunka watankunapi kimsa angelkunaq willakuyninpa llapa kimsa patankuna kachkan.

Maypim Moisespa testimoniun qallarin, chayqa tayta-mamankuna Diosman manchakusqankuwanmi, (ñawpaq kaq ruway), chaymanta qatiqninqa rikuywan suyasqa huk pruebayuqmi. Iskay kaq ruwaypas rikuywan pruebayuqmi, imaynachus Danielpa ñawpaq kaq capitulonpi karqan hina, maypichus Daniel ñawpaqta Diosman manchakuspa Babiloniapa mikhunanta mana mikhuyta munarqan, hinaspataq cuerponpa rikchayninman hina pruebasqa karqan. Chaymantataq Danielpaq, kinsa wata qhipaman, kinsa kaq pruebanqa rey Nabucodonosorwan karqan, norte lawpi kaq reyniyuqpa unanchan, hinallataq domingo kamachikuy unanchan, chaymi kinsa angelkunapa willakuynin.

Moisespa taytan mamanpas Diosman manchakuspa, yaku ukhupi huk arkaman churaykurqanku; hinaptinmi Faraonpa ususin chay kasqanta rikunanpaq pusasqa karqa, chaymantaqa wawata qespichinapaqmi allin tariparqa. Moisespa kawsaynin qallariyninqa Diospa runakunawan rurasqan rimanakuyta rikuchiq huk siq’ichay karqa; chaymantaq, Moises rayku, Diosqa runakunamanta akllasqa huk nacionwanpas huk rimanakuyta rurarqa. Noepa runakunawan rurasqan rimanakuyninqa hatun achka llaqtata reqsin, Moisespa akllasqa llaqtawan rurasqan rimanakuynintaq pachak tawa chunka tawa waranqata. Abrampa rurananpaq kasqa haywarikuyninqa, rimanakuyta takyaspa sayachinanpaq, Noepa rimanakuyninpa unanchaqninta apaqmi karqa, imaynan Moisespas, siglos qhipaman, Abrampa profecianta hunt’arqa chayhinata.

Qarikuqa pisqa imaymana uywakunamanta rurasqa karqan: kinsa watayuq china waka, kinsa watayuq china cabra, kinsa watayuq urqu oveja, huk urpi, hinaspa huk sullk’a paluma. P’iskokunaqa hunt’asqallata saqisqa karqanku, chaymanta china waka, urqu oveja, hinaspa china cabraqa iskay kuskaman “kuchusqa” karqanku. Kay qarikuqaqa qhepa p’unchaykunapi huk unanchata oqarichiyta rikch’achin, runakunaqpaq huk rikuy prueba hina. Faraonpa ususinpaq rikuy unanchaqa arkapi wawalla Moisés karqan. Arkaqa pusaq almaskunawanmi unanchasqa kachkan, paykuna arka ukhupi kasqankurayku. “Pusaq” yupayqa sayarichisqa kachkan pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq unanchanpa huk profétiko qillqaynin hina. Pisqa uywa qarikuqkunata yuyarispa, kinsata kuskaman rakispaqa, chayqa qampaq qarikuqayki pusaq pataman tukukun, Noéwan rikch’achisqa hina, hinaspa chaymanta Abrampa qarikuqayninpi takyachisqa.

Chay pichqa uywakuna, Diospa nisqanman hina rakisqa kaspa, “pusaq” yupayta rikuchinku; chhaynata ruwaspankutaq, kay pachapa tukukuyninpi kaq alma-kunata rikuchinku, chaykunaqa arkapin kaq “pusaq” alma-kunawan ñawpaqman churakusqa karqanku. Señal de la circuncisión nisqa, Abrampa kimsa kuti rimasqa pacto-ninpa iskay ñiqin puriynin kasqan, paqarisqamanta qhepa “pusaq” p’unchawpi hunt’asqa kanan karqa; chay rito-taq bautismowan rantisqa karqa, chaymi Cristopa kawsarimusqanta rikuchin, mayqinchus “pusaq” p’unchawpi pasakurqa. “Pusaq” yupayqa Noépa hinallataq Moisespa pacto-kunapipas sayarikuq unanchasqa kasqanmanta reqsichisqa, chaykunaqa pachak tawa chunka tawa waranqa (144,000) runakunata rikuchinku, paykunaqa huk unanchata hina oqarisqa ofrenda kanqaku, hinaspataq qanchismantam kaq “pusaq” kanku.

Chay pichqa uywakunaqa pichqa yuyaysapa sipaskunata reqsichin, arka ukhupi kaq “pusaq”wan rikch’achisqa, wañuyta mana rikuspanku, huk machu pacha-mantam huk musuq pachaman pasankuq.

Abrampaq haywarisqanqa ch’uya haywarisqa karqan, haywarisqapi llapa uywakuna ch’uya uywakuna kasqanrayku, hinaspapas huñunakuypiqa llapaninku rupachisqa haywarikunapaq kaq hatun aswan ñawpaq uywakunatan rikuchinku. Ñawpaq angelpa willakuyninqa Kamaqta yupaychanapaq kamachikuytan hap’in, hinaspapas Moisespa p’unchayninpi Abrampa willasqan hunt’akusqan pachapi sayachisqa kananpaq karqan ch’uya wasipa sirviqninpi kaq aswan ñawpaq haywarina uywakunaqa yupaychanaq haywarisqan hina churakunku, chayllataq ñawpaq angelpa Kamaqta yupaychanapaq waqyakuynintapas unanchanku.

Chunkaq chunka pusaqniyuq versículopi sut’inchasqa nin: “Chay p’unchaypi Señorqa Abramwan huk pactota ruwaran.” Chaymi qallarin kimsa puriykunamanta ñawpaq kaqta, chaykunaqa Apocalipsis chunka tawañiyuqpi kimsa angelkunata rikch’achin. Génesis chunka pichqayuqpi pacto ruwayqa Apocalipsis chunka tawañiyuqpa ñawpaq angelpa willakuyninta rikch’achin, chaymantataq qatipayan iskay kaq angel, payqa Abrampa pactonpa iskay kaq puriyninwan rikch’achisqa karqan, Génesis chunka qanchisniyuqpi tarikusqanman hina.

Iskay ñiqin puriypi, Abram sutin tikrasqa karqan Abrahamman. Abram nin “taytaqa hatunchasqa kan” nisqanta, Abrahamtaq nin “achka llaqtakunap taytan” nisqanta. Abram qayasqa kasqanpi, hatun llaqta tukuymanta promesaqa qosqa karqan, ichaqa chay promesaqa manaraq takyachisqa karqan, Abram sutin tikrasqa kanankama. Chaymantapuni payqa akllasqa pactok runakunap ñawpaq taytan tukurqan. Qatiq puriypas kimsakuna angelpa willakuyninta rikuchirqan, Abraham Isaacta haywananpaq pruebaman churakusqanpi; chaymi chakata rikuchirqan; chaymi 1844 watapi octubre killapa iskay chunka iskayniyuq punchawta rikuchirqan; chaytaq domingo kamachikuyta rikuchin—chaymi kimsakuna angelpa willakuynin. Chay kimsakuna pactok puriyqa 1844 watapi octubre killapa iskay chunka iskayniyuq punchawpi hunt’asqa karqan, hinaspapas Génesis iskay chunka iskayniyuqpi qawachisqa kachkan.

Iskay ñiqin puriypi, mayqinchus iskay ñiqin angelpa willakuynin kasqa, chaypi Abrampa sutin tikrasqa karqan, circuncisión ruwanakuyta takyachispa “señal” hina huk pactopi llaqtapa, paykunapa Dioswan tinkuyninkupaq. Iskay ñiqin angelpa willakuyninpa historiankupi Diospa llaqtan sellasqa kanku. Kimsa ñiqin angelpa willakuyninpi, domingo kamachiywan rikuchisqa, huk unanchahina hoqarisqa kanku; ichaqa sellasqa kanku domingo kamachiy manaraq chayamushaspa pacha, mayqinchus historia Millerita nisqapi kanman karqan, punku 1844 watapa octubre killapa 22 ñiqin p’unchaypi wisq’akusqanmanta manaraq.

Chaynallatataqmi kikinqa karqan kimsa kamachikuykunawan Babiloniamanta lluqsimuq, chaykunaq qallarisqan 2300 watayuq profeciata, chaymi tukukapun kinsa kaq angelpa chayamusqanpi 22 de octubre, 1844 watapi. Templotaqa tukuchirqanku iskay kaq kamachikuypa historianninpim, ñawpaq kaq qhepanta, ichaqa manaraq kinsa kaqmanta. Cimientosninkunataqa churarqunku ñawpaq kaq kamachikuypi, templota ruwasqataqmi tukuchirqanku iskay kaq kamachikuypa historianninpim. Kinsa kaq kamachikuy 457 a.C. watapi qallarin 2300 watakunata, chay kamachikuy kikintaqmi kutichimurqan judíokunaman nacionninkuq kamachikuynin soberaníanta. Kinsa kaq waymarkpitaq huk qhapaq suyu sayachisqa kachkan, imaynan nacionpaq soberanían kutichisqa karqan kinsa kaq kamachikuypi hinata, hinallataq iglesia triunfantepa oqarisqa kasqan huk estandarteta hina domingo kamachikuypi.

Kimsa kaq kamachikuyqa kimsa kaq angelpa chay kasarakuyman chayamunanta rikch’achirqan, 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchayninpi. Noviaqa pay kikinta waqaychaspa wakichikun kasarakuymanta ñawpaqta, manataq kasarakuypiqa. Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa sellasqa kayninqa hunt’asqa kan domingo kamachikuy manaraq hamuqtin, profecíapi uywaqpa rikchaynin pruebaman hina rikuchisqa pacha periodopi. Yachasqanchikmi uywaqpa rikchaynin pruebayaqa chay prueban kasqanta, mayqintachus atipanakuspa pasayku manaraq gracia p’unchay tukukuptin.

Punku wichqarqan 1844 watapa octubre killa 22 punchawpi, domingo kamachiypi wichqasqa punkuta rikch’achispa. Panay White ninqa animalpa rikch’ayninpa pruebanqa ñawpaqta pasaykusqanchik pruebam kashanmi “manaraq” gracia tiempo tukukunankama, hinaspataq ninqa chay pruebanmi maypichus wiñay destino nisqanchik t’aqwisqa kanan. Manaraq domingo kamachiy hamuchkaptin, kasarakuypaq sipasqa allichakunku, chaypaqmi allin kasarakuy p’achayoq kayta munan, chay p’achataq Pacto Willakuqpa qollqe chulluchiq ninakunawan pichasqa kanan. Sellota churanku manaraq kasarakuy manaraq kachkaptin, chaymantañataq kasarakuyqa domingo kamachiypi ruwakun.

Hermana Whiteqa riqsichin sellasqa kayqa cheqaq kaqpi sayakuy kasqanta, yuyaymanta hinallataq espiritualmentepas. Astawanpas riqsichinmi imaypachachus Diospa llaqtan sellasqa kanqa, chaypachataq Diospa juiciokunapa chukchuyynin hamunqa nispa. Chay chukchuyqa juiciokunam, Apocalipsis chunka hukniyuqpi allpa kuyuywan qallariq, Estados Unidos llaqtapi domingo kamachikuy kasqan.

Templo Milleritaqa tukukurqan Chaupi Tuta Qapariypi, chaywan reqsichispa selloq churakusqanta kimsa kaq señalta juicioq manaraq chayamunankama. Abrahampa pactonpin juicioq kimsa kaq puriynin karqan Isaac Moriah Orqopi, mayqinchus rikch’achirqan mana sapallanchu Cristota chakatanapi, aswanpas Levitakuna haywakusqantapas Malakías kimsa nisqapi.

Pichqaqchasqa ruray tukusqanmanta qhipaman, ofrendakunaqa “chaymanta” ñawpaq p’unchawkuna hina kanqa, chay ofrendataq qhepa juicio ruwaypi wakichisqa kachkan; chaypim Levita runakuna, mayllakuspa ofrenda hina wakichisqakuna, Cristo paykunapaq “utqay testigo contra” kananpaq mana yuyayniyuq sipaskunawan tupachisqa kanku. “Utqay testigo”qa “Laodicea iglesiaman cheqaq testigo” nisqa kankan, paymi Sebnata karu chakraman pelotaman hina wikch’un, hinaspa Laodicea runakunatapas siminmanta q’apaq kutichiywan wijch’un. Trigoqa cizañamanta rakisqa kayqa utqaymi kanqa, imaraykuchus qhepa kuyukuyninkunaqa usqhaylla rurasqakuna kanku. Chay utqay chaskiqa paymi, Malakías kimsapi, usqhaylla templonman hamuq.

Malaquiaspi ofrendata “ñawpaq p’unchawkuna hina” hoqarisqanmanta rimayninqa, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa unanchan hoqarisqam kanki; iskay Pentecostéspi wayllusqa t’antakuna ofrenda hoqarisqam kanki; ch’in pampa puriypi sach’api machaqwayta hoqarisqam kanki; Cristota chakatanapi hoqarisqam kanki, hinallataq Sadrac, Mesac, Abednego ima nina hornopi Cristowan kuska hoqarisqam kanki, tukuy kay pachaqa admirakuspa, muspharuspa qhawashaqtin; 1843 watapi cuadro publicasqa kasqanmi kanki, hinallataq 1850 watapi cuadropaq munasqa propósito.

Abrahampa rimanakuyninpa iskay ñiqin puriyninpiqa circuncisión ruwanakuy kamachisqa karqan, chayhinapiqmi rimanakuypa señanman tukurqan. Abrahamqa, Moisésmanta mana hinachu, chaylla Isaacta circuncidarqun; chayraykun payta kimsan ñiqin puriyninpi ofrendahina hoqarispaqa, Isaacqa señata rikuchinman karqan. Chay señaqa qhepaman bautismoswan rantisqa kanqa, iskayninkutaq cruzpa señanpaq ishkay testigokuna kanankupaq.

Genesis chunka pichqa chunka phisqayuqpi rimaykuypa ñawpaq rurananpi, watakuna pawaq pachak (400) wataypi kawsaymanta pacha willakuy rikuchisqa kachkan, chay pachallatataq Pabloqa tawa pachak kimsa chunka (430) watakunata sut’inchan. Pabloq yupaychayninqa Éxodo chunka iskayniyuqpi waqyakuymanta qallarin, Abramq karu llaqtapi tiyasqan pacha hinallataq chayman yaykuchisqanrayku. Allinta qhawarispaqa, tawa pachak watakuna kimsa chunka watakunawan tupachisqa kaspa, Pabloq churapusqan huk unancha kachkan; tawa pachak watakunataq Abramq churapusqan huk unancha kachkan. Chayqa, ¿imañataq tawa pachak watayuq pacha unancharin, imañataq tawa pachak kimsa chunka watayuq pacha unancharin, imañataq kimsa chunka watakuna unancharin?

Yachaqkuna allinta rikuchirqanku chay tawa pachak kimsa chunka watakuna ishkay pacha iskay pachak chunka pichqa wataman rakikuyta atinankuta: ñawpaq pacha manam watachakuychu nitaq qhapaqkuychu karqan, iskayñiqin pachaqa qhapaqkuymi karqan.

Abrahamqa Canaánman yaykurqan 75 watayuq kashaspa, Isaacqa paqarirqan Abraham 100 watayuq kaptin (25 wata qhipaman). Jacobqa paqarirqan Isaac 60 watayuq kaptin, hinaspataq Jacobqa Egiptoman yaykurqan 130 watayuq kashaspa. Kayqa junt’an 215 watata Canaánpi hinaspa 215 watata Egiptopi, llapanta 430 watata. Profecíata yachaqpaq kayqa ishkay testimoniokunata qun, ishkay pactopa unanchankunamanta, Pablopaq, imaynan Abram sutin tikrasqa karqan hina. Pabloqa 430ta riqsichin, Abramtaq 400ta. Siq’imanta siq’iman hunt’akusqan ishkay tinkisqa pacha-profecíakunaqa ñawpaq pactopa pacha tiempowan tinkisqa kachkan, chaymi Diospa akllasqan llaqtan sayarichisqa kananman pusarqan.

Cristoqa historiaman hamuspa, achkakunawanmanta huk semanapaq rimanakuyta takyachinanpaq, chay semanaga iskay hukllachasqa pacha-profeciakunata rikuchirqan. Pabloq tawa pachak kimsa chunka watayuq profecianqa iskay kikinkama rakisqa kananmanmi, Cristoq semanan hina. Canaánpi 215 wata qhepanta Egiptopi 215 wata, Cristoq sutinpi kikinmanta 1260 p’unchawkuna testimoniota unanchaspa, chaymanta qatiq 1260 p’unchawkunaqa Cristoq testimonio discipulonkunaq personanpi kasqanta unanchan. Cristoq rimanakuyta takyachisqan 2520 p’unchawkunaqa “Paypa rimanakuyninpa ch’aqwaynin” nisqa qanchis kutikunatapas rikuchinmi.

723 a. C. watamanta 1798 watakamaqa 2520 wata kanmi, chay watakunataq iskay pachakunaman rakisqa kanku, sapaqnin 1260 wata: ñawpaqtaqa 1260 watakama paganakuyqa santuario-ta host-tawan saruchkan; chaymantataq papakuyqa santuario-ta host-tawan 1260 watakama saruchkan. Cristo-pa semana-ninpa chawpinqa cruz karqan, hinallataq semana-paq chawpin (538) pagana testimonio-paq 1260 watata apamun, chay qhepaman paganakuy-pa papal discípulo-ninmanta pagana testimonio-paq huk 1260 watata qatiqnin. Cristo-pa gracia-pi qhapaq suyusnin cruzpi kallpachasqa kasqanqa 538 watata rikch’achirqan, maypichus anticristo-pa qhapaq suyusnin kallpachasqa karqan. Cruzpiqa chiqan Israelqa saqesqa karqan, espirituyniyoq Israeltaq qallariq karqan. 538 watapiqa chiqan paganakuy saqesqa karqan, espirituyniyoq paganakuytaq qallariq karqan.

Abrampa tawa willakuy, tawa pachak watakuna nisqa, chayqa kimsa chunka yapasqa tawa pachak watakunam kachkan. Chayqa kikillan willakuymi, ichaqa iskay pactokuy unanchakunawan rikuchisqa. Chay iskay masintin pacha willakuykunaqa Diospa llaqtanpa watasqa kasqanman hinallataq qispichisqa kasqanmanmi reqsisqanku, chaykunataq ñawpaq Israelpa pactokuy historianta qallariyninpi hunt’akunanpaq karqa. Ñawpaq Israelpa pactokuy historianta tukukuyninpiqa, huk pacha willakuy hukwanmi tupachkan, huk p’unchaw wata kasqan tinkuyninpi; chay hinaqa iskay pacha-willakuykunata reqsichin, qispichiytawan watasqa kayta kallpachaspam.

Ñawpaq Israel ñawpa pachapi qallariyninwan tukukuyninwan chawpipi tarisunchik Danielta Babilonia watukuypi kashaqta. Chay pactomanta historiapi, maypin watay kasqanta hinaspa qespichisqa kananpaq prometisqa kasqanta reqsichin; chaymanta willakuq qhawayqa, mayqinchus ñawpaq Israelpa pacto historianta kunan Israelpa pacto historianwan huñun, sut’inchasqa churakun. Daniel qillqapi iskay pacha-willakuq qhawariykuna reqsichisqa kachkan. Moisespa “juramenton”, Levitico iskay chunka suqtayuqpi nisqa “qanchis kutikama”, Daniel 9:11pi reqsichisqa kachkan; chaynallataq Daniel pusaqniyuqpi chunka kinsayuq versiculopi tapukuyninpas, mayqinchus chunka tawayuq versiculopa kutichikuyninman pusamun, chaypi 2300 wataq willakuynin reqsichisqa kachkan. Chay “juramento”, mayqinchus p’akisqa kaptinqa “Moisespa maldicionnin” Daniel 9:11pi nisqa, uray suyuta contra 677 a.C. watapi hunt’asqa kaspan, 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchayninpi tukukurqan, imaynatachus 2300 wataqpas. Iskay 2520 ch’iqichikuykunaqa chunka kinsayuq versiculopa tapukuyninpi tarikun; chunka tawayuq versiculopa kutichikuynintaq 2300 kachkan.

Moiséswan hina, ñawpaq Israelpa rimanakuy historianta qallariynin alpha kasqanman hina, hinaspa Cristowan hina, ñawpaq Israelpa rimanakuy historianta tukukuynin omega kasqanman hina, kunan pacha Israelpa qallariy alpha historianpi iskay hukllawasqa pachak willakuykuna karqan. Hukninqa watukuyta hinaspa esclavitudta rikuchirqan, huknintaq kacharikuyta. Ñawpaq Israelpa alpha historianpi 430 watakuna iskay kikillan rakikuykunaman rakisqa kasqanqa unancharqanmi, Cristo rimanakuyta takyachisqan semanapi yapamanta rurasqa profétic rakikuyta, hinaspa rimanakuyta p’akiyrayku taripay pacha, iskay kikillan rakikuykunaman rakisqa kasqanta; chayqa iskay testigokunata churarin, kunan pacha Israelpa alpha historianpas kikin hina profétic sayaynin kananta. 2520 watakuna hinaspa 2300 watakuna kuskan tukukuq kasqanmi iskay hukllawasqa pachak willakuykunap kimsañiqin testigon kanku, chaykunam huk profecíata hap’inku, chayqa chawpinpi kikillan rakisqa.

Kimsa qhawaykunam uj alma-ta suyachinman karqan Señorqa musuq Israelpa omega historiapi pachak tawa chunka tawa waranqa runakunawan pactota ruraspanqa, iskay tinkisqa willakusqa pacha-profecíakuna kanman, hinaspa huk pacha chaywan t’akisqa, iskay kikin rakikuykunaman rakisqa kanman; ichaqa mana chhaynachu kanan, imaraykuchus Señorqa musuq Israelwan pactota ruraspan, makinta hanaq pacha-man oqarispa willarqan pachaqa manaña kanqachu.

Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa rimanakuyqa rikuchisqa kachkan iskay wayllus t’antakunañiqpi, ñawpaq ruruchisqa trigomanta haywarisqapi. Kimsa testigokunamanta profetapa kamachikuynin, chaymanta qatiq iskayraq testigokuna, mana profetapa pacha sapaqchasqanwan, tarikukun Abrampa haywarisqanpi: huk waka warmi (saynintin kuskakamalla rakisqa), huk chhita warmi (saynintin kuskakamalla rakisqa), huk karneru (saynintin kuskakamalla rakisqa), chaymanta qatiq huk urpiwan huk palumawan.

Kimsa ñawpaq ofrendakuna llapankunam kimsa watayuq karqan, chay simbologíaqninpi chayta reqsichispa, profétic pacha-niyuq kimsa ofrendakunata representanankuta. Mana sapaqllachu chay kimsa ofrendakuna profétic pacha-niyuq karqanku, aswanpas sapaqninmi iskay pachaman kuska rakisqa profétic pacha-niyuq karqan. Tortolita pichus urqu pichus mana ima watawanpas nispachu churakunku; wayna kayllam munakurqan, imaraykuchus paykunaqa convenio llaqtapa qhipa mirayninta representan, chaymi iskay pichukunawan, utaq iskay rebañowan, representasqa kachkan.

Iskay qatu uywakuna hatun achka runatawan huk pachak tawa chunka tawa waranqa runakunatawan sut’inchanku, ichaqa iskay pichkunaqa iskay ñiqin kaq yuyayta apamunku. Urpiqa santwariupaq haywarisqakunamanta hukninmi, hinaspa urpita haywarisqa hina riqsichisqanta mask’aspa, aswan achka kutiqa urpimanta rikch’akuq pichipa hukninta niyku; ichaqa Abrampa haywarisqanpi pichiqa hinan sut’inchan, ancha wayna pichita, plumasniyuq mana kaqta, utaq aswan mana allintaqa, plumasninkuna qichusqa pichita. Kay willakuy-hina ñawpaq rimay patapiqa iskay pichkunaqa trigowan cizañawan kanku.

Qhepa p’unchaykunapi unanchaq hanaq pachakuna pataman p’isqu hina oqarisqa kanqa, chaytaq iskay qhelli p’isqukuna millay kayta oqarichispa, payta Shinar llaqtapi tiyanan tiananman churanaq pacha kikinpi ruwanqa.

Papa kamachiy, “millay kay” nisqa hina rikuchisqa, icha Pabloq nisqanman hina “chay millay runa” nisqa, wañuchiq k’irinchasqanta hap’irqan 1798 watapi, huk talento plomu warmi tiyashan canastaman churakusqanrayku. Chaymanta qhepamanqa espiritismo, hinallataq sapanmanta lluqsisqa protestantismo, payta hoqarinqaku hinaspa Sinar llaqtapi huk wasita paypaq sayarichinqaku, Diosqa tukuchapusqan p’unchayllapi wasita sayarichishanman hina, chaytaq huk estandarte hina hoqarinampaq. Zacarías qillqapi llulla estandarteqa millay kay warmiwanmi rikuchisqa, estandarteqa urpikunawanmi rikuchisqa. Chay hinam pacha runakuna akllanqaku Roma llaqtapura, mayqinchus sapa qhelli, cheqnisqa p’iskuq jaulan kasqan, icha urpi, mayqinchus Diospa runa kaywan rimasqan tratonpa unanchan kasqan, chaykunamanta.

Cristoqa wañusqanman hinaspa kawsarimusqanman tinkuchispa nirqan: “Kay templota thuñiychik, kimsa punchawpiñataq sayarichisaq.” Chay kimsa punchawkunaqa profetiko pacha p’unchawkunata rikuchin, maypichus huk templo hatarichisqa karqan, Moisespa, Cristopa hinaspa Milleritakunapa historiankunapipas hina. Abrampa ofrendapaq kimsa watayuq wakata, china cabrata hinaspa urqu carnerota mañakusqanqa rikuchin, kunan qhawarisqanchik sapa kimsa pactopa historiankunapi templo hatarichisqa kananmanta. Tukukuq pactopa temploqa, pachak tawa chunka tawayuq waranqakunapaq, hanaq pachaman huk coronahinata oqarisqa unancha kananpaqmi. Chayrayku, waka, china cabra hinaspa urqu carneroqa kay pachapi animalekunam kanku, chay hina ruwaspa hanaq pachapi phawaq p’isqukunamanta t’aqanakuyta ruwanku. Qhipa punchawkunapi hatarichisqa pactopa temploqa Jerusalén llapa orqokunamanta hinaspa urqukunamanta aswan hanaqman oqarisqa kaptinmi.

Manaraq manaraq mana riqsisqachu Abrampa kimsa rimanakuy puriyninkunamanta ñawpaq kaqninqa ima tukuyninchikta, kaykama, llapa imakunata qhawarisqanchikqa huk tinkuyniyuqmi karqan ñawpa literal Israelpa qallariyninpiwan tukukuyninpi, chaynataq kunan pacha Israelpa qallariyninpipas. Qawarichirqanchikmi Apocalipsis chunka tawan niqpi angelkunapa kimsa puriyninkunata Abrampa ñawpaq rimanakuy puriyninpi. Chay fractal kimsa angelkunamanta, mayqinchus Abrampa ñawpaq rimanakuy puriyninpi kashan, aswan sut’ita takyachisqa kanqa maypachachus qhawarisaq Abrampa iskay kaqwan kimsa kaq rimanakuy puriyninkunata.

Abrampa “pusaj” haywarikuyninkuna mana Moiséspa yupaychana wasinpi ruwasqa ritualkunaman yaykunaq haywarikuykunallatachu rikuchin, aswanpas Diospa rimarisqan llaqtanpa willakuyñanpi profetapa pacha papelninta reqsichin hinaspa takyachin. Chaykuna takyachinku Israelpa qallariyninta hinaspa tukukuyninkunata Diospa akllasqan llaqtan hina, literal icha espiritual kaptinpas.

Pablopa 430 watanakunaqa, huk willakuy pacha kasqanmi, mana yuyaywan t’aqanakuyta atinchu Abrampa 400 watankunamanta. Hukninpa hawanman hukninta churaptinmi, kimsa chunka watayuq pacha rikhurin, chaymantataq tawa pachak wata qatiykun. Kaypiqa hamuq qillqapi astawan qatipakusunchik.