Judá ayllumanta León nisqa sutim Jesúspaqmi, chaymi Cristopa llamk’asqanta qhawarichin, profético Simiyninta sellaspa, chaymantaqa sellota kicharispa. Apocalipsispa pichqa kaq capitulonpi Judá ayllumanta León, Davidpa saphinpas kaynin, kallpachakuspa libronta kicharinanpaq atipasqa. Davidpa “saphi” nisqaqa Jessé karqa, Jessépa saphinqa Fares karqa, paypa saphinqa Judá karqa, paypa saphinqa Jacob karqa, paypa saphinqa Isaac karqa, paypa saphinqa Abraham karqa. Davidpa utaq Jessépa saphin, Judá ayllumanta Leónwan tinkuchisqa rimakusqapi, qallariypa hinaspa tukukuypa kamachikuyninkunata qhawarichin, chaymi Alpha hinaspa Omega. Apocalipsispa huk kaq capitulonpi Jesucristopa Revelacionnin sellomanta kicharisqa kaptin, paypa kayninpa ñawpaq atributo ninqa payqa Alpha hinaspa Omega kasqanmi. Pipas pay kasqanqa, chayllataqmi kamachikuy, Judá ayllumanta León sellasqan profecíakunata kicharinanpaq llamk’achisqa, ima p’unchaypiña tiempo kasqanta pay akllaptin.

Diospa profétic Simiynin kichasqa kayqa Diospa redención rurayninmanta huk elementonmi, paypa munayninman hina hatarichiykunata paqarichinapaq paypa Simiyninpa atiynta llamk’achisqanrayku. Hermana White ninmi Danielpa hinaspa Apocalipsispa librokunata aswan allinta entiendesqankutaqa, ñuqanchik ukhupi hatun hatarichiy rikurisqanta. Diospa profétic Simiyninpa k’anchayninmi hatarichiyta hinaspa allinchayta paypa munayninman hina paqarichin.

Pani Whiteqa qhepa p’unchaykunata qhawarispa nin: Diospa llaqtan ukhupi qhepa p’unchaykunapi hatun musuqchasqa kasqanmanta. Sagrado historiapi kawsarichiykuna hinaspa musuqchasqakuna llapankunapas Diospa Simiyninmanta ruwasqa karqanku, chay sagrado pacha-kunapas sapaqninmanta qhawachirqanku qhepa hatun kawsarichiyta hinaspa musuqchasqayta, chaymi qallarin domingo kamachiy manaraq chayamuchkaptin. Chay kawsarichiykunaga Diospa Simiynin kichasqa kasqanmantam paqarin. Qanchis illapakuna sellasqa karqanku, imaynan Danielpa qillqasqa libronpas chunka iskayniyuq kapítulopi sellasqa karqa, hinallataq.

1260 nisq’a simbolowanwan tinkisqa ch’iqichisqa pachaq profetik nisq’a qhawariyninkunata churaptinchikqa, tariychik Apocalipsis chunka hukniyuqpi Moiséswan Elíaswan kinsantin pusaqnin p’unchaykama callepi wañusqa kasqankuta. Chunka pusaqniyuq versículokamantaqa Diospa piñakuynin pacha chayamusqaña. Moiséswan Elíaswanqa Diospa llaqtanta rikuchin, runakuna qispisqa pacha tukukuy manaraq chayamuptin. Paykunaqa 1260 simbolik p’unchaykunata ch’iqichisqa kanku Sodoma Egyptowan callekunapi, maypichus Jesús chakatasqa karqa.

Moiseswan Eliaswan kallpachasqa karqanku testimoniota qunankupaq kimsa kaq versiculomanta qanchis kaq versiculokama, maypichus ñanpi wañuchisqa kanku. Juanqa iskay kaq versiculopi templota tupuyninta tukurqan, chaymantaq Moiseswan Eliaswan kallpachasqa karqanku testimoniota qunankupaq, llaquy p’achawan p’achasqa. Eliaspa, Moisespawan willakuyninkuqa 1844 watapi Filadelfia Millerita Adventismoman qusqasqa karqan, hinaspataq 1863 watakama vozninkuqaq pampachasqa karqan miraymanta mirayman apasqa costumbrekunawan tradicionkunawan urapi. Paykunaqa kimsa wata kuskanpaq kallpachasqa karqanku testimoniota qunankupaq, “llaquy p’achawan” p’achasqa, chayqa 1863 watamanta ñawpaqman aswan-aswan hatun tutayaypa señalananmi.

Paníni chawpi raykupi, Hermana Whitepa qanchis illapakunata ñawpaq ñiqi iskay kaq angelkunapa ruwayninchiskunata rikuchiq hina nisqanta ruraspa, sapa siq’ipi huk siqi hina, huk historiata sayarichinchis, maypim huk angelkunaq huk willakuyniyuq uraykamusqanwan qallarin; ichaqa siqi patapi siqi patapi, chay angelqa ñawpaq kaqpas iskay kaqpas angelmi. Huknin chakinta churarqan hallp’api, huk chakintaq lamar qochapi, agosto 11, 1840 p’unchawpi; hukninña chayamurqan abril 19, 1844 p’unchawpi llakisqa pantasqaman.

Sapa sispas historia paralelakunapi qatiq waymarkqa Diospa makinmi, chaymi Habacucpa tablankunawan t’inkisqa kachkan. Ñawpaq angelwanqa, 1843 watapa cuadro nisqa rurasqa karqa, ichaqa wakin yupaykunapi pantasqa kasqa. Iskay kaq angelwanqa, Diospa makinqa Habacucpa tablankunapa waymarkninmi; rikuchisqa, pantaymanta makin­ta qichusqanpi. Pay makin­ta qichusqanmantapacha, mensajemi aswan-aswan wiñarispa ñawpaqman purirqa, chaypa tukukuyninman chayaspa Exeter camp meeting nisqapi, 1844 watapa octubre 22 p’unchawpi chay hatun llakikuy manaraq chayamuchkaptin.

Iskay siq’ikunaqa huk llapa pachapi willakuyta reqsichin, chayrayku hamuq angelqa huk chakinta hallp’api churaykun, huk chakintataq lamar qochapi, hinaspa yachachisqa qhelqakuna willawanchik kayqa llapa pachapi willakuym kasqanta. Angelqa chaymantaq chunka sipaskunapa rimayninpi suyasqa p’unchay qallariyninta reqsichin. Kay ñawpaq waymarkapipis rikunchik Diospa makin llullata rurachkasqanta. Abril killapa 19 p’unchaynin, 1844 watapi, profetap hina rikurirqan mosqoyqa llullakusqanta hina; ichaqa llakikuywan muchuyta atipaqkuna, suyaspanku, hinaspa mosqoy suyasqa kaptinpas, manam llullakurchu. Ichaqa ñiq’ita ruwachkaspanchik qallariqtin, ñawpaq pantasqapa llullanqa ñawpaq waymarkapa huk kaynin hina reqsichisqa kachkan.

Chayqaqa Diospa makinpa señalninqa, Habacucpa tablankunapas, Diospa huk pantasqata pakasqanta, chaymantataq makin­ta chay pantasqamanta qichusqanta rikuchin. Milleritakunaq historiankupi, chay pantasqaqa Diospa saqesqan karqa 1842 watapa mayu killapi, cuadruqa imprimikusqanpacha; hinaspataq chay pantasqaqa rikurirqan 1843 wata tukukuptin. Ichaqa chaymanta qhiparaqmi Señorqa makin­ta yupaykunapi kaq pantasqamanta qichurqan. Chay pantasqaqa 1842 watapa mayu killamanta ñawpaq ñak’ariy qollqukuy qhipaman mayqin pachakama karqa. Ñawpaq angelpaq, Diospa makinpas Habacucpa tablankunapas 1842 watapa mayu killapi señalasqa kachkan; ichaqa makin qichusqaqa iskay ñiqin angelpa historiampi ñawpaq ñak’ariy qollquymanta aswan qhiparaqmi kashan.

Kayqa riqsichin “maki” nisqapa waymarkninta hinallataq huk willakuy pacha kasqanta. Chay pachaqa qallarin Paypa makin pantasqata pakasqanwan, hinaspataq tukukun Paypa makin chay pantasqamanta qichusqa kaptin. Kay pacha, Paypa makin pakasqan hinaspa mana pakasqanmanta, huk rikch’ayninmi Judá ayllumanta Leonpa llamk’ayninmanta, imaynan pay willakuy k’anchayta sellaspa hinaspa qhepamanta mana sellasqa rikuchin. Payqa cheqaq kayta pakarqan, hinaspataq kikin cheqaq kayllatata hukniray k’anchaypi rikuchirqan, mana qallariq k’anchayta churanakuspalla. Chayta ruwarqan Milleritakunaq Chawpi Tuta Waqaychasqanmanta kawsarichiyta hinaspa allinchayta paqarichinanpaq.

Ángelpa chayamusqanwan qallarisqa suyasqa pacha tukukapun, Paypa makin qichusqa kaptinmi; chayhinapiqa profetismoq k’anchaynin kicharisqa karqa, chaymi “qanchis killa kuyuriyniyta” qallarispa, Exeter camp meeting nisqapi Chawpi Tuta Qapariy willakuyman pusarqa, maypichus chay willakuyqa lamar quchap hina hatun kallpayuq muyuriyman tukurqa, hatun llakikuypi wichq’asqa punkukama. Diospa atipaynin rikuchisqan, Simiynin kicharisqanwan, aswan-aswan wiñaq kawsariywan allinchakuywanmi rurapurqa.

1863 watapi, Laodicea sutiyuq Millerita kuyuyqa Jordán mayuta chimpayta ama saqisqa karqan, hinaspataq ch’inneq pampaman churakusqa karqanku Elíastaq Moisestaq rumikunawan maqaypaq. William Millerpa willakuyninqa Elíaspa willakuynin karqan, hinaspataq Millerpa tiyanaq willakuyninqa Moisespa “qanchis kuti” nisqan karqan. “Qanchis kuti” nisqata ñiqiyqa Moisesta wañuchiy karqan, hinaspataq Miller qallarichisqan aswan hatun cheqaq kayta ñiqiyqa Elíasta wañuchiy karqan. 1863 watapiqa kachaqpas willakuypas ñanpi wañuchisqa karqan, chaymanta pacha paykunata tariyqa Jeremiahpa ñawpaq ñankunapi p’ampasqankuta maskhaspalla atikun. Ñanpi wañusqa karqanku—chayqa kawsarimpunku kama. Kawsarimunku “qanchis illapakunaq hamuq p’unchaykunapi kaq ruwayninkuna” nisqa, “ñiqisqan hina rikuchisqa kanqa” nisqa kaqtin yapamanta nisqa kaptin—pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq historiankupi.

Ñawpaq angelpa historianta iskay ñiqin angelpa historiapa patanman churaptin, proféticopa sayaynin huk rikuchiq chiqanta paqarichin Cristopa makinata qhatiykunapaq, chaymi Kuskapi Waqyakuy Chawpipi ñanpi k’anchayqa. Kuskapi Waqyakuy Chawpimanta ñawpaq k’anchayqa ñanta k’anchachin, paypa “hatun sumaq paña maki”pa k’anchayninmi ñanpi wichariyta ñawpaqman pusan.

“Rikch’arirqani hina k’anchaywan muyurichisqa kasqayta, hinallataq allp’amanta aswan-aswan hanaqman wichariq risqayta. Kutirispaymi kay pachapi adventu runakunata mask’arqani, ichaqa mana tarirqanichu; chaypitaq huk kunkam niwarqan: ‘Yapay qhaway, hinaspa aswan pisillata hanaqman qhaway.’ Chayta uyarispa ñawiykunata oqarirqani, hinaspataq rikurirqani huk chiqan, k’iti ñanta, kay pachamanta ancha hanaqpi hatarichisqata. Chay ñanpim adventu runakuna purisharqaku, ñanpa karu tukukuyninpi kaq llaqtaman. Paykuna qhepankupi, ñan qallariyninpi, huk lliphipiq k’anchay sayachisqa karqa; chaymanta huk angel niwarqan chayqa ‘chisi chawpi qayakuy’ kasqanta. Kay k’anchayqa llapa ñannintam k’ancharqan, chakinkunapaqtaq achkiyta qorqan, ama mitk’anankupaq.”

“Paykuna Jesusman ñawinkuta takyasqata hap’ispanku, payqa ñawpaqenkupi kashan, llaqtaman pusaspa, chayqa allin waqaychasqa kasharqanku. Ichataq utqaylla wakinkuna sayk’urqanku, nispa llaqtaqa ancham karupi kashan, ñawpaqtaña yaykuyta suyarqanku. Chaymantataq Jesus paykunata kallpachaq karqan hatun k’anchayniyuq paña makinta oqarispa, hinaspataq makinmanta huk k’anchay lluqsimurqan, chaymi adviento t’aqapi kuyurirqan, paykunataq ‘¡Aleluya!’ nispa qaparirqanku. Hukkunataq mana yuyayniyuqta qhepankupi kashaq k’anchayta ñiqirqanku, hinaspa nirqanku mana Dioschu karqan chayhina karuman pusamuwasqankuqa. Qhepankupi kashaq k’anchay wañurqan, chakinkunata hunt’asqata tutayayman saqespa; hinaspataq mitk’arqanku, señaltawan Jesuswan mana rikuyta atispa, ñanmantataq urayman urmurqanku, uraypi kashaq tutayaq hucha sapa pacha-man.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.

Cristoqa hatun k’anchayniyoq makinta oqarispa, “makinta” llaqtantinpa runankunata pusananpaq rurasqanpa unanchaqnin hina apachkan. Iskay ñiqin angelpa chayamunanta huñuspa, 1840 wata, agosto killapa 11 p’unchayninpi uraykamuq ñawpaq angelwan kuska qhawarispa, iskaynin angelkunapas makinkupi huk willakuyniyoq kasqankuta tariyku.

“Rikusqaytaq kani llapan hanaq pacha imayna allinta kay pachapi ruwasqakunaq nisqanpi churakusqanmanta. Jesusqa atiyniyuq hatun angelta kacharkan uraykamuq, kay pacha tiyaqkunata waqyaykuspa paypa iskay kutin rikurimuyninpaq wakichikunankupaq. Angelqa hanaq pachapi Jesuspa qayllanmanta lluqsispaqa, ñawpaqninpi pasaypa k’anchariq, hatun llimp’iyniyuq k’anchay purirqan. Nisqa karqani missionninqa kay pachata paypa llimp’iyninwan k’anchachiy kasqanta, hinallataq runata Diospa hamuq piñakuyninmanta waqyaykuyta. …”

“Huk hatun kallpayoq angélmi kamachisqa karqa kay pachaman uraykamunanpaq. Jesusqa makinman huk qillqasqata churarqan, hinaspan kay pachaman chayamuspá qaparirqan: ‘Babiloniaqa urmarunñan, urmarunñan.’ Chaymantan hukmanta rikurqani llakikuywan pantasqakunata hanaq pachaman ñawinkuta oqarispa, fe nisqawan suyaywanpas Señorninkupa rikurimuyninta suyasqankuta. Ichaqa askha runakunaqa mana yuyayniyoq hina, puñusqa hina kasqankuta rikurqani; chaywanpas uyankupi ancha hatun llakikuypa señalta rikuyta atirqani. Pantasqakunaqa Qellqakunamanta yacharqanku paykunaqa suyay unaymanta kasqankuta, hinaspa pacienciayuqta rikuykunapa hunt’akuyninta suyanankupaq kasqankuta. Chay kikin pruebakuna paykunata pusarqa 1843 watapi Señorninkuta suyanankupaq, chay kikillataq paykunata suyasichirqan payta 1844 watapipas. Ichaqa rikurqanin ashkha runakuna mana 1843 watapi iñiyninkuta reqsichiq kallpata hap’ipusqankuta. Llakikuywan pantasqankunmi iñiyninkuta pisiypachirqan.” Primeros Escritos, 246, 247.

Iskay angelkunaqa kimsantin angelkunamanta sapan hukmi, chayrayku huñusqa huk simbulu kanku; chaymi willakusqankumanta tupanku, ichaqa sapankanku sapan kikin sapalla willakuyta reqsichinku. Iskay angelkunapa makinkunapiqa “qillqasqa” kan, chayqa huk pruebatam reqsichin. “Ñawpaq kaqpas iskayñiqin kaq angelpas kimsayñiqin kaq angelwan kuskan-puriyta” tiyan.

Diosqa Apocalipsis 14-pa mensajekunata profecíaq siq’inpi lugarnta qorqan, hinaspan paykunapa ruwanakuyqa mana tukuqachu kay pachapa historiaq tukukuyninkama. Ñawpaq kaq angelpa, iskay kaq angelpa mensajenkunapas kunan pachaqqa cheqaq kachkanmi, hinaspan kay qhepan hamuqwan kuska-puriyta ruwanankum. Kinsa kaq angelqa hatun qaparikuyniyoqmi willakuyninta willakun. “Chaykunamanta qhepatam,” nispa Juan nirqa, “huk angelta rikurqani hanaq pachamanta uraykamusqanta, hatun atiyniyoqta, kay pachataq k’anchasqa karqa paypa hatun k’anchayninwan.” Kay k’anchariypiqa, kimsa mensajekunapa llapa k’anchayninku huñusqa kachkan.” The 1888 Materials, 803, 804.

Paní Whiteqa kimsa kaq angelta reqsichin Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq angel hina, hinallataq reqsichin ñawpaq kaqpas iskay kaqpas angelkunaqa paralelo purinankuta profetico historiatawan, mayqinchus chayqa reprezentasqa kashan Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq kimsa kaq angelwan. Chayrayku payqa hukchasqa churashan ñawpaq angelpa uraykuynta 1840 wata, agosto killapa chunka hukniyuq p’unchawpi, 9/11wan, hinallataq sut’inchashan Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq angelqa “kimsa kaq angel” kasqanta. Kimsa kaq angelqa kinsa kaqmanta qhipa kaqmi, ñawpaq kaqwanmi tipificasqa kashan, chayraykutaqmi Paní Whiteqa willawanchis ñawpaq angelpa misionninqa kikinmi karqan Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi kaq angelpa misionninwan, iskaynin angelkunapa misionninmi karqan “kay pachata k’ancharichiy atininwan.”

“Qanchis illapakunam” rikuchin huch’uychasqa ruwanakunata ñawpaq kaq hukñiqin angelpa chaymanta iskayñiqin angelpa historiankupi, chaykunataq kutimuspa rikhurinqa kimsañiqin angelpa historiankupipas. Yachachiq Espíritu kamachisqa, kay historiakunata “siq’imanta siq’iman” tupachispa churaptinchik, ñawpaq kaq angelpa uraykuyñin 1840 watapi tupachakun His uraykuyñinwan 9/11 p’unchawpi. Chayqa reqsisichin huk pruebayuq willakuyta iskay testigokunawan kuska mikhuq kananpaq, hinaspataq tupachin huk llakikuyta ñawpaq waymarkwan.

“Qanchis illapakuna”qa chay profetiku pacha kanku, huk llakikuywan qallarispa, aswan hatun llakikuywan tukukuq.

Ñawpaq angelpa uraykuyninmanta profétik siq’i iskay kaq angelpa chayamuyninwan tupachisqa kaptin, “cheqaq kaypa huk ruwanakuyta” paqarichin. Cheqaq kayqa kimsa puriyniyuq hina sut’ichisqa kachkan, ñawpaq kaqwan qhipa kaqwan hukllaña kaspa, chawpi kaq puriynintaq hatarikuyman rikuchin. Ñawpaqwan iskay kaq angelkunata kay diseño-man tupachispa, ñawpaq kaqwan iskay kaq angelkunamanta ruwasqa huk ruwanakuyta paqarichin; chaymi Apocalipsis chunka pusaqniyuq kaqpa kinsa kaq angelnta rikuchin, hinaspa Apocalipsis chunka pusaqniyuq kaqpa kinsa kaq angelqa ñawpaq kaqwan iskay kaq angelkunap iskayninmanta hukchasqa kachkan.

Apocalipsis chunka pusaqniyuqpa kimsa kaq angelninqa iskay simikunamanta ruwasqam kachkan. Ñawpaq simiqa hunt’asqa karqa 9/11 p’unchawpi Nueva York llaqtapa wasikuna urmanankupi, chaymanta tawa kaq versículopi iskay kaq simiqa domingo p’unchaw kamachikuymi. 9/11 p’unchawmanta domingo p’unchaw kamachikuykama kaq pacha ukhupi, Apocalipsis chunka pusaqniyuqpa kimsa kaq angelninqa ñawpaq kaqwan iskay kaq angelwan huñusqa kasqanta rikuchin. Chayqa cheqaq kasqanrayku, chay iskay angelkunapa willakuynin-ta “siki siki hawanpi” hina apaykachaspayki, Apocalipsis chunka pusaqniyuqpa kimsa kaq angelninpa willakuyninta rikuchinapaq—ñawpaq kaqwan iskay kaq angelta, ñawpaq kaqwan iskay kaq angelwan tupachiyllam kachkan.

Ishkay angelkuna chayamunku ñawpaq llakikuyman, iskayninku angelkunam proféticamente tupaqchasqa kanku, iskayninkupaqpas huk pruebayuq willakuymi kashan angelpa makinpi. Qatipi qati rikuchisqa huk señalqa Habacucpa tablaskunanmi, chayqa Diospa makinwan chiqanta tinkisqa kashan. Ñawpaq angelpa lininpiqa, 1843 watapa cuadroqa rurakun mayo killapi 1842 watapi, iskay kaq angelpa lininpitaq mana mayqin cuadrochu karqan. Cuadroqa tukusqañam karqan iskay kaq angelpa chayamusqanpi. Habacucpa tablapa señalanqa iskay kaq angelpa lininpiqa Diospa makinta hurquymi huk pantaymanta 1843 watapa cuadropa yupaykunapi.

Paypa makinmi ñawpaq angelpa ñanchimpas pantasqa huk willakuyta taparqan, chay kikin ñanchimpitaq makinqa qechusqa karqan, iskay ñiqin angelpa siq’inpi. Chayrayku, Habacucpa tablankunapa ñanchimpas, ñawpaq hinaspa iskay ñiqin angelkunapa paralelu siq’ikuna ukhupi, iskay puriykunata rikuchin. Ñawpaq puriypi Paypa makinmi pantasqa huk willakuyta tapaykun, Habacucpa tablankunapa ñanchimpata unay pacha tukukuyninpiñataq, Payqa makinmanta qechun. Suyaq pachaqa iskay ñiqin angel chayamunwan qallariq, suyaq pacha tukukuynintaq aswan-aswanmi hunt’akun, Paypa maki qechusqa kaymanta qallarispa. Habacucpa tablankunapa ñanchimpas huk pacha unayta rikuchin, chay pachaqa Cristoq makinwan qallariypi señalasqa kachkan, tukukuyninpitaq Paypa makinwanraq señalasqa kachkan.

Iskay makikuna ñawpaq llakikuypi señalasqa kanku, iskaynintinpas huk pruebayuq willakuyta apaykuspa mikhunankupaqmi kachkan. Chaymantaq huk profetico pacha, cimientota churaykuq cheqaqkuna-ta rikch’achispa, Diospa makinwan pakasqa qallarin, hinaspa Paypa makinwan kicharisqa tukukun. Qatiq waymarkqa Exeter camp meetingmi, maypichus chawpi tuta waqyakuy Cristo-pa makinta qatiqkunata Aswan Santu Lugarman t’aqaykuspa ch’uyanchan.

Cristo Santísimo Lugarman kuyukuptinmi, makinta hanaq pacha-man oqarispa jurarqan pacha manaña kanqachu nispa. Chayraqmi “qanchis illapaykunata” sellarqan, chaykunaqa ñawpaq iskay angelkunapa historianta rikuchin, kinsa kaqpa historiapin kutichisqa. “Qanchis illapaykunata” sellarqan, imaynan Danielpa profeciankunata chunka iskayniyuq kapitulumanta sellarqan hinata. Danielpa chunka iskayniyuq kapitulumanta, kinsa simbólicomanta pachakuna p’unchaykunaq ñawpaq kaqnintan, Cristo iskaynin makinkunata hanaq pacha-man oqarin hinaspa willakun Diospa llaqtan ch’iqichisqa kayninqa tukukuptin, “admirakuq runakuna” tukukuqkuna ch’uya anchataq hoqarisqa kanqaku ofrenda hina nispa. Ñawpaq kaq hinaspa iskay kaq angelkunapa imayna rurasqa kaynin, kunan qhawarisqanchikpi, simblicamente rikuchin Diospa makinta sapa puriyninpi.

Pay sachata pakalliptin, huk llakikuyta paqarichin; makinta hurquptintaq k’anchay paqarin, chay k’anchayqa Chawpi Tuta Qapariy willakuypa k’anchayninmi. Ñawpaq llakikuyqa hatun llakikuykama alpha omega sutinta apamun, hinallataq sachaqa imayna sayasqanpi rikuchisqa kachkan. Qallariyqa tukukuyninta rikuchin, iskay llakikuykunapa chawpinpi waymark kaqtaq Habacucpa tablankunata sellasqa kasqanmanta kichasqa kasqanpa rurayninta rikuchin; chayqa Jeremiaspa ñawpaq ñankunata kichasqa kasqanm, hinallataq domingo kamachiy ñawpaqninpi templo hatarichisqa kananpaq tiyasqan siminmi, maypachachus tukusqa templo llapa urqukunamanta hawaman hoqarisqa kanqa. Chay chawpi waymarkqa, sachaq siminpi, hatarikuq kayta rikuchin; hinaspataq historiapi, trigota qura qhawanwan qhipa t’aqasqa kasqanwan rikuchisqapi, mana yuyaysapa virgenkunapa hatarikuyninta sut’inchan.

Habacucpa tablankunapa rikuchisqan ñanmarkawan unanchasqa hatarikuq kayqa wiñariq hina rikuchisqa kachkan; manam huklla ñanmarkachu, aswanpas huk pacha, sut’inchasqa qallariyniyuq tukukuyniyuqwan, Diospa makinwan rikuchisqa hina. Diospa makinqa iskay kuti kachkan ñawpaq llakikuypi, imaraykuchus iskay angelkuna kan, sapankankupas huk willakuyta makinpi apaq. Qatiqnin hatarikuypa ñanmarkanpas huk qallariy makiyuq, huk tukukuy makiyuqmi; chayrayku paypas iskay makiyuqmi kachkan profetayninpa característicakunapi. Kimsa kaq ñanmarka, aswan hatun llakikuypta, Cristo makinta oqarispa hanaq pachaman jurasqanta reqsichin, qanchis trueno-kuna sellasqa kashan chay kikin pasajepi, Danielpa chunka iskayniyuq kapítulonpi hina. Chay angel ñawpaq iskay angelkunapa profético estructuranta tukukuyta señalasqan cheqllapi, kunan yuyarisqanchikpi, payqa profético tiempopa aplicasqanta tukuchin, hinaspa Daniel libroypi huk paralelo pasajeman churakun, maypichus manam huk makillantachu oqarin, aswanpas iskaynin makinkunata oqarin.

Daniel chunka iskayniyuqpi kinsa profétic pacha tiyakun qichusqa qhepa p’unchaykunapi, kaymi Diospa llaqtanman qhepa p’unchaykunapi chayanqa. Danielpa tukukuyninpi, chay hatun tukuchiy rikch’ayninpi, ñawpaqta rimarisqa karqan Danielmanta, paymi Diospa puchuq llaqtanta rikch’achin, payqa yachayniyuq karqan iskayninmanta hina rikch’ayninmantapas. Danielpa qhipaman qillqasqan qhepa kaqmi imayna yachay yapayqa Judá ayllumanta León nisqawan llamk’achisqa karqan, Diospa llaqtan ukhupi qhipa kawsarichiyta, allinchaytawan paqarichinampaq, paykunataq “entienden” nisqakuna hina reqsisqa kanku. Payqa llaqtanta sellayta hunt’an, Apocalipsispi “qanchis truenos” nisqakunata qichuspa, Daniel chunka iskayniyuqpi “kinsa periodos” nisqakunapa qichusqasqanwan tinkuchispa.

Jesusqa reqsichin, Diospa llaqtanpa kallpan chinkachisqa kinsa wata huk chawpi profetiku p’unchaykunapa tukukuyninpi llapa “musphaykuna” tukusqa kanqankuta sut’inchaspa, payqa julio 2023 watata reqsichin, maypichus Apocalipsis chunka hukniyuqpi callekunapi kinsa p’unchay huk chawpi wañuypa tukukuynin chayasqa karqa. Kunanqa musphaykuna domingo kamachiy ñawpaqninpi tukusqa kanqa. Payqa julio 2023 watata señalasqa, mana hukllachu, aswanpas iskaynin makinkunata hoqarispa. Chayta ruwaspanmi tardanza pacha tukukuyninta señalarqa, hina Millerruna historiapi pantasqanmanta makin hurqusqan hina. Ñawpaq llakikuyqa julio 18, 2020 watapi karqa, Millerrunakunapa ñawpaq llakikuyninwan rikch’akusqa hina, hinaspataq tardanza pacha qallarispa purirqa, julio 2023 watapi puchuq llaqtanta huñunaypaq iskay kutita makinta mast’arirqan kama.

Ñawpaq llakikuyqa Diospa makin pantasqata pakasqanwanmi rikuchisqa, chaymi Millerita-kunapaqqa wata 1843-ta reqsichisqanku, mana 1844 wata, octubre 22 p’unchawtachu. Chay llakikuyqa chunka iskayniyuq kaq t’aqa chunka iskayniyuqpi, versículo chunka iskayniyuqpi rikuchisqa kachkan. Ñawpaq llakikuyqa Paypa makin pantasqata pakasqanwanmi rikuchisqa kachkan, hinaspapas Millerita-kuna, ñawpaq llakikuyman chayaqkunawanmi unanchasqa karqan. Versículo chunka iskayniyuqpi simiqa “hamun” nisqami. Kusisqa kachun suyaq runaqa, hinaspa 1335-man “hamuqqa”; kusisqa kachun 1844 wata, abril 19 p’unchaw llakikuyman “hamuqqa”. “Hamun” nisqaman tikrasqa simiqa “llank’ay” manam, aswan “llamk’ay” manachu, nisqaykimantaqa “tupay” ninmi. Millerita-kunaqa ñawpaq llakikuyta musyarqanku maypachachus wata 1843 wata 1844-wan tupaqtin. Daniel chunka iskayniyuqpa versículo chunka iskayniyuqqa iskaynin llakikuykunamanta reqsichin: 1844 wata, abril 19 p’unchaw ñawpaq llakikuyta, ichaqa aswan chiqanta 2020 wata, julio 18 p’unchaw ñawpaq llakikuytapas.

Kinsa pacha tukuy proféticop chaymanta qhipa pacha profético, kimsa pachakunamanta pacha tukukuypi kichasqa kaqkuna, maypachachus yachay yapasqa kan hinaspa trigota qura qiwawanmanta qhipa t’aqayta hunt’an, chay hina riqsichispa profético k’anchay kichasqanta, mayqinchus pachak tawa chunka tawa waranqa runakunata sellan, chaykunaqa kaqllan profético pacha kanku.

Qanchis ñiqin versopa ñawpaq pachanqa, Apocalipsis chunka hukniyuqpi kimsa pacha kuskan p’unchaykunapa ch’iqichisqa kayninpa tukukuyninmi, 2023 wataq julio killapi; chunka iskayniyuq versopi kaq pachataq, chay kikillan ch’iqichiyqallataq qallariyninmi 18 julio 2020 p’unchaypi. Alpha y Omegaqa Daniel chunka iskayniyuqpi qanchis truenoqkunapa historianta señalarqan, chay historiataq 18 julio 2020 p’unchaypi llaquikuywan qallarin, hinaspa kimsa pacha kuskan simbólico p’unchaykunamanta qhipaman 2023 wataq julio killapi tukukun. Chay hina ancha allin yachaypaqmi kaypis: Alpha y Omegaqa qhipa suyasqa pacha qallariyninta tukukuynintawan señalaspaqa, manam hukllachu, aswanpas iskaynin makinkunata hanaq pachaman hoqarispa, wiñaypaq wiñaykama kawsak Diosrayku jurarqan.

Runa Paq Churin Diospa Churinqa Taytanwan juramentota rurashanmi, Diospa pacton llaqta runakunapa willakuyninpa tukukuq patapi qallarisqan kikinpi, maypichus Cristoqa ñawpaqta Abramta qayarqan huk promesawan, chaymantataq promesata takyachirqan juramentowan. Usut'aykikunata urquychiy, sagrado allp'apin kankichik!

Kimsa profétic pacha yupaykunapa chawpi qillqaqa mana imapas aswan pisiqa kanchu Abrampa hinaspa Pabloq rimanakuy pachamanta profecían 430 watakunamanta omega hunt’aynim, versículo chunka hukniyuqpi rikuchisqa 1290 watakunapi imaymana rikuchisqan hina. Versículota Millerita yachaywan qayllachispa, papadupaq kimsa chunka watakuna wakichikuy pacha kasqanta reqsichirqan, chaymanta qatiqta papadupa qatikachayninpa 1260 watakuna. Abrampa 430 watankunaqa watasqa kayta hinaspa kacharichisqa kayta huk suyupi sut’ita rikuchin, ñawpaq kimsa chunka watakunaqa Señormi Abramwan rimanakuyman haykusqanta tantiaspa. Sacerdotekunapaq kimsa chunka watakuna wakichikuyqa 1989 watapi qallariq, tukuy pachaq tukukuyninpi; chay kimsa chunka watakunataq Domingo kamachiypi tukukun, maypichus versículoqa ch’inyaypa millay melqayta churakusqanta reqsichin, hinaspataq Diospa llaqtanta 1260 simbólicu watakuna qatikachanqa, Juanpa 42 simbólicu killakunawan Apocalipsis chunka kimsayuqpi tupachisqa.

Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunap allichay kuyuyqa 1989 watapi qallarikurqan, Señorqa paqarisqan lawmanta paqariyninta qallarispa, huk sasachakuy chawpi tutapi sirvinanpaq sacerdociota wakichisqanrayku, chayqa Domingo kamachiy qallariptinmi qallarin. Alfa hinaspa Omegaqa Hiddekel mayu patapi sayarispan, iskaynin makinakunata hanaq pachaman oqarispa jurarqan: 18 julio 2020-manta julio 2023-kama t’aqanakuy hunt’akupaqtin, Cristoq rurayninwan kuska musphaykuna—Paypa Dios kayninta runa kaywan huñusqanwan tupaq—tukukusqaña kanqa.

Kayqaqa chunka capítulo nisqapi rimarisqa kikin willakuymi, qanchis truenu-kunapa hilañanpi; payqa chaypiqa mana sapaqllachu tiempo-manta proféticoman churakusqanta tukuchirqan, aswanpas reqsichirqan qanchis kaq trompetapa waqyasqan p’unchaykunapi Diospa pakasqa misterio-nin tukusqa kananta. Daniel chunka iskayniyuqpi paralelo pasaje nisqapas reqsichin, ch’iqyasqa kay tukusqan julio killapi 2023 watapi, Diospa llaqtanpa sellasqa kayninta tukuchiyqa tukusqa kananta, chayta qanchis kaq trompetapa waqyasqanwan rikuchisqa hina, mayqinchus Cristo makinta oqarispa jurarqan iskaynin paralelo pasajekunapipas.

Daniel docepa kimsa kuti willakuypa ñawpaq profetiku pacha chaymanta qhipa profetiku pachaqa alpha hinallataq omega unanchayniyuqmi. Qanchis versículopi ñawpaq pachaqa chay kikin pachapa tukukuyninta reqsichin, chaytaq chunka iskayniyuq versículo qallariyninta señalasqan. Qanchis chaymanta chunka iskayniyuq versículokunapa chawpinpi, 1989 watapi pacha tukukuypa historianta, gracia tiempu wichq’akunankama, rikuchisqa kachkan. Qanchis versículopi alpha pachapa chawpinpi, chunka iskayniyuq versículopi omega historiapa chawpinpitaq, runakunaq qhipa hatun hatarikuyninmi domingo kamachikuy mantamichaq Michael sayariqkama rikuchisqa kachkan; chaytaq Michael sayariq kasqan kikin capítulo-pi rikuchisqa kachkan.

Chawpi pacha rebeliónqa, ñawpaqtaqa hawa rebeliónpa willakuy historiannintan; ichaqa kimsa chunka wata ñawpaq kaqqa uku historiannintan sacerdotekunapa wakichikuyninmanta, paykunaqa qhipa 1260 pachapi rikuchisqa hawa kallpakunawan chiqap tinkunakuypi kashaqkuna.

Chaupi pacha rikuchin hebreo alfabitopa chunka kinsayuq qillqapa hatarinanta, hinaspa ukuwan huñukun, kay pachapi jatun churanakuypa qhipa maqanakusqanta rikuchisqanrayku, kamachikuy pacha manaraq tukusqankama. Hawaqwan ukuwan huñusqanqa Danielpa qhipa musquyninpa willakuyninpas kachkanmi, mayu Hiddekelwan sutichasqa, kimsa capitulokunawan kuska, chaykunapas Alpha y Omegaq sananchaqninta apanku, hinaspa cheqaq kaypa sayaynin patapi sayarichisqa kanku. Ñawpaq hinaspa qhipa capituloqa Diospa llaqtanta sellasqanmanta rimanku, paykunata wiñaypaq lliphipiq qoyllurkuna hina rikuchispa. Chaupi capitulo, hatarinayuq, chay kikin historiata reqsichin, versículo chunka hukniyuqpi rikuchisqa kaqta, 1290 watakunawan, chayqa kikin sayaynipi chaupi versículo kasqanrayku.

Cristoqa makinta profétikopa ruwanakunapi llamk’achikuspanqa achka cheqaqkunata sut’inchan, ichaqa llaqtan runakunata pusashan ñantapas sut’inchantaqmi. Jesucristoq rikuchisqanqa 2023 watapa julio killapi kicharisqa qallarin. Chay kicharisqapiqa qanchis truenuykunapa kicharisqanpas, hinallataq Danielpa willakuynin chunka iskayniyuq qillqapi rikuchisqa willakuyninpas kananmi. Chay kichariyqa tawa chunka versiculopi pakasqa historiapi ruwakun, chay historiaqa 1989 watapi qallarispa domingo kamachikuykama tukuynin chayan. Chay historiapiqa Diospa llaqtan runakuna sellasqa kanqaku, chay sellasqa kayqa Espíritu Santoq hich’akusqanwanmi. Espíritu Santoq qhipa, tukukuq hich’akusqanqa Apocalipsispa pusaqniyuq qillqapi reqsisqa kachkan, maypichus qanchis kaq hina, chayrayku qhipa sellu hina rikuchisqa. Judá aylluq Leónqa pichqa kaq qillqapi atiparqan qanchis selluyuq librota kicharinanpaq.

Soqta selloqaqa tapuyta hatarichirqan suqta kaq qillqapa tukuyninpi, pichus sayayta atinqa chay pacha ukhupi, huchapaq manaña mediación kasqanmanta.

Paypaq phiñakuyninpa hatun p’unchaynin chayamunña; hinaspataq, ¿pitaq sayariyta atinman? Apocalipsis 6:17.

Jutir capitulomanta, icha manam chayta niyta atinkichu jutir versículota, qallarichin pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa kaqkunata, hinallataq hatun achka runa tantasqa kaqkunata Diospa qhapaq suyuman Domingo kamachiy sasachakuy pachapi. Pachak tawa chunka tawa waranqa kaqkunaqa soqta kaq sellopa tapukuyninpa kutichisqanmi kanku. Qanchis kaq capitulopi paykuna rikuchisqa kaptinkutaq, chaymanta pusaq kaq capitulo reqsichin qanchis kaq, tukukuq sellopa kichasqa kasqanta.

Qanchis kaq sellota kicharisqanpim hanaq pachapi upallay karqan kuskan ura hina. Hinaspan qawarirqani Diospa ñawpaqninpi sayaq qanchis angelta; paykunamanmi qanchis trompetakuna qosqa karqan. Hinaspan huk angel hamuspa altarpa qayllanpi sayarqan, qori inciensota apana qerota hap’isqa; paymanmi askha inciensokuna qosqa karqan, llapa ch’uya runakunapa mañakusqankunawan kuska haywananpaq, trono ñawpaqpi kaq qori altar patapi. Inciensopa q’osñinmi, ch’uya runakunapa mañakusqankunawan kuska, angelpa makinmanta Diospa ñawpaqninman wicharirqan.

Hinaspataq ángelqa inciensopa q'uwinanta, altarpa ninanwan hunt'achirqan, hinaspan kay pachaman wikch'uykurqan: chaymantataq karqan kunayuq rimaykuna, illapakunapa qaparikuyninkuna, llipyaykuna, hinallataq pachakuy. Apocalipsis 8:1–5.

“ninata”, Isaias qillqap soqta kaq kapitulumpi “rawray” hina rikuchisqa, panay White nisqanman hina pichaypa unanchaqninmi, altar-mantam hurqusqa hinaspam kay pachaman wikch’usqa. Pentecostés p’unchawpi hanaq pacha-manta “ninataqa” “nina” qallukuna hinam rikuchirqan. “Nina”mi Koveniopa Kachaqninqa Levípa churinkunata pichanapaq llamk’achin.

“‘Paypa makinqa makinpi kachkan, paymi era-ninta allinta pichanqa, trigonta taqenman huñunqa.’ Mateo 3:12. Kayqa huk pichay pacha karqan. Cheqaq simikuna wanmi qaranqa trigomanta rakisqa karqan. Sinchi yanqa hatunchakuspa, kikinkunata allinpaq qhawarispa, oqarisqaman mana chaskikuyta atisqankurayku, hinallataq kay pachata anchata munaspa, llamp’u sonqoyuq kawsayta mana chaskiyta munasqankurayku, achka runakuna Jesusmanta karunchakurqanku. Kunanpas achkakuna chay hinallataq ruwashanku. Almakuna kunan p’itipasqa kashanku, imayna Capernaum llaqtapi sinagogapi chay disipulokuna p’itipasqa karqanku hinata. Cheqaq kayqa sonqoman chayasqa kaptin, paykuna rikunku kawsayninku Diospa munayninwan mana tinkusqanta. Kikinkupi hunt’asqa huk tikraypa kasqanta rikunku; ichaqa mana munankuchu sapaqman saqespa llamk’anata apayta. Chayrayku huchankuna rikuchisqa kaptin phiñakunku. Piñakuspa ripunku, imaynan disipulokuna Jesusmanta ripurqanku chhina, rimarispa: ‘Kay rimayqa sasa rimaymi; ¿pitaq uyariyta atinman?’” The Desire of Ages, 392.

Ninaqa uraykamurqa Elíaspa haywarisqanman, hinallataq Gedeonpa haywarisqanman angelpaq. Pichaypa “nina”qa Diospa Siminmi, chayrayku santochasqa kayqa kikinpa Siminwan santificasqa kaymi. Qanchis sello qichusqa kaptin kay pachaman wischuykusqa “nina”qa reqsichin qipa p’unchaykunapi kichasqa profetiku willakuypa kallpachasqa kasqanta, qanchis trompetapa waqyasqan pachapi, qanchis illapakunawan rikuchisqa ruwanakunapa tukuyninpi, hunt’asqa hinallataq allin hunt’akuyñinpi, hinaspataq Daniel chunka iskayniyuqpi kimsa profetiku pacha hinawan takyachasqa kasqanta, chaykunaqa qipa p’unchaykama wisq’asqa karqan.

Jesucristopa Apocalipsisninqa, runakunaq pruebanku tukukuy p’unchawman haykuykuchkan chaylla qichasqa kashaqtin, qanchis trueno-kunapa qichasqanmi chaypi kanan; qanchisñiqin selloq hurqusqanmi; Daniel chunka iskayniyoqpa qichasqanmi; hinallataq Daniel chunka hukniyoqpa tawa chunkañiqin versículopi pakasqa historiapa qichasqanmi, chay kikin historiapi angelqa linu p’achayuq Qhariman tapurqan: kay musphaykunaq tukukuyninqa imataq kanqa nispa.

Linu p’achawan runaqa kutichispa nirqan—2023 watapi julio killapi suyasqa tiempopa tukukuyninman chayaspaqa, pachata chayanki pachaq tawa chunka tawa waranqa sellaqkunapa historianninta.

Paypas nirqa—Apocalipsis chunka hukniyuqpi kinsa pusaqniyuq simboliku punchawkuna chawpin tukukuyninpi, Daniel qillqamanta huk profetiku willakuy kichasqa kanqa, imaynachus 1798 watapi pacha tukukuyninwan rikuchisqa karqa chayhina. Chaymanta kichasqa kananpaq cheqaq yachachiyqa, kinsa pusaqniyuq simboliku punchawkuna tukukuyninpi, Daniel qillqapi kikin isqun versokunapin tarikunqa, mayqinkunachus Daniel qillqata sellasqa kasqanta, hinaspa kichasqa kasqantapas reqsichin hinaspa sut’inchan.

Kaykunaman qillqapi kaykunataqa qatipasaqku.

“Cristo kay hallp’aman hamuspa, wiñaymanta wiñayman chaskisqa kawsay yachachiykuna, hinallataq qhelqasqa Simiq runakuna yuyayman hina sut’ichasqan, runakunamanta pakarqanku cheqaqta, imaynatachus Jesuspi kashan chayta. Cheqaqa achka ñawpa kawsay yachachiykuna ukhupi pampasqa karqa. Ch’inmi chinkarqa sagrado qhelqakunaq espirituynin ima niyninpas; mana iñisqankurayku runakuna hanaq pacha qori waqaychasqa qhapaq kaypa punkunta wisq’arqanku. Tutaya pacha hallp’ata qhatirqan, ancha yana tutaya runakunatapas. Cheqaqa hanaq pachamanta hallp’aman qhawarqam; ichaqa maypipas mana rikuchikurqachu Diospa sellonnin. Wañuy lliklla hina llakikuy tutaya hallp’a pataman mast’arikurqan.”

“Ichaqa Judá ayllumanta León atipaykurqan. Pay kicharirqan sellota, chaymi wisqarqan Diospa yachachiy qillqapta. Kay pacha saqesqa karqan qhawananpaq cheqaq, mana imawan chaqrusqa chiqaq kayta. Chiqaq kay kikin uraykamurqan tutayayta kutichinampaq hinaspa pantayta hark’anampaq. Hanaqpachamanta cachasqa karqan huk Yachachiq, chay k’anchaywanmi k’anchanan karqan llapa runata kay pachaman hamuqta. Karqanku qhari warmikuna, yachayta ancha munaspa maskhaqkuna, profecíapa allin, mana llullakuy atisqa siminta; hinaspa chay chayamuptin, hina karqan imayna huk k’anchay tutayasqa cheqapi phicharisqanmanta.” Spalding Magan, 58.

“Qillqaqkuna, Fariseokunapas, Qelqakunasanta yachachisqankuta rimarqanku; ichaqa kikinkuq yuyayninkuman hinallataq kawsayninmanta hamuq yachachiykunaman hina sut’incharqanku. Paykunaq ruwayninkuna hinallataq rimayninkuna aswan-aswan sasa kasqankuman chayarqanku. Espirituyninpiqa, ch’uya Simiqa llaqtapaq hinam kasharqa huk sellasqa libro hina, yuyayninman mana yaykunanpaq wisqasqa.” Signs of the Times, May 17, 1905.